Quyển bảy
**Doãn Văn Đoan công kể hai chuyện**
Năm Càn Long (niên hiệu vua Cao Tông nhà Thanh) thứ mười lăm, Doãn Văn Đoan công (ông Doãn, tên thụy — tức tên đặt sau khi mất — là Văn Đoan) làm Tổng đốc (quan đứng đầu một hoặc vài tỉnh, coi cả việc dân lẫn việc quân) Thiểm Tây. Có người họ Cố quê Tô Châu làm Tri châu (quan đứng đầu một châu) châu Tuy Đức, vốn người đẫy đà. Tháng chín năm ấy, ông Cố đến Tây An xin gặp thì đã gầy rộc. Doãn công ngờ ông ốm nên hỏi. Ông Cố quỳ thưa: "Tôi cả đời đọc sách, chưa từng tin chuyện quỷ thần, huống chi dám nói càn trước mặt đại nhân! Nay tôi sớm muộn sẽ chết, không dám không bẩm để lo việc sau khi chết.
Sáng sớm ngày mùng bảy tháng năm năm nay, tôi dậy ngồi trong thư phòng thì thấy một người áo xanh, mũ đen cầm thiếp vào nói: 'Quan X mời ngài cùng xét xử, ngựa đã sẵn ngoài cổng.' Xem thiếp thì là của người đồng liêu họ Thang, tên bị mất chữ (?). Tôi liền lên ngựa ra khỏi thành. Đi về phía bắc ba mươi dặm thì đến một công sở. Có người mặc áo mũ kiểu xưa ra vái đón, nói: 'Sở dĩ phiền ngài đến đây là vì muốn làm sổ họ tên dâng lên Thượng đế, cần cùng ngài làm việc ấy.' Tôi chưa kịp đáp thì một viên lại (nhân viên giúp việc giấy tờ ở công sở) bên cạnh quỳ bẩm: 'Sổ mới phác thảo, chưa xong, phải đến ngày hai mươi bốn tháng tám mới chép sạch được.' Người áo mũ xưa đưa mắt ra hiệu cho người áo đen đưa tôi về, hẹn đến kỳ chớ sai. Tôi lại lên ngựa đi ba mươi dặm, về đến nha môn thì thấy thân mình nằm cứng đờ trên giường, vợ con khóc lóc bên cạnh. Người áo đen đẩy tôi từ miệng vào thân, lục cục như không thể khớp lại được, khắp tay chân, gân xương, lục phủ ngũ tạng đau nhức không sao tả nổi.
Tỉnh lại rồi, tôi mới ăn được chút nước cháo, từ đó lo thu xếp việc công việc tư. Đến ngày hai mươi bốn tháng tám, sáng dậy tôi liền mặc áo mũ chỉnh tề, từ biệt các mạc hữu (những người quan tự mời về giúp việc giấy tờ, sổ sách) và vợ con, khóc mà dặn: 'Xác chưa lạnh thì hãy khoan khâm liệm.' Đến trưa tôi choáng ngất như người trúng phong. Quả nhiên người áo đen đến, dẫn tôi tới chỗ cũ. Người áo mũ xưa ngồi trên công đường, trước mặt bày hai cái án như cảnh các quan cùng xét án ở trần gian. Viên lại điểm tên từng người, không ai quen cả. Đến tên thứ ba thì là tên tạo lệ (lính sai dịch ở nha môn) X ở châu tôi; tên thứ tám mươi lăm là viên thư lại phòng giản (phòng lo thư từ, công văn) X ở châu tôi; những người còn lại, trông rất quen mắt mà không biết tên. Tôi gọi hai người kia đến trước án hỏi, họ cũng nói: 'Không biết vì sao lại đến đây.' Người áo mũ xưa cười: 'Ngài hỏi làm gì? Ngài sẽ mãi ở đây cùng làm việc, tự nhiên sẽ biết hết mọi chuyện.' Tôi hỏi: 'Bao giờ thì tôi phải đến?' Đáp: 'Ngày mùng bảy tháng mười năm nay, ngài nhân lúc này mau về thu xếp việc nhà là được.' Lại chắp tay từ biệt, tôi tỉnh lại như cũ, nhưng thân thể rã rời còn hơn lần trước. Chẳng bao lâu, huyện tôi có dịch lớn, một viên lại và một tên sai dịch kia đều nhiễm dịch chết. Nay đã tháng chín, ngày chết không còn xa, nên tôi đến từ biệt đại nhân." Doãn công an ủi mãi, ông Cố khóc lạy rồi đi.
Tháng giêng năm sau, Doãn công đi tuần biên giới, ghé qua châu Tuy Đức. Người trong mạc phủ (bộ phận các mạc hữu giúp việc cho quan) là Hứa Hiếu Chương vốn biết chuyện, đang để ý dò hỏi tin ông Cố, thì ông Cố vẫn bình an, đến dinh bái kiến, thân thể đẫy đà như xưa. Doãn công đùa: "Sao lời quỷ thì linh với viên lại và tên sai dịch mà lại không linh với ông?" Ông Cố dập đầu tạ ơn, cũng không hiểu vì sao.
Khi Doãn công làm Tổng đốc Thiểm Tây, có ông X làm quan huyện Hoa Âm gửi tờ bẩm rằng: "Kính bẩm việc vì phạm đến yêu thần, xin trình bày và báo trước cái chết của mình: Trước gian sảnh thứ ba (?) chỗ ti chức (tiếng quan cấp dưới tự xưng) ở có một cây hòe cổ, che nhà tối om, ti chức định chặt đi. Nhưng các viên lại và sai dịch trong huyện đều nói: 'Cây này có thần, không chặt được.' Ti chức không tin, chặt đi, đào cả rễ. Hết rễ thì thấy một miếng thịt tươi vuông vức; dưới miếng thịt có một bức tranh, vẽ một người con gái trần truồng nằm ngang.
Ti chức ghét, đốt bức tranh, đem thịt cho chó ăn. Đêm ấy thấy tâm thần không yên, không ốm mà ngày càng tiều tụy, tiếng dữ ầm ầm bên tai, mắt không thấy gì mà tai thì nghe rõ, tự biết chẳng còn ở trên đời bao lâu, xin đại nhân cử người khác đến tạm giữ ấn quan (tạm quyền thay chức)." Doãn công nhận tờ bẩm, cho vào tay áo, đưa các mạc khách cùng xem, nói: "Tờ bẩm như thế này thì phê thế nào?" Lời chưa dứt thì văn thư báo quan huyện Hoa Âm đã bệnh chết gửi đến.
**Thịt sét**
Ông Chu ở Hải Châu, người thời Khang Hy (niên hiệu vua Thánh Tổ nhà Thanh), trông chừng ba bốn mươi tuổi, lúc hiện lúc ẩn, không biết nóng lạnh là gì. Ông thường nói: "Khí tượng đất Hải Châu tốt, tiếc là người đọc sách ít!" Ông đi chơi xa mấy năm, về bảo mọi người: "Ông Trúc người cùng họ ta (có lẽ chỉ học giả Chu Trúc Đà, tức Chu Di Tôn (?)) rất uyên bác, có thể đàm luận; Diêm Bách Thi ở Sơn Dương cũng là bậc tài giỏi lớp sau, tiếc là cả hai đều chưa được nghe đạo!" Ở nhà được ít lâu, ông lại bảo mọi người: "Ta có tội gì với trời mà hôm nay có sét đánh ta? Ta không thể không chống lại. E làm các vị kinh sợ, các vị nên lánh đi." Đến kỳ, mây mưa tối mịt, thấy những chân nhện lớn từ trên không thòng xuống, sét vừa nổ đã câm bặt; ngoài đồng có một đống máu thịt to bằng bánh xe. Ông Chu chỉ cho mọi người: "Đây là thịt của con sét đánh thua đấy." Rồi lấy rượu nấu, ngồi một mình ăn. Lại một hôm, sấm mưa lại kéo đến, ông Chu há miệng lên không, nhả ra mấy trăm trượng (trượng: đơn vị đo dài, khoảng hơn ba mét) tơ trắng, chăng dày đặc như lưới. Có con rồng lửa bay vút tới, dựng bờm giương vuốt ngoài lưới mà rốt cuộc không vào được. Hồi lâu, nó bay vào mây mất. Ông Chu than: "Bờ biển nhiều quái vật, không ở lâu được, ta sắp đi đây." Rồi bỏ đi, không biết về đâu. Người ta ngờ ông là tinh nhện.
**Quỷ dịch**
Năm Bính Tý đời Càn Long, Lưu Dân Mục là chú vợ của Từ Dực Thân người Hồ Châu, làm Chủ bạ (quan coi sổ sách, giấy tờ của huyện) huyện Trường Châu, ở trong ngôi nhà vua ban cho Tông bá (tên gọi chức Thượng thư bộ Lễ) cũ là ông Tôn Nhạc Ban.
