Thiên 12 — Phẩm 10: Đủ năm pháp

 Phẩm thứ mười: Đầy đủ năm pháp

 Bấy giờ Bồ-tát Hiền Hộ (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, cung kính chắp tay bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật), cúi xin Thế Tôn và chư tỳ-kheo tăng (đoàn thể những người nam xuất gia), vì thương xót chúng con là các chúng sinh, đến giờ ăn ngày mai đoái đến nhà con nhận sự cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) của con." Thế Tôn im lặng nhận lời mời của Hiền Hộ.

 Hiền Hộ biết Phật đã nhận lời, liền cúi đầu lễ chân Ngài, đi vòng quanh Ngài về bên phải ba vòng, rồi từ biệt ra về. Sau đó ông đến chỗ tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia) Ma-ha Ba-xà-ba-đề (dì của Phật, người đã nuôi dưỡng Ngài, vị tỳ-kheo-ni đầu tiên). Đến nơi, ông cúi đầu lễ chân tỳ-kheo-ni Ba-xà-ba-đề rồi thưa: "Xin A-lê-da (bậc thánh, tiếng tôn xưng người tu hành) cùng chúng ni thương xót con, nhận bữa cúng dường đạm bạc con sửa soạn sáng mai." Tỳ-kheo-ni Ma-ha Ba-xà-ba-đề im lặng nhận lời. Hiền Hộ biết vậy, cúi đầu lễ rồi từ biệt ra về.

 Hiền Hộ lại đến chỗ Bảo Đức, con nhà Ly-xa (dòng quý tộc ở thành Tỳ-xá-ly), nói với Bảo Đức: "Bảo Đức, anh hãy thay tôi đi mời tất cả họ hàng, quyến thuộc, bạn bè, người quen của anh, chúng ưu-bà-tắc (người nam theo Phật tu tại gia) trong hội này, cho đến toàn thể đại thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà) cùng những người mới đến từ các thành ấp, làng xóm khác, rằng: 'Xin hãy nhận bữa cơm tôi sửa soạn sáng mai.'" Đồng tử Bảo Đức nhà Ly-xa vâng lời Hiền Hộ, liền báo cho các ưu-bà-tắc, họ hàng, quyến thuộc trong hội: "Các vị nên biết, Bồ-tát Hiền Hộ bảo tôi báo với các vị: giờ ăn ngày mai xin nhận bữa cúng đạm bạc của ông."

 Bấy giờ Bồ-tát Hiền Hộ, Bảo Đức con nhà Ly-xa, trưởng giả (người giàu có, danh giá) Thiện Thương Chủ, Già-ha-ngập-đa con nhà cư sĩ (người theo Phật tu tại gia), Na-la-đạt-đa ma-nạp (thanh niên dòng Bà-la-môn), trưởng giả Thủy Thiên cùng tất cả quyến thuộc, bạn bè, người quen khác, cúi lễ chân Phật rồi trở về nhà Bồ-tát Hiền Hộ. Đến nơi, mọi người giúp Hiền Hộ lo liệu. Ngay đêm ấy ông dặn người nhà sửa soạn đủ thứ món ăn tinh tế thượng hạng: phàm những gì người đời ăn được, có màu sắc đẹp, hương thơm, vị ngon, trăm thứ đều đủ cả. Cho đến những người nghèo khổ đi xin từ nước ngoài xa đến, ông cũng sửa soạn đủ thứ món ngon để cung cấp, ngang bằng với đại chúng không khác. Vì sao? Vì các Bồ-tát lòng không ghét ai, không thiên vị ai, không dám coi thường người khác, đối với mọi chúng sinh đều bình đẳng.

 Bấy giờ Đại Phạm thiên vương (vua trời Phạm thiên), chủ của thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ), cho đến Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích), vua cõi trời Đao-lợi (cõi trời Ba mươi ba trên đỉnh núi Tu-di), các vị Tứ đại thiên vương (bốn vua trời giữ bốn phương) như Đề-đầu-lại-tra, cùng thiên tử Thiện Đức với các quyến thuộc, đều hóa thành người đến giúp việc ấy, vì muốn cho quả báo Bồ-đề (sự giác ngộ) của Hiền Hộ mau thành tựu.

 Bấy giờ Hiền Hộ cùng quyến thuộc, bạn lành, người quen quét dọn, rưới nước trong nhà, cho đến khắp đường sá ngõ phố trong đại thành Vương Xá. Khắp nơi đều treo phướn lọng đẹp, bày đủ thứ đồ trang hoàng để trang trí. Lại đem đủ thứ hoa thơm quý rải khắp mặt đất, và đốt loại hương danh tiếng bậc nhất thế gian để cúng dường. Hiền Hộ trang hoàng đại thành Vương Xá và sửa soạn món ăn ngon như thế xong, sáng sớm cùng quyến thuộc đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu lễ kính, thưa: "Bạch Thế Tôn, việc của con đã sửa soạn xong, xin Ngài biết đã đến giờ."

