Thiên 6 — Quyển 6

 Quyển sáu. Chuyện: Con lợn "Đạo nhân" chính là Trịnh Mạn.

 Cuối đời Minh, trong một ngôi chùa ở núi Hoa Sơn có nuôi một con lợn. Nó sống đã rất nhiều năm, lông rụng sạch, biết giữ trai (ăn chay theo giới luật nhà Phật), không ăn đồ dơ bẩn. Hễ nghe tiếng tụng kinh, nó lại cúi đầu dập xuống như làm lễ đỉnh lễ (lễ cúi rạp đầu sát đất trước Phật để tỏ lòng tôn kính). Cả chùa đều gọi nó là "Đạo nhân" (người tu hành).

 Một tối, con lợn già yếu, bệnh nặng sắp chết. Vị trụ trì (nhà sư đứng đầu, coi sóc cả ngôi chùa) là hòa thượng Trạm Nhất, xưa nay có đạo hạnh (công phu tu tập sâu dày), sắp đi nơi khác thuyết pháp (giảng giải giáo lý nhà Phật). Ông gọi đệ tử lại dặn: "Nếu 'Đạo nhân' chết, nhất định phải xẻ thịt nó ra, chia cho hàng xóm quanh chùa ăn." Các sư tuy vâng lời, nhưng trong bụng cho là không phải.

 Ít lâu sau con lợn chết, các sư lén đem chôn. Trạm Nhất trở về, hỏi lợn chết rồi đã xử trí ra sao. Các sư nói thật, lại thưa: "Phép Phật cấm sát sinh, nên chúng con đã chôn nó rồi." Trạm Nhất giật mình kinh hãi, lập tức đến chỗ chôn lợn, lấy gậy đập xuống đất mà khóc: "Ta phụ ngươi rồi! Ta phụ ngươi rồi!" Các sư hỏi duyên cớ, ông nói: "Ba mươi năm nữa, ở làng nọ sẽ có một vị quan thanh liêm, cao quý mà vô tội phải chịu cực hình, đó chính là con lợn này. Kiếp trước nó vốn là một vị quan, từng làm việc trái lương tâm, biết mình khó thoát ác kiếp (tai họa dữ dằn phải chịu do nghiệp ác đã gây), nên đầu thai làm súc vật, đến đây cầu được siêu độ (được giúp cho linh hồn thoát khổ, chuyển sang kiếp tốt). Vì thế ta quyết dùng phép đao giải (lấy dao xẻ thân để trả cho xong cái nghiệp phải chết vì dao) mà yểm thắng (dùng phép thuật trấn áp, hóa giải tai họa trước) cho nó, không ngờ bị bọn tầm thường các ngươi làm hỏng. Nhưng đây cũng là đại số (vận mệnh lớn đã định sẵn), không thể cứu vãn được."

 Trong những năm Sùng Trinh (niên hiệu vua cuối cùng nhà Minh, 1628–1644), ở làng nọ có ông Hàn lâm (quan văn trong Viện Hàn lâm, chuyên soạn thảo văn thư, sách vở cho triều đình) là Trịnh Mạn, xưa nay tính nết đoan chính, có tên trong Đông Lâm đảng (nhóm sĩ phu cuối đời Minh chủ trương chính trị trong sạch, chống lại phe hoạn quan). Ông bị người cậu họ Ngô vu cho tội đánh đòn mẹ, phải chịu tội lăng trì (hình phạt xẻo thịt từng miếng cho đến chết). Thiên hạ ai cũng thương ông bị oan. Lúc ấy Trạm Nhất đã viên tịch (nhà sư qua đời) từ lâu, mọi người bấy giờ mới phục ông thông hiểu lẽ nhân quả (việc làm kiếp trước gây ra hậu quả kiếp sau).

 Chuyện: Ông Từ tiên sinh.

 Nhà Thạch Tán Thần ở Túc Tùng rất giàu, anh em mấy người, mỗi người có của đến mấy vạn. Tục ở Túc Tùng: nhà giàu ngày nào cũng bày sẵn một mâm cơm thường ở nhà khách phía ngoài, không cứ khách nào đến cũng được vào ăn, gọi là "yến tọa" (ngồi ăn thong thả). Bỗng có một người họ Từ, gầy gò, râu lún phún, cũng đến ăn. Ông ta chỉ dãy núi xanh ngoài cổng mà hỏi: "Các ông đã thấy núi nhảy bao giờ chưa?" Mọi người đáp: "Chưa." Ông Từ lấy tay chụm ngón búng ba cái, quả nhiên núi nhảy lên ba lần. Mọi người lấy làm lạ lắm, gọi ông là tiên sinh.

 Tiên sinh nói với Tán Thần: "Của cải nhà các ông tuy nhiều, nhưng nếu biết luyện đan (ở đây là phép luyện kim, dùng lò lửa làm cho bạc sinh thêm bạc) thì có thể tăng lên gấp mười." Anh em nhà họ bị lời ấy mê hoặc, đặt lò dựng bếp, mỗi người bỏ ra mấy nghìn lạng "bạc mẹ" (bạc làm vốn gốc đem luyện) để mong có "bạc con" (bạc sinh thêm ra). Người vợ của em trai phòng thứ hai vốn xảo quyệt, lén trộn đồng vào bạc mẹ, không cho tiên sinh thấy. Chẳng bao lâu than cháy rực, gió sấm nổi lên trên nóc nhà, đánh vỡ mấy viên ngói. Tiên sinh mắng: "Ắt có bạc giả trộn vào, khiến quỷ thần nổi giận." Tra hỏi thì quả đúng như vậy, cả nhà vừa sợ vừa phục. Tiên sinh đặt một cái mâm đồng giữa khoảng không, gọi to: "Đan đến đây!"

 Trong mâm vang lên tiếng leng keng, một thỏi bạc rơi xuống; gọi liền mấy lần, tiếng leng keng không dứt, thỏi lớn thỏi nhỏ cùng rơi xuống mâm. Tiên sinh nói: "Muốn luyện đại đan phải vào chốn núi sâu không có dấu chân người, có thể được hàng nghìn hàng vạn. Sao các ông không theo tôi đến Lư Sơn ở Giang Tây?" Anh em họ Thạch càng mừng, liền chở mấy vạn lạng bạc theo tiên sinh đi. Chưa được nửa đường, tiên sinh đã lên bờ bỏ đi. Đêm ấy, ông dẫn mấy chục tên cướp lớn đốt đuốc cầm gậy đến cướp bạc, nói: "Đừng sợ. Ta tuy là chúa cướp nhưng cũng còn chút lương tâm. Nghĩ các ngươi cung phụng ta rất thành thật, ta sẽ để lại một nghìn lạng cho các ngươi về quê." Thế là anh em nhà họ Thạch đành đưa cả cho hắn, rồi ngơ ngẩn trở về.

 Mười năm sau, nha lại ở nha môn Án sát sứ (quan đứng đầu ngành hình án, xét xử kiện tụng của một tỉnh) ở An Khánh sai người đến gọi Tán Thần, nói: "Trong ngục có tên cướp lớn họ Từ, mời ông đến gặp." Tán Thần bất đắc dĩ phải đi, quả nhiên gặp tiên sinh. Tiên sinh nói: "Kiếp số (vận hạn đã định) của ta đã hết, chết cũng chẳng từ. Chỉ mong ông nghĩ đến tình giao hảo mấy năm, chôn cất xác ta." Rồi tháo bốn chiếc vòng vàng trên tay đưa cho Tán Thần làm tiền mua quan tài, lại nói: "Đại hạn (giờ chết đã định) của ta là giờ Mùi (khoảng 13 đến 15 giờ) ngày mồng một tháng bảy, ông có thể đến tiễn." Đến hẹn, Tán Thần ra pháp trường ở chợ, thấy tiên sinh bị trói quặt tay chờ chém. Bỗng từ dưới háng ông chui ra một đứa bé, nói bằng giọng của tiên sinh: "Xem chém ta này! Xem chém ta này!" Chốc lát đầu rơi, đứa bé cũng biến mất. Bấy giờ Niết sứ (tên gọi khác của Án sát sứ) là Tổ Đình Khuê, người Mãn Châu thuộc kỳ Chính Lam (một trong tám "kỳ" — tám đơn vị tổ chức quân sự kiêm dân sự của người Mãn Châu, mỗi kỳ mang một màu cờ).

 Chuyện: Người lông đời Tần.

 Huyện Phòng thuộc phủ Vân Dương, tỉnh Hồ Quảng, có núi Phòng Sơn, cao hiểm, sâu thẳm, bốn phía có hang đá như những gian phòng. Ở đó có nhiều người lông, cao hơn một trượng (đơn vị đo dài, một trượng khoảng hơn ba mét), khắp mình mọc lông, thường ra khỏi núi bắt gà chó của người ta ăn, ai chống lại tất bị chúng chộp lấy đánh. Lấy súng bắn thì đạn chì đều rơi xuống đất, không làm chúng bị thương được.

 Tương truyền cách trị chúng chỉ cần vỗ tay mà hô: "Xây Trường Thành! Xây Trường Thành!" là người lông hốt hoảng bỏ chạy. Tôi có người bạn thế giao là ông Trương Quân Danh, từng làm quan ở vùng ấy, đã thử thì quả đúng thế. Người bản xứ nói: "Đời Tần xây Trường Thành, người ta trốn vào núi, lâu năm không chết, rồi hóa thành loài quái này. Thấy người là chúng hỏi: 'Thành xây xong chưa?' Vì thế mới biết chúng sợ điều gì mà dọa chúng." Mấy nghìn năm sau mà vẫn còn sợ phép nước nhà Tần, đủ thấy oai của Tần Thủy Hoàng.

 Chuyện: Con mạc.

 Núi Phòng Sơn có loài thú gọi là mạc, thích ăn đồng sắt nhưng không hại người. Hễ thấy cày, cuốc, dao, búa trong nhà dân là nó chảy nước dãi, ăn ngon lành như ăn đậu phụ. Lớp sắt bọc trên cổng thành đều bị nó ăn sạch.