Dực Thân nhân dịp về Hồ Châu, ghé thăm. Trời nóng, ông tắm trong thư phòng, trăng hơi sáng, chợt thấy ngoài cửa sổ có luồng hơi phun vào, như đi sớm trong sương mù hôi thối; cái chổi lông gà trên án cứ xoay tròn không thôi. Ông Từ vỗ giường quát, thì thấy cái khăn tắm treo trên giường và chén trà bay vụt ra ngoài song cửa. Ngoài cửa sổ có cây hoàng dương, chén va vào cây vỡ, kêu choang. Ông Từ sợ lắm, gọi gia nô ra xem, thấy một đám bóng đen chạy quanh mái ngói có tiếng động, hồi lâu mới dứt.
Ông Từ ngồi trên giường, được một lúc thì cái chổi lại động đậy. Ông đứng dậy lấy tay nắm chổi, thấy không phải vật thường ngày, mà ướt mềm như mớ tóc rối đàn bà, hôi thối không lại gần được, hơi lạnh từ bàn tay chạy suốt lên cánh tay, thẳng tới vai. Ông Từ cố chịu mà nắm chặt. Ở góc tường có tiếng như từ trong vò vọng ra, ban đầu như vẹt học nói, sau như trẻ con khóc, xưng: "Tôi họ Ngô, tên Trung, từ hồ Hồng Trạch đến, bị sét làm kinh nên trốn ở đây, xin ân nhân thả tôi về." Ông Từ hỏi: "Hiện ở Ngô Môn (tức Tô Châu) đang có dịch lớn, mày chẳng phải là quỷ dịch đấy sao?" Đáp: "Phải."
Ông Từ nói: "Là quỷ dịch thì ta càng không thả, để mày khỏi đi hại người." Quỷ nói: "Có phương thuốc tránh dịch, xin dâng lên để cầu ơn." Ông Từ bảo nó đọc tên các vị thuốc, tự tay chép lại. Chép xong thì không chịu nổi mùi hôi, mà cánh tay cũng lạnh buốt không chịu được. Muốn thả nó lại sợ nó quấy phá. Gia nô bên cạnh mỗi người cầm một cái vò, cái hũ, xin bỏ cái chổi vào mà bịt kín lại. Ông Từ nghe theo, bịt kín rồi ném xuống Thái Hồ.
Phương thuốc ghi lại như sau: lôi hoàn (một loại nấm ký sinh dưới gốc tre, dùng làm thuốc trừ giun) bốn lạng, phi kim (vàng lá dát mỏng) ba mươi tờ, chu sa (thần sa, một khoáng chất màu đỏ dùng làm thuốc an thần) ba tiền (tiền: đơn vị cân, bằng một phần mười lạng), minh phàn (phèn chua) một lạng, đại hoàng (rễ cây đại hoàng, vị thuốc tẩy nhiệt) bốn lạng; dùng nước viên thành viên, mỗi lần uống ba tiền. Thái thú (quan đứng đầu một phủ) Tô Châu là Triệu Văn Sơn xin phương này để cứu người, ai uống cũng sống.
**Tiên hạc nghìn năm**
Vương Tĩnh Nham ở trấn Lăng Hồ, Hồ Châu, nhà giàu có, nhà cửa cao rộng. Nhà có tòa Cửu Tư Đường rộng chừng năm sáu mẫu (mẫu: đơn vị đo diện tích ruộng đất). Mỗi khi đãi khách lúc chiều tối, ắt nghe dưới cột sảnh có tiếng như gõ mảnh tre. Tĩnh Nham ghét, khấn với cột: "Mày là quỷ thì kêu ba tiếng."
Thế là nó kêu đáp bốn tiếng. Ông lại khấn: "Nếu là tiên thì kêu bốn tiếng." Nó đáp năm tiếng. Lại khấn: "Nếu là yêu thì kêu năm tiếng." Thì nó kêu loạn lên vô số. Có một đạo sĩ đến lập đàn, cắm lôi thiêm (thẻ phép mang uy lực sấm sét, dùng để trừ tà) vào dưới cột. Bỗng đầu một đứa tì nữ (đứa hầu gái) trong nhà sưng phồng lên, đau không chịu nổi. Đạo sĩ rút thẻ ra thì nó hết đau. Cách một ngày, đứa tì nữ bỗng gào thét điên dại, như người bị thương hàn (bệnh sốt nặng do nhiễm lạnh theo cách gọi của Đông y) lên cơn cuồng. Mời thầy thuốc đến xem, bắt mạch chưa xong, nó đã giơ chân đá thầy thuốc, mặt bị thương chảy máu. Bốn năm người đàn ông khỏe mạnh ôm giữ cũng không nổi. Con gái họ Vương vừa đến tuổi cài trâm (khoảng mười lăm tuổi, tuổi con gái đã lớn), nghe đứa tì nữ ốm, đến thăm. Vừa vào cửa, cô kinh hãi ngã xuống đất, nói: "Không phải con tì đâu. Mặt nó vuông như bức tường, màu trắng, không có mắt, mũi, miệng, tai; thè cái lưỡi đỏ như chu sa, dài ba bốn thước (thước: khoảng hơn ba tấc tây), thè ra thụt vào về phía người." Cô kinh sợ không thôi, rồi chết. Cô chết thì đứa tì nữ khỏi bệnh.
Họ Vương trăm phương nghìn kế đuổi yêu. Có người biết mời tiên cầu cơ (phép cầu thần: cầm cây bút gỗ cho viết trên mâm cát, tin rằng tiên thánh nhập vào mà viết ra lời) đến, nói: "Tiên nhân Thảo Y Ông rất linh, có thể trấn tà." Họ Vương làm theo, bày hương án, đặt mâm cơ. Cây bút cơ kêu soạt một tiếng, xuyên qua cửa sổ ra ngoài, viết chữ lớn trên giấy dán cửa: "Khổ chi, khổ chi, Thổ địa phải chịu tội." Chủ nhà hỏi cơ, cơ đáp: "Thảo Y Ông cho rằng vì tà khí ở đất này chưa đi, mà nhà ngươi phải vội mời xa giá tiên đến, nên đã đem thần Thổ địa (thần giữ đất một vùng nhỏ) bản xứ giao cho Thành hoàng (thần giữ thành, đứng trên các thần Thổ địa) đánh hai mươi roi rồi." Từ đó con yêu im bặt.
Thảo Y Ông đối đáp với người rất hòa nhã, nói nhiều điều ứng nghiệm. Có người xin hỏi họ tên, ông đáp: "Ta là tiên hạc nghìn năm, có lần cưỡi mây trắng qua hồ Bà Dương, thấy con cá đen lớn nuốt người. Ta giận, mổ nó, cá vỡ óc chết. Người bị nuốt ấy cho ta mượn họ tên, giao cho ta dung mạo, nên nay ta họ Trần, tên Chi Điền; Thảo Y là tên hiệu khác của ta." Có người xin được gặp mặt, ông đáp: "Được." Xin hẹn ngày, đáp: "Vào đêm X, lúc trăng sáng." Đến hẹn, thấy một đạo sĩ đứng giữa không trung, mặt trắng, râu lưa thưa, đội khăn có góc, mặc y phục kiểu đời Tấn, đời Đường; hồi lâu thì tan đi như khói.
**Ba chuyện về Hạ Thái sử**
Ông Hạ Lễ Cốc người Cao Bưu (được gọi là Thái sử, tức cách gọi tôn người từng làm quan ở Hàn lâm viện) làm Đốc học (quan coi việc học hành và thi cử của một tỉnh) Hồ Nam. Thuyền ông qua hồ Động Đình gặp sóng gió lớn, mấy nghìn chiếc thuyền phải đậu bên bờ chưa đi. Ông Hạ tính nóng, muốn kịp ngày nhậm chức, bảo người lái thuyền đi ngược gió, các thuyền khác cũng giương buồm đi theo. Đến giữa hồ, gió càng lớn, trời đất tối tăm, sóng bạc như núi, thấy trên mặt nước có hai người lùn, cao chừng một thước, mặt hơi đen, lượn sát quanh thuyền, chỉ trỏ mái chèo như người đi tuần. Người trên các thuyền đều trông thấy. Gió lặng, mặt trời lên, chúng dần biến mất.