 Buổi sáng hôm ấy, Thế Tôn vì Hiền Hộ mà đắp y, cầm bát, cùng vô lượng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (người nữ theo Phật tu tại gia) và đại chúng trời người vây quanh hai bên, đi đến nhà Bồ-tát Hiền Hộ. Lúc ấy Hiền Hộ nghĩ: "Nhà ta chật hẹp, không chứa nổi đông người. Nếu không nhờ uy linh của Thế Tôn gia hộ thì không thể được. Ước gì nhà ta rộng ra, toàn bằng lưu ly (một loại ngọc quý màu xanh trong suốt), khiến tất cả dân chúng trong thành đều thấy rõ, lại khiến đại chúng trời người hôm nay tùy ý dùng mà không thiếu thốn gì, như thế chẳng phải vui lắm sao!" Thế Tôn biết ý nghĩ trong lòng Hiền Hộ, liền dùng thần lực khiến nhà cửa của ông trang nghiêm, đẹp đẽ, rộng rãi, mọi đồ vật đều biến thành lưu ly, lại khiến tất cả dân chúng trong thành đều thấy rõ ràng, và đủ cho đại chúng tùy ý sử dụng.

 Bấy giờ Thế Tôn vào nhà Hiền Hộ, an nhiên ngồi xuống chỗ ngồi đã dọn sẵn, rồi cho tất cả tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di và đại chúng trời người theo từng nhóm mà ngồi theo thứ tự. Lúc ấy Hiền Hộ cùng Bảo Đức con nhà Ly-xa, ưu-bà-tắc Thiện Thương Chủ, Già-ha-ngập-đa con nhà trưởng giả, Na-la-đạt-đa con nhà trưởng giả, thấy Thế Tôn cùng bốn chúng (bốn nhóm đệ tử: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) và đại chúng trời người đều đã ngồi yên. Hiền Hộ bèn tự tay bưng món ăn ngon nhất dâng lên Thế Tôn. Thế Tôn nhận xong, rồi mới trao cho bốn chúng và tất cả đại chúng trời người đủ thứ món ăn thượng hạng, thơm ngon, để ai nấy tùy ý ăn cho no đủ. Mọi người ăn xong, rửa tay, súc miệng, cho đến rửa bát và cất đi đâu đó xong xuôi, Hiền Hộ bèn đặt riêng một chỗ ngồi thấp trước Thế Tôn, cúi đầu lễ, rồi lui ra ngồi, một lòng chiêm ngưỡng.

 Bấy giờ Thế Tôn vì Bồ-tát Hiền Hộ, Bảo Đức con nhà Ly-xa, ưu-bà-tắc Thiện Thương Chủ, Già-ha-ngập-đa con nhà trưởng giả, Na-la-đạt-đa ma-nạp, cho đến bốn chúng và đại chúng trời người, tùy theo căn cơ mà nói pháp cho họ hiểu, chỉ dạy, an ủi cho họ vui mừng. Sau đó Ngài cùng các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni và đại chúng trời người trở về chỗ cũ.

 Bồ-tát Hiền Hộ ăn xong, dẫn quyến thuộc, bạn lành, người quen cùng trăm nghìn người vây quanh, đến chỗ Thế Tôn cung kính lễ bái, lui ngồi một bên, quỳ gối chắp tay (quỳ theo kiểu người Hồ, gối chạm đất, thân thẳng) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc đã tu hành lâu dài, có công đức lớn) phải đầy đủ bao nhiêu pháp thì mới chứng được hiện tiền tam-muội này? (Tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú; hiện tiền tam-muội: định mà trong đó chư Phật hiện ra trước mặt.)"

 Phật nói: "Này Hiền Hộ, Bồ-tát nếu thành tựu năm pháp thì được hiện tiền tam-muội này. Năm pháp là gì? Một là đầy đủ nhẫn rất sâu (nhẫn: sự chấp nhận và an trụ vững vàng vào chân lý), diệt trừ đến tận cùng. Hai là thật ra không có gì phải hết, cũng không có chỗ hết. Ba là vốn không có loạn mà diệt trừ các loạn. Bốn là vốn không có nhơ mà diệt trừ các nhơ. Năm là vốn không có bụi mà dứt lìa các bụi (bụi: phiền não làm ô nhiễm tâm). Này Hiền Hộ, đó là Bồ-tát ma-ha-tát nhờ đầy đủ thành tựu vô sinh nhẫn (sự thấu suốt và an trụ vững vàng vào lẽ mọi vật vốn không sinh không diệt) mà được hiện tiền tam-muội này.

