Quyển bốn — Lã Mông bôi mặt
Ở Hồ Bắc có một tú tài họ Chung, là bà con bên ngoại của quan thái sử (chức quan coi việc chép sử; đời Thanh dùng để gọi các quan Hàn lâm) Đường Xích Tử. Anh sắp đi dự kỳ thi mùa thu (thi Hương, kỳ thi cấp tỉnh tổ chức vào mùa thu để chọn cử nhân). Đêm ấy anh mơ thấy thần Văn Xương (vị thần coi việc văn chương, thi cử) cho gọi, phải quỳ dưới điện. Thần không nói một lời, chỉ gọi anh lại gần, cầm bút chấm mực thật đặc trên nghiên rồi bôi lên mặt anh gần kín cả. Anh hoảng sợ tỉnh dậy, lo rằng bài thi sẽ bị vấy bẩn, trong lòng buồn bã không vui.
Sau đó anh vào trường thi, mệt mỏi, ngồi chợp mắt dưới mái hiên phòng thi (trường thi chia thành những ô nhỏ gọi là "hiệu", mỗi thí sinh ngồi một ô, có rèm che). Anh thấy một người đàn ông to lớn vén rèm ô của mình, râu dài, mặc áo bào xanh, đó chính là Quan Đế (Quan Vũ, danh tướng đời Tam Quốc, được thờ làm thần). Ngài mắng: "Lão giặc Lã Mông! Mày tưởng bôi đen mặt mũi thì ta không nhận ra mày sao!" Nói xong thì biến mất. Bấy giờ họ Chung mới hiểu ra kiếp trước mình là Lã Mông (tướng nước Đông Ngô, người đã đánh bắt và giết Quan Vũ), trong lòng hết sức kinh sợ.
Năm ấy anh thi đỗ. Mười năm sau, anh được bổ làm tri huyện (quan đứng đầu một huyện) huyện Giải Lương ở Sơn Tây (quê của Quan Vũ). Đến nhậm chức được ba ngày, anh đi bái lễ ở Võ miếu (miếu thờ Quan Đế), vừa lạy xuống thì không đứng dậy nữa. Người nhà đến xem thì đã chết rồi.
Trịnh Tế Cửu
Đầy tớ có tiếng ở Dương Châu phần nhiều được gọi bằng chữ "Tế". Tế Cửu là đầy tớ của nhà buôn họ Trịnh. Bà chủ nhà họ Trịnh bệnh nặng sắp chết, bỗng tỉnh lại, giật mình ngồi bật dậy nói: "Chuyện thật buồn cười. Ta chết thì có sao đâu, nhưng không đáng phải đầu thai vào nhà Tế Cửu làm con. Vì thế hồn ta đã ra khỏi cửa, đến nửa đường nghe được tin ấy, liền đánh thoát kẻ áp giải ta mà quay về."
Nói xong, bà kêu "khát nước", đòi canh rau xanh. Người nhà nấu cho. Bà nuốt được một ít rồi lại ngã xuống giường, nhắm mắt mà qua đời. Chốc lát sau, Trịnh Tế Cửu đến báo rằng trong nhà vừa sinh một đứa con trai, miệng ngậm lá rau, tiếng khóc rất to. Từ đó về sau, nhà họ Trịnh ra ơn nuôi nấng đứa bé rất hậu, không dám coi nó là con của đầy tớ.
Làm mối cho ma
Ở xóm Nam huyện Giang Phố có người con gái họ Trương, lấy chồng là một người họ Trần, được bảy năm thì góa chồng, ăn uống hằng ngày không đủ, bèn tái giá với một người họ Trương. Người họ Trương này cũng góa vợ đã bảy năm, nên bà mối cho rằng đó là duyên trời xếp đặt khéo.
Cưới vừa được nửa tháng, hồn người chồng trước nhập vào thân người vợ, nói: "Mày thật quá bạc tình! Lại không chịu giữ tiết thờ chồng cho tao, đi lấy thằng tầm thường kia!" Rồi lấy tay tự tát vào má mình. Người nhà họ Trương đốt vàng mã cho, khuyên giải an ủi mãi, nhưng ma vẫn quấy phá như cũ.
Ít lâu sau, hồn người vợ trước của họ Trương lại nhập vào thân người chồng, mắng: "Anh thật bạc tình! Chỉ biết có người mới, chẳng biết có người cũ!" Rồi cũng lấy tay tự đấm đập mình. Cả nhà hoảng sợ.
Đúng lúc ấy, ông Tần, người làm mối trước kia, đang ở bên cạnh, nói đùa: "Trước đây tôi đã làm mối cho người sống, hôm nay làm mối cho ma thì có sao đâu. Ông Trần đã ở đây đòi vợ, bà lại ở đây đòi chồng, sao không lấy nhau rồi cùng đi; như thế dưới âm phủ không cô quạnh, mà đôi vợ chồng còn sống của hai nhà cũng được yên ổn. Cần gì cứ ở đây làm ầm lên?"
Người chồng họ Trương lộ vẻ thẹn thùng rụt rè, nói: "Tôi cũng có ý ấy, nhưng tôi xấu xí, chẳng biết ông Trần có chịu lấy tôi không? Tôi không tiện tự nói ra. Tiên sinh đã có lòng tốt ấy, xin tiên sinh nói giúp một tiếng, được chăng?" Ông Tần bèn nói chuyện với cả hai bên, cả hai đều vâng dạ.
Bỗng con ma lại cười nói: "Việc này rất hay, nhưng chúng tôi tuy là ma cũng không thể lấy nhau bừa bãi không lễ nghĩa, để bị bọn ma khác coi thường. Phải nhờ ông mối cắt người giấy làm kiệu và người hầu, sắm chiêng trống nhạc, bày tiệc rượu, dâng chén rượu hợp cẩn (chén rượu cô dâu chú rể cùng uống trong lễ cưới), để hai người nam nữ làm lễ thành hôn xong rồi đi, chúng tôi mới chịu đi." Nhà họ Trương làm đúng như lời, từ đó thân hai vợ chồng đều yên ổn vô sự.
Làng xóm quanh đó đồn ầm lên rằng làng nọ làm mối cho ma, làm đám cưới cho ma.
Ma có ba ngón nghề, hết ngón ấy là cùng đường
Cử nhân Thái Ngụy Công thường nói: "Ma có ba ngón nghề: một là mê hoặc, hai là chặn đường, ba là dọa nạt." Có người hỏi: "Ba ngón ấy thế nào?" Ông đáp: Em họ bên ngoại tôi là Lã mỗ, một lẫm sinh (tú tài được nhà nước cấp lương ăn học) ở Tùng Giang, tính tình hào phóng, tự đặt hiệu là "Tiên sinh Khoát Đạt" (ông thầy rộng rãi, không câu nệ).
Có lần anh đi qua xóm Tây hồ Mão, trời dần tối, thấy một người đàn bà mặt đánh phấn kẻ mày, hấp tấp cầm dây thừng chạy đi. Thấy Lã, mụ ta chạy tránh vào dưới gốc cây lớn, còn sợi dây cầm trong tay thì đánh rơi xuống đất.
Lã nhặt lên xem, thì là một sợi dây cỏ. Ngửi thử, có mùi âm u ẩm mốc. Trong lòng biết đó là ma chết treo cổ. Anh cất dây vào trong áo, cứ đi thẳng về phía trước.
Người đàn bà từ trong gốc cây đi ra, chặn đường phía trước: anh đi sang trái thì chặn bên trái, đi sang phải thì chặn bên phải. Lã biết đây là cái mà dân gian gọi là "ma đánh tường" (ma làm người đi đường cứ quanh quẩn như bị tường vô hình chắn lối), bèn cứ xông thẳng mà đi. Con ma hết cách, rú dài một tiếng, biến thành dáng xõa tóc, máu chảy ròng ròng, thè lưỡi dài cả thước, nhảy chồm về phía anh.
Lã nói: "Lúc trước mày kẻ mày đánh phấn là để mê hoặc tao; rồi đứng chắn phía trước là để chặn tao; nay làm ra bộ dạng ghê rợn này là để dọa tao.
Ba ngón đã hết rồi mà tao vẫn chẳng sợ, chắc mày chẳng còn ngón nào khác để giở ra. Mày có biết xưa nay tao tên là Tiên sinh Khoát Đạt không?"
Con ma bèn hiện lại hình cũ, quỳ xuống đất nói: "Tôi là con gái họ Thi trong thành, cãi nhau với chồng, nhất thời nghĩ quẩn mà treo cổ chết. Nay nghe nói có người đàn bà nhà nọ ở phía Đông hồ Mão cũng bất hòa với chồng, nên tôi đến tìm người thế mạng. Không ngờ giữa đường bị tiên sinh chặn lại, còn giật mất sợi dây của tôi. Tôi thật đã cùng đường, chỉ xin tiên sinh cứu cho được siêu sinh (thoát khỏi kiếp ma để đầu thai)."
Lã hỏi: "Siêu sinh bằng cách nào?" Ma đáp: "Xin ông báo giúp với nhà họ Thi trong thành, lập đạo tràng (đàn lễ cầu siêu), mời cao tăng tụng thật nhiều chú Vãng Sinh (bài thần chú giúp người chết được sinh về cõi Phật), thì tôi có thể đầu thai."
Lã cười nói: "Tao chính là cao tăng đây. Tao có chú Vãng Sinh, đọc cho mày một lượt." Rồi cất cao giọng hát: "Thế giới lớn biết bao, chẳng gì che chẳng gì vướng. Chết đi rồi sinh lại, cần gì người thế thân? Muốn đi thì cứ đi, chẳng phải sảng khoái sao!" Con ma nghe xong, bừng tỉnh hiểu ra, phủ phục lạy hai lạy rồi chạy đi.
Về sau người địa phương nói: chỗ ấy xưa nay không yên, từ khi Tiên sinh Khoát Đạt đi qua, mãi mãi không còn ma quấy nữa.