Ông ở nha môn Đốc học, gia đinh và con em trong nhà ban ngày thấy quái, ai thấy cũng ốm. Phu nhân giữ con em trong phòng khóa cửa, sau buổi trưa không cho ra vườn; lại giục ông làm lễ tế, ông không tin. Đêm ấy ông chấm bài dưới đèn, nghe tiếng khóc từ phía tây vọng đến, rền rĩ ầm ầm, nhiều tiếng lẫn lộn; cát bay đập vào cửa sổ rào rào như mưa. Ông lớn tiếng nói: "Ta đã biết ý các ngươi rồi, mai ta tế các ngươi là được!" Tiếng ấy xa dần rồi tắt. Sáng hôm sau ông tìm chỗ phát ra tiếng, thấy một gian nhà nát, trong có mấy chục bài vị, đều là của các mạc hữu chấm bài cho các quan coi học đời trước đã chết trong nha. Ông bèn làm bài văn tế, sắm đủ con vật tế mà cúng họ, từ đó hết quái.
Học trò ông là Chu Sĩ từ Phúc Kiến lên kinh vào bộ, đi trên đường Trì Bình, tỉnh Sơn Đông. Trời tối phải nghỉ đêm, gió mưa cùng ập đến, ông sai người nhà đi trước tìm quán trọ, còn mình dừng xe ở ngã ba chờ. Đến canh hai (khoảng chín đến mười một giờ đêm), trời đất tối đen, thấy trong lùm cây xa có ánh lửa lúc lên lúc xuống, ngờ là người nhà cầm đuốc đến. Một lát sau, ánh lửa gần dần, to như bánh xe, lác đác mấy chục đốm, đốm cao thì tận trời xanh, đốm thấp thì ngang chân ngựa. Ông sợ lắm, cho rằng ắt không phải đèn của người. Nhìn gần thì trong ánh lửa có ba người lướt qua sát xe. Người đi giữa, giữa trán có một con mắt lấp lánh, mặc áo đỏ, thắt đai rộng, mày râu oai vệ; bên cạnh có đứa hầu áo gấm, mặt đẹp như ngọc, dìu mà đi; đi trước nhất là một ông lão râu trắng, còng lưng dẫn đường, trên lưng có cái lỗ to bằng miệng bát, ánh lửa từ lỗ ấy phụt ra, như ống khói bếp nhả khói. Chúng thấy người chẳng chút kinh ngạc, thong thả đi vào xóm xa rồi mất. Một lát, người nhà cùng chủ quán đến, nói cũng đều thấy, mọi người chỉ biết cùng nhau kinh ngạc mà thôi.
**Lão nô tài Thạch Sùng**
Thời Khang Hy, Nhậm Vũ Lâm là Tiến sĩ (người đỗ khoa thi cao nhất tổ chức ở kinh đô), nổi tiếng về thơ, làm quan đứng đầu huyện Củng, tỉnh Hà Nam. Một hôm ông nằm nghỉ ban ngày trong thư phòng, thấy một cô gái cài hoa cầm danh thiếp đến, nói Thạch đại phu mời đi uống rượu. Phu kiệu đứng đầy cổng, đều đến đón, ông Nhậm bất giác thấy mình đi theo. Hồi lâu, đến một tòa phủ đệ, cổng lớn nguy nga. Chủ nhân đội khăn kiểu đời Tấn, mặc áo gấm (?), chắp tay ra đón, chuyện trò hăng say. Ngồi vào chỗ rồi, tiệc bày sơn hào hải vị quý lạ, đều là thứ chưa từng thấy; có hai nữ nhạc công múa uyển chuyển (?).
Rượu đã say, chủ nhân đứng dậy nắm tay ông Nhậm đi ra vườn sau, đình đài hoa cỏ đẹp tuyệt. Sau vườn có cái giếng, nước màu xanh lục. Chủ nhân cầm cái muôi vàng gọi người hầu: "Múc nước cho Nhậm công giải rượu." Ông Nhậm vừa chạm môi đã thấy vị cay độc, môi như bị cháy, bèn từ chối không nâng muôi lên nữa. Chủ nhân ép, các mỹ nhân cũng phủ phục xuống đất nài mời, ông Nhậm bất đắc dĩ phải uống hết. Chỉ chốc lát, bụng đau như xé, ông kêu gào đòi về. Chủ nhân chắp tay nói: "Khách quả đã say rồi, hãy tạm biệt, sẽ gặp lại." Ông Nhậm vội vàng lên xe, càng đau dữ, theo đường cũ trở về. Đi qua miếu Thành hoàng, thần Thành hoàng vội ra đón, nói: "Lão nô tài Thạch Quý Luân lại đầu độc người nữa à! Kẻ hôm qua làm chủ mời ông uống rượu chính là Thạch Sùng (tên chữ là Quý Luân, phú hào nổi tiếng xa xỉ) đời Tấn. Sùng lúc sống hưởng thụ nhiều, tiêu dùng xa xỉ, nên hồn phách rất mạnh; khi bị giết thì bị Tôn Tú băm chém, máu thịt tung tóe; hồn mạnh không tan, thành La sát tôn thần (La sát: theo nhà Phật là loài quỷ dữ ăn thịt người), thề giết ba nghìn danh sĩ để trút nỗi căm hận về cái thói hiếu danh lúc sinh thời (?). Ta là người thứ mười chín, ông là người thứ hai mươi chín. Ta vì cả đời ngay thẳng, kêu oan lên Thượng đế. Thượng đế không cứu sống được ta, bèn phong làm thần Thành hoàng, ban cho hai viên thuốc, dặn: 'Có danh sĩ thật bị hại thì lấy thuốc này mà cứu.' Ông có văn chương và đức hạnh, nên ta ở đây cứu ông." Nói xong lấy thuốc nhét vào miệng ông Nhậm, ông liền hết đau. Khoảnh khắc sau, ông toát mồ hôi rồi tỉnh dậy. Ở chỗ ông nằm, người nhà đang vây quanh khóc lóc, ông đã mê man hai ngày rồi.
Về sau, khi sửa thành cũ huyện Củng, người ta đào đất được tấm bia khắc hai chữ lớn "Kim Cốc", nét bút giống lối chữ của Sách Ấu An (tức Sách Tĩnh, nhà thư pháp đời Tấn), mới biết vườn Kim Cốc (khu vườn lừng danh của Thạch Sùng) không nằm ở Lạc Dương ngày nay.
**Quỷ sai tham rượu**
Viên Quan Lan ở Hàng Châu, bốn mươi tuổi chưa vợ. Con gái nhà hàng xóm có nhan sắc, Viên mến, hai bên đã đem lòng thương nhau. Cha cô chê Viên nghèo, không gả. Cô tương tư sinh bệnh lao mà chết. Viên càng thương xót, đêm trăng không biết làm sao khuây khỏa, cầm bình rượu ngồi uống một mình. Chợt thấy ở góc tường có người tóc rối, tay cầm sợi dây như đang dắt cái gì, liếc nhìn mà mỉm cười. Viên ngờ là tên sai dịch nhà bên, mời: "Ông muốn uống chăng?" Người ấy gật đầu. Viên rót một chén đưa, người ấy ngửi mà không uống. Viên hỏi: "Chê rượu lạnh à?" Người ấy lại gật đầu. Viên hâm nóng một chén mời, người ấy cũng chỉ ngửi mà không uống. Nhưng ngửi mãi thì mặt đỏ dần, miệng há to không khép lại được. Viên rót rượu vào miệng hắn, cứ mỗi giọt rượu thì mặt lại co nhỏ đi một chút; hết một bình rượu thì cả mặt lẫn người đều nhỏ lại như đứa trẻ sơ sinh, ngây ra không động đậy. Kéo sợi dây xem thì kẻ bị trói chính là cô gái hàng xóm. Viên mừng lắm, lấy vò rượu bỏ người tóc rối vào rồi bịt kín, bên trên đặt hình bát quái (hình tám quẻ của Kinh Dịch, dùng để trấn tà) đè lên, cởi trói cho cô gái, cùng vào phòng làm vợ chồng. Ban đêm thì có hình hài ăn ở với nhau, ban ngày chỉ nghe được tiếng.
Qua một năm, cô gái mừng rỡ báo: "Em có thể sống lại rồi! Lại sẽ làm người vợ đẹp cho chàng. Ngày mai, cô gái ở thôn X hết số, em mượn xác cô ấy thì sống được; chàng lấy đó làm công, lại có thể được tiền của làm của hồi môn." Hôm sau Viên đến thôn ấy, quả có cô gái vừa tắt thở, sắp khâm liệm, cha mẹ khóc gào. Viên gọi to: "Hứa gả cô ấy làm vợ tôi thì tôi có thuốc khiến hoàn hồn!" Nhà ấy mừng lắm, bằng lòng.
Viên ghé tai cô gái nói nhỏ một lúc, cô liền bật dậy. Cả thôn kinh ngạc cho là thần, bèn làm lễ hợp cẩn (lễ cưới, cô dâu chú rể cùng uống rượu). Những điều cô nhớ đều không phải chuyện của nhà mình. Qua một năm, dần dần mới biết rõ mọi việc; dung mạo cô còn đẹp hơn cô gái trước.