 Chuyện: Con "Nhân Đồng".

 Ở Khách Nhĩ Khách (vùng đất của bộ tộc Mông Cổ Khalkha ở phía bắc) có một loài thú, giống khỉ mà không phải khỉ; người Trung Quốc gọi là "Nhân Đồng" (giống người), người bản xứ gọi là "Cát Lý". Nó thường lén nhòm vào trong lều vải tròn, xin người ta đồ ăn thức uống, hoặc xin con dao nhỏ, đồ hút thuốc. Bị người quát mắng thì vứt đồ bỏ chạy. Có vị tướng quân nuôi một con, sai làm việc nấu nướng (?), kiếm củi, gánh nước, nó làm được việc khá tốt. Được một năm, tướng quân mãn nhiệm trở về. Con Nhân Đồng đứng trước ngựa, nước mắt tuôn như mưa, theo hơn mười dặm, xua cũng không đi. Tướng quân nói: "Ngươi không thể theo ta về Trung Quốc, cũng như ta không thể theo ngươi ở lại đất này. Ngươi tiễn ta đến đây là được rồi." Con Nhân Đồng kêu thảm thiết rồi đi, vẫn còn mấy lần ngoái đầu ngẩng nhìn.

 Chuyện: Người tôm.

 Đầu triều nhà Thanh, có một ông lão di dân nhà Minh (người cũ của triều trước, không chịu ra làm quan với triều mới) muốn chết theo vận nước, nhưng không chịu chết bằng dao, dây, nước hay lửa. Ông nghĩ cách chết sung sướng không gì bằng như Tín Lăng quân (công tử nước Ngụy thời Chiến Quốc, về sau chán đời, ngày đêm uống rượu nặng, gần đàn bà cho đến chết), tức dùng rượu ngon và đàn bà để tự hủy thân. Ông bắt chước làm theo, lấy rất nhiều thê thiếp, suốt ngày dâm dật. Cứ thế mấy năm mà rốt cuộc không chết, chỉ có mạch Đốc (theo Đông y là đường kinh mạch chạy dọc giữa sống lưng, cai quản dương khí toàn thân) bị đứt, đầu cong lưng gù, còng xuống như con tôm luộc, phải bò mà đi. Người ta đùa gọi ông là "người tôm". Như thế hơn hai mươi năm, đến tám mươi tư tuổi mới chết. Ông Vương Tử Kiên kể lúc nhỏ còn thấy ông lão ấy.

 Chuyện: Kẻ được vịt sủng.

 Ở huyện Cao An, tỉnh Giang Tây, có đứa hầu tên Dương Quý, mười chín tuổi, hơi có nhan sắc, tính mềm mỏng. Ai trêu ghẹo, sàm sỡ, nó đều không cự tuyệt. Một ngày mùa hè, nó tắm dưới ao, bỗng một con vịt đực bay đến mổ vào mông nó, rồi lấy đuôi đập vào, làm động tác như giao phối, đánh cũng không chịu đi. Chốc lát con vịt chết, phía sau đuôi thòi ra một sợi dương vật, nước khai rỉ ra ròng ròng. Cả nha môn cười ầm, gọi Dương Quý là "kẻ được vịt sủng".

 Chuyện: Yêu tinh.

 Ở Vô Tích có chàng họ Hoa, dáng dấp đẹp đẽ, nhà ở Thủy Câu Đầu, sát cạnh Thánh miếu (miếu thờ Khổng Tử). Trước miếu có cây cầu rất rộng, khách qua đường thường nghỉ chân ở đó.

 Một ngày hè, chàng lên cầu hóng mát. Trời sắp tối, chàng đi bộ vào Học cung (trường học của nhà nước, xây liền với miếu Khổng Tử), thấy bên một lối đi tắt có cánh cửa nhỏ, một cô gái đang đi đi lại lại dưới cửa. Chàng động lòng, thử đến gần xin lửa. Cô gái cười mà đưa lửa cho, cũng đưa mắt nhìn chàng. Chàng định nói thêm thì cô đã đóng cửa lại. Chàng bèn nhớ kỹ đường đi lối lại rồi ra về. Hôm sau đến nữa, cô đã đứng ở cửa chờ. Chàng hỏi tên họ, biết là con gái của người môn đẩu (người canh cổng, làm việc vặt ở Học cung). Cô lại nói: "Nhà em chật hẹp, không tránh được tai mắt người khác; nhà chàng thì gần ngay đây, chỉ cần một gian phòng yên tĩnh, kín đáo, nửa đêm em sẽ đến với chàng. Tối mai chàng chờ em ở cửa nhé."

 Chàng mừng rỡ vội về, nói dối vợ rằng sợ nóng, nên ngủ riêng, rồi quét dọn gian phòng ngoài, lén đứng chờ ở cửa. Đêm ấy quả nhiên cô gái đến, hai người nắm tay vào phòng, chàng mừng quá mong đợi. Từ đó tối nào cô cũng đến.

 Mấy tháng sau, chàng dần dần gầy yếu. Cha mẹ lén nhòm vào chỗ ngủ, thấy chàng ngồi cạnh một cô gái cười đùa, vội xô cửa xông vào thì vắng tanh không có ai. Bèn gặng hỏi gắt gao, chàng kể hết đầu đuôi. Cha mẹ hết sức kinh hãi, cùng chàng đến Học cung dò tìm, thì tuyệt nhiên không có lối đi và cánh cửa như trước; hỏi khắp những người môn đẩu cũng không ai có con gái. Mọi người đều biết là yêu quái, bèn mời rất nhiều sư và đạo sĩ, xin bùa, mà không có chút hiệu nghiệm nào. Người cha mài chu sa (thứ khoáng chất màu đỏ son) đưa cho chàng, dặn: "Chờ lúc nó đến, lén bôi lên người nó, thì có thể lần ra dấu vết." Chàng chờ cô gái ngủ, rắc chu sa lên tóc, cô không hay biết. Hôm sau cha mẹ cùng mọi người vào Thánh miếu tìm khắp nơi, tuyệt không thấy tăm hơi. Bỗng nghe một bà hàng xóm mắng đứa con nhỏ: "Vừa thay quần mới, lại dính đỏ lòm thế này, dính ở đâu ra vậy?" Người cha nghe thấy lạ, đến xem, thì quần đứa bé dính toàn chu sa, bèn hỏi nó dính ở đâu. Đứa bé nói: "Vừa rồi con cưỡi lên đầu con rùa đội bia trước Học cung, không ngờ bị dính thế này." Đến xem đầu rùa, quả có chu sa ở đó.

 Bèn mở Học cung, đập vỡ đầu con rùa dưới bia. Mỗi mảnh đá đều có vằn máu, trong bụng có một hòn đá nhỏ như quả trứng, cứng và bóng như gương, lấy búa đập không vỡ, đem ném xa xuống Thái Hồ. Từ đó cô gái không đến nữa.

 Qua nửa tháng, cô gái bỗng xông thẳng vào phòng ngủ mắng chàng: "Em có phụ gì chàng đâu? Thế mà nỡ đập nát thân thể em! Nhưng em cũng chẳng giận.

 Điều cha mẹ chàng lo lắng chỉ là bệnh của chàng thôi. Nay em đã xin được thuốc linh ở cung tiên, chàng uống vào ắt sẽ khỏe." Rồi lấy ra mấy cọng lá cỏ, ép chàng ăn. Vị lá thơm ngọt. Cô lại nói: "Trước kia chỗ ở gần, có thể sớm tối đi về; nay hơi xa, thì phải ở lâu dài tại đây thôi."

 Từ đó ban ngày cô cũng hiện hình, chỉ không ăn uống; người trong nhà lớn bé đều trông thấy. Vợ chàng mắng chửi thậm tệ, cô gái chỉ cười không đáp. Tối nào vợ chàng cũng ôm chàng ngồi trên giường, không cho cô gái lên, cô cũng không ép. Nhưng hễ người vợ vừa đặt lưng xuống gối là mê man ngủ say, không biết gì, còn cô gái thì một mình ngủ với chàng. Chàng uống thuốc linh xong, tinh thần lập tức khỏe khoắn, không còn yếu ớt như trước nữa. Cha mẹ hết cách, đành để mặc.

 Như vậy hơn một năm.

 Một hôm, chàng tình cờ đi ngoài phố, có một đạo sĩ ghẻ lở nhìn chàng chăm chú, nói: "Yêu khí trên người anh quá nặng, nếu không nói thật thì ngày chết đã gần rồi!" Chàng kể thật. Đạo sĩ ghẻ mời chàng vào quán trà, lấy cái hồ lô sau lưng rót rượu ra uống, rồi đưa cho chàng hai lá bùa giấy vàng, dặn: "Anh mang về, một lá dán ở cửa phòng ngủ, một lá dán trên giường, đừng để cô ta biết. Duyên của nó chưa dứt, chờ đêm rằm tháng tám, ta sẽ đến gặp anh." Lúc ấy mới giữa tháng sáu. Chàng về, dán bùa đúng như lời dặn. Cô gái đến cửa thì giật mình lùi lại, mắng lớn: "Sao lại bạc tình như thế? Nhưng ta đâu có sợ thứ này!" Lời lẽ rất dữ, nhưng rốt cuộc không dám vào. Hồi lâu, cô cười lớn: "Em có lời quan trọng muốn nói với chàng, mặc chàng tự chọn, chàng hãy gỡ bùa ra đã." Chàng làm theo, cô bèn vào, nói với chàng: "Chàng đẹp trai, em yêu chàng, mà đạo sĩ kia cũng yêu chàng. Em yêu chàng là muốn chàng làm chồng; đạo sĩ yêu chàng là muốn chàng làm Long Dương (Long Dương quân là nam sủng của vua nước Ngụy thời Chiến Quốc; ở đây ý nói muốn chàng làm người tình đồng tính nam cho hắn) đấy thôi. Hai đường ấy, chàng hãy chọn đi." Chàng bừng tỉnh, thế là hai người lại yêu nhau như trước.