Ma thường hóa thành ruồi
Trạng nguyên (người đỗ đầu kỳ thi Đình, kỳ thi cao nhất) Đái Hữu Kỳ người Huy Châu, một đêm uống say cùng bạn, ra khỏi thành ngắm trăng, dạo bước trên cầu Hồi Long. Có một người áo xanh lam cầm ô từ xóm Tây đi tới, thấy ông Đái thì muốn tiến lại không dám tiến. Ông ngờ là kẻ trộm, xông tới bắt lại tra hỏi. Người ấy nói: "Tôi là sai dịch (lính hầu ở nha môn), vâng lệnh quan trên đi bắt người."
Ông Đái nói: "Mày nói dối trắng trợn. Trên đời chỉ có sai dịch trong thành ra ngoài bắt người, quyết không có lẽ nào sai dịch ngoài thành lại vào trong thành bắt người!" Người áo xanh bất đắc dĩ quỳ xuống nói: "Tôi không phải người, mà là ma, vâng lệnh quan âm phủ vào trong thành bắt người, đó là sự thật."
Ông hỏi: "Có bài phiếu (giấy lệnh bắt người) không?" Đáp: "Có." Ông lấy ra xem, thấy tên thứ ba chính là người anh họ bên ngoại của mình. Ông muốn cứu anh, nhưng còn ngờ lời nó nói không thật, bèn thả cho đi, rồi ngồi lì trên cầu chờ nó.
Đến canh tư (khoảng 1 đến 3 giờ sáng), người áo xanh quả nhiên trở lại. Ông hỏi: "Bắt đủ người chưa?" Đáp: "Đủ rồi." Hỏi: "Ở đâu?" Đáp: "Ở trên cây ô tôi cầm đây." Ông nhìn thì thấy có sợi chỉ buộc năm con ruồi, kêu vo vo. Ông cười lớn, gỡ ra thả đi hết. Người kia hoảng hốt, lảo đảo chạy mất.
Trời dần sáng, ông Đái vào thành, đến nhà anh họ hỏi thăm. Người nhà nói: "Chủ nhà ốm đã lâu, canh ba đã chết, canh tư sống lại, trời sáng thì lại chết rồi."
Một người họ Lưu ở Giang Ninh, năm bảy tuổi bị sưng đỏ bìu dái, thuốc thang không hiệu nghiệm. Hàng xóm có người đàn bà họ Nhiêu làm việc sai dịch cho âm phủ; đến kỳ thì ngủ riêng giường với chồng, không ăn không uống, như người mê man. Mẹ họ Lưu nhờ bà xuống âm phủ tra xem.
Đi ba ngày, bà về báo: "Không sao đâu. Cậu Hai kiếp trước thích ăn ếch, lột da giết quá nhiều, nên kiếp này lũ ếch kéo đến cắn để cùng nhau báo thù.
Nhưng trời sinh ra ếch vốn là để cho người ăn, sâu bọ cá tôm đều do thần Bát Chá (vị thần coi việc côn trùng, mùa màng, được tế cuối năm) cai quản, chỉ cần đến chỗ thờ Lưu Mãnh tướng quân (vị thần trừ sâu bệnh, bảo vệ mùa màng) thắp hương cầu khấn là sẽ khỏi." Làm theo lời bà, bệnh của tôi (?) quả nhiên khỏi.
Một hôm, bà Nhiêu ngủ hai ngày hai đêm mới tỉnh; tỉnh dậy mồ hôi đẫm khắp người, miệng vẫn thở dốc không thôi (?). Chị dâu hỏi vì sao, bà đáp: "Người đàn bà nọ ở xóm bên hung dữ khó bắt, Diêm vương sai tôi bắt về. Không ngờ đến lúc ấy mụ còn khỏe, đánh nhau với tôi rất lâu. May mà tôi cởi được dải vải bó chân trói tay mụ lại, mới dắt về được."
Chị dâu hỏi: "Giờ ở đâu?" Đáp: "Ở trên cây ngô đồng ngoài cửa sổ." Chị dâu ra xem, chẳng thấy gì khác, chỉ có sợi tóc buộc một con ruồi. Chị dâu đùa, bắt con ruồi kẹp vào trong hộp kim chỉ.
Ít lâu sau, nghe bà Nhiêu trên giường kêu la, mãi mới tỉnh, nói: "Chị đùa ác quá! Âm phủ vì tôi không bắt được người đàn bà kia mà phạt đánh nặng ba mươi gậy, hẹn ngày bắt lại. Chị mau trả con ruồi cho tôi, kẻo lại bị đánh nữa." Chị dâu xem mông bà, quả có vết roi, mới hối hận lắm, lấy con ruồi đưa cho. Bà Nhiêu ngậm con ruồi vào miệng rồi ngủ thiếp đi, sau đó mọi sự yên ổn. Từ đó, bà không chịu tra việc âm phủ cho người đời nữa.
Nghiêm Bỉnh
Nghiêm Bỉnh làm tri huyện huyện Lộc Khuyến ở Vân Nam. Phía đông huyện nha có ba gian nhà khóa kín rất chặt. Tương truyền là chỗ ở của hồ tiên (cáo tu luyện thành tiên), quan đến nhậm chức đều phải cúng tế. Nghiêm theo lệ cúng tế. Vợ ông nhất định muốn xem, nhiều lần rình bên cửa mà không thấy. Một hôm, bà thấy một người đàn bà đẹp tựa cửa sổ chải đầu. Bà vợ vốn hung dữ hay ghen, sợ người ấy quyến rũ chồng mình, bèn dẫn đầy tớ cầm gậy xông vào đánh loạn xạ. Người đẹp hóa thành con ngỗng trắng, chạy quanh dưới đất kêu thảm thiết.
Nghiêm Bỉnh lấy ấn quan đóng lên lưng nó, nó liền hiện nguyên hình nằm vật xuống đất, sẩy thai mà chết, trong thai là hai con cáo nhỏ. Nghiêm lấy bút son chấm lên trán chúng, hai con cáo nhỏ cũng chết. Ông lấy cả cáo lớn cáo nhỏ ném vào lửa, từ đó trong nha không còn cáo, mà nhà họ Nghiêm cũng không việc gì.
Thêm một năm nữa, vợ ông có mang, sinh đôi, trên đầu mỗi đứa đều có một chấm đỏ, như vết bút son chấm. Bà vợ kinh hãi quá mà chết. Nghiêm vì thương vợ, ít lâu sau cũng ốm mà mất. Hai đứa trẻ rốt cuộc không nuôi được.
Chuyện lạ ở Phụng Tân
Vợ một người dân làng họ Lý ở Phụng Tân, Giang Tây, đẻ ba ngày mà thai không ra, mẹ chồng dẫn ba con gái canh giữ. Vì mệt, lại mời ba người đàn bà hàng xóm thay phiên trông nom. Một người họ Tôn có đứa con còn ẵm ngửa, không mang theo được, bèn gửi sang nhà bà ngoại, rồi dẫn con trai cả tên Chung cùng đi. Chung đã hai mươi tuổi, đã vào học (đỗ tú tài, được vào học ở trường huyện), sợ ban đêm buồn tẻ nên mang theo một quyển sách.
Hôm sau gần trưa, trong nhà tuyệt không một tiếng người, họ hàng làng xóm sinh nghi, phá cửa vào, thì thấy sản phụ chết trên giường, bảy người chết dưới đất. Trong bảy người, sáu người quần áo mặt mũi không có gì khác lạ, chỉ là tắt thở mà thôi; riêng tú tài họ Tôn thân vẫn ngồi ngay ngắn, tay phải vẫn cầm sách như cũ. Từ vai trái trở xuống, khắp người bị cháy, cho đến tận gan bàn chân, đen như than.
Cả làng ồn ào, báo lên quan. Quan vội đến khám nghiệm, ra lệnh đem chôn, cũng chẳng có cách nào làm tờ trình lên trên. Chuyện này do quan thiếu tư mã (thị lang bộ Binh, chức phó của bộ coi việc quân) Bành Vân Mi kể cho tôi.
Sư Trí Hằng
Trần Quốc Hồng ở Tô Châu là cử nhân do tiên sinh Bành Vân Mi chấm đỗ trong kỳ thi Hương năm Đinh Dậu, tính thích đồ cổ. Trong vườn nhà có cái chum trồng sen, lâu năm không nhấc lên, Trần sai khiêng lên để xem chữ khắc ở đáy (khoản chí: chữ ghi tên người làm, niên đại trên đồ cổ). Dưới chum lại đào được một cái vò men vàng biếc, hoa văn rất cổ, bên trong có bùn và mấy mảnh xương mục. Trần ném xương xuống nước, mang vò vào nhà.
Đêm ấy, anh mơ thấy một nhà sư đến nói: "Ta là sư Trí Hằng đời Đường. Cái vò sứ ngươi lấy là vò chôn xương của ta, mau trả xương ta và lấp đất lại." Trần vốn ngang tàng, đem chuyện kể với bạn bè mà không để tâm.
Lại ba ngày sau, mẹ anh mơ thấy một nhà sư lông mày dài dẫn theo một nhà sư mặt mũi dữ tợn đến, nói: "Con bà vô lễ, tham cái vò sứ của tôi, vứt bỏ xương tôi, tôi báo mà nó không đếm xỉa, ức hiếp tôi già yếu. Sư huynh tôi là Đại Thiên nghe vậy bất bình, nên cùng đến đòi mạng con bà."
Bà mẹ giật mình tỉnh dậy, sai người nhà đi tìm khắp chỗ xương đã vứt, chỉ còn được một mảnh. Đến hỏi cậu cử nhân thì anh đã mê man, không biết gì nữa. Chưa đến mười ngày thì ốm mà chết.