**Lý Trác**
Lý Trác người Phúc Kiến, là Cống sinh (học trò được chọn tiến cử lên học ở Quốc tử giám, trường lớn nhất ở kinh đô) năm Canh Ngọ đời Càn Long, lên kinh dự thi Hương (kỳ thi chọn cử nhân, tổ chức ở tỉnh và ở kinh đô), đi qua Nghi Trưng. Có người đi cùng thuyền, tự xưng họ Vương tên Kinh, người huyện Lạc Dương, tỉnh Hà Nam, lên kinh dự thi, lộ phí không đủ, xin Lý cho đi cùng. Lý bằng lòng. Ở chung thuyền, hai người chuyện trò vui vẻ. Vương đưa ra những bài chế nghệ (văn bát cổ, lối văn dùng trong thi cử) đã làm, cũng khá thanh nhã, chỉ hơi ngắn. Mỗi khi cùng ăn, Vương ắt vãi cơm xuống đất, mỗi lần nâng bát chỉ ngửi hơi, không hạt nào vào cổ. Lý sinh nghi mà ghét. Vương như hiểu ý, xin lỗi: "Tôi mắc chứng nghẹn, ăn không trôi, nên mới phiền lụy thế này, mong đừng ghét." Đến kinh, sắp thuê chỗ trọ, Vương quỳ thẳng người xin: "Ngài đừng sợ, tôi không phải người. Tôi vốn là Sinh viên (tức tú tài, học trò trường phủ huyện) ở Lạc Dương, Hà Nam, có tài học, đáng được bạt cống (được chọn tiến cử loại xuất sắc), nhưng bị quan Đốc học X nhận hối lộ đánh trượt, uất ức mà chết. Nay tôi định vào kinh báo thù, không có ngài thì không vào được. Khi vào kinh thành, e thần giữ cổng thành ngăn tôi, cần ngài khẽ gọi tên tôi ba lần thì tôi mới vào được."
Quan Đốc học X mà hắn nói chính là tọa sư (thầy chấm đỗ mình trong kỳ thi) của Lý. Lý sợ lắm, từ chối. Con quỷ nói: "Ngài bênh thầy mà cự tôi, thì tôi sẽ quấy ngài."
Lý không biết làm sao, đành làm theo lời nó.
Ổn định chỗ trọ xong, Lý liền đến yết kiến thầy. Nhà thầy đang vây quanh khóc lóc, tiếng vọng ra tận ngoài cửa. Thầy ra nói: "Lão phu có đứa con trai yêu quý, mười chín tuổi, thông minh đẹp đẽ, là đứa giỏi giang nhất trong họ. Đêm hôm trước nó bỗng phát điên, bệnh rất lạ: cầm dao không giết ai khác, chỉ định giết lão phu; thầy thuốc không biết là bệnh gì, biết làm sao đây?" Lý trong lòng biết nguyên do, xin: "Xin để học trò vào thăm cậu nhà."
Lời chưa dứt, người con ở trong đã cười: "Ân nhân của ta đến rồi, ta phải ra tạ, nhưng ông ấy cũng chẳng gỡ được việc của ta đâu." Lý vào phòng, nắm tay cậu, nói chuyện hồi lâu. Người bên cạnh không hiểu, càng kinh ngạc, đều đến hỏi Lý, Lý kể rõ nguyên do. Thế là cả nhà quỳ trước mặt Lý, xin nói giúp. Lý bảo người con (tức con quỷ đang nhập): "Anh sai rồi. Anh vì bị đánh trượt mà tức chết, rốt cuộc không phải thầy tôi giết anh. Nay nếu giết con trai thầy, làm thầy tuyệt đường con cháu thờ cúng, thì đâu phải là đạo lấy lẽ ngay thẳng mà đáp lại oán thù. Huống chi tôi với anh có tình nghĩa thân thiết, chẳng lẽ anh không nể mặt tôi sao?" Người con cứng họng, trợn mắt nói: "Lời ngài quả đúng, nhưng thầy ngài ngày ấy nhận hối lộ ba nghìn lạng, há được hưởng yên? Ta phá cho tan rồi đi là đủ." Rồi chỉ tay: "Phòng X có cái bình ngọc đáng giá bao nhiêu đó, lấy đến cho ta." Mang đến, hắn ném vỡ tan. Lại chỉ tay: "Trong rương X có mấy chiếc áo lông chồn điêu đáng giá bao nhiêu đó, lấy đến cho ta." Mang đến, hắn châm lửa đốt. Xong việc, hắn cười to: "Ta hết hận rồi. Vì ngài mà tha cho lão già ấy." Rồi chắp tay làm bộ ra đi, người con bỗng khỏi bệnh.
Năm ấy Lý thi đỗ. Đi đến Đức Châu, thấy Vương lại đến, có đoàn người đi trước dẹp đường oai nghiêm, mũ đai uy nghi, nói: "Thượng đế cho rằng ta báo thù rất ngay thẳng, cho ta làm Thành hoàng Đức Châu, nhưng còn có việc muốn nhờ ngài. Chức Thành hoàng Đức Châu đã bị yêu quái chiếm, cướp ngôi hưởng cúng tế gần hai mươi năm. Khi ta đến nhậm chức, nó ắt chống cự; ta đã chọn ba nghìn thần binh để quyết chiến với nó. Đêm nay ngài nghe tiếng đao kiếm thì chớ nhìn kỹ, e bị thương. Tà không thắng được chính, nó sẽ tự thua mà chạy; nhưng nếu không có ngài viết một bài văn bia cho dân biết, e bốn phương chưa chắc đã thờ ta. Tước lộc của ngài sau này cũng phi thường, xin vĩnh biệt ngài." Nói xong vái tạ, rơi lệ mà đi.
Đêm ấy nghe trong ngoài thành tiếng binh mã ồn ào, đến canh năm (khoảng ba đến năm giờ sáng) mới lặng. Sáng hôm sau Lý đến miếu Thành hoàng thắp hương, viết bài ký, thì đạo sĩ đã mài mực chờ sẵn, nói: "Đêm qua Đại vương đến nhậm chức, báo mộng cho bần đạo, dặn ra đón ngài." Lý cho khắc đá dựng bia, nay vẫn còn ở ngoài cửa Đại Đông của Đức Châu.
**Người thiếp của Vương tướng quân**
Mộ Sùng Sĩ người Tô Châu, làm quan đứng đầu huyện Cấp, tỉnh Hà Nam. Khi chưa đỗ đạt, ông dạy học ở nhà họ Nhậm ở kinh đô, trọ ở ngõ Bán Tiệt. Tối ngủ một mình, dưới đèn thấy một vật đen có lông chộp lấy rương sách. Mộ cầm kiếm đuổi, không thấy gì. Tối hôm sau, dưới trăng ông đi nhà xí, có một cô gái thướt tha bước tới. Mộ ngờ là hầu thiếp nhà chủ, ngồi xổm không dám đứng dậy. Cô ta cứ không đi, gió lạnh thổi rờn rợn. Mộ mới sợ, ném mảnh ngói vào thì không thấy đâu nữa. Mộ lảo đảo về đến thư phòng thì cô gái đã ở trên giường; mặc quân phục, cầm đao, dung mạo rất đẹp; gọi không thưa, đuổi không đi; gọi người khác đến xem thì không ai thấy. Mộ bèn lâm bệnh, nói mê: "Ta là thiếp của Vương tướng quân triều Minh, lâu không được cúng tế, nên sai lũ con đi kiếm ăn, ngươi lại lấy kiếm đánh nó bị thương; ta thân đến tạ lỗi, ngươi lại ngồi xổm ở nhà xí làm nhục ta. Vì thế ta đến đòi mạng."
Các khách cùng trọ đều van xin giúp, cô gái nói: "Nếu đem quần áo, xe ngựa tiễn ta về quê thì tạm tha cho ngươi." Mọi người làm theo, Mộ tỉnh lại. Ăn cháo chưa được nửa buổi, cô gái lại đến, nói: "Ta bị các ngươi lừa, cổ áo tay áo đều chưa khâu, ta lấy gì mà mặc? Mau chọn thợ may khéo mà sửa cho." Các khách càng sợ, xem lại quần áo đã bày, quả nhiên còn chưa mở nếp gấp. Sửa sang xong, họ vái hai vái, Mộ liền khỏi bệnh.