 Đến đêm rằm Trung thu, chàng đang cùng cô gái ngồi ngắm trăng, bỗng nghe có tiếng gọi tên, thấy một người ló nửa thân trên bức tường thấp. Lại gần nhìn thì là đạo sĩ ghẻ. Ông kéo chàng lại bảo: "Duyên yêu sắp hết, ta đặc biệt đến trừ nó cho anh." Chàng trong bụng không muốn. Đạo sĩ nói: "Con yêu ấy dùng lời bẩn thỉu bôi nhọ ta, ta cũng biết rồi, vì thế ta lại càng không tha nó." Rồi viết hai lá bùa, bảo: "Mau đi bắt nó lại." Chàng còn chần chừ, vừa lúc người nhà đi ra, liền đem bùa đưa ngay đến chỗ vợ chàng. Người vợ mừng lắm, cầm bùa hướng về phía cô gái; cô run lẩy bẩy, không nói nên lời. Người vợ bèn trói tay cô lại, đẩy đi. Cô gái khóc nói với chàng: "Biết sớm duyên hết thì phải đi, chỉ vì chút tình si mà nấn ná ở lại để chuốc họa. Nhưng ân ái mấy năm nay chàng hiểu rõ; nay sắp vĩnh biệt, xin chàng đặt em vào bóng râm chân tường, đừng để ánh trăng chiếu vào em, may ra được chết chậm một chút. Chàng có thương em không?" Chàng vốn không nỡ dứt tình, bèn ôm cô đến chỗ bóng tường, tự tay cởi trói. Cô gái vùng mình nhảy lên, hóa thành một đám mây đen, từ mặt đất bay vút lên trời. Đạo sĩ cũng hú dài một tiếng, bay lên không đuổi về phía đông nam, không biết đi đâu.

 Chuyện: Dưới âm phủ, ngày Trung thu quan không làm việc.

 La Chi Phương là Cử nhân (người đỗ kỳ thi Hương ở cấp tỉnh) huyện Giám Lợi, phủ Kinh Châu, tỉnh Hồ Bắc. Năm Tân Mùi đi thi Hội (kỳ thi ở kinh đô dành cho các cử nhân, đỗ thì thành tiến sĩ), có một người họ Lý ở huyện Phổ Thành, tỉnh Phúc Kiến, đến thăm, nói: "Khoa này ông chắc chắn đỗ, chỉ e không được quán tuyển (sau khi đỗ tiến sĩ được chọn vào Viện Hàn lâm để học tập, làm việc)." La hỏi vì sao, Lý không chịu nói, bảo: "Chờ ứng nghiệm rồi sẽ nói."

 Khi yết bảng, quả nhiên ông đỗ Tiến sĩ (học vị cao nhất của khoa cử thời xưa), mà rốt cuộc không được quán tuyển, bèn đến hỏi. Người kia nói: "Trước đây tôi nằm mộng, mơ thấy ông sẽ làm quan phụ mẫu (quan tri huyện, người cai quản một huyện) ở huyện Phổ Thành, nên mới đến thăm." La về nhà, kỳ bổ quan còn lâu, bèn đến dạy học ở nhà họ nọ, tự nhủ sau này được bổ quan ắt sẽ về Phổ Thành. Không ngờ dạy học được ba năm thì mắc bệnh mà chết; người nhà cũng không biết chuyện mộng mà người họ Lý đã kể.

 Lại một năm sau, ngày rằm tháng tám, trong nhà cầu tiên (mời thần tiên giáng xuống hỏi việc), trên bàn cơ (khay cát có cái que gỗ, người ta tin thần linh nhập vào que mà viết chữ lên cát — tức phép cầu cơ) viết chữ to: "Ta là La Chi Phương, nay đã về rồi."

 Cả nhà không tin. Trên bàn cơ lại viết: "Các ngươi nếu không tin thì có một tờ văn tự ruộng ở Loa Sư Loan; năm ấy ta chết ở chỗ dạy học, chưa kịp giao lại rõ ràng cho nhà, ta còn nhớ đã kẹp nó trong thiên nọ của sách Lễ ký. Các ngươi hiện đang kiện tụng với người có ruộng giáp ranh, có thể tìm ra đem trình để đối chứng, thì ranh giới bốn bề rõ ràng, việc kiện sẽ yên." Người nhà lập tức lục tìm, quả nhiên thấy tờ văn tự ấy, thế là cả nhà khóc òa. Trên bàn cơ cũng viết mấy chục chữ "khóc". Hỏi: "Nay ông ở đâu?" Cơ viết: "Làm Thành hoàng (vị thần coi giữ một thành, trông nom và xét xử việc âm của vùng đó) huyện Phổ Thành." Lại nói: "Việc công dưới âm phủ còn bận hơn trên dương gian, không rảnh một khắc nào, chỉ có ngày Trung thu theo lệ là không làm việc. Nhưng phải trăng sáng gió trong thì hồn phách mới đi xa được. Nay vừa gặp đêm như thế, nên được rảnh về nhà một chuyến. Nếu là ngày thường thì không rảnh mà về được." Lại dặn người nhà: "Cây cỏ ngoài sân không được lay động. Ta dẫn theo hơn mười tên quỷ lại, quỷ tốt (quan lại, binh lính dưới âm phủ), chúng đều nương vào cây cỏ mà đậu. Bản tính quỷ sợ gió, nếu không có chỗ nương tựa, bị gió thổi một cái là chẳng biết trôi dạt về đâu, chẳng hóa ra ta làm Thành hoàng lại hại chúng nó sao!"

 Trên bàn cơ viết xong, lại làm một bài phú (thể văn có vần, có đối, dùng để tả cảnh, bày tỏ tình ý) dài rồi mới đi.

 Chuyện: Trói sơn tiêu.

 Ông Tôn Diệp Phi người Hồ Châu, làm chưởng giáo (thầy đứng đầu, chủ trì việc dạy học ở thư viện) ở Vân Nam, xưa nay rất hào sảng trong việc uống rượu. Đêm Trung thu, ông mời các học trò uống rượu ở nhà Lạc Chí, trăng sáng vằng vặc. Bỗng trên án có tiếng động như đá lớn đổ sập đè xuống. Mọi người đang ngơ ngác nhìn thì ngoài cửa có con quái, đầu đội mũ tua đỏ (loại mũ có chùm tua đỏ mà quan lại, sĩ tử đời Thanh hay đội), đen và gầy như khỉ, dưới cổ lông xanh lùm xùm, nhảy lò cò một chân mà đến. Thấy khách đang uống rượu, nó cười lớn rồi đi, tiếng như tre nứt. Mọi người đều bảo đó là sơn tiêu (loài quái ở núi, theo truyền thuyết chỉ có một chân), không ai dám lại gần. Rình xem nó đi đâu, thì thấy nó xông vào gian bếp bên phải. Người nấu bếp đang say nằm trên giường, sơn tiêu vén màn nhìn, lại cười không ngớt. Mọi người hét to, người nấu bếp giật mình tỉnh dậy, thấy quái liền cầm gậy gỗ đánh; sơn tiêu cũng giơ tay như muốn chộp đánh lại.

 Người nấu bếp vốn khỏe mạnh, dũng cảm, ôm lấy ngang lưng con quái, cùng lăn xuống đất. Mọi người cầm dao gậy đến giúp, chém mà dao không ngập vào. Lấy gậy đánh hồi lâu, nó dần dần co nhỏ lại, mặt mũi nhòe đi, biến thành một cục thịt; bèn lấy dây trói vào cột, định sáng ra sẽ ném xuống sông.

 Đến lúc gà gáy, trên án lại có tiếng động cực lớn, vội đến xem thì con quái đã biến mất. Dưới đất còn để lại một cái mũ tua, là đồ của học trò họ Chu trong thư viện. Bấy giờ mới biết các Tú tài (người đỗ kỳ thi cấp thấp nhất, học trò ở trường) trong thư viện hay mất mũ, đều do con quái này lấy trộm. Còn vì sao con quái này lại thích đội mũ tua thì cũng không hiểu được.

 Chuyện: Cửa kẹp chân ma.

 Doãn Nguyệt Hằng ở ngoài cửa Cấn Sơn, thành Hàng Châu, từ bãi Sa Hà trở về, trong áo có giắt nửa cân củ ấu. Đường đi qua đầm Bát Vu, người thưa, đồng vắng, có mấy nấm nghĩa trủng (mồ chôn chung những người chết không có thân nhân). Anh thấy trong áo nhẹ hẳn đi, sờ tìm số ấu đã mua thì đã mất. Bèn quay lại tìm đến khu mộ, thấy củ ấu bị bóc nát, dồn cả trên đỉnh mộ. Doãn lại nhặt bỏ vào áo, loạng choạng đi về nhà.

 Chưa ăn xong thì bệnh phát dữ dội, gào lên: "Bọn ta lâu lắm không được nếm thịt củ ấu! Muốn mượn để giải cơn thèm bấy lâu. Mày nhất định lấy về hết, sao keo kiệt đến thế? Nay bọn ta đến nhà mày, không ăn no thì không đi." Người nhà sợ hãi, liền bày cơm cúng để chuộc tội cho chủ.

 Theo lệ tục ở Hàng Châu: phàm khi tiễn ma, người đi trước đưa ra khỏi cửa, người đi sau đóng cửa lại. Nhà ấy làm theo lệ đó, nhưng đóng cửa quá vội, Doãn lại kêu to: "Mày mời khách thì phải cung kính. Nay bọn ta còn chưa đi mà mày đã đóng sập cửa, kẹp gãy chân ta, đau không chịu nổi. Không nấu một bữa lớn nữa mời ta thì ta không bao giờ ra khỏi cửa nhà mày." Bèn lại cầu cúng giải hạn, bệnh Doãn đỡ được đôi chút. Nhưng hễ khỏi lại phát, không dứt khỏi người, rốt cuộc vì thế mà chết.