Gã Ba Đấu
Gã Ba Đấu là một người quê mùa ở đất Việt (Quảng Đông), mỗi bữa phải ăn ba đấu thóc mới no, nên người ta gọi là "Gã Ba Đấu". Thân cao một trượng, vòng tay ôm không xuể. Râu xoăn mặt đen, đi xin ăn ngoài chợ, xin được bao nhiêu cũng không đủ no.
Một hôm, gã đến Huệ Châu, đùa nghịch trước cổng quân môn (dinh quan võ) của quan đề đốc (quan võ cao nhất coi quân đội một tỉnh), xách hai con sư tử đá bằng hai tay mang đi. Quan đề đốc cho gọi, gã lại xách hai con sư tử đá mà đến. Đề đốc sai năm con bò kéo một cây gỗ ngang ở phía trước, Gã Ba Đấu níu ở phía sau, quất roi cho bò chạy, bò cố sức muốn lao đi mà rốt cuộc không nhích được một tấc.
Đề đốc lấy làm lạ về sức khỏe của gã, thưởng cho ăn mã lương (suất lương của lính kỵ), cho vào quân ngũ học võ. Gã quỳ xin: "Tiểu nhân mỗi bữa ăn phải ba đấu thóc, xin cho gấp đôi suất lương." Đề đốc bằng lòng. Học võ đã mấy năm, cứ phi ngựa là ngã, bắn tên không trúng, bèn chuyển làm lính bộ. Buồn bực không được đắc chí, gã bỏ về, đi chơi ở Triều Châu.
Gặp lúc ở cửa Đông Triều Châu đang sửa cầu Tương Tử. Đá làm dầm cầu dài hơn ba trượng, rộng và dày đều một thước rưỡi. Thợ dựng giàn cao, mấy chục người kéo mà không đưa lên được.
Gã Ba Đấu đứng bên cười nói: "Ngần ấy người, mồ hôi đẫm lưng mà vẫn không đưa nổi một tảng đá lên sao!" Mọi người giận gã nói càn, bảo gã thử. Gã liền leo lên giàn, một mình kéo lên được, ai nấy run cả chân.
Gầm cầu vốn có hàng trăm nhịp, năm Tân Mão đổ mất ba nhịp; quan quận thừa (quan phó coi một phủ) họ Phạm bỏ lương bổng ra khởi xướng tu sửa, thấy người này một mình kéo được đá lớn, đỡ tốn kém mà công việc nhanh, bèn sai kéo hết phần còn lại, thưởng mấy chục nghìn tiền. Chưa đầy một tháng, ăn hết tiền thì bỏ đi, không ai biết đi đâu. Có người nói gã chết đói ở Trừng Giang.
Tô Nam Thôn
Ở huyện Đồng Thành có người tên Tô Nam Thôn, ốm nặng mê man, hỏi người nhà: "Lý Canh Dã, Ngụy Triệu Phương đã đến chưa?"
Người nhà không biết là ai, cứ ừ đại đi. Một lúc sau ông lại hỏi, đáp: "Chưa đến." Ông nói: "Các người nên sai người gọi họ đến mau."
Người nhà cho là nói mê sảng, không đáp. Ông bèn thở dài như sắp tắt hơi. Người nhà cuống quýt sai người chân nhanh chạy ra chợ mua một cái kiệu giấy. Mang về thì thấy sau lưng hai người phu kiệu có ghi chữ "Lý Canh Dã", "Ngụy Triệu Phương", bấy giờ mới vỡ lẽ, vội đem đốt đi, ông mới tắt thở. Tên họ của phu kiệu vốn là do kẻ hiếu sự viết đùa, thế mà lại thành thật, cũng là lạ.
Vợ anh họ Diệp
Ở vùng Ngưu Lan Phố phía tây huyện Đồng Thành có anh học trò họ Diệp, làm nghề viết thuê dạy học kiếm ăn, cha anh làm ruộng. Mùa xuân năm Quý Mão đời Càn Long, anh thuê ruộng của người trong họ ở trang Bài Môn, cả nhà dọn đến ở đó. Vợ anh mười tám tuổi, xưa nay đoan trang ít nói, bỗng phát điên chửi bới, giọng không giống nhau, chỉ chửi ông Lý nọ "táng tận lương tâm, phá mồ mả của mười người chúng tao để làm nhà, sống sung sướng, đem xương cốt chúng tao giẫm đạp làm ô uế."
Anh Diệp không hiểu, hỏi các cụ già trong xóm, mới biết chủ nhà là ông Lý, vào đời Khang Hy đã san phẳng mồ mả để dựng nhà, việc ấy có thật. Anh bèn hỏi vợ: "San mồ làm nhà là việc của ông Lý, can gì đến tôi?" Vợ đáp: "Hồi ấy ông Lý khí thế rất lớn, bọn ta nhịn nhục không nói, phần nhiều bỏ đi nơi khác để tránh. Nay thấy vận nhà ngươi sa sút, nên đến đây trút giận."
Trong các giọng chửi, chỉ có giọng the thé ấy là dữ dằn nhất, chín giọng kia thỉnh thoảng xen vào, cũng hơi ôn hòa. Anh hứa sẽ dỡ nhà đắp lại mộ, ma đáp: "Nhà có chủ, ngươi không được tự tiện dỡ, sao không đi bàn với chủ?"
Anh chạy đi mời người họ Lý đến; vợ anh dẫn vào hai gian nhà chính phía tây gian giữa, chỉ mà nói: "Đây là hai cỗ quách (cái áo quan bọc ngoài). Đây là bốn ngôi mộ, cạnh cửa sổ là mộ của hai người con gái, mộ ta ở dưới chân tường sau giường." Ông Lý hỏi: "Ngươi là ai?"
Đáp: "Ta họ Nguyễn tên Phu, năm hai mươi hai tuổi, là nho sinh đời Chính Đức triều Minh trước. Ta đọc sách ở đạo quán Bạch Hạc, đùa học đạo giáo, rồi thành vũ sĩ (đạo sĩ). Ngẫu nhiên vì tham sắc mà trèo tường, bị làm nhục nên treo cổ chết. Chôn ở đây trong số mười người, chỉ có ta bị giẫm đạp ô uế khổ hơn cả, nên ta rủ họ cùng đến."
Ông Lý hỏi: "Xương ngươi ở chỗ nào?" Đáp: "Đào xuống ba thước ở ngôi mộ chính giữa, thấy cái quan tài màu đen, chính là ta."
Ông Lý chần chừ không dám đào, con ma chửi không ngớt. Người xa gần kéo nhau đến khuyên giải liên miên, hỏi gì ma cũng đáp. Có người đốt vàng mã cầu xin, chín con ma kia cũng ở bên khuyên giải, giọng đều phát ra từ miệng người vợ. Con ma treo cổ mắng: "Chín đứa chúng mày là lũ bạc bịp! Nhận được tiền vàng mã nhà họ Diệp, rủ nhau đánh bạc "đuổi dê già" (một trò cờ bạc) vui vẻ, rồi đến khuyên tao à?" Từ đó chín con ma im bặt, chỉ có con ma treo cổ làm ầm một mình.
Anh Diệp mời đạo sĩ đến làm lễ giải trừ, nhờ ông thầy đồ họ Trần viết bài văn tiễn đưa siêu độ. Con ma cười lớn nói: "Dốt quá sức! Chỗ này dùng điển tích sai, chỗ kia lời văn quê kệch. Huống hồ văn tiễn ta thì phải cầu khẩn ta, không nên lấy oai mà dọa ta." Ông thầy đồ xấu hổ đỏ mặt, chỉ biết vâng dạ. Đạo sĩ tụng kinh hơi sai một chút là bị nó trách mắng gay gắt.
Trong họ hàng anh Diệp có người họ Trình, nhà vốn giàu, vừa đến cửa, ma đã nói: "Ông nhà giàu đến rồi, nên pha trà ngon." Cử nhân họ Chương vừa kết thông gia với anh Diệp, sắp đến, ma nói: "Sao Văn (vì sao chủ về văn chương, ý chỉ người giỏi văn) đến rồi, xin làm cho ta bài mộ chí (bài văn khắc trên bia mộ ghi đời người chết)." Ông Chương liền đọc miệng một bài thơ luật (thể thơ tám câu có niêm luật chặt chẽ) tặng nó:
"Năm ấy cớ sao lại thắt cổ? Thân xác trôi dạt chôn nơi này. Nhà tranh dựng càn sẽ dỡ bỏ, mộ cao lỡ phá đã đắp lại.
Từ nay một mình vui yên dưới đất vàng (cõi âm), còn mong rủ lòng thương buông tha người tóc biếc (người vợ trẻ bị ma nhập). Ngày sau nhờ phép lực mà siêu thăng, đi thẳng qua cửa trời Xương Hạp vào hàng tiên."
Con ma tạ ơn nói: "Được khen quá lời. Phu này có tội phong lưu, sao có thể qua cửa trời vào hàng tiên được! Chỉ có hai câu năm và sáu chỉ dạy thật đúng, ta vâng lệnh đi đây." Lúc sắp đi, ma gọi tên chữ của anh Diệp, bảo: "Ta không nhận lễ sám hối của đạo sĩ mà nhận lễ sám hối của văn nhân, cũng là vì chưa quên thói quen cũ. Sao ngươi không khắc bài thơ lên đá mộ cho rạng rỡ nơi suối vàng?" Vợ anh nhắm mắt không nói nữa. Qua một ngày thì tỉnh lại.
Bảy tên cướp đòi mạng
Tú tài họ Thang tên Thế Khôn ở Hàng Châu, hơn ba mươi tuổi, dạy học ở nhà họ Phạm. Một hôm ngồi buổi tối, học trò đã về hết. Bấy giờ là tháng mùa đông, sợ gió, cửa sổ thư phòng đều đóng kín. Đêm đến canh ba (khoảng 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng), một ngọn đèn leo lét, anh Thang đang đọc sách thì ngoài cửa sổ có một người không đầu nhảy vào, theo sau là sáu người, đều không đầu, đầu đều dùng dây treo bên hông. Chúng vây quanh anh, lấy máu ở đầu nhỏ xuống người anh, ròng ròng lạnh ướt, anh kinh hãi mê man không kêu được.