Ba năm sau, Mộ đỗ Tiến sĩ, được chọn làm Tri huyện (quan đứng đầu huyện) huyện Cấp, tỉnh Hà Nam. Đi qua Khai Phong, ông trọ ở một quán. Phía tây quán có một gian phòng khóa rất chặt, Mộ sinh nghi. Nhìn qua khe cửa sổ, thấy một cỗ quan tài sơn đỏ đặt ngang giữa nhà, bụi phủ dày mấy tấc, đầu quan tài đề: "Người thiếp quá cố của Vương tướng quân là Trương thị." Mộ kinh hãi và hối hận, lòng buồn bực không vui. Chiều tối, cô gái quả nhiên đến, ăn mặc như trước, nói: "Ngày trước thiếp bức ép chàng là tội của thiếp; nay chàng nhìn trộm thiếp là duyên của thiếp. Thiếp ở đây mấy chục năm, không bắt được người chết thay thì không tự thoát khỏi cõi âm được, nên đêm nay đến bầu bạn với chàng." Mộ sợ lắm, ngay trong đêm gọi người đánh xe vào thành, báo với các đồng liêu ở Khai Phong, định nhờ đạo sĩ đuổi ma. Quan phủ và quan huyện Khai Phong giữ ông lại uống rượu đến sáng. Sáng hôm sau cùng nhau đến quán, thì một thư đồng (đứa hầu theo hầu việc sách vở) đã thắt cổ chết trên giường. Các quan giận, cho phá quan tài, thấy xác ăn mặc tươi thắm, cứng đờ mà không thối rữa. Đốt đi, từ đó không còn quái gì nữa.
**Tiên hạc khiêng xe**
Minh phủ (cách gọi tôn quan huyện) Phương Ỷ Đình làm quan ở Giang Tây. Người đồng liêu họ Quách, quê Tứ Xuyên, kể rằng hồi trẻ từng lên núi Nga My, định bỏ đời đi học đạo. Ông gặp một ông lão râu dài, dung mạo thanh tú, đội khăn lông chim, phơi phới dẫn ông đi. Đến một nơi cung điện nguy nga như chỗ vua ở, ông lão chỉ bảo: "Ngươi muốn học đạo thì không có lệnh của vua không được. Vua đi vắng chưa về, ngươi đợi một chút." Chốc lát, nhạc tiên vang lừng, hương lạ xông mũi, hai con tiên hạc khiêng một cỗ xe thủy tinh, trong xe ngồi một vị vua, dáng như chú bé bụ bẫm trong tranh vẽ ở đời, mặc áo đỏ, quấn tã có hoa văn, trắng như ngọc, miệng cười tủm tỉm, cao chưa đầy một thước; các thần đều phủ phục đón vào cung. Ông lão tâu: "Có người thật lòng học đạo họ Quách xin yết kiến." Vua cho gọi vào, nhìn hồi lâu, nói: "Không phải người có tài làm tiên, mau đưa về nhân gian." Ông lão dìu Quách xuống. Quách hỏi: "Sao nhà vua trẻ thế?" Ông lão cười: "Thành tiên, thành thánh, thành Phật, đến khi tu thành rồi đều là trẻ thơ cả. Ngươi không nghe nói Khổng Tử cũng là Nho Đồng Bồ Tát (theo một thuyết nhà Phật, Khổng Tử là hóa thân của vị Bồ Tát tên Nho Đồng; Bồ Tát là bậc tu hành giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh), và Mạnh Tử nói: 'Bậc đại nhân là người không đánh mất tấm lòng trẻ thơ' sao? Vua ta đã năm vạn tuổi rồi đấy!" Quách không biết làm sao, đành từ chân núi trở về nhà. Ông vẫn còn nhớ ngoài cửa điện có đôi câu đối viết chữ đỏ: "Sinh từ thai, sinh từ trứng, sinh từ chỗ ẩm, sinh do biến hóa (bốn cách ra đời của muôn loài theo nhà Phật), sinh mãi không thôi; đạo trời, đạo đất, đạo người, đạo quỷ, đạo nào cũng vô cùng."
**Động Hồng Hoa**
Tào Giang, Tri huyện Lật Thủy, khi mới làm quan ở đất Thục (Tứ Xuyên), một ngày hè ngủ trưa, thấy hai tên lính lệ dắt ngựa đến mời cùng đi. Đi chừng hơn hai mươi dặm, lại có một người cưỡi ngựa tốt, ăn mặc như quan võ, cầm lệnh tiễn (mũi tên dùng làm tín vật truyền lệnh) gọi: "Vâng mệnh Thượng đế, phiền ngài điểm tên thả các phạm nhân trong động, mong đừng ngại nhọc." Tào ngạc nhiên, không hiểu duyên cớ. Đi thêm hai ba dặm, đến chỗ núi sâu, có cái hang, trên biển đề "Động Hồng Hoa".
Có một đôi cửa đá, khóa rất chắc. Ở cửa động có bảy tám viên lại bày sẵn án công văn, sổ sách, quỳ đón bên đường. Viên quan võ trao lệnh tiễn cho Tào, dặn: "Theo sổ mà điểm tên thả ra." Nói xong cưỡi ngựa đi.
Tào lên ngồi, một viên lại bẩm xin mở động, rồi hướng vào động hô "mở cửa" ba lần. Có âm khí theo tiếng hô bốc ra, lạnh đến dựng tóc gáy. Chốc lát, mấy nghìn nữ quỷ đầu bù mặt bẩn lũ lượt kéo ra, tiếng kêu khóc khốn khổ không sao tả nổi. Viên lại theo sổ xướng tên, mở xiềng khóa, đuổi đi về phía nam. Các nữ quỷ chần chừ, như bất đắc dĩ mới phải đi. Sau cùng có ba nữ quỷ van xin Tào miễn cho khỏi bị thả đi. Tào từ chối: "Ta vâng mệnh Thượng đế, không làm gì được." Ba con quỷ phẫn uất mắng: "Hai mươi năm sau, nhất định sẽ báo thù!"
Thả xong, viên quan võ lại đến dặn lính: "Tào công nhọc rồi, phải đưa ông về nhà cẩn thận." Lính lại đưa bằng ngựa. Giữa đường qua một con sông lớn, ngựa lội nước, bỗng hụt chân trước mà ngã, Tào giật mình tỉnh dậy, thấy người nhà vây quanh khóc lóc, mới biết mình đã chết một ngày. Ông giấu kín chuyện ấy, không dám nói với ai.
Hai mươi năm sau, vợ của con trai cả chết vì sinh khó. Chưa đầy một năm, vợ của con trai thứ hai đến kỳ sinh cũng lâm bệnh, bỗng nói mê, gọi mẹ chồng đến trước mặt, nói: "Chuyện động Hồng Hoa đã lộ rồi. Nhà ở của con đã định, sẽ làm láng giềng với Lý thị." Rồi chỉ vào chú em chồng: "Kẻ tiếp sau con sẽ là ở người này. Đáng giận là ông bố chồng khi ấy mũi tên lệnh trong tay, sẵn dịp làm ơn, sao lại không chịu?" Nói xong trợn mắt kêu to, máu chảy vỡ mặt, bụng vỡ ruột lòi ra mà chết. Mẹ chồng và chú em chạy đi báo Tào. Tào hết sức kinh hãi, tự nhớ giấc mộng ấy thật chưa từng kể với ai, không biết con dâu do đâu mà biết. Khâm liệm xong, gửi linh cữu ở một ngôi chùa cổ. Trong chùa vốn có một cỗ quan tài sơn đỏ, hỏi ra quả là quan tài của vợ nhà X là Lý thị. Về sau, vợ của con trai thứ ba của Tào cũng chết vì sinh nở. Ba người con dâu tuổi tuy lớn nhỏ khác nhau, nhưng tính ngày mới sinh ra thì đều xấp xỉ thời điểm giấc mộng năm ấy. Về sau thiếp của các con sinh con, đều không sao cả.
**Người lông lớn bắt đàn bà**
Đàn bà miền tây bắc khi tiểu tiện phần nhiều không dùng bô. Ở vùng quê huyện Hàm Ninh, tỉnh Thiểm Tây, có người vợ họ Triệu, hơn hai mươi tuổi, trắng trẻo có nhan sắc. Một đêm trăng giữa mùa hè, chị ta trần truồng ra ngoài tiểu tiện, lâu không thấy về. Chồng nghe tiếng ngói trên tường lạo xạo, sinh nghi, ra xem, thấy vợ trần truồng bám trên tường, hai chân ở phía ngoài tường, hai tay buông phía trong tường; anh vội giữ lấy. Vợ không nói được, anh cạy miệng, móc ra mấy cục bùn, chị mới nói được: "Em ra cửa đi tiểu, vừa cởi quần thì thấy ngoài tường có một người lông lớn, mắt sáng quắc, lấy tay vẫy em.