 Chuyện: Bài văn tế thần Sấm.

 Ông Hoàng Tương Chu kể: người có ruộng giáp với ông có đứa con trai mười lăm tuổi bị sét đánh chết. Người cha làm bài văn tế thần Sấm rằng: "Thần Sấm kia, ai dám khinh nhờn? Sét đã đánh, ai dám ngăn cản? Tuy vậy, tôi có một lời muốn hỏi Lôi Tổ (vị thần đứng đầu cai quản sấm sét). Nếu nói là tội nghiệt con tôi kiếp này, thì con tôi nay mới mười lăm tuổi. Nếu nói là tội nghiệt con tôi kiếp trước, thì sao không để nó kiếp này đừng ra đời? Thần Sấm ơi thần Sấm, người nói sao đây?" Tế xong, ông chép bài văn lên giấy vàng mà đốt. Bỗng lại có một tiếng sét nổ vang, thế là con ông sống lại.

 Chuyện: Quan Thị độc Vương Giới Mi là kiếp sau của Tập Tạc Xỉ.

 Ở quê tôi có ông hiếu liêm (ở đây là cách gọi trang trọng người đỗ Cử nhân) Vương Giới Mi, tên là Diên Niên, cùng được tiến cử thi khoa Bác học hồng từ (khoa thi đặc biệt do vua mở ra để tuyển người học rộng, văn hay). Lúc nhỏ, ông từng mơ thấy mình đến một gian nhà, sách quý, đồ cổ bày ngổn ngang đầy dẫy. Trên giường ngồi một ông lão người thấp, râu bạc, thấy khách không đứng dậy, cũng không nói gì. Lại có một người cao, da đen, vái chào Giới Mi mà nói: "Ta là Trần Thọ đời Hán (sử gia sống từ cuối thời Tam Quốc sang đời Tấn), soạn sách Tam quốc chí, gạt nhà Lưu (tức nhà Thục Hán) ra, coi nhà Ngụy là chính thống, thật ra là vô tình, không ngờ người đời sau lấy đó làm cớ để chê trách."

 Rồi chỉ người trên giường mà nói: "Nhờ có tiên sinh Ngạn Uy đây (tức Tập Tạc Xỉ, sử gia đời Tấn) soạn sách Hán Tấn xuân thu để sửa lại cho đúng. Ngươi chính là kiếp sau của tiên sinh. Nghe nói ngươi đang soạn bộ Lịch đại biên niên kỷ sự, cái gốc từ kiếp trước là ở đó, phải cố gắng mà làm cho xong." Nói xong, trao tận tay một quyển sách, bảo đề sáu bài tuyệt cú (thể thơ mỗi bài chỉ có bốn câu), thì ông tỉnh dậy. Tỉnh rồi chỉ nhớ được hai câu: "Thẹn không có ngòi bút như Hán Tấn xuân thu, đâu dám nói kiếp trước là Ngạn Uy." Về sau Giới Mi hơn tám mươi tuổi, dâng lên vua bộ Biên niên kỷ sự mình soạn, được ban chức Thị độc (chức quan trong Viện Hàn lâm, chuyên giảng đọc sách cho vua) ở Viện Hàn lâm.

 Chuyện: Chu Nhược Hư.

 Chu Nhược Hư người Từ Khê, thi cử mãi không đỗ, dạy học ở quán nhà họ Tạ ngoài thành hơn bốn mươi năm, người trong làng già trẻ ai cũng từng là học trò ông. Một hôm, sau bữa tối, ông ngồi một mình ở trường, có học trò họ Phùng bước tới vái chào, mời ông đến nhà, nói có việc hệ trọng muốn nhờ.

 Nói xong cáo từ, nét mặt lời lẽ rất thê thảm. Nhược Hư chợt nhớ người học trò họ Phùng đã chết, người vừa gặp là ma, bất giác kinh hãi, liền đến nhà người ấy.

 Cha của học trò là Phùng Mộng Lan đang đứng ngoài cửa, thấy ông liền giữ lại uống rượu. Nhược Hư cũng không nói vì sao mình đến, chỉ chuyện trò việc nhà.

 Không ngờ đã sang canh ba, không về được, Mộng Lan giữ ông ngủ lại trên lầu, kê giường ở gian giữa; vách bên là phòng của vợ người học trò họ Phùng, tức Vương thị, mơ hồ như có tiếng khóc. Nhược Hư thắp nến không ngủ. Ông thấy trên cầu thang có một người đàn bà mặc áo xanh, cứ thò đầu nhòm vào, thoạt đầu chỉ lộ nửa mặt, sau hiện ra cả người. Nhược Hư quát hỏi: "Ai đó?" Người đàn bà gằn giọng: "Chu tiên sinh, giờ này ông phải ngủ rồi chứ."

 Nhược Hư nói: "Ta ngủ hay không, can gì đến mày?" Người đàn bà nói: "Tôi là ai, can gì đến tiên sinh?" Liền xõa tóc, máu nhỏ ròng ròng, cầm dây thừng xông tới. Nhược Hư kinh hãi suýt ngã, bỗng sau lưng có người lấy tay đỡ, nói: "Tiên sinh đừng sợ, học trò ở đây bảo vệ thầy." Nhìn kỹ thì chính là người học trò họ Phùng đã chết. Rồi lập tức biến mất.

 Nhược Hư kêu to, Mộng Lan cầm nến lên lầu, Nhược Hư kể hết những gì đã thấy. Mộng Lan liền gọi con dâu là Vương thị mở cửa, thì im bặt không một tiếng động; phá cửa vào thì nàng đã treo cổ trên xà nhà. Nhược Hư cùng giúp cởi xuống cứu chữa, một lúc lâu sau mới tỉnh lại. Nguyên do buổi sáng Vương thị cãi nhau với em chồng, bị cha chồng mắng, nghĩ quẩn muốn tự tử, ác quỷ thừa dịp mà đến. Chồng nàng ở dưới suối vàng biết được, nên đến cầu cứu Nhược Hư.

 Chuyện: Cát đạo nhân lấy gió rửa tay.

 Cát đạo nhân là người huyện Nhân Hòa, Hàng Châu, nhà vốn khá giả, tính thích đạo tiên. Ngoài năm mươi tuổi, ông chia gia sản, một nửa cho con, còn mang một nửa đi chu du. Qua sông Tiền Đường, định theo đường vào núi Thiên Thai, giữa đường gặp một ông lão chắp tay nói: "Ông có cốt cách người tu đạo, sao không học đạo?" Cát cùng ông lão trò chuyện, rất vui. Ông lão nói: "Tôi là người Phúc Kiến, thông hiểu thiên văn, từng làm quan ở Khâm thiên giám (cơ quan của triều đình chuyên xem thiên văn, làm lịch), từ quan về đã hai mươi năm. Nếu ông không chê, mùa xuân năm sau tôi sẽ chờ ông ở nhà." Rồi viết địa chỉ đưa cho.

 Năm sau Cát đúng hẹn đến thăm, nhưng không gặp, buồn bã định trở về. Tối vào quán trọ, lại thấy một đạo sĩ, dáng người khôi vĩ, thần sắc thanh tú (?), suốt đêm không nói một lời. Cát lại gần trò chuyện, tự kể là đi tìm tiên nên mới đến đây. Đạo sĩ nói: "Ông quả có chí, ta tiến cử ông vào núi Lư Sơn, gặp sư huynh ta là tiên sinh Vân Lâm, người có thể làm thầy ông." Cát xin thư tiến cử rồi đi. Đi trong núi sâu hơn mười ngày mà không thấy dấu vết gì, trong lòng thầm ngờ vực.

 Một hôm, ông thấy trong hang núi có một ông già ngồi, lấy tay vẫy gió làm như rửa mặt gội đầu. Cát lấy làm lạ, bèn trình thư của đạo sĩ, lạy dưới chỗ ngồi. Ông già nói: "Ngươi đến sớm quá! Còn ba mươi năm duyên chưa dứt ở cõi người. Ta hãy cho ngươi một quyển kinh, một món pháp bảo (vật báu có phép thuật), ngươi ra khỏi núi tụng kinh, giữ báu vật để cứu giúp người đời; ba mươi năm sau trở vào núi, ta sẽ truyền đạo cho ngươi." Cát hỏi: "Lấy tay vẫy gió là để làm gì?" Đáp: "Người tu thành thuật thần tiên, ăn không cần lửa, tắm không cần nước; vẫy gió là để rửa tay."

 Rồi dẫn Cát ra khỏi núi. Đi chưa đến nửa ngày đã tới đường cái lớn đi Nam Xương.

 Về đến nhà, Cát đạo nhân học thuật ấy, có thể trị ma, hàng yêu. Cái gọi là pháp bảo là một hòn đá cuội hình trứng ngỗng, có một đường nứt, rất giống mắt người, có ánh sáng, tự động lấp lánh như đang chớp mắt. Cát cũng không dễ dàng cho người khác xem.

 Chuyện: Vợ người họ Thẩm.

 Ở Hàng Châu có người họ Thẩm, ở trước nha Vận ty (cơ quan quản lý việc buôn bán muối), thân với Cát đạo nhân. Con trai cả là Húc Sơ, vợ có mang, nhờ đạo nhân đoán trai hay gái. Đạo nhân bảo: "Lấy một bát nước lại đây." Thẩm đưa nước, đặt lên án. Đạo nhân lặng lẽ niệm thần chú mấy lượt, nghiêng tai nghe một lúc, nhíu mày nói: "Làm sao bây giờ! Làm sao bây giờ!" Thẩm hoảng hỏi duyên cớ, ông nói: "Vợ anh sắp gặp nạn, e mất mạng, chẳng còn kịp hỏi trai hay gái nữa." Thẩm tuy vẫn biết đạo nhân linh nghiệm khác thường, nhưng vợ mình đang rất khỏe, nên nửa tin nửa ngờ.