 "Lại nữa, Hiền Hộ, Bồ-tát ma-ha-tát còn có năm pháp được tam-muội. Một là rất chán các cõi sinh tồn, không nhận lấy các hành (các việc tạo tác dẫn đến sinh tử). Hai là sinh ra ở đâu cũng nhớ đến tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ). Ba là sinh ra ở đâu cũng thường thấy chư Phật Thế Tôn. Bốn là không bao giờ đắm say ấm, giới, nhập (ấm: năm nhóm hợp thành con người là sắc, thọ, tưởng, hành, thức; nhập và giới: các giác quan, các đối tượng của giác quan và sự nhận biết). Năm là không bao giờ ưa đắm những chuyện hưởng thụ dục lạc. Này Hiền Hộ, đó là Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ năm pháp mà thành tựu tam-muội.

 "Lại nữa, Hiền Hộ, Bồ-tát ma-ha-tát còn có năm pháp được tam-muội. Một là thường nghĩ nhớ đến tâm không bờ bến. Hai là thường khéo vào thiền định (trạng thái tâm lắng đọng, chuyên chú) mà suy ngẫm. Ba là phân biệt, suy ngẫm tất cả các pháp. Bốn là đối với chúng sinh không có lòng tranh chấp. Năm là thường dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách gần gũi, giúp đỡ để thu phục người) mà nhiếp nhận chúng sinh, đó là: bố thí, ái ngữ (nói lời dịu dàng, thương yêu), lợi hành (làm việc lợi ích cho người), đồng sự (cùng làm việc, chung sống với người để dẫn dắt họ). Này Hiền Hộ, đó là Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ năm pháp mà thành tựu tam-muội.

 "Lại nữa, Hiền Hộ, Bồ-tát ma-ha-tát còn có năm pháp được tam-muội. Một là luôn giữ lòng từ đối với mọi chúng sinh. Hai là lúc nào cũng nhớ tu hạnh thánh. Ba là thường nhẫn nhục, thấy người phá giới vẫn luôn sinh lòng kính. Bốn là trước hòa thượng (thầy truyền giới, thầy chính dạy dỗ mình) và a-xà-lê (thầy dạy phép tắc, khuôn phép) của mình không khoe tài mình. Năm là ở bất cứ đâu cũng không dám coi thường người khác. Này Hiền Hộ, đó là Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ năm pháp thì chứng được hiện tiền tam-muội này.

 "Lại nữa, Hiền Hộ, Bồ-tát ma-ha-tát còn có năm pháp được tam-muội. Một là thường nương theo lời dạy của bậc thánh, tu hành đúng như lời. Hai là giữ cho ý nghiệp (hành động của ý nghĩ) trong sạch, diệt điều ác nơi thân và miệng. Ba là giữ giới hạnh trong sạch, dứt bỏ các tà kiến (cái thấy sai lầm). Bốn là thường cầu nghe học rộng, tin sâu các điều lành. Năm là thường nhớ nghĩ đến Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác (Như Lai: bậc đến từ chân lý; Ứng Cúng: bậc đáng được cúng dường; Đẳng Chánh Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn — đều là danh hiệu của Phật). Này Hiền Hộ, đó là Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ năm pháp thì đạt được hiện tiền tam-muội.

 "Lại nữa, Hiền Hộ, Bồ-tát ma-ha-tát còn có năm pháp được tam-muội. Một là thường bố thí lớn, làm được thí chủ mà không khởi lòng keo tham, lòng không ganh ghét, bố thí với tấm lòng rộng lớn, ngay thẳng, không dua nịnh. Đối với các sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tu sĩ dòng Bà-la-môn), kẻ nghèo khổ, người cô độc và tất cả người đi xin, đều không tiếc gì; không có vật quý giá nào mà không đem cho, như tất cả đồ ăn uống ngon lành, áo quần quý đẹp, nhà cửa bậc nhất, các thứ đồ trải ngồi nằm, đèn đuốc, hoa hương, phàm vật gì dùng được đều bỏ ra cho hết. Tuy thường bố thí mà không cầu báo đáp, thương xót tất cả, không có lòng nghi ngờ; bố thí rồi không bao giờ đổi ý hối tiếc.