Em vội chạy, người lông từ ngoài tường thò bàn tay lớn túm búi tóc em kéo lên đầu tường, lấy bùn nhét vào miệng em, định lôi ra ngoài tường. Em hai tay bám tường cố giữ, giờ hết sức rồi, mau cứu em." Anh Triệu thò đầu nhìn ra, quả có một người lông lớn, giống khỉ mà không phải khỉ, ngồi xổm dưới chân tường, hai tay nắm chặt chân vợ không buông. Anh Triệu ôm người vợ giằng lại với nó, sức không thắng nổi, bèn kêu to gọi xóm giềng. Hàng xóm ở xa, không ai đáp. Anh vội vào nhà lấy dao, định chặt tay người lông để cứu vợ. Khi mang dao đến thì vợ đã bị người lông kéo ra ngoài tường rồi. Anh mở cửa đuổi theo, hàng xóm cũng kéo đến đông đủ. Người lông cắp người vợ chạy nhanh như gió, tiếng kêu cứu của chị càng thảm thiết. Đuổi hơn hai mươi dặm, rốt cuộc không kịp.
Sáng hôm sau, theo những vết chân lớn mà tìm, thấy người vợ đã chết giữa những thân cây lớn: tay chân đều bị dây leo lớn xuyên qua trói chặt, môi có dấu răng lớn cắn, chỗ kín rách nát, lộ cả xương. Máu lẫn tinh dịch trắng thấm ướt mặt đất, nhiều đến hơn một đấu (đấu: đồ đong, khoảng mười lít). Cả làng đau xót, báo lên quan. Quan cũng rơi lệ, cho khâm liệm chôn cất hậu hĩ, gọi thợ săn đi bắt người lông, nhưng rốt cuộc không bắt được.
**Hồ tiên giả làm Quan Âm ba năm**
Chàng Chu ở Hàng Châu theo Trương Thiên sư (danh hiệu người đứng đầu phái Chính Nhất của Đạo giáo, đời đời do họ Trương nối nhau giữ) đi qua một quán trọ ở Bảo Định, thấy một người đàn bà đẹp quỳ dưới thềm như có điều cầu xin. Chu hỏi Thiên sư, Thiên sư đáp: "Đó là hồ ly, xin ta cho được hưởng hương khói thờ cúng ở nhân gian." Chu hỏi: "Sao không cho nó?" Thiên sư đáp: "Nó tu luyện nhiều năm, có được khá nhiều linh khí, nếu cho hưởng hương khói, e nó tha hồ ra oai tác quái, làm hại nhân gian." Chu mê sắc đẹp của nó, xin hộ.
Thiên sư nói: "Khó chối tình ông, nhưng chỉ cho nó hưởng hương khói ba năm, không được quá hạn." Rồi sai Pháp quan (đạo sĩ giúp Thiên sư làm phép) phê vào tờ giấy vàng giao cho nó mang đi.
Ba năm sau, Chu thi trượt rời kinh, đi qua Tô Châu, nghe nói tượng Quan Âm ở am X trên núi Thượng Phương rất linh thiêng, định đến cầu khấn. Đến chân núi, những người cùng đi cầu khấn bảo chàng đi bộ, nói: "Quan Âm núi này rất linh, ai ngồi kiệu lên núi thì giữa đường ắt ngã." Chu không tin, ngồi kiệu lên núi. Chưa được mấy chục bước, đòn kiệu quả nhiên gãy, Chu rơi xuống đất, may không bị thương, bèn xuống kiệu đi bộ. Vào miếu, thấy hương nến cực thịnh, pho tượng gọi là Quan Âm ngồi trong màn gấm, không cho ai xem. Chu hỏi sư, sư đáp: "Tượng đắp đẹp quá, sợ người xem sinh lòng tà nên không cho xem." Chu nhất định đòi mở màn ra xem. Quả nhiên tượng rất lẳng lơ diễm lệ, không giống tượng Quan Âm ở các nơi khác. Nhìn kỹ thì thấy như từng quen biết. Hồi lâu chợt nhớ ra, chính là người đàn bà ở quán trọ năm nào. Chu giận lắm, chỉ mặt mà kể tội: "Ngươi xưa xin ta nói giúp nên mới được hương khói này. Ngươi đã không biết ơn ta, lại còn làm gãy kiệu ta, sao vô lương tâm quá vậy? Vả lại Thiên sư chỉ cho ngươi hưởng hương khói ba năm, nay đã quá hạn, mà còn luyến tiếc ở đây không đi, chẳng lẽ đã quên lời hẹn trước rồi sao?" Lời chưa dứt, pho tượng bỗng đổ xuống đất vỡ tan. Sư hết sức kinh hãi, nhưng cũng không làm gì được. Đợi Chu đi rồi, sư quyên tiền đắp lại tượng, nhưng từ đó không còn linh ứng gì nữa.
**Chàng Ngô mềm tay**
Tháng năm năm Càn Long thứ hai mươi bốn, quan huyện Phong là Lư Thế Xương cho sửa huyện chí (sách ghi chép địa lý, lịch sử, nhân vật của một huyện), mời chàng Ngô ở Tô Châu làm người chép sạch, ở chung một tòa lầu với các đồng sự. Bỗng một hôm Ngô mặc áo mũ chỉnh tề vái người bạn đồng sự, nói: "Tôi chết mất, việc sau khi chết xin phiền ông." Bạn hỏi duyên cớ, Ngô buồn rầu kể: "Hồi tôi mới đến Phong, đi tới huyện Bái, trên đường gặp một người đàn bà xin đi chung xe, tôi vì xe nhỏ không cho. Bà ta đi theo xe hai mươi dặm, tôi thầm lấy làm lạ. Hỏi phu xe thì họ đều không thấy, tôi mới biết là ma. Tối vào quán trọ, lúc vắng người, bà ta đến ngồi trên giường, bảo tôi: 'Chàng với em đều hai mươi chín tuổi, nên kết làm vợ chồng.' Tôi sợ lắm, ném cái gối vào, bà ta theo tiếng động mà biến mất. Từ đó không hiện hình nữa, nhưng tôi thường nghe bên tai có tiếng thì thầm, xin làm vợ chồng, gọi tôi là 'người chép chữ', lải nhải không thôi. Tôi hỏi: 'Phải đền đáp thế nào thì ngươi mới đi?' Bà ta đáp: 'Cho em hai trăm đồng tiền, đặt trên ván lầu, em đi ngay.' Tôi làm theo. Rồi tiền của tôi vẫn còn nguyên, mà bà ta vẫn đến quấy nhiễu như cũ, biết làm sao đây?" Các bạn đều khuyên giải an ủi, cắt hai tiểu đồng canh giữ.
Mấy hôm sau, trên lầu có tiếng kêu to, mọi người chạy lên, thấy Ngô ngã gục dưới đất, bụng bên phải bị dao đâm một lỗ, ruột lòi ra một nửa, ống thực quản dưới cổ đã đứt. Đỡ dậy thì chàng không hề thấy đau đớn. Lư công đến xem, Ngô vẫy tay gọi lại gần, viết một chữ "oan". Lư hỏi: "Oan gì?" Đáp: "Oan gia vui vẻ (tức kẻ vừa là oan gia vừa là tình nhân). Sáng nay người đàn bà ấy đến ép tôi chết để làm vợ chồng. Tôi hỏi: 'Chết cách nào?' Bà ta chỉ con dao trên án: 'Cái này tốt.' Tôi cầm lấy đâm vào bụng phải, đau không chịu nổi, bà ta vội lấy tay xoa, nói: 'Thế này không ăn thua.' Chỗ được xoa liền hết đau. Tôi hỏi: 'Vậy thì làm thế nào?' Bà ta tự xoa cổ mình, làm bộ cứa cổ, nói: 'Thế này mới được.' Tôi lại lấy dao cứa cổ bên trái, bà ta giậm chân than: 'Thế này cũng không ăn thua, chỉ thêm đau đớn thôi.' Lại lấy tay xoa, cũng hết đau. Rồi chỉ chỗ dưới cổ bên phải: 'Chỗ này tốt.' Tôi nói: 'Tay tôi mềm rồi, không làm nổi nữa, nàng đến mà đâm.' Bà ta bèn xõa tóc lắc đầu, cầm dao xông thẳng tới, thì các ông dưới lầu đã chạy lên.
Bà ta nghe có người đến, ném dao chạy mất." Lư công lấy làm lạ, mời thầy thuốc đến nhét ruột vào. Ngô ban đầu không ăn uống được, dùng thuốc đắp chữa, rồi cũng bình phục. Người đàn bà không đến nữa. Chàng Ngô đến nay vẫn còn sống.
**Hồ tổ sư**
Nhà họ Đái ở thôn Diêm Thành có cô con gái bị yêu nhập, dùng bùa chú trấn yểm mà rốt cuộc không ngăn được; đến kêu ở đền Thánh Đế (vị thần được tôn làm Thánh Đế, thường chỉ Quan Thánh Đế, tức Quan Vũ được thờ làm thần) ở phía bắc thôn, thì quái liền hết.