 Không bao lâu, vợ Thẩm cầm đèn lên lầu, bỗng kêu to là đau. Bố mẹ chồng và chồng vội chạy đến xem, thì nàng đã nằm trên giường vật vã, mặt lại tươi cười nói: "Hôm nay mới hả được mối hận của ta." Giọng nói như người Thiệu Hưng. Vợ chồng họ Thẩm quây quanh lạy hỏi, nàng đáp: "Ta tự báo oan của ta, không can gì đến các người." Thẩm vội sai người con thứ đi cầu đạo nhân. Đạo nhân đến, lấy một bát gạo, miệng đọc thần chú, tay bốc gạo ném vào người bệnh. Người bệnh làm vẻ sợ hãi, nói: "Ta vâng lệnh bùa của âm phủ đến báo oan, đạo nhân đừng đánh!" Đạo nhân hỏi: "Mày có oan gì?" Người bệnh đáp: "Ta là người Sơn Âm. Người đàn bà này kiếp trước là vợ nhà hàng xóm của ta. Năm ta bốn tuổi, tình cờ sang nhà ả chơi, làm vỡ cái bát. Ả mắng rằng mẹ ta đi lại với tình nhân là gã nọ, nên mới đẻ ra đứa con xấu xa này. Ta kể với mẹ, mẹ sợ ta làm lộ chuyện, đánh ta đến chết. Vậy kẻ khiến ta phải chết chính là ả này. Ta thù ả đã lâu, nay mới tìm ra." Đạo nhân bảo Thẩm: "Việc báo oan đòi mạng đều do Đông Nhạc (thần núi Thái Sơn, được tin là cai quản việc sống chết, báo ứng của con người) nắm giữ, phải kêu với Nhạc Đế (tức thần Đông Nhạc), ngài bằng lòng cứu thì mới dùng phép mà trị được; nếu không thì khó cứu." Sáng sớm Thẩm đến miếu Nhạc Đế ở núi Pháp Hoa, thầm khấn kể việc ấy, xin được quẻ xăm thượng thượng (quẻ tốt nhất), về báo cho đạo nhân. Lúc ấy thai của người vợ đã sẩy, đạo nhân chê dơ, không chịu vào phòng. Cả nhà họ Thẩm khóc lóc van xin, đạo nhân mới đến trước giường, viết một lá bùa gọi mây ngũ sắc, hỏi: "Có đẹp không?" Người đàn bà bệnh đáp: "Đẹp." Đạo nhân nói: "Sao không hiện ra?" Đáp: "Vâng." Đạo nhân liền bắt quyết (bấm ngón tay theo thế phép của đạo sĩ) chộp lên không một cái, nói: "Được rồi." Rồi chạy vội xuống lầu. Người bệnh mê man như vừa tỉnh, nói: "Sao khắp người tôi đau quá vậy?

 Bụng đói lắm." Người xung quanh đưa đồ ăn cho nàng.

 Yên chưa được nửa khắc, nàng lại cất tiếng khóc nói: "Mày mang cháu tao đi, tao ở đây cũng đòi được mạng mày!" Nói xong lại điên cuồng như cũ. Trong miệng phát ra nhiều giọng rất lộn xộn, đều là giọng Hàng Châu. Trong đó có một con ma nói: "Bọn tôi đều do lão Trương mời đến, nhà các người nếu chịu làm chay cúng tế (bày cỗ chay, tụng kinh để siêu độ cho vong hồn) thì bọn tôi đi ngay." Thẩm mời sư làm đạo tràng (lễ tụng kinh cầu siêu), các giọng nói cảm ơn không ngớt. Bỗng lại có giọng lão Trương nói: "Ta là khách chính, sao lại coi nhẹ ta? Bánh bao của mọi người đều nhân rau, sao riêng của ta nhân đậu nhiều mà rau ít?" Thẩm xem chỗ bày cho lão Trương, quả như lời nói, bèn đổi cho lão. Xin lão đi, rốt cuộc lão không chịu, bèn lại mời đạo nhân đến. Đạo nhân trao cho một bó cành đào, nói: "Nó làm ầm thì đánh." Thẩm cầm vào, làm bộ muốn đánh người bệnh. Người đàn bà rên rỉ van: "Đừng đánh, tôi đi, tôi đi."

 Đạo nhân đứng ngoài cửa, đặt sẵn một cái vò, nhìn lên không mắng: "Mau vào trong này!" Rồi dùng một lá bùa dán kín miệng vò, mang đi. Vợ Thẩm từ đó khỏi bệnh.

 Nửa năm sau, có người gặp đạo nhân ở chùa Lý An, thấy các sư khiêng đạo nhân đi trong một gian phòng trống, bảy ngày bảy đêm không để chạm đất, chạm gỗ; miệng ông nôn ra mấy thăng (đơn vị đo dung tích thời xưa) nước đen, dính bẩn cả áo, màu như máu. Ông nói với người ta: "Thân đồng chân (thân trong sạch, chưa từng gần nữ sắc) của tôi bị nhiễm uế khí của sản phụ, may nhờ các vị trưởng lão siêu độ, nếu không thì suýt nữa đã đọa lạc rồi."

 Chuyện: Quái nghịch pháo tự đốt mình.

 Một nhà dân ở Thiệu Hưng có một căn lầu, quanh năm đóng kín. Một hôm, có người khách phương xa đến xin trọ. Chủ nhà nói: "Phía đông nhà có căn lầu, ông dám ở không?" Khách hỏi duyên cớ, chủ nói: "Lầu này vốn chứa hàng hóa đồ đạc, có hai người đầy tớ ở đó. Nửa đêm nghe tiếng kêu gào, đến xem thì thấy hai người mặt tái như đất, run rẩy không nói được. Lát sau họ kể: 'Hai chúng tôi vừa nằm, chưa tắt nến, thấy một vật dài hơn một thước, giống hòn đá thạch cảm đương (bia đá nhỏ người ta dựng ở đầu đường, đầu ngõ để trấn trừ tà ma) ở nhân gian, đến trước giường, vén màn định trèo lên. Chúng tôi sợ quá, bất giác la to chạy cuống xuống.' Những gì thấy là như thế, từ đó không ai dám ở lầu ấy nữa." Khách nghe xong cười nói: "Tôi xin tự mình thử xem." Chủ nhà không cản được, bèn quét dọn bụi bặm, kê bàn ghế, đặt giường cho khách. Khách lên lầu, thắp nến, đeo kiếm ngồi chờ.

 Đến canh ba, có tiếng sột soạt nổi lên từ góc phía bắc phòng. Khách chăm chú nhìn trộm, thấy một con quái đúng như chủ nhà tả, nhảy lên chỗ ngồi, lật xem sách vở của khách. Hồi lâu, nó lại mở rương, bày đồ đạc lên án, xem xét từng thứ một. Trong rương có mấy quả pháo Huy Châu, con quái cầm lại trước đèn, mân mê hồi lâu. Hoa lửa rơi xuống ngòi pháo, nổ đánh "đùng" một tiếng như sét đánh, con quái kêu chít chít lăn ra đất rồi biến mất. Khách trong lòng rất lấy làm lạ, sợ nó lại đến, chờ đến hết đêm mà nó vẫn bặt tăm.

 Sáng dậy kể với chủ nhà, cả hai đều kinh ngạc. Đến tối, khách vẫn ngủ trên lầu, chẳng thấy gì cả. Từ đó về sau, trên lầu dứt hẳn yêu quái.

 Chuyện: Khách Hùng.

 Khách Hùng họ Dương, cha làm Thủ bị (chức võ quan cấp trung, coi giữ một vùng), mất sớm. Người chú họ bên ngoại là ông Chu làm Phó tướng, trấn giữ Hà Châu, thương anh mồ côi nên nuôi nấng. Ông Chu có cô con gái trạc tuổi, thấy Hùng còn trẻ, thông minh, đẹp đẽ, rất mến, thường cùng ăn uống. Gia pháp nhà họ Chu rất nghiêm, rốt cuộc cũng không có chuyện gì khác.

 Có người tên Vụ Tử, cũng là họ hàng nhà Chu, ngủ trực ở thư phòng. Tháng hè, Hùng nóng nực khó chịu, đi tha thẩn dưới trăng, thấy con gái họ Chu thong thả đi tới, bèn ăn nằm với nhau. Hôm sau vào nhà trong, thấy cô gái đang trang điểm buổi sớm, Hùng nhìn cô mà cười, cô cũng cười đón. Từ đó không đêm nào cô không đến.

 Vụ Tử nghe trong phòng có tiếng cười nói, sinh nghi bèn nhòm trộm, thấy Hùng đang ân ái với con gái họ Chu, trong lòng rất ghen, lén báo với ông Chu. Ông Chu vào nhà trách vợ, bà nói: "Con gái đêm nào cũng ngủ chung giường với tôi, làm gì có chuyện ấy?" Ông Chu rốt cuộc vẫn ngờ, mượn cớ việc khác đánh đòn Hùng rồi đuổi đi. Hùng không nơi nương tựa, phải trú thân trong một ngôi chùa cổ ở Lan Châu.

 Một hôm, cô gái bỗng đến, mang theo rất nhiều của cải đồ đạc. Hùng vừa sợ vừa mừng, hỏi: "Em từ đâu đến?" Đáp: "Em đi cùng chú em." Nguyên em trai ông Chu tên là Ngô, cũng là võ quan, vừa được thăng làm Thủ bị Lan Châu. Hùng tin chắc không ngờ, sống với cô gái nửa tháng, vênh váo như nhà giàu. Người chú sau khi nhậm chức, gặp Hùng ngoài đường, mừng rỡ nói: "Cháu ở đây à?" Đáp: "Vâng."