 "Hai là thường làm thí chủ mà thực hành pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp), tức là thường vì chúng sinh mà nói pháp như thế này: pháp bậc nhất, cao nhất, thù thắng nhất, vi diệu nhất, tinh túy nhất. Khi tu hành pháp thí lớn như thế, sẽ phát ra tài biện thuyết không ngăn ngại, lời và nghĩa nối tiếp theo thứ lớp không dứt. Đối với các pháp rất sâu Như Lai đã nói đều an trụ được, thành tựu nhẫn sâu xa. Có lúc bị người khác phỉ báng, mắng nhục, đánh đập, quất roi, cũng không bao giờ có lòng giận hờn, ô uế, độc hại, cũng không kinh sợ hay khổ não, mà tâm không sợ hãi, luôn giữ niềm vui.

 "Ba là nếu nghe người khác nói tam-muội này thì hết lòng lắng nghe, tiếp nhận, chép lại, đọc tụng, suy ngẫm nghĩa lý, rồi rộng vì người khác phân tích giảng nói, khiến pháp mầu này còn mãi ở thế gian, không bao giờ cất giấu khiến pháp mau mất.

 "Bốn là thường không ganh ghét, xa lìa các phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, si mê), buông bỏ những gì che lấp, trói buộc tâm, dứt trừ bụi nhơ, không tự khen mình cũng không chê người khác.

 "Năm là đối với chư Phật luôn giữ lòng tin sâu nặng, đối với các bậc thầy, bậc trưởng thượng luôn kính sợ, đối với bạn hiền luôn biết hổ thẹn, đối với trẻ nhỏ luôn thương mến. Cho đến nhận ơn nhỏ của người còn nghĩ đến việc báo đáp hậu hĩnh, huống chi người có ơn đức lớn mà lại dám quên. Luôn giữ lời chân thật, chưa từng nói dối. Này Hiền Hộ, đó là Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ năm pháp thì đạt được tam-muội như thế."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này cho rõ, liền nói kệ (lời tụng có vần điệu):

 Nếu lòng ưa muốn pháp sâu xa, chán lìa mọi sự tái sinh về sau,

 người trí không mong cầu được sinh ra nơi nào; nếu được như vậy thì được tam-muội.

 Không dùng bất cứ luận thuyết ngoại đạo (học thuyết ngoài Phật pháp) nào, cho đến lời lẽ của họ cũng không nghe theo;

 dứt hẳn năm dục của thế gian (năm thứ ham muốn do sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon và cảm xúc êm ái gây ra); nếu được như vậy thì chứng tam-muội.

 Giữ giới trong sạch, sống phạm hạnh (lối sống trong sạch, dứt dâm dục), đời đời không nghĩ đến nữ sắc;

 rất chán năm dục, đó là con thật của Phật; nếu được như vậy thì chứng tam-muội.

 Thường bố thí lớn mà không cầu báo đáp, cũng không có lòng bám víu, hối tiếc;

 một khi đã cho đi thì không nhớ lại nữa, chỉ nên thu nhiếp tâm niệm mà nghĩ đến chư Phật.

 Khi vì thương xót chúng sinh mà bố thí, thì dứt khoát trừ nghi ngờ, không đổi ý thối lui;

 an trụ trong sự hiền hòa mà bố thí; nếu được như vậy thì được tam-muội.

 Nếu làm thí chủ lớn về bố thí tiền của, mà không có lòng kiêu mạn, ganh ghét,

 làm mọi việc bố thí đều luôn hớn hở; nếu được như vậy thì được tam-muội.

 Lại đứng đầu về pháp thí, khéo hiểu tu-đa-la (kinh điển, lời Phật dạy) vi diệu,

 biết được pháp tịch diệt (pháp vắng lặng, dứt hết phiền não) rất sâu; nếu được như vậy thì được tam-muội.

 An trụ trong các pháp rất sâu, khéo nhẫn chịu, không ganh ghét;

 dù bị đánh mắng cũng không phiền giận; nếu được như vậy thì được tam-muội.

 Có khi nghe nói kinh điển này, liền chép, đọc tụng, khéo léo truyền bá rộng rãi,

 chỉ vì để Pháp còn mãi mà làm lợi ích thế gian; nếu được như vậy thì được tam-muội.

 Đối với các pháp không giấu giếm, keo kiệt, không cầu của cải cung phụng và danh tiếng,

 chỉ vì nối tiếp, làm hưng thịnh dòng giống Phật; nếu được như vậy thì chứng tam-muội.

 Xa lìa ngủ nghỉ và sự suy não, dứt trừ ganh ghét cùng những gì che lấp, trói buộc tâm,

 không tự khen mình, không khinh chê người khác, diệt được ý tưởng về cái 'ta' thì được tam-muội.

 Tin đúng chư Phật cùng Pháp và Tăng, luôn giữ lòng thành, không dối trá,

 không quên báo đáp mọi ơn nghĩa; người ấy chứng tam-muội không khó khăn.

 Nếu nói lời chân thật, không nói dối, phàm làm việc