Rồi có vị thần mặc giáp vàng báo mộng cho nhà ấy: "Ta là Trâu tướng quân, thuộc hạ của Thánh Đế. Hôm trước con yêu ở nhà ngươi là hồ tinh (tinh cáo), ta đã chém nó rồi; bè đảng nó hẹn ngày mai đến báo thù, các ngươi hãy đến miếu đánh chiêng trống giúp ta." Hôm sau, nhà họ Đái họp hàng xóm cùng đến miếu.
Nghe giữa không trung có tiếng ngựa chiến, giáp trụ, mọi người bèn ra sức đánh chiêng, nạo bạt, trống; quả nhiên có luồng khí đen rơi xuống sân, trước sau thôn rơi xuống rất nhiều đầu hồ ly. Mấy hôm sau, nhà ấy lại mộng thấy Trâu tướng quân đến nói: "Ta vì giết hồ ly quá nhiều, mắc tội với Hồ tổ sư. Hồ tổ sư đã kiện lên Đại Đế.
Ngày X, Đại Đế sẽ đến miếu xét việc này, các bô lão sao không vì ta mà cầu xin?" Mọi người đúng hẹn đến, nấp dưới hành lang.
Nửa đêm, nhạc tiên vang lừng, có vị đội mũ miện (mũ của bậc vua chúa), mặc lễ phục, ngồi xe kiệu từ từ đi đến, thị vệ rất đông; theo sau là một đạo nhân, lông mày bạc rậm, răng trắng, có hai tấm bài chữ vàng đề "Hồ tổ sư". Thánh Đế ra đón rất cung kính. Hồ tổ sư nói: "Bọn cáo con quấy nhiễu nhân gian, tội đáng chết, nhưng bộ tướng của ngài giết giống nòi tôi quá tàn khốc, tội không thể tha." Thánh Đế dạ dạ. Dân làng từ dưới hành lang đi ra, quỳ xin tha. Có anh tú tài họ Chu mắng: "Lão hồ ly! Râu đã bạc thế kia mà để mặc con cháu dâm ô vợ con người ta, lại còn đến xin xỏ với Thánh Đế, 'Hồ tổ sư' là cái thứ gì, tội đáng chém vạn lần!" Tổ sư cười, không giận, thong thả hỏi: "Ở nhân gian, tội thông gian thuận tình thì xử thế nào?" Chu đáp: "Đánh trượng (đánh bằng gậy)." Tổ sư nói: "Vậy là biết tội gian dâm không phải tội chết. Con cháu ta không phải giống người mà gian dâm với người, tội đáng tăng thêm một bậc, cùng lắm cũng chỉ đến sung quân hay lưu đày thôi, sao đến nỗi bị chém? Huống chi Trâu tướng quân chém một đứa con ta, lại chém luôn mấy chục đứa con cháu ta là cớ làm sao?" Chu chưa kịp đáp thì nghe trong miếu truyền lệnh: "Đại Đế có lệnh: Trâu tướng quân ghét kẻ ác quá nghiêm, giết chóc quá nặng; xét việc làm vì việc công, trừ hại cho dân, nên phạt bổng (cắt lương) một năm, điều sang cai quản vùng Hải Châu." Dân làng reo mừng chắp tay, hướng lên không trung niệm Phật rồi tan.
**Tướng hầu điện của vua Trụ**
Nhà sư Trí Quả ở núi Thiên Thai thích đi du ngoạn, đi trong núi bị lạc đường, đến một cái động đá lớn. Trong động có một đạo nhân ngồi, mặc áo bằng dây leo, xiêm bằng cỏ (dáng người ẩn tu trong núi). Nhà sư quỳ xin: "Con may gặp được tiên nhân, xin được dạy bảo." Đạo nhân nói: "Ta là người, không phải tiên, ngươi đến đây làm gì?" Nhà sư thưa: "Con vào núi đã mấy ngày, bụng đói lắm, dám xin chút nước uống của tiên." Đạo nhân nói: "Ngươi hãy đợi, ta ra núi sau tìm cho."
Đi một lát, đạo nhân mang về một vật, hình tròn như bánh xe, màu trắng tươi. Đạo nhân bổ ra, tự hút nước bên trong, phần còn lại đưa cho nhà sư, nói: "Đây là phục linh nghìn năm (phục linh: loại nấm mọc bám ở rễ cây thông, là vị thuốc bổ)." Rồi bảo nhà sư ngồi, hỏi: "Nhạc Phi tướng quân có được yên ổn không? Tần Cối chết chưa?" Nhà sư đáp: "Đó là chuyện triều Tống, nay đã qua mấy triều đại, mấy trăm năm, giờ là triều Đại Thanh rồi." Rồi kể đầu đuôi chuyện Nhạc Phi chép trong sách Tống sử. Đạo nhân đau xót nói: "Nhạc tướng quân rốt cuộc không thoát sao!" Rồi khóc to, nói: "Ta họ Chu, tên Thông, là tiểu tướng dưới trướng Nhạc tướng quân.
Khi Tần Cối dùng kim bài (lệnh bài vàng của vua) gọi quân về, ta biết sắp có tai họa, bèn trốn đến đây, ăn cỏ linh nên không chết. Thầy ta dạy chớ ra khỏi động, ra khỏi động là chết. Ngươi nên mau ra đi, chậm e không kịp." Nhà sư sợ, lạy từ biệt rồi đi.
Đường rất quanh co, trải qua bao nhiêu hiểm trở. Bỗng thấy trên vách núi có một người khổng lồ ngồi, cao hơn một trượng, khắp mình lông xanh lục như gấm biếc. Nhà sư sợ, chạy về báo đạo nhân. Đạo nhân nói: "Đó là thầy ta, Thương Cao, tướng hầu điện của vua Trụ, bị Phi Liêm, Ác Lai (hai bề tôi gian nịnh của vua Trụ) gièm pha nên lánh vào ở núi này. Thầy thích ăn thú rừng, nên hình dạng khác người. Ngươi đến lạy xin, nhân tiện hỏi chuyện đời nhà Thương." Nhà sư vốn ngu dốt quê mùa, chẳng nhớ được gì. Gặp người khổng lồ, lạy xong liền hỏi chuyện vua Trụ sủng ái Đát Kỷ. Người khổng lồ nói: "Ngươi lầm rồi. 'Đát' là tên gọi nữ quan ở Nam cung; 'Kỷ', 'Mậu' là thứ bậc của các nữ quan. Nữ quan đâu phải chỉ có một người, ngươi hỏi bà phi nào?" Nhà sư không đáp được, lại hỏi chuyện Văn Vương nhận mệnh trời. Người khổng lồ đáp: "Ta không biết Văn Vương là ai, hay là ông chư hầu phương tây Cơ Xương chăng? Người ấy thờ vua Trụ rất cung kính, chẳng hề có chuyện xưng vương." Rồi hỏi: "Những điều ngươi hỏi, ai bảo cho ngươi?" Đáp: "Trong sách nói như thế." Người khổng lồ hỏi: "Sách là vật gì?" Nhà sư lấy tay làm hình quyển sách cho xem. Người khổng lồ cười: "Thời của ta còn chưa có vật này." Nói xong, lấy một tay ôm nhà sư đi như bay, đặt xuống chỗ đất bằng, chắp tay từ biệt, thì nhà sư đã ở ngoại ô Thiên Thai rồi.
**Quỷ sốt rét**
Trần Tề Đông, quan huyện Thượng Nguyên, hồi trẻ cùng một người họ Trương trọ ở miếu Quan Đế (miếu thờ Quan Vũ) phủ Thái Bình. Trương bị sốt rét, Trần ở cùng phòng, nhân buổi trưa mệt, hai người nằm đối giường. Trần thấy ngoài cửa có một đứa trẻ mặt trắng, áo mũ giày tất đều màu xanh thẫm, thò đầu nhìn Trương. Ban đầu Trần tưởng là người trong miếu, không hỏi. Một lát sau, cơn sốt của Trương nổi lên. Đứa trẻ đi thì cơn sốt của Trương cũng dứt. Lại một hôm đang ngủ, bỗng nghe Trương kêu la như điên, đờm trào ra như suối. Trần giật mình tỉnh dậy, thấy đứa trẻ đứng trước giường Trương, múa tay giậm chân, cười đùa ngó nghiêng, như rất đắc ý. Trần biết là quỷ sốt rét, xông thẳng tới vồ, chạm tay vào lạnh buốt không chịu nổi. Đứa trẻ chạy ra, có tiếng vèo vèo, Trần đuổi đến giữa sân thì nó biến mất. Trương khỏi bệnh, còn tay Trần có một lớp khí đen như màu khói hun, mấy ngày mới hết.