 Người chú quất ngựa đến nhà, vợ cháu ra chào, thì chính là con gái họ Chu. Ông giật mình hỏi duyên cớ, Hùng kể hết. Ngô nói: "Lúc ta đi, không nghe trong dinh mất con gái, hay là anh ta giấu chuyện?" Ở được mấy hôm, ông mượn việc công về Hà Châu, kể rõ mọi chuyện. Ông Chu hết sức kinh hãi, nói: "Con gái ta rõ ràng đang ở trong nhà, vừa rồi còn cùng ăn cơm, làm gì có chuyện ấy? Hay là hồ tiên giả mạo?" Bà vợ nói: "Thà để hồ ly giả mạo tên con gái ta, làm nhơ nhuốc khuê môn nhà ta, chi bằng đem con gái thật gả cho nó, xem sao?" Anh em họ Chu đều cho là phải, liền gọi Hùng về thành thân.

 Đêm hợp cẩn (đêm động phòng; xưa trong lễ cưới, cô dâu chú rể cùng uống rượu bằng hai nửa quả bầu), cô gái ở Tây Ninh (?) đã ở sẵn trong phòng, Hùng ngơ ngác không biết làm sao. Cô gái cười nói: "Có gì mà hốt hoảng? Em là hồ ly, thật ra đến để báo ân. Khi ông nội chàng làm tướng quân, có lần đi săn ở ải Thổ Môn. Em bị trúng tên bị bắt, ông nội chàng rút tên ra rồi thả em. Em nhiều lần muốn báo ơn mà không có cách nào. Gần đây biết chàng yêu cô gái họ Chu mà không lấy được, nên đến làm người mối, cho thỏa ước nguyện của chàng.

 Cũng vì chàng với cô gái họ Chu có duyên từ kiếp trước, nếu không thì em cũng chẳng làm gì được. Nay việc mai mối đã xong, em đi đây." Rồi thoắt biến mất.

 Chuyện: Chàng họ Trình ở Thường Thục.

 Năm Giáp Tý đời Càn Long (1744), kỳ thi Hương (kỳ thi cấp tỉnh để lấy Cử nhân) ở Giang Nam, có chàng họ Trình người Thường Thục, tuổi ngoài bốn mươi, buổi thi đầu đã vào buồng thi (mỗi thí sinh ngồi trong một ô buồng nhỏ riêng), ban đêm bỗng kêu thét lên, như người phát điên. Người ngồi cùng dãy buồng thương tình hỏi han, chàng cúi đầu không đáp. Chưa đến trưa, chàng đã thu dọn giỏ thi, nộp quyển trắng xin ra. Người cùng dãy không hiểu ý, níu áo gặng hỏi, chàng nói: "Việc trái lương tâm của tôi bị phát giác rồi. Năm tôi chưa đầy ba mươi, dạy học ở nhà một vị thân sĩ, có bốn học trò đều là con cháu chủ nhà. Có cậu họ Liễu mười chín tuổi, đẹp trai, tôi thầm mê, muốn tư tình mà không có dịp. Gặp tiết Thanh minh, học trò đều về nhà tảo mộ, chỉ còn cậu Liễu với tôi. Tôi lấy thơ ghẹo rằng: 'Chăn thêu cùng ai ngủ? Gặp gỡ ắt có duyên. Cây ngọc cao vời vợi, cho phượng đậu được chăng?' Liễu xem xong đỏ mặt, vo tờ giấy lại nhai nát. Tôi tưởng cậu đã xiêu lòng, bèn ép uống rượu, chờ cậu say rồi cưỡng dâm. Đến canh năm, Liễu tỉnh dậy, biết mình đã bị làm nhục, khóc thảm thiết. Tôi khuyên giải, cậu lại thiếp đi. Trời sáng thì Liễu đã thắt cổ chết trên giường. Người nhà không biết nguyên do, tôi không dám nói, chỉ nuốt nước mắt mà thôi.

 Không ngờ hôm qua vào buồng thi, thấy cậu Liễu đã ngồi sẵn trong buồng, bên cạnh có một tên lính lệ, dắt cả tôi lẫn Liễu đến âm ty (nha môn dưới âm phủ). Có vị quan ngồi trên công đường, Liễu kể tội hồi lâu, tôi cũng nhận tội. Thần phán: 'Luật có ghi: kẻ kê gian (giao hợp đồng tính nam qua hậu môn) xử theo lệ nhét đồ dơ vào miệng người, phạt đánh một trăm trượng. Ngươi làm thầy người ta mà lòng dạ dâm tà, phải xử nặng thêm một bậc. Số ngươi lẽ ra đỗ hai bảng (đỗ cả Cử nhân lẫn Tiến sĩ), lại có tên trong sổ bổng lộc, nay xóa sạch.' Liễu cãi: 'Hắn phải đền mạng, đánh trượng là nhẹ quá.' Quan âm phủ cười nói: 'Ngươi tuy chết, nhưng rốt cuộc không phải do họ Trình giết. Giả sử họ Trình vì ngươi không theo mà giết ngươi, thì lấy tội gì mà đền? Vả lại ngươi thân là đàn ông, trên còn mẹ già, tấm thân này hệ trọng lắm, sao lại học cái nhìn của đàn bà con gái, xấu hổ giận dữ mà coi rẻ mạng sống? Kinh Dịch nói: "Nhìn trộm là cái chính của người con gái, (ở bậc trượng phu) thì đáng xấu hổ" (ý nói sự e lệ, giữ mình như con gái là đức của phụ nữ, đàn ông mà như thế là đáng thẹn). Từ xưa triều đình chỉ nêu khen liệt nữ, không nêu khen trai giữ trinh, ý của thánh nhân khi đặt phép tắc như vậy, sao ngươi không nghĩ kỹ?' Liễu nghe xong hối hận lắm, tự đánh vào mình bằng hai tay, nước mắt như mưa. Thần cười nói: 'Nghĩ ngươi cố chấp, quê mùa, phạt ngươi đầu thai làm tiết phụ (người đàn bà giữ trọn tiết hạnh, chồng chết không tái giá) ở nhà Tưởng thiện nhân ở Sơn Tây, giữ gìn khuê môn cho nhà ấy, được hưởng tinh biểu (triều đình ban biển, dựng cổng để khen ngợi người có đức hạnh).' Xử xong, đánh tôi hai mươi trượng rồi cho hồn trở về, vẫn thấy mình ngồi trong buồng thi. Hiện giờ phần dưới đau đớn, không làm văn được; mà có làm văn thì rốt cuộc cũng không đỗ. Không về thì ở lại làm gì?" Rồi rên rỉ, ủ rũ mà đi.

 Chuyện: Gió quái.

 Ở doanh Đại Tĩnh thuộc Lương Châu có núi Tùng Sơn, nằm giữa bãi sa mạc, là chiến trường xưa. Tướng quân Tháp Tư Cáp vì việc công dẫn quân qua đó, cỏ trắng mây vàng, mênh mông không bờ. Bỗng thấy một ngọn núi cao nghìn nhận (đơn vị đo chiều cao thời xưa, mỗi nhận khoảng bảy, tám thước), trong có hàng vạn đốm lửa, che kín mặt trời mà ập tới, tiếng như sấm sét, người ngựa đều biến sắc. Tháp hết sức kinh hãi, cho là núi dời. Chốc lát núi càng gần, không kịp tránh, bèn cùng xuống ngựa nhắm mắt nằm rạp xuống đất, ôm chặt lấy nhau. Một lúc, trời đất tối như mực, người người lăn lộn dưới đất, ngựa cũng ngã nhào, hồi lâu mới yên. Ba mươi sáu người dưới quyền mặt mũi đầy máu, sỏi đá cắm vào da mặt, chỗ sâu đến nửa tấc. Ngoảnh nhìn ngọn núi cao thì đã ở cách mấy chục dặm. Chiều tối đến doanh Đại Tĩnh, kể lại với Tổng binh (võ quan đứng đầu quân đội của một trấn) là Mã Thành Long. Mã cười nói: "Đó là gió quái, không phải núi dời đâu. Nếu núi dời thì các ông chết cả rồi. Loại gió này ở ngoài biên ải cứ đến mùa đông là thường có, không hại tính mạng. Chỉ có điều các ông bị sỏi đá bắn vào, từ nay đều thành mặt rỗ, sổ ghi tuổi tác diện mạo binh lính lại phải làm lại."

 Chuyện: Người con gái hiếu thảo.

 Dân ở chợ Hoa ngoài cửa Sùng Văn kinh thành đều làm nghề kết hoa bằng cây thông thảo (loại cây có lõi trắng xốp, dùng làm hoa giả). Có một cô gái nhỏ ở với cha già, cũng làm hoa sinh sống. Cha ốm lâu không dậy được, cô quên ăn bỏ ngủ, ngoài mặt an ủi cha mà trong lòng lo lắng. Vừa lúc có bà lão hàng xóm rủ đám đàn bà con gái đi núi Nha Kế dâng hương, cô bèn hỏi: "Dâng hương có chữa được bệnh của cha cháu không?" Bà lão nói: "Thành tâm cầu khấn thì linh ứng như tiếng vọng." Cô hỏi: "Từ đây đến núi bao xa?" Đáp: "Hơn trăm dặm." Hỏi: "Một dặm là bao nhiêu?" Bà lão nói: "Hai trăm năm mươi bước." Cô ghi nhớ kỹ. Đêm nào chờ cha ngủ yên, cô cầm một nén hương, tự đếm số bước, số dặm, đi vòng quanh sân vừa đi vừa dập đầu lạy, thầm khấn vì mình là con gái nên không thể lên núi lễ được. Như thế hơn nửa tháng. Theo lệ xưa: núi Nha Kế thờ Bích Hà Nguyên Quân (nữ thần núi Thái Sơn, được tin là ban phúc, ban con cái, chữa bệnh). Các bậc vương công thân sĩ cứ đến tháng tư là ai cũng đi dâng hương; ai lên điện cắm hương lúc gà gáy là được "nén hương đầu". Nén hương đầu ắt phải để dành cho nhà đại phú quý, dân thường không ai dám vượt phận. Bấy giờ có viên thái giám họ Trương đi dâng nén hương đầu, vừa mở cửa điện thì đã có hương trong lư. Trương giận trách người coi miếu, người coi miếu nói: "Điện chưa mở, không biết hương này do đâu mà cắm được." Trương nói: "Chuyện đã qua không trách nữa, mai ta sẽ đến dâng hương đầu, ngươi chờ ta, không được cho ai vào trước." Người coi miếu dạ dạ vâng vâng.

 Hôm sau mới canh tư, Trương đã đến; đến nơi thì trong lư đã rõ ràng có hương, một cô gái đang phủ phục lạy dưới đất, nghe tiếng người thì thoắt biến mất. Trương nói: "Làm gì có chuyện ma quái dám công nhiên hiện ra trước thần thánh, ắt phải có nguyên do." Ông ngồi ngoài cổng thứ hai, họp các khách dâng hương lại kể chuyện, tả kỹ dung mạo, áo quần người mình đã thấy. Một bà lão nghe hồi lâu, nói: "Theo như ông thấy thì đó là cô gái nhà hàng xóm của tôi." Rồi kể chuyện cô ở nhà lạy để cứu cha. Trương than: "Đây là người con gái hiếu thảo, khiến thần cảm động." Dâng hương xong, ông liền phi ngựa đến nhà cô, ban cho rất hậu, nhận làm con nuôi; bệnh của cha cô ít lâu sau thì khỏi. Nhờ thái giám chu cấp, nhà dần dần no đủ. Cô gái lấy chồng họ Trương ở Đại Hưng, làm vợ một nhà buôn giàu.

 Chuyện: Bà lão hóa sói.

 Ở Nhai Châu, tỉnh Quảng Đông, có nhà nông họ Tôn, có mẹ già hơn bảy mươi tuổi. Bỗng hai cánh tay bà mọc lông, dần lan đến bụng, lưng, rồi đến cả bàn tay, sợi nào cũng dài hơn một tấc; người dần còng xuống, sau mông mọc đuôi. Một hôm, bà ngã xuống đất hóa thành con sói trắng, xông cửa chạy đi. Người nhà không làm gì được, đành để mặc. Cứ cách một tháng hoặc nửa tháng, sói lại về nhà thăm con cháu, ăn uống như thường. Hàng xóm ghét, muốn cầm dao, cung tên giết nó. Người con dâu bèn mua chân giò lợn, chờ sói về lại, dặn: "Mẹ hãy ăn cái này, sau này không cần về nữa.

 Chúng con là con cháu biết rõ mẹ nhớ nhà, không có ý ác, nhưng hàng xóm đâu có biết? Nếu họ dùng dao tên làm hại, thì người làm con dâu như con sao đành lòng?" Nói xong, sói kêu thảm thiết hồi lâu, nhìn quanh khắp nơi rồi mới đi ra. Từ đó không về nữa.

 Chuyện: Con chó nghĩa nhập hồn.

 Ở kinh thành có một công tử họ Thường, tuổi trẻ đẹp trai, yêu một con chó tên là Hoa Nhi, đi đâu nó cũng theo. Ngày xuân, chàng đi Phong Đài xem hoa, về muộn, người đã vãn, gặp ba tên côn đồ đang ngồi dưới đất uống rượu ầm ĩ. Thấy công tử đẹp, chúng buông lời bậy bạ trêu ghẹo. Lúc đầu níu áo, sau đó hôn môi.

 Công tử xấu hổ, chống đỡ, nhưng sức không cự nổi. Hoa Nhi gầm gừ, xông tới cắn. Bọn côn đồ nổi giận, lấy đá to ném, trúng đầu Hoa Nhi, óc vỡ toang, chết dưới gốc cây. Bọn côn đồ không còn kiêng nể gì, bèn cởi dây lưng trói tay chân công tử, lột quần ra. Hai tên giẫm lên lưng, một tên tụt quần, đè mông định cưỡng dâm. Bỗng có một con chó ghẻ từ trong rừng lao ra, cắn vào bìu của tên ấy từ phía sau, hai hòn rơi cả xuống, máu chảy đầy đất. Hai tên kia hoảng sợ, đỡ tên bị thương về. Sau đó có người đi đường qua, cởi trói cho công tử, đưa quần cho mặc, mới về được nhà. Chàng cảm cái nghĩa của Hoa Nhi, hôm sau đến nhặt xương, đắp mộ cho nó.

 Đêm ấy, chàng mơ thấy Hoa Nhi đến, nói tiếng người: "Chó nhận ơn chủ, đang muốn báo đáp thì bị kẻ hung ác đánh chết; linh hồn không tan, nhập vào con chó ghẻ ở hàng đậu phụ, rốt cuộc đã giết được tên giặc ấy. Chó tuy chết, lòng chó đã yên." Nói xong, kêu thảm thiết rồi đi. Hôm sau công tử tìm đến nhà bán đậu phụ, quả có con chó ghẻ. Chủ hàng nói: "Con chó này thoi thóp, vừa ốm vừa già, xưa nay chưa từng cắn ai, hôm qua về nhà đầy mồm máu, chẳng hiểu vì sao." Sai người dò hỏi thì tên côn đồ về đến nhà đã chết.

 Chuyện: Tinh cầu vồng trắng.

 Ở cầu Đinh Thủy, trấn Đường Tây, tỉnh Chiết Giang, có người chống sào chở đò là Mã Nam Châm, ban đêm chèo chiếc thuyền nhỏ, có bà lão dắt con gái gọi đò. Khách trong thuyền không muốn chở, người lái đò nói: "Đêm tối đàn bà con gái không nơi về, chở họ cũng là làm việc âm đức (việc thiện làm thầm, được trời đất ghi nhận, phúc để lại cho con cháu)." Bà lão dắt con gái dạ một tiếng rồi lên, ngồi trong khoang, lặng thinh không nói.

 Bấy giờ đang tháng đầu thu, cán sao Bắc Đẩu chỉ về phía tây (người xưa xem hướng cán của chòm sao Bắc Đẩu để biết mùa: chỉ đông là xuân, chỉ nam là hạ, chỉ tây là thu, chỉ bắc là đông). Bà lão chỉ lên, quay sang con gái cười nói: "Chàng Lợn lại giơ tay chỉ về phương tây rồi, sao mà thích chạy theo thời thế đến thế!" (Tục truyền bảy ngôi sao Bắc Đẩu là bảy con lợn hóa thành.) Cô gái nói: "Không phải đâu, bảy chàng có chỗ bất đắc dĩ đấy. Nếu không theo thời mà đổi hướng, e người đời không biết mùa xuân mùa thu nữa." Khách trên thuyền lấy làm lạ, trố mắt nhìn nhau. Hai mẹ con vẫn thản nhiên, chẳng để ý chút nào. Thuyền gần đến cửa Bắc Quan thì trời đã sáng. Bà lão lấy trong túi ra chừng một thăng đậu vàng tạ người lái đò, lại cởi một vuông vải gai đưa để gói đậu, nói: "Ta họ Bạch, ở cửa Tây Thiên. Sau này ngươi muốn gặp ta, cứ đặt chân lên vuông vải gai này, sẽ bay lên trời mà đến nhà ta." Nói xong biến mất. Người lái đò cho là yêu quái, đem đậu rải ngoài đồng.

 Về đến nhà, xắn tay áo lên thì còn sót mấy hạt đậu, đều là vàng. Anh hối hận nói: "Chẳng lẽ là tiên!" Vội chạy đến chỗ vứt đậu tìm, đậu không thấy, nhưng vuông vải gai vẫn còn. Anh giẫm chân lên, mây từ từ nổi lên, thấy mình nhẹ bổng bay lên, người ta, làng mạc, thành quách lần lượt hiện rõ dưới chân. Đến một nơi, cung điện ngọc ngà, lầu gác son đỏ, có cô hầu gái áo xanh đứng hầu ngoài cửa nói: "Chàng quả đã đến rồi." Vào trong, hầu gái dìu bà lão ra, bà nói: "Ta với ngươi có duyên từ trước, con gái ta muốn hầu hạ ngươi." Người lái đò khiêm nhường nói mình không xứng đôi. Bà nói: "Xứng đôi đâu có gì là nhất định? Duyên ở đâu thì đó là xứng đôi. Lúc ta gọi đò, duyên từ ta mà sinh; lúc ngươi chịu chở, duyên từ ngươi mà khởi."

 Nói chưa dứt lời, đàn sáo, rượu thịt, lễ cưới đã bày sẵn. Người lái đò ở hơn một tháng, tuy được yêu chiều hết mực, nhưng không khỏi nhớ nhà. Bàn với vợ, vợ bảo cứ lại giẫm chân lên vuông vải là có thể cưỡi mây về. Anh làm theo, quả nhiên về đến cầu Đinh Thủy. Người làng xúm lại xem, không tin anh từ trên trời xuống.

 Từ đó anh nhiều lần đi đi về về, đều lấy vuông vải làm xe ngựa. Cha mẹ người lái đò ghét chuyện ấy, mới đem vuông vải đốt đi, mùi thơm lạ mấy tháng không tan, nhưng việc qua lại từ đó dứt hẳn. Có người nói: "Người họ Bạch ấy là tinh cầu vồng trắng."

 Chuyện: Lãnh Thu Giang.

 Năm Càn Long thứ mười (1745), ở Trấn Giang có người họ Trình làm nghề buôn vải, đêm từ Tượng Sơn trở về. Qua chân núi, mồ mả san sát, có một đứa trẻ từ trong cỏ chui ra, níu áo anh. Trình biết là ma, quát nó, nó không đi. Chẳng bao lâu lại một đứa trẻ khác chui ra, nắm tay anh. Đứa trước kéo anh về phía tây, phía tây toàn là tường, trên tường bóng đen lố nhố từng đàn, ném bùn vào anh; đứa sau kéo về phía đông, phía đông cũng là tường, trên tường tiếng ma rúc rích từng đàn, rắc cát vào anh. Trình không biết làm sao, đành để mặc chúng lôi kéo. Đám ma phía đông, phía tây lúc đầu chế nhạo, sau đó tranh cãi ầm ĩ, Trình khổ không chịu nổi, ngã xuống bùn, tự nghĩ chắc chết. Bỗng đám ma kêu lên: "Lãnh tướng công (cách gọi tôn kính người có học) đến rồi! Người này học hành, cổ hủ đáng ghét, phải tránh đi." Quả thấy một người đàn ông, vai to lưng thẳng, bước dài mắt nhìn xa, cầm cây quạt lớn đập vào tay làm phách gõ nhịp, miệng hát bài "Đại giang đông" (bài từ "Niệm nô kiều — Xích Bích hoài cổ" của Tô Thức, mở đầu bằng câu "Sông lớn chảy về đông"), ung dung đi tới, đám ma tan hết. Người ấy cúi nhìn Trình, cười nói: "Ngươi bị lũ ma tà trêu ghẹo đấy à! Ta cứu ngươi. Ngươi đi theo ta." Trình đứng dậy theo, người ấy hát vang không dứt. Đi mấy dặm, trời dần sáng, người ấy bảo Trình: "Gần đến nhà ngươi rồi, ta đi đây." Trình lạy tạ, hỏi tên họ, người ấy nói: "Ta là Lãnh Thu Giang, ở phố Thập Tự cửa Đông."

 Trình về nhà, các lỗ mũi lỗ miệng đầy bùn xanh. Người nhà xông hơi tắm rửa cho xong, anh liền đến cửa Đông tạ ơn người họ Lãnh, thì chẳng có ai như thế.

 Đến phố Thập Tự hỏi hàng xóm hai bên, họ nói: "Họ Lãnh có một từ đường, trong đó thờ một bài vị tên là Mi, là Tú tài hồi đầu niên hiệu Thuận Trị (niên hiệu vua đầu tiên nhà Thanh cai trị Trung Quốc, 1644–1661).

 Thu Giang là tên hiệu của ông ấy."

 Chuyện: Ma bị đóng đinh trốn thoát.

 Người bắt cướp ở Câu Dung là Ân Càn, có tiếng giỏi bắt trộm, đêm nào cũng rình người ở chỗ khuất tối. Một lần đang đến một làng, có kẻ cầm dây thừng hấp tấp chạy vội, đâm sầm vào lưng ông. Ân thầm nghĩ ắt là kẻ trộm, bèn theo sau. Đến một nhà, kẻ ấy trèo tường vào. Ân lại thầm nghĩ, bắt nó chẳng bằng rình nó. Bắt nó thì chẳng qua nộp quan, chưa chắc được thưởng; rình nó ra rồi chặn cướp, ắt được lợi to.

 Chốc lát nghe văng vẳng tiếng đàn bà khóc, Ân sinh nghi, cũng trèo tường vào. Thấy một người đàn bà đang chải đầu soi gương, trên xà có kẻ đầu bù tóc rối thả dây móc lấy chị. Ân biết đó là ma chết treo đi tìm người chết thay, bèn hét to, phá cửa sổ xông vào. Hàng xóm giật mình kéo đến, Ân kể rõ đầu đuôi, quả thấy người đàn bà đang treo trên xà, bèn cứu xuống. Bố mẹ chồng chị đều đến tạ ơn, bày rượu khoản đãi. Tiệc tan, Ân theo đường cũ về, trời còn chưa sáng. Sau lưng có tiếng sột soạt, ngoảnh lại thì là con ma cầm dây. Nó mắng: "Ta tự đi bắt người đàn bà, can gì đến ngươi? Lại phá phép của ta!" Rồi giơ hai tay vồ đánh. Ân xưa nay gan dạ, đánh lại nó, chỗ nắm đấm chạm vào vừa lạnh vừa tanh. Trời dần sáng, sức kẻ cầm dây dần kiệt, Ân càng hăng, ôm chặt không buông. Người qua đường thấy Ân ôm một khúc gỗ mục, miệng lẩm bẩm chửi to, đến gần nhìn kỹ, Ân như chợt tỉnh mộng, khúc gỗ mục cũng rơi xuống đất. Ân giận nói: "Ma nhập vào khúc gỗ này, ta không tha khúc gỗ!" Rồi lấy đinh đóng nó vào cột sân, đêm nào cũng nghe tiếng khóc than đau đớn khôn xiết.

 Qua mấy đêm, có kẻ đến nói chuyện, kẻ đến an ủi thăm hỏi, kẻ xin tha giùm, tiếng rúc rích như trẻ con, Ân đều mặc kệ. Trong đó có một con ma nói: "May mà chủ nhà lấy đinh đóng ngươi, nếu lấy dây trói ngươi thì ngươi còn khổ hơn." Bọn ma ồn lên: "Đừng nói, đừng nói, kẻo lộ bí mật, để thằng Ân học khôn." Hôm sau, Ân theo cách ấy, thay đinh bằng dây trói. Đến tối thì không nghe tiếng ma khóc nữa.

 Sáng hôm sau xem khúc gỗ mục, thì nó đã trốn mất.

 Chuyện: Ma cây anh đào.

 Quan Thái sử (cách gọi tôn kính quan trong Viện Hàn lâm) Hùng Bản thuê nhà ở ngõ Bán Tiệt kinh thành, ở cạnh nhà quan Biên tu (chức quan trong Viện Hàn lâm lo việc biên soạn sử sách) Trang Lệnh Dư. Đêm nào hai người cũng bày rượu, qua lại với nhau.

 Đêm mười hai tháng tám, Trang bày rượu mời Hùng, chủ khách cùng ngồi. Bỗng có vị tướng quốc người Đồng Thành sai người đến mời Trang đi, Hùng biết ông sẽ về ngay nên ngồi uống một mình chờ. Ông tự rót một chén đặt lên án, chưa kịp uống thì chén đã cạn. Lúc đầu còn ngờ mình quên, lại rót một chén rồi rình. Thấy một bàn tay to màu xanh lam từ dưới án thò ra lấy chén, Hùng đứng dậy, kẻ có bàn tay xanh cũng đứng dậy, đầu, mắt, mặt, tóc không chỗ nào không xanh lam. Hùng hét to, đầy tớ hai nhà đều chạy đến, soi đèn thì chẳng có gì. Trang về nghe chuyện, đùa Hùng: "Anh dám ngủ ở đây không?" Hùng trẻ tuổi, khí phách hăng hái, liền sai tiểu đồng mang chăn gối đặt lên giường rồi đuổi tiểu đồng ra, một mình cầm kiếm ngồi. Thanh kiếm ấy là của đại tướng quân Niên Canh Nghiêu (danh tướng đời Ung Chính, từng dẹp yên vùng Thanh Hải) tặng, khi dẹp Thanh Hải đã giết người không kể xiết. Bấy giờ gió thu gào thét, trăng xiên chiếu lạnh, giường mắc màn sa xanh, trong vắt sáng sủa. Trống phố điểm canh ba, ông trong lòng sợ con quái, mãi không ngủ được. Bỗng trên án có tiếng "keng" một chén rượu bị ném, lại "keng" thêm một chén nữa. Hùng cười nói: "Kẻ trộm rượu đến rồi." Chốc lát, một cái chân từ cửa sổ phía đông thò vào, cùng một mắt, một tai, một tay, nửa mũi, nửa miệng; một cái chân từ cửa sổ phía tây thò vào, cũng một mắt, một tai, một tay, nửa mũi, nửa miệng, như thể thân người bị cưa đôi chính giữa thành hai nửa, đều màu xanh lam. Chốc lát hai nửa hợp làm một, trừng trừng (?) giận dữ liếc vào trong màn, hơi lạnh dần dần ập tới, màn bỗng tự mở ra. Hùng đứng dậy rút kiếm chém, trúng cánh tay con ma, như chém vào bông cũ, tuyệt không có tiếng động. Nó chạy ra cửa sổ trốn, Hùng đuổi đến dưới gốc cây anh đào thì nó biến mất.

 Sáng hôm sau, chủ nhà dậy, thấy ngoài cửa sổ có vết máu, vội đến hỏi, Hùng kể lại sự tình. Bèn chặt cây anh đào đem đốt, vẫn còn bốc mùi rượu. Ngoài cửa sổ có người đầy tớ giữ cổng đã già, vừa điếc vừa mù, chỗ giường cạnh cửa sổ ông nằm chính là lối ma ra vào, vậy mà ông chẳng nghe chẳng thấy gì, ngáy như sấm.

 Về sau Hùng thọ đến tám mươi tuổi, con cả làm Tuần phủ (quan đứng đầu cai quản một tỉnh) Chiết Giang, con thứ làm Giám ty (quan giám sát công việc ở một vùng thuộc tỉnh) ở Hồ Nam. Ông thường cười nói với người ta: "Ta lấy gan dạ và phúc khí mà thắng yêu, nhưng rốt cuộc không bằng người giữ cổng vừa điếc vừa mù còn thắng yêu hơn."

 Chuyện: Chuột gặm tranh Lâm Tây Trọng.

 Khi xảy ra cuộc biến loạn của phiên vương họ Cảnh ở Phúc Kiến (Cảnh Tinh Trung, một trong ba phiên vương nổi dậy chống nhà Thanh), quan Tư mã (ở đây chỉ chức quan phó giúp việc ở phủ) Hạ Môn là Lâm Tây Trọng không chịu hàng, bị trói tống vào ngục. Tây Trọng ngày trước có vẽ một bức chân dung nhỏ của mình, bỗng bị chuột gặm đứt mất đầu, quanh cổ đứt một đường như dao cắt. Người nhà khóc lóc, cho là điềm chẳng lành. Không bao lâu, quân triều đình phá được họ Cảnh, đưa Tây Trọng ra khỏi ngục, phục lại chức cũ, lại thăng thêm ba bậc. Tây Trọng về nhà, người nhà bày rượu mừng ông được sống lại. Tối hôm ấy, nghe tiếng bầy chuột chít chít rất rộn ràng, khiêng một vật đặt lên án rồi đi. Xem ra thì chính là cái đầu của bức chân dung nhỏ đã bị tha đi, nay cả bầy cùng mang đến trả lại cho Tây Trọng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video