Vừa lúc đứa hầu nhỏ mang bô đi tiểu vào, xông vào là chúng tan biến. Anh Thang ngã xuống đất không tỉnh, đứa hầu báo chủ nhà, chủ vội đến cứu dậy, đổ cho mấy bát nước gừng, tỉnh lại, anh kể hết đầu đuôi, rồi xin về nhà. Chủ nhà gọi kiệu đưa đi, trời đã sáng rõ.
Nhà anh ở dưới chân núi Thành Hoàng, sắp tới núi thì anh bảo phu kiệu là không chịu về nhà nữa, muốn quay lại chỗ dạy học. Anh nói: chưa đến chân núi đã trông thấy bảy con ma cụt đầu đêm qua ngang nhiên ngồi trên cao, như có ý chờ mình. Chủ nhà không biết làm sao, lại đón anh về chỗ dạy học. Rồi anh ốm nặng, người nóng như lửa đốt.
Chủ nhà vốn là người tốt, đón vợ anh đến hầu thuốc thang. Chưa đến ba ngày thì anh chết. Rồi lại sống lại, nói với vợ: "Ta không sống được nữa, sở dĩ sống lại là vì âm phủ khoan dung, cho về từ biệt. Hôm qua lúc ốm nặng, ta thấy bốn người áo xanh kéo ta cùng đi, nói 'có người kiện đòi mạng'. Đến nơi thì cát vàng mênh mông, trong lòng biết là cõi âm, bèn hỏi: 'Ta có tội gì?' Người áo xanh nói: 'Mời tướng công tự xem dung mạo mình thì sẽ biết.' Ta nói: 'Người ta không tự thấy được mặt mình, xem bằng cách nào?' Bốn người áo xanh mỗi người tặng một chiếc gương nhỏ có cán, nói: 'Mời tướng công soi.'
Làm theo lời họ, liền thấy mình to lớn vạm vỡ, râu dài bảy tám tấc, không phải dáng gầy gò của kiếp này. Kiếp trước ta họ Ngô tên Thương, là tri huyện huyện Lâu cuối đời Minh. Bảy người kia là bảy tên cướp, chôn bốn vạn lạng vàng ở một nơi, bị bắt rồi, mưu dùng số vàng ấy hối lộ quan để thoát chết, nhờ viên điển sử (quan nhỏ coi việc giam giữ, bắt bớ ở huyện) huyện Lâu họ Hứa chuyển lời xin với ta. Họ Hứa giấu lấy hai vạn, đem hai vạn đến thuyết ta.
Lúc ấy ta biết rõ tội cướp khó tha, nên từ chối. Viên điển sử họ Hứa dẫn câu trong sách Tả thị (Tả truyện, sách sử thời Xuân Thu) 'giết ngươi rồi thì ngọc bích còn chạy đi đâu' (ý nói giết chủ rồi thì của cải vẫn về tay mình), xin đào lấy vàng rồi vẫn giết chúng. Ta nhất thời lòng tham, nghe theo kế họ Hứa, giờ hối không kịp nữa.
Ta theo bốn người đến một nơi, cung điện tráng lệ, giữa có vị quan âm phủ mặc áo cổn bào (áo lễ thêu rồng của bậc tôn quý), sắc mặt khá ôn hòa. Ta lạy phục dưới thềm, bảy con ma nâng đầu đặt lên vai, như có điều muốn kể. Kể xong, lại treo đầu bên hông. Ta van xin quan âm phủ. Quan nói: 'Ta không có định kiến gì, ngươi tự đi xin bảy con ma.'
Ta bèn quay sang dập đầu với bảy con ma, nói: 'Xin mời cao tăng siêu độ, đốt thật nhiều vàng mã.' Ma đều không chịu, đầu chúng lắc lư bên hông, hung tợn vô cùng. Chúng há miệng nhe răng, xáp lại cắn cổ ta. Quan âm phủ quát: 'Lũ cướp chớ vô lễ. Tội chúng bay đáng chết, không phải người này làm sai phép. Cái xấu của người này là lấy của cải của chúng bay mà thôi. Nhưng kẻ khởi ý là viên điển sử, không phải quan huyện họ Ngô, có vẻ nên hoãn việc đòi mạng y.'
Bảy con ma lại lắp đầu vào cổ, khóc mà nói: 'Chúng tôi đòi nợ y, không phải đòi mạng thường. Y ăn lộc triều đình mà tham của kẻ cướp, đó cũng là một món nợ (?). Điển sử họ Hứa đã bị chúng tôi nhai nuốt từ lâu rồi. Vì quan huyện họ Ngô lần đầu chuyển kiếp làm người con gái đẹp, lấy Thượng thư (quan đứng đầu một bộ) Tống Mục Trọng làm thiếp, ông Tống là người quyền quý lại nổi tiếng văn chương, chúng tôi không dám đến gần. Nay y lại đầu thai vào nhà họ Thang, tổ tiên họ Thang xưa nay tích đức, trong nhà ắt có người thi đỗ khoa cử.
Đêm giao thừa năm nay, tên họ y sẽ được Văn Xương đế quân đưa lên thiên bảng (bảng tên trên trời ghi những người sẽ thi đỗ), một khi đã vào thiên bảng thì tà ma không dám đến gần, chúng tôi lại hết cách. Nghìn năm mới có một dịp, tìm bắt không dễ, xin quan đừng có lòng nhân từ đàn bà.' Quan âm phủ nghe xong cau mày nói: 'Kẻ cướp cũng có đạo lý của nó, ta không làm gì được. Ngươi tạm về dương gian, từ biệt vợ con cũng được.' Vì thế mà ta tạm sống lại." Nói xong, không mở miệng nữa.
Người vợ đốt cho anh hàng nghìn hàng vạn vàng bạc giấy, rốt cuộc anh không nói gì mà chết.
Một người ở chi khác của họ Thang tên là Thế Xương, năm sau đỗ thi Hương, rồi đỗ tiến sĩ (học vị của người đỗ kỳ thi Hội ở kinh đô), vào Hàn lâm (cơ quan văn học cao nhất triều đình); mọi người đều cho rằng đó là người được rút ra thay thế vào chỗ trên thiên bảng.
Ông Trần Thanh Khác thổi hơi đuổi ma
Ông Trần Bằng Niên khi chưa hiển đạt, chơi thân với người cùng làng là Lý Phu. Một đêm mùa thu, nhân trăng sáng ông sang nhà Lý chuyện trò. Lý vốn là học trò nghèo, nói với Trần: "Bàn với vợ kiếm rượu mà không có, anh ngồi một lát, tôi ra ngoài mua rượu, cùng anh ngắm trăng." Trần cầm tập thơ của Lý ngồi xem đợi.
Ngoài cửa có một người đàn bà mặc áo xanh, đầu tóc rối bù, mở cửa đi vào, thấy Trần liền lui ra. Trần ngờ là người nhà họ Lý, tránh khách nên không vào, bèn ngồi nghiêng người tránh mặt. Người đàn bà giấu vật gì trong tay áo đi vào, giấu dưới bậu cửa, rồi đi vào trong nhà. Trần ngờ không biết là vật gì, đến bậu cửa xem thì là một sợi dây, hôi thối, có vết máu. Trần hiểu ra đây là ma treo cổ, lấy sợi dây giấu vào trong ủng, rồi ngồi như cũ.
Một lát sau, người đàn bà tóc rối đi ra, mò chỗ giấu, mất dây, giận dữ, xông thẳng đến trước mặt Trần, kêu: "Trả đồ cho tao!" Trần hỏi: "Đồ gì?" Mụ không đáp, chỉ đứng thẳng đờ, há miệng thổi vào Trần, một luồng gió lạnh như băng, khiến lông tóc dựng đứng, răng run cầm cập, ngọn đèn leo lét màu xanh như sắp tắt.
Trần thầm nghĩ: ma còn có hơi, lẽ nào ta lại không có hơi? Bèn cũng phồng má thổi vào mụ. Chỗ ông thổi tới, người mụ thành một lỗ trống, trước thủng bụng, rồi thủng ngực, cuối cùng mất cả đầu. Trong khoảnh khắc, mụ tan hết như làn khói nhẹ, không thấy nữa.
Lát sau, Lý cầm rượu vào, kêu to: "Vợ tôi treo cổ trên giường!" Trần cười nói: "Không sao đâu, dây của ma vẫn còn trong ủng tôi."
Ông kể đầu đuôi, rồi cùng vào cởi dây cứu, đổ nước gừng cho, người vợ tỉnh lại. Hỏi: "Sao lại tìm cái chết?" Người vợ nói: "Nhà nghèo quá, chồng tôi thì cứ hiếu khách mãi. Trên đầu chỉ có một cây trâm, rút đi mua rượu. Trong lòng buồn bực lắm, khách lại ở ngoài, không tiện kêu ca. Bên cạnh bỗng có một người đàn bà tóc rối, tự xưng là hàng xóm bên trái, bảo tôi rằng chồng tôi rút trâm không phải vì khách, mà là để đi sòng bạc.
Tôi càng uất hận, lại nghĩ đêm đã khuya, chồng không về, khách không đi, tôi chẳng còn mặt mũi nào mà từ chối khách. Người đàn bà tóc rối lấy tay làm thành cái vòng, nói: 'Chui qua đây là vào cõi Phật, vui sướng vô cùng.' Tôi chui qua vòng ấy, nhưng tay mụ vòng không chặt, vòng cứ tuột ra mãi. Mụ nói: 'Lấy đai Phật của ta đến thì sẽ thành Phật.' Mụ đi ra lấy đai, lâu lắm không lại. Tôi đang mê man như trong mộng thì anh đến cứu tôi." Hỏi thăm hàng xóm, quả nhiên mấy tháng trước có một người đàn bà nhà quê treo cổ chết.
Trần Thánh Đào gặp hồ ly
Trần Thánh Đào ở Thiệu Hưng là một học trò nghèo, góa vợ. Anh đi chơi Dương Châu, trọ trong một ngôi miếu nhỏ bên chùa Thiên Ninh, nhà sư trong miếu đối đãi với anh rất bạc bẽo.
Trần thấy trong miếu có một gian lầu nhỏ khóa kín, hỏi sư vì sao. Sư nói: "Trên lầu có yêu quái." Trần nhất định đòi lên, bèn mở cửa vào. Thấy trên án không một hạt bụi, có giá gương, lược và các thứ đồ trang điểm. Anh rất ngờ, cho rằng sư giấu đàn bà, không nói gì mà đi ra.
Qua mấy ngày, anh trông thấy một người đàn bà đẹp tựa lầu nhìn trộm, Trần cũng đưa mắt trêu ghẹo. Người ấy tung mình nhảy xuống, đã đến chỗ Trần. Trần lúc ấy mới kinh hãi, biết không phải người. Người đàn bà nói: "Thiếp là tiên, chàng đừng sợ, vì chúng ta có duyên từ kiếp trước." Nàng tiếp đãi rất ân cần, rồi thành vợ chồng.
Mỗi ngày mồng một, nàng xin nghỉ bảy ngày, nói: "Đi hầu việc ở chỗ Thái Sơn nương nương (nữ thần núi Thái Sơn)." Trần nhân lúc nàng đi, mở hòm nàng ra, vàng ngọc sáng rực. Trần không lấy một mảy, khóa lại như cũ. Nàng về, Trần khẽ nói: "Ta nghèo lắm, mà nàng có nhiều tiền của, sao không cho ta mượn để tích hàng buôn bán làm nghề sinh sống?"
Nàng nói: "Cốt tướng chàng là cốt tướng nghèo, không giàu được, dù có làm buôn bán cũng vô ích. Nhưng thiếp mừng vì chàng giữ nghĩa rất cao, mở hòm của thiếp mà không lấy một đồng, cũng đáng kính lắm. Xin lo cho chàng cơm áo." Từ đó, Trần không phải nhóm bếp, việc bếp núc trong nhà đều do nàng lo.
Ở được hơn một năm, nàng nói với Trần: "Số vàng thiếp dành dụm đã bỏ ra mua cho chàng chức thông phán (quan phó giúp việc tri phủ) loại 'phi ban' (được ưu tiên bổ nhiệm trước), chàng lên kinh trình diện ở bộ (đăng ký chờ bổ dụng) là được chọn ngay.
Thiếp xin lên kinh trước mua nhà chờ chàng." Trần nói: "Nàng đi rồi, ta biết tìm nàng ở đâu?" Nàng nói: "Chàng cứ vào kinh, đến cửa Chương Nghĩa, thiếp tự sai người đón." Trần làm như lời, sau nàng hai tháng thì vào kinh, đến cửa Chương Nghĩa, quả có một lão bộc quỳ nói: "Ông chủ đến muộn, bà chủ đợi đã lâu rồi."
Lão dẫn đến hẻm Mễ Thị, thì là nhà cao tường lớn, mấy chục đầy tớ đều quỳ đón dập đầu như những người đã từng hầu hạ từ trước. Trần cũng không hiểu vì sao. Lên nhà trên, nàng mặc áo đẹp ra đón, cầm tay vào phòng. Trần hỏi: "Bọn đầy tớ sao lại biết ta?" Nàng nói: "Đừng làm ầm lên. Thiếp mượn hình dạng chàng đến bộ nộp tiền mua chức, lại mượn hình dạng chàng mua nhà lập văn tự, lúc bọn đầy tớ đến bán thân, thiếp cũng mượn hình dạng chàng mà tiếp chúng, nên chúng đều biết chàng."
Nàng lại khẽ dạy Trần: "Đứa ấy họ gì, đứa ấy tên gì, lúc gọi sai bảo phải làm đúng như thiếp dặn, đừng để bọn chúng sinh nghi." Trần mừng lắm, bèn viết thư về nhà.
Năm sau, con trai cả của Trần lên, biết cha đã lấy vợ kế làm mẹ, bèn vào phòng bái kiến. Mẹ kế thương yêu chăm sóc hết mực, như con mình đẻ ra. Người con cũng hiếu kính không trái ý. Nàng nói: "Nghe con đã có vợ, sao không đưa lên cùng? Sang năm có thể cùng đến chỗ cha nhậm chức biệt giá (tên gọi khác của chức thông phán)." Người con vâng dạ. Nàng cho tiền thuyền xe, đón vợ người con vào kinh ở chung.
Bỗng một hôm, ngoài cửa có một chàng trai xin gặp. Trần hỏi: "Là ai?"
Chàng trai nói: "Mẹ tôi ở đây." Trần hỏi nàng, nàng nói: "Là con thiếp, do người chồng trước của thiếp sinh ra." Gọi vào, chàng trai lạy Trần, lại lạy con trai cả của Trần, gọi là anh.
Ở chưa được bao lâu, đến ngày nàng đi nghỉ phép, không có nhà; người con cả cũng đi vắng. Vợ người con cả là Vương thị đang chải đầu trang điểm, chàng trai kia thấy chị dâu có nhan sắc, đẩy cửa sổ vào, ôm chầm đòi ân ái. Vương không chịu, chàng trai cưỡng ép, tụt quần ra, phô chỗ kín cho chị dâu xem: đầu dương vật không có thịt mà có lông, nhọn cứng như cái dùi dựng đứng. Vương càng sợ hãi ghê tởm, kêu to xin tha mạng. Chàng trai sợ, chạy ra. Váy của Vương đã bị xé rách.
Đêm ấy người con cả say rượu về, thấy sắc mặt vợ khác lạ, hỏi, vợ kể hết đầu đuôi. Người con cả giận không chịu nổi, rút con dao trên án đi tìm chàng trai. Chàng trai đã ngủ, anh chém vào trong màn. Soi đèn xem thì là một con cáo bị đứt đầu mà chết.
Trần biết chuyện, kinh hãi. Sợ người đàn bà nghỉ phép xong trở về, ắt sẽ đòi mạng con mình, nên ngay đêm ấy hai cha con trốn về Thiệu Hưng. Chức quan không đi nhận, không mang được một đồng nào theo người, lại nghèo như cũ.
Ma cao lêu nghêu bị trói
Hàn lâm họ Thẩm tên Hậu Dư ở Trúc Đôn, thuở nhỏ cùng học với một người bạn họ Trương. Mấy ngày Trương không đến, hỏi ra thì Trương bị bệnh thương hàn (theo y học cổ truyền là bệnh sốt do cảm phải khí lạnh) rất nặng, bèn đến thăm. Vào cửa thì vắng lặng, sắp lên nhà trên, thấy trên nhà đã có một người cao lớn ngồi ngay ngắn, ngửa mặt xem tấm biển đề chữ trên nhà.
Thẩm ngờ không phải người, đùa cởi đai lưng, lén trói hai chân nó lại. Người cao lớn giật mình, quay mặt nhìn. Thẩm hỏi: "Từ đâu đến?" Người cao nói: "Trương mỗ đáng chết, ta là câu sai (quỷ sai đi bắt hồn), phải đến trước nói rõ với gia đường thần (vị thần giữ nhà) nhà nó, rồi mới ra tay bắt."
Thẩm nói: "Trương còn mẹ góa ở nhà, chưa vợ chưa con, sao có thể chết được?" rồi khẩn khoản xin nghĩ kế hoãn lại. Người cao cũng có vẻ thương xót, nhưng từ chối là không có cách. Thẩm năn nỉ mãi, người cao nói: "Chỉ có một cách thôi. Giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều) ngày mai Trương sẽ chết, trước đó có năm quỷ sai âm phủ cùng ta từ dưới gốc liễu ngoài cổng đi vào. Ma ở âm phủ đói khát đã lâu, được ăn uống là quên việc. Ông có thể bày sẵn hai mâm, đặt sáu chỗ ngồi, ông đợi bên gốc liễu ngoài cổng. Có cơn gió xoáy từ trên xuống thì chắp tay vái mời vào cửa, mời ngồi vào chỗ, ân cần mời rượu. Xem bóng mặt trời qua giờ Ngọ thì đứng dậy giải tán. Trương có thể thoát."
Thẩm nhận lời, liền vào nói với người nhà họ Trương. Đến kỳ, làm đúng từng việc như lời dặn. Trương đến giờ Tỵ (khoảng 9 đến 11 giờ sáng) đã mê man; đúng giờ Ngọ chỉ còn thoi thóp; tiệc bên ngoài tan thì tinh thần dần hồi phục. Thẩm mừng lắm.
Về được hơn một tháng, đêm Thẩm mơ thấy người cao lớn trước kia nhăn nhó đau đớn, cau mày bảo: "Trước đây bày kế cho ông, ông Trương được kéo dài thêm một kỷ (mười hai năm), được vào học, lại sẽ đỗ phó bảng (loại đỗ hạng phụ, ngoài danh sách chính) khoa nọ, sinh hai con trai. Còn ta vì tiết lộ việc âm phủ, bị đồng bọn tố cáo, bị đánh bốn mươi gậy và cách chức sai dịch rồi.
Ta vốn không phải ma, mà là Lưu Tiên, phu khuân vác ở trấn Hiệp Thạch. Nay bị âm phủ trừng phạt, không đứng dậy đi lại được nữa. Còn ba năm tuổi thọ ở dương gian chưa hết, cần ông nói với ông Trương cấp tiền chi dùng hằng ngày, cho ta sống hết những năm còn lại." Thẩm nói với Trương, Trương liền mang mấy chục lạng bạc cùng Thẩm thuê thuyền đi tìm, quả gặp người ấy, đang nằm liệt giường vì bại liệt. Hai người lạy tạ dưới giường, đem số bạc mang theo tặng rồi về. Sau này Trương quả đúng hệt như lời trong mộng.
Yêu quái đàn bà ở vườn Tây
Một người họ Chu ở Hàng Châu cùng bạn là người họ Trần đi chơi Dương Châu, ở nhà một vị thân sĩ. Lúc ấy đầu thu, vẫn còn chút nóng, chỗ ở khá chật.
Chủ nhà có mấy gian tịnh xá (nhà nhỏ thanh tĩnh để đọc sách nghỉ ngơi) ở vườn Tây, rất yên tĩnh, trước mặt là núi, sát bên ao. Hai người dời giường vào đó, mấy đêm đều yên ổn.
Một tối, dạo trăng đến canh hai, vào phòng sắp ngủ, nghe ngoài sân có tiếng bước chân (?), từ tốn ngâm: "Hoa xuân thành chuyện cũ, trăng thu lại đêm nay. Ngoảnh đầu núi Vu xa thẳm (núi Vu Sơn, điển tích chỉ cuộc ái ân nam nữ), uổng để hai mái tóc tàn."
Hai người lúc đầu ngờ là người nhà chủ ra dạo chơi, sau thấy giọng điệu không giống, khoác áo nhìn trộm, thấy một người con gái đẹp đứng quay lưng tựa lan can. Hai người thì thầm: chưa nghe nói nhà chủ có người này, mà cách ăn mặc lại không giống thời nay, chẳng lẽ đây là thứ gọi là ma quỷ (?) chăng? Trần còn trẻ, động lòng, nói: "Có nhan sắc thế này, là ma thì đã sao?" Bèn gọi: "Người đẹp sao không vào phòng nói chuyện?" Ngoài sân đáp lại: "Thiếp vào được, chàng lại không ra được sao?"
Trần kéo Chu mở cửa ra, không thấy người đâu nữa. Gọi thì cứ gọi là có tiếng đáp, mà người thì không thấy. Lần theo tiếng mà đi, thì như ở trong đám cây; nhìn kỹ thì dưới cành liễu treo ngược một cái đầu đàn bà. Hai người kinh hãi kêu to. Cái đầu rơi xuống đất, nhảy tưng tưng mà đến. Hai người vội chạy vào phòng trốn, cái đầu đã theo tới nơi. Hai người đóng cửa, dốc sức chặn lại; cái đầu gặm bậu cửa, kêu côm cốp.
Chốc lát nghe tiếng gà gáy, cái đầu nhảy đi, đến ao thì lao xuống. Hai người đợi đến sáng, vội dọn về chỗ ở cũ, mỗi người đều bị sốt rét mấy chục ngày.
Sét đánh chết người lính
Tháng hai năm Càn Long thứ ba, sét đánh chết một người lính trong doanh. Người lính này xưa nay không có việc ác gì, ai cũng lấy làm lạ. Có một lão binh cùng doanh nói với mọi người: "Hắn gần đây đã sửa mình làm điều thiện, nhưng hai mươi năm trước lúc còn đi lính có một việc, tôi vì cùng ban trực nên biết rõ.
Quan tướng quân nọ đi săn dưới núi Cao Đình, hắn dựng lều bên đường. Chiều tối, có một ni cô nhỏ đi qua ngoài lều. Thấy trước sau không người, hắn kéo vào định hiếp. Ni cô chống cự mãi, bỏ lại cái quần mà chạy thoát. Hắn đuổi hơn nửa dặm, ni cô trốn vào một nhà nông, hắn tiu nghỉu quay về.
Nhà ni cô trốn vào chỉ có một thiếu phụ và một đứa con nhỏ, chồng đi làm thuê xa. Thấy ni cô vào, chị không cho. Ni cô kể rõ duyên cớ, khẩn cầu cho ngủ nhờ. Chị thương mà bằng lòng, cho mượn quần của mình. Ni cô hẹn 'ba ngày sau sẽ đến trả', trời chưa sáng đã đi.
Chồng về, cởi áo bẩn muốn thay. Chị mở rương tìm mà không thấy quần chồng, còn quần mình thì vẫn ở đó, mới biết lúc vội vàng đã lấy nhầm quần chồng cho mượn. Đang tự trách chưa kịp nói thì đứa con nhỏ bên cạnh nói: 'Đêm qua có ông hòa thượng đến mặc đi rồi.' Người chồng sinh nghi, gặng hỏi tỉ mỉ. Đứa bé kể hết: hòa thượng đêm đến khẩn cầu mẹ, mẹ cho ngủ lại thế nào, cho mượn quần thế nào, lúc trời còn tối ra cửa thế nào.
Người vợ hết sức cãi rằng đó là ni cô không phải sư ông, chồng không tin, trước thì chửi mắng, sau thì đánh đập. Anh đi khắp nơi kể với hàng xóm. Hàng xóm vì việc xảy ra lúc đêm tối, ai cũng thoái thác là không biết. Người vợ oan ức không chịu nổi, bèn treo cổ chết.
Sáng hôm sau, người chồng mở cửa, thấy ni cô cầm quần đến trả, lại có giỏ đựng bánh làm quà tạ ơn. Đứa con chỉ mà bảo cha: 'Đây chính là ông hòa thượng ngủ nhờ đêm hôm trước.' Người chồng hối hận, đánh đứa con thật đau, chết trước linh cữu người vợ, rồi chính mình cũng treo cổ chết.
Hàng xóm vì sợ kiện lên quan thì không khỏi liên lụy nhiều, bèn cùng nhau khâm liệm chôn cất, rồi ỉm chuyện đi.
Mùa đông năm sau, tướng quân lại đi săn ở đó. Có người địa phương kể lại chuyện ấy, tôi tuy trong lòng biết đó là tên lính nọ, nhưng việc đã lặng đi rồi nên không nói ra nữa. Tôi từng nói riêng với hắn, hắn cũng động lòng, từ đó sửa mình làm điều thiện, mong che lấp tội lỗi, không ngờ trời phạt thì quyết không trốn được."
Đảng Thanh Long
Ở Hàng Châu trước kia có bọn thiếu niên côn đồ uống máu ăn thề, xăm trên lưng hình con rồng xanh nhỏ, gọi là "Đảng Thanh Long", hoành hành trong xóm làng. Cuối đời Ung Chính, quan niết ty (án sát sứ, quan coi việc hình án của một tỉnh) Phạm Quốc bắt về trị tội, chết đến tám chín phần mười, chỉ có tên đầu sỏ Đổng Siêu trốn thoát được.
Mùa đông một năm đời Càn Long, Đổng mơ thấy mấy chục người trong đảng chạy đến bảo: "Anh là đầu đảng, tuy may mà trốn thoát, nhưng sang năm sẽ phải chịu trời giết." Đổng sợ hãi xin kế, mọi người nói: "Kế chỉ có đến am cỏ ở tháp Bảo Thục xin làm đồ đệ nhà sư, cố giữ giới hạnh, may ra thoát được."
Đổng tỉnh mộng, tìm đến dưới tháp, quả có một lão tăng dựng lều cỏ ngồi kiết già tụng kinh. Đổng quỳ mãi khóc lóc, tự kể tội lỗi, xin được độ làm đệ tử. Lão tăng lúc đầu còn khiêm nhường từ chối, sau thấy tình hắn thành thật, bèn cắt tóc cho làm đầu đà (người tu khổ hạnh), bảo ban ngày tụng kinh, ban đêm men theo núi gõ mõ niệm danh hiệu Phật. Từ đông sang xuân, hắn tu hành khá chăm chỉ.
Một ngày tháng tư, hắn đi khất thực ở chợ về, nghỉ chân ở miếu Thổ địa (thần đất cai quản một vùng). Mơ màng ngủ thiếp đi, thấy bọn đồng đảng đến giục: "Về mau!
Về mau! Đêm nay sét sẽ đến!" Đổng giật mình tỉnh dậy, lảo đảo chạy về lều, trời đã tối đen, quả có tiếng sấm. Đổng kể giấc mộng với sư.
Sư bảo hắn quỳ dưới gối mình, lấy hai tay áo trùm lên đỉnh đầu hắn rồi vẫn tụng kinh như cũ. Chưa được mấy khắc, chớp sáng vây quanh lều, sét đánh liên hồi, khi trúng tảng đá bên trái lều, khi trúng cái cây bên phải lều, như thế bảy tám lần, đều không trúng được hắn. Một lát sau, gió sấm đều ngừng, mây tan thấy trăng. Lão tăng cho rằng nạn đã qua, đỡ hắn dậy nói: "Từ nay chắc không sao nữa." Đổng hồn vía hơi định lại, lạy tạ lão tăng, bước ra ngoài lều.
Bỗng chớp lóe sáng, một tiếng sét nổ vang, hắn đã chết trên tảng đá.
Trường thi ở Trần Châu
Ở dinh học viện (nha môn của quan đốc học, quan coi việc học và thi cử của một tỉnh) Trần Châu, Hà Nam, sau nhà công đường có ba gian lầu khóa kín, tương truyền có ma quỷ. Giữa đời Khang Hy, tiên sinh Thang Tây Nhai với chức cấp gián (quan chuyên can gián, xét lỗi các quan) được cử đi coi việc học ở đó, cũng nghe lời lão thư lại, vẫn khóa lầu như cũ.
Bấy giờ đang giữa mùa hè nóng nực, trong mạc phủ (bộ phận các phụ tá giúp việc quan) người nhiều nhà ít; tú tài họ Vương ở Hàng Châu và tú tài họ Cảnh tên Khảo Tường ở Trung Châu, thường ngày cậy mình gan dạ, muốn dời lên ở lầu cao. Ông Thang kể cho họ những điều đã nghe, họ không tin. Phá khóa lên lầu, thì cửa sổ sáng sủa mở bốn phía, xà nhà không một hạt bụi, càng ngờ lời trước là nói càn. Cảnh kê giường ở gian ngoài, Vương kê giường ở gian trong, chừa gian giữa làm chỗ ngồi chơi.
Đồng hồ nước điểm canh hai, Cảnh ngủ trước, Vương từ gian giữa cầm đuốc về chỗ ngủ, nói với Cảnh: "Người ta bảo lầu có ma, nay mấy đêm chẳng có gì, đủ biết người trước nhát gan, bị bọn thư lại lừa." Cảnh chưa đáp, đã nghe dưới cầu thang có tiếng giày từ từ bước lên. Cảnh gọi Vương: "Dưới lầu tiếng gì vậy?" Vương cười: "Chắc người dưới lầu cố ý lên dọa ta thôi."
Một lát sau, người ấy bước liền lên, Cảnh hoảng quá kêu la; Vương cũng dậy, cầm đuốc ra. Đến gian giữa, ánh đèn thu nhỏ lại như đom đóm. Hai người hoảng sợ, vội đốt thêm mấy ngọn nến. Ánh nến hơi to ra, nhưng màu vẫn xanh lét. Cửa lầu mở toang, ngoài cửa đứng một người áo xanh, thân dài hai thước, mặt dài hai thước, không mắt không miệng không mũi mà có tóc, tóc dựng đứng, cũng dài chừng hai thước.
Hai người hét lớn gọi người dưới lầu lên, thứ ấy bèn lộn ngược người mà xuống. Ngoài cửa sổ bốn phía chiêm chiếp nổi lên trăm thứ tiếng ma, đồ đạc trong phòng đều nhảy động. Hai người suýt chết khiếp, đến lúc gà gáy mới yên.
Hôm sau, có lão thư lại kể: trước đây lúc ông họ Phan người Lật Dương làm đốc học, kỳ tuế khảo (kỳ thi hằng năm để khảo hạch tú tài) xong, ngày mai sẽ yết bảng, ông Phan đã đi ngủ.
Gần canh hai, bỗng nghe trên công đường có tiếng đánh trống (trống đặt trước nha để dân kêu oan). Ông Phan sai đứa hầu ra hỏi; viên lại trực công đường nói vừa có một người đàn bà xõa tóc từ dãy nhà thi phía tây đi ra, lên thềm xin gặp đại nhân. Viên lại vì đêm đã khuya, không dám bẩm báo. Người ấy nói: "Tôi có oan, muốn gặp đại nhân để trình bày. Tôi không phải người, mà là ma." Viên lại kinh hãi ngã lăn, con ma bèn tự đánh trống. Cả nha đều hoảng hốt, không biết làm thế nào.
Người đầy tớ họ Trương hơi có gan, bèn ra hỏi. Con ma nói: "Đại nhân gặp tôi thì có hại gì? Nay đã không ra, thì phiền ông chuyển lời: tôi là vợ người đầy tớ nhà một sinh viên ở huyện nọ. Chủ thèm nhan sắc tôi, muốn hiếp tôi, tôi không chịu thì đánh đập. Tôi kể với chồng, chồng say rượu buông lời vô lễ, hắn ban đêm dẫn người nhà giết chồng tôi cho ngựa ăn. Sáng hôm sau vào phòng, sai mấy người giữ tôi để hắn hiếp. Tôi chửi hắn thậm tệ, hắn liền nổi giận, đánh chết tôi ngay, chôn dưới máng đá phía tây vườn sau. Oan khuất chìm lấp mấy năm, nay đặc biệt đến xin giải oan." Nói xong khóc lớn.
Trương hỏi: "Người sinh viên mà bà tố cáo, nay có đến dự thi không?" Ma nói: "Có đến, đã được xếp hạng nhì, thứ mười ba." Trương vào bẩm ông Phan. Ông bóc phần rọc phách (phần che tên người thi) bài thứ mười ba ra xem, quả là tên người sinh viên ấy, bèn sai Trương ra an ủi rằng: "Sẽ ra công văn cho phủ huyện tra xét cho bà." Con ma ngửa mặt lên trời rú dài rồi đi.
Hôm sau ông Phan liền lấy cớ nghe ngóng được mà ra công văn xuống huyện, quả nhiên dưới máng đá đào được xác đàn bà, bèn đem người sinh viên ra trị tội theo pháp luật. Đó là một chuyện lạ ở nha môn, còn yêu quái trên lầu thì rốt cuộc không biết là vật gì. Vương sau đỗ cử nhân, Cảnh sau làm quan thị ngự (ngự sử, quan can gián và hặc tội các quan).
Người khách đất Sở ở Phù Ly
Mùa đông năm Khang Hy thứ mười hai, có người khách đất Sở (vùng Hồ Bắc, Hồ Nam) đi buôn ở Sơn Đông, từ Từ Châu đến Phù Ly. Khoảng canh hai, gió bấc thổi rất mạnh, thấy bên đường có quán rượu đèn đuốc sáng trưng. Anh vào uống, rồi xin ngủ nhờ. Người trong quán có vẻ khó xử; có một ông già thương anh lỡ đường, bảo: "Đang bày cỗ đãi các quân sĩ đi xa mới về, không còn rượu thừa mời ông. Bên phải có gian nhĩ phòng (gian buồng nhỏ hai bên nhà chính), có thể tạm ngủ." Rồi dẫn khách vào.
Khách đói khát lắm, không ngủ được, nghe bên ngoài người ngựa ồn ào, trong lòng sinh nghi. Anh dậy nhìn qua khe cửa, thấy khắp trong quán đầy quân lính, ngồi bệt dưới đất ăn uống, bàn chuyện việc binh. Anh nghe đều không hiểu lắm. Một lát, mọi người gọi nhau: "Chủ tướng đến rồi."
Xa xa có tiếng quát dẹp đường của đoàn tùy tùng trước sau, mọi người đều chạy ra đón. Thấy mấy chục cái đèn lồng giấy lô nhô kéo đến, một người hùng tráng râu dài xuống ngựa, vào quán ngồi trên cao, mọi người đứng hầu ngoài cửa. Chủ quán bưng rượu thức ăn lên, ông ta ăn uống sùm sụp. Ăn xong, gọi quân lính vào nói: "Chúng bay đi xa đã lâu, hãy về đội ngũ của mình, ta cũng nghỉ một lát, đợi công văn đến rồi lên đường cũng chưa muộn." Mọi người dạ rồi lui ra.
Ông ta liền gọi: "A Thất, lại đây!" Có một người lính trẻ từ cửa bên trái quán đi ra, người trong quán đóng cửa lánh đi. A Thất dẫn người râu dài vào cửa trái, qua khe cửa có ánh đèn chiếu ra. Khách từ gian nhĩ phòng bên phải lén đến khe cửa trái nhìn trộm, thấy trong cửa có cái giường tre, không có chăn chiếu, đèn đặt dưới đất.
Người râu dài đưa tay lay đầu mình, đầu liền rơi xuống, đặt lên giường. A Thất giúp nắm hai cánh tay trái phải, cũng đều rơi ra, đặt riêng phía trong và phía ngoài giường. Rồi ông ta ngả người nằm lên giường, A Thất lay thân ông ta, từ thắt lưng trở xuống tách đôi làm hai khúc, đổ xuống đất. Đèn cũng liền tắt.
Khách sợ hãi lắm, chạy vội về gian nhĩ phòng, lấy tay áo che mặt mà nằm, trằn trọc không ngủ được.
Xa xa nghe gà gáy một hai lượt, dần thấy người lạnh. Bỏ tay áo ra, thấy trời hửng sáng, mình đang nằm giữa đám cây hỗn độn. Đồng không mông quạnh không có nhà cửa, cũng không có gò mộ. Anh đội rét đi chừng ba dặm mới có quán. Chủ quán vừa mở cửa, đón khách hỏi sao đến sớm thế? Khách kể chuyện đã gặp, lại hỏi chỗ mình ngủ đêm qua là đất gì? Chủ quán nói: "Vùng này đều là chiến trường xưa."
Nhà họ Từ chết vì dịch
Mùa đông năm Nhâm Tý đời Ung Chính, nhà họ Từ ở thành Hàng Châu gả con gái cho một nhà nọ. Tục Hàng Châu: cưới được đủ tháng thì làm lễ song hồi môn (vợ chồng mới cưới cùng về thăm nhà gái). Hôm ấy, chàng rể uống rượu ở nhà họ Từ, nhà họ Từ kê giường cho chàng dưới lầu ở nhà khách. Chàng rể vào màn chưa ngủ, nghe cầu thang có tiếng bước chân, thấy bốn người xuống lầu đứng trước đèn: một người đội mũ sa mặc áo đỏ (y phục quan lại), một người đội khăn vuông mặc áo đạo phục (y phục nho sĩ), hai người kia đều đội mũ ấm mặc áo da, cùng nhau thở dài.
Một lát, có năm người ăn mặc như đàn bà cũng đến che mặt khóc trước đèn. Có một bà cụ chỉ vào trong màn nói: "Có thể nhờ người này chăng?" Người đội mũ sa xua tay nói: "Không ăn thua." Rồi khóc mà nói: "Ta phải xin tiên sinh họ Trương giữ lại cho nhà ta một chút huyết mạch thôi." Họ khuyên giải an ủi nhau, kẻ ngồi người đi. Chàng rể sợ quá, không kêu ra tiếng.
Đến canh năm, họ mới dìu nhau lên lầu. Dưới gầm bàn bỗng chạy ra một người mặt đen, vội lên cầu thang níu người áo đỏ nói: "Riêng tôi không được giữ lại một chút huyết mạch sao!" Người áo đỏ vâng dạ. Lúc ấy gà đã gáy, người mặt đen chạy vào gầm bàn mất.
Chàng rể đợi cửa sổ hơi sáng, khoác áo vào trong, hỏi trên lầu ai ở, người nhà nói: "Năm mới thờ tranh tổ tiên trên đó, không có ai ở." Chàng rể lên lầu xem tranh, áo mũ dung mạo không giống những người mình đã thấy, trong lòng không hiểu vì sao, giữ kín không nói.
Trước đó, ba người con trai nhà họ Từ đều theo học tiên sinh Trương Hữu Kiền, năm ấy ông Trương dạy học ở Tùng Giang. Giữa tháng năm, ông vì mẹ ốm mà về, xin học trò đến dạy thay tạm. Nhà họ Từ vốn giàu, không ai muốn đi. Ông Trương nài ép, chủ nhà sai người con thứ ba đi. Có đứa tên A Thọ, là con của đầy tớ trong nhà, xưa nay hầu ông Trương cẩn thận, nên sai cùng đi.
Chủ tớ ra đi chưa được hai mươi ngày thì ở Hàng Châu phát dịch "ôn hà mô" (bệnh dịch làm sưng phù cổ họng như con cóc). Nhà họ Từ trên dưới mười hai người, chết mất mười người, chỉ có người con thứ ba và A Thọ vì đi xa nên thoát. Nghe tin tang, họ trở về. Chàng rể đem chuyện đã thấy kể lại, người con họ Từ kinh ngạc nói: "Cha của A Thọ tên là A Hắc, vì mặt đen mà có tên ấy, người anh thấy từ gầm bàn chạy ra chính là ông ta."
Ông Tưởng Văn Khác kể hai chuyện
Tọa chủ (vị quan chủ khảo đã chấm đỗ mình, học trò tôn làm thầy) của tôi là ông Tưởng Văn Khác, ở tòa nhà được vua ban ở cầu Lý Quảng. Ông tự kể: thuở nhỏ đọc sách ở Bình Đài, chỗ ấy cách xa các nhà khác, mỗi tối ngồi gọi người thì thường có tiếng thưa mà không có ai đến.
Một đêm muốn đi tiểu, ngoài cửa sổ trăng không sáng lắm, lại không có ai đi cùng, ông bèn gọi tên đứa hầu theo mình, có tiếng thưa. Bảo nó vào, mãi không vào. Ông mở cửa ra, thấy một người đang gối đầu lên bậu cửa tường ngoài, quay đầu vào trong mà thưa. Ông lúc đầu ngờ là đứa hầu nọ say rượu, mắng nó, nó vẫn nằm như cũ. Ông giận, đi đến bậu cửa, định đánh, thấy người nằm dài ba thước, đội khăn vuông mặc áo thâm, râu bạc, giống hệt tượng Thổ địa người đời hay đắp. Ông quát lên, người ấy từ từ biến mất.
Thân phụ ông là ông Văn Túc răn con cháu không được gần gũi phường hát, cho nên suốt đời ông Văn Túc chưa từng có chuyện bày hát xướng đãi khách. Ông Văn Túc mất được mười năm, ông Văn Khác mới dần dần cho diễn tuồng, nhưng không dám nuôi đào kép trong nhà.
Lão bộc Cố Thăng nhân lúc ông Văn Khác ngồi nghỉ, nói đến chuyện lê viên (giới hát tuồng), xui rằng: "Phường hát bên ngoài rốt cuộc không bằng gánh hát nhà nuôi, lại tiện gọi khi cần. Trong nhà con cái đầy tớ rất nhiều, sao không mời thầy dạy, chọn mấy đứa cho tập diễn?" Ông Văn Khác động lòng, chưa đáp.
Bỗng thấy Cố Thăng kinh hãi, sắc mặt bỗng khác hẳn, hai tay như bị gông cùm, người ngã xuống đất, lấy đầu chui vào chân ghế, từ chân ghế thứ nhất luồn sang chân ghế thứ hai, từ chân ghế thứ hai luồn sang chân ghế thứ ba.
Từ đầu đến chân như bị nhét vào trong hộp. Gọi không thưa. Ông vội gọi thầy cúng thầy thuốc, trăm phương cứu chữa. Nửa đêm lão mới tỉnh, nói: "Sợ chết đi được! Sợ chết đi được! Vừa nói xong lời lúc nãy, thấy một người cao lớn túm (?) con lôi đi, thì cụ chủ cũ ngồi trên công đường, giọng nói sắc mặt rất nghiêm, phán: 'Mày là đầy tớ đời đời nhà ta, lời dạy để lại của ta, lẽ nào mày không biết! Sao dám xui cậu Năm nuôi đào kép? Đem trói đánh bốn mươi gậy, chôn sống trong quan tài!' Con ngất lịm đi, không biết làm sao. Cuối cùng nghe xa xa có tiếng gọi, con ở trong quan tài, muốn thưa mà không được. Sau dần thấy khoan khoái hơn, cũng không biết làm sao mà ra được." Xem mông lão, quả có vết bầm tím đen.
Thợ săn trừ cáo
Ở trấn Nguyên Hóa đất Hải Xương có một nhà giàu, ba gian phòng ngủ ở trên lầu. Ban ngày, mọi người đều xuống lầu lo việc nhà. Một hôm người vợ lên lầu lấy áo, cửa lầu cài từ bên trong, lại chèn thêm then. Bà nghĩ: người nhà đều ở dưới, ai làm việc này? Nhìn qua khe ván, thấy một người đàn ông ngồi trên giường, ngờ là kẻ trộm, gọi người nhà cùng lên. Người ấy lớn tiếng nói: "Ta sẽ dọn nhà đến lầu này. Ta đến trước, gia quyến sắp tới rồi. Mượn giường bàn của các ngươi dùng tạm, đồ đạc khác trả lại."
Rồi từ cửa sổ ném hòm rương và đồ lặt vặt xuống đất. Lát sau, nghe trên lầu có tiếng người tụ họp chuyện trò, trong ba gian phòng già trẻ lộn xộn, gõ mâm hát rằng: "Ông chủ nhà! Ông chủ nhà! Khách nghìn dặm đến, rượu chẳng một chung?" Nhà ấy sợ, bày bốn bàn rượu đặt giữa sân, bàn liền bị nhấc bổng lên không. Ăn xong, lại từ trên không ném xuống. Sau đó, chúng cũng không quấy phá gì lắm.
Nhà giàu mời đạo sĩ đến trừ, vừa bàn bạc xong bên ngoài trở về, người trên lầu lại hát: "Đạo chó, đạo chó, ai dám đến đây!" Hôm sau, đạo sĩ đến, vừa bày đàn (bàn thờ lập ra để làm phép), như có vật gì đánh; lão lảo đảo chạy ra, tất cả tượng thần pháp khí đều bị vứt ra ngoài cửa. Từ đó, ngày đêm không yên.
Nhà ấy bèn đến Giang Tây cầu Trương Thiên Sư (người đứng đầu đạo phái Chính Nhất, đời đời họ Trương, ở núi Long Hổ, Giang Tây), Thiên Sư sai một vị pháp quan (đạo sĩ được Thiên Sư phong chức để đi trừ tà) đến. Yêu quái lại hát: "Thiên Sư, Thiên Sư, chẳng có phép gì. Pháp quan, pháp quan, đến cũng uổng công." Chốc lát, pháp quan đến, như có người túm (?) đầu mà ném đi, mặt vỡ áo rách, pháp quan xấu hổ lắm, nói: "Yêu quái này sức mạnh lắm, phải mời pháp quan họ Tạ đến mới được. Ông Tạ ở Trường An, trấn giữ ở một đạo quán."
Chủ nhà đón ông Tạ đến, lập đàn làm phép, yêu quái quả không hát nữa. Nhà giàu mừng lắm. Bỗng có một luồng ánh sáng đỏ, một ông râu bạc từ trên không đến lầu, gọi: "Đừng sợ đạo sĩ họ Tạ. Phép ông Tạ làm, ta phá được!" Ông Tạ ngồi trước nhà tụng chú, ném cái bát (bát đồng của đạo sĩ dùng làm phép) xuống đất, cái bát chạy như bay, xoay vòng quanh nhà, mấy lần định bay lên lầu mà rốt cuộc không lên được. Chốc lát, trên lầu lắc chuông đồng, tiếng leng keng vang lên, cái bát bèn đổ xuống đất, không xoay nữa. Ông Tạ kinh hãi nói: "Sức ta đã kiệt, không trừ được yêu quái này."
Rồi cầm bát đi luôn, còn trên lầu tiếng reo hò vọng ra tận ngoài tường. Từ đó, chúng quấy phá đủ điều. Như thế lại nửa năm.
Cuối đông tuyết lớn, có hơn mười người thợ săn đến xin ngủ nhờ, nhà ấy bảo: "Ngủ nhờ thì không khó, chỉ sợ bị quấy phá." Thợ săn nói: "Đây là cáo, bọn tôi là người săn cáo, chỉ xin rượu trắng uống cho say, ắt có cách báo đáp ông." Nhà ấy liền mua rượu, sắm cỗ bàn, thắp nến lớn sáng khắp trong ngoài. Thợ săn uống ầm ĩ, say khướt, ai nấy lấy súng điểu thương (súng hỏa mai săn chim) ra, nhồi thuốc súng, chĩa lên trời mà bắn. Khói bụi che kín trời, suốt đêm rung chuyển, đến sáng tuyết tạnh mới đi.
Nhà ấy đang lo vì bị kinh động mà yêu quái sẽ quấy phá dữ hơn, thế mà suốt đêm lặng ngắt. Thêm mấy ngày nữa, tuyệt không nghe thấy gì. Lên lầu xem: thì lông rụng đầy sàn, cửa sổ mở toang hết, yêu quái đã dọn đi rồi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video