**Học nhầm Võ Tòng**
Nhà Mã Quan Lan ở Hàng Châu, cứ mỗi mùa trong năm đều tế thần cổng. Tôi hỏi: "Theo lễ xưa, cổng là một trong ngũ tự (năm vị thần trong nhà được cúng tế: thần cổng, thần cửa, thần đường đi, thần bếp, thần nhà giữa), nay lễ này đã lâu không ai làm, sao riêng nhà ông lại làm?" Mã đáp: "Tên gia nô nhà tôi là Trần Công Tộ thích rượu, tối nào cũng say rồi gõ cổng về. Một hôm, nghe ngoài cổng ồn ào, ra xem thì thấy nó ngã sấp dưới đất, nói: 'Con về, thấy ngoài cổng có một người đàn ông và một người đàn bà, đều không có đầu, đầu cầm trên tay. Người đàn bà kêu: "Ta là chị dâu mày. Ta dâm loạn là thật, chồng ta giết ta thì được. Mày là em chồng, không nên giết ta.
Khi chồng ta giết ta, lòng mềm tay run, nghiến răng (?) mà không chém xuống nổi, mày giật lấy dao giết thay, việc ấy há mày nên dính vào? Ta mấy lần đến tìm mày, đều bị thần cổng nhà chủ mày quát ngăn, nên nay rình mày ngoài cổng." Rồi mắng to, nhổ vào mặt con. Con quỷ đàn ông ném cái đầu đụng vào con, con ngã xuống đất. Nghe có tiếng người, hai con quỷ mới tan đi.' Người nhà họ Mã đỡ nó lên giường, nó tự kể hồi trẻ từng có chuyện ấy; khi đó xem tiểu thuyết, mến con người Võ Tòng, không ngờ mắc phải oan nghiệt này. Có người bảo nó: 'Tiểu thuyết đều là chuyện bịa, sao lại học theo càn? Vả lại Võ Tòng giết chị dâu là vì chị dâu giết anh mình. Nếu chỉ là phạm tội gian dâm thông thường, theo phép nước chỉ xử đánh trượng thôi, sao mày lại thay anh giết chị dâu?' Lời chưa dứt, nó trợn mắt, nói bằng giọng đàn bà: 'Lẽ công bằng tự ở trong lòng người, thế nào, thế nào!' Rồi hướng về người vừa nói dập đầu ba lần mà chết."
Họ Mã vì lời quỷ ấy mà tế thần cổng rất kính cẩn, đời đời trong nhà giữ lệ ấy.
**Sao Bột mang thân đàn bà**
Ở Sơn Đông có đạo sĩ họ Thi giỏi cầu tạnh cầu mưa. Năm Càn Long thứ mười hai, tỉnh Sơn Đông hạn hán lớn, quan Tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) tên là Chuẩn cầu mưa không được, bèn xiềng đạo sĩ lại mà bức ép. Đạo sĩ nói: "Mưa không phải là không cầu được, nhưng phải đợi ngày X sao Bột (một loại sao chổi, theo thiên văn xưa là sao báo điềm lạ) giáng xuống, ngài bỏ ra một tấm chăn gấm và trăm lạng bạc, tôi bỏ ra mười năm tuổi thọ, mới có mưa được." Quan Tuần phủ làm theo.
Đến kỳ, đạo sĩ lên đàn, gọi một đứa bé lại gần, bảo xòe tay, vẽ ba lá bùa vào lòng bàn tay nó, dặn: "Đến ruộng lúa ở chỗ X, thấy người đàn bà áo trắng thì ném lá bùa này; bà ta ắt đuổi ngươi, ngươi ném lá bùa thứ hai; bà ta lại đuổi, ngươi ném lá bùa thứ ba; rồi mau chạy về lên đàn mà trốn." Đứa bé đi, quả thấy người đàn bà áo trắng, làm theo lời dặn, ném một lá bùa. Người đàn bà giận, vứt váy đuổi theo. Đứa bé ném lá bùa thứ hai, người đàn bà càng giận, cởi áo ngoài, lộ cả hai vú chạy tới. Đứa bé ném lá bùa thứ ba, bỗng một tiếng sét nổ, áo lót của người đàn bà tuột hết, trần truồng đuổi như điên. Đứa bé vội chạy về đàn, người đàn bà cũng đuổi tới. Đạo sĩ gõ lệnh bài (thẻ bài làm phép của đạo sĩ) quát: "Mưa!
Mưa! Mưa!" Người đàn bà nằm ngửa dưới đàn, mây hơi từ chỗ kín bốc ra, lan tràn che kín trời, mưa năm ngày không dứt. Đạo sĩ lấy chăn gấm đắp cho bà ta. Bà ta dần tỉnh lại, vừa giận vừa thẹn, nói: "Tôi là vợ nhà X, sao lại trần truồng nằm ở đây?" Quan Tuần phủ sắm quần áo cho mặc, sai một bà già đưa về, lấy trăm lạng bạc tạ nhà ấy.
Sau đó hỏi đạo sĩ, đạo sĩ nói: "Sao Bột mang thân đàn bà mà tính dâm, làm ra được mây mưa, ở trên trời cũng trần truồng, chỉ đến kỳ chầu sao Bắc Đẩu mới mặc áo xiêm. Hôm ấy sao Bột giáng xuống đồng ruộng, ta dùng bùa thu nhiếp nó nhập vào thân người đàn bà kia, khiến người ấy thay nó mà đến; lại chọc cho nó giận, để sấm mưa cùng đổ xuống. Nhưng dùng phép quá ác, ắt sẽ bị cõi âm trừng phạt." Chưa được mấy năm, đạo sĩ chết bất đắc kỳ tử.
**Mộ chín chồng**
Ngoài cửa nam huyện Câu Dung có Mộ Chín Chồng. Tương truyền xưa có một người đàn bà rất đẹp, chồng chết, chỉ có một đứa con nhỏ, của cải trong nhà rất nhiều, bèn lấy thêm một người chồng. Sinh được một đứa con thì người chồng ấy lại chết, liền chôn bên cạnh người chồng trước. Rồi lại gọi một người về ở rể, lại chết như trước. Cả thảy lấy chín đời chồng, sinh chín đứa con, chín ngôi mộ xếp vây quanh. Người đàn bà chết, được chôn ở giữa chín ngôi mộ. Hễ mặt trời lặn là chỗ ấy nổi gió âm u, ban đêm có tiếng gào thét đánh nhau, như các hồn tranh giành người đàn bà ấy. Người đi đường không dám đi qua, làng bên cũng không yên, cùng nhau lên huyện kêu.
Quan huyện Triệu Thiên Tước bèn đến tận nơi, cho bày hàng nha dịch, gọi lính tạo lệ cầm gậy lớn đánh mạnh vào mỗi đầu mộ ba mươi gậy, từ đó im bặt.
**Bà Thổ địa lừa đòi tiền**
Danh y Đồ Triệt Nho ở Hổ Cứ Quan là chỗ quen thân với tôi (?). Con dâu ông là Ngô thị, em gái của cử nhân (người đỗ kỳ thi Hương) tên Trấn. Tháng sáu năm Bính Thân đời Càn Long, Ngô thị đêm nằm mộng thấy tổng giáp (người đứng đầu coi một khu phố) là Lý X cầm sổ đi quyên tiền, nói: "Hổ Cứ Quan sắp có hỏa hoạn, góp tiền diễn tuồng để cầu giải tai họa." Những tên ghi trong sổ đều là người quen trong xóm. Đang lưỡng lự, có một bà già mặc áo vàng, váy đỏ thẫm từ ngoài cửa đi vào, bảo Ngô thị: "Năm nay hỏa hoạn ở chỗ này sẽ vào ngày mùng ba tháng chín, nhà cô sẽ chịu họa đầu tiên, số không tránh được. Phải đốt vàng mã, mua lễ vật cúng trả lễ, may ra không đến nỗi cháy chết người." Ngô thị tỉnh mộng, mới nhớ ra tổng giáp Lý đã chết từ lâu, bèn đến các nhà hàng xóm kể chuyện, lại hỏi: "Ở đây có bà nào mặc áo vàng không?" Ai cũng nói không có. Ngô thị sinh lòng e sợ, đến miếu Thổ địa cầu khấn, thấy tượng bà Thổ địa đắp ở đó giống hệt người trong mộng, kinh sợ khác thường. Hàng xóm nghe chuyện cũng hết sức sợ hãi. Mọi người cùng nhau diễn tuồng, cúng tế cầu khấn, tốn mấy trăm lạng bạc.
Sắp đến tháng chín, cả nhà họ Đồ dọn hết rương áo, đồ đạc sang nhà họ hàng, từ ngày mùng một trở đi không nhóm bếp nấu ăn nữa. Đến đúng ngày, bốn bên yên ắng, chẳng hề có hỏa hoạn gì. Nhà họ Đồ đến nay vẫn bình an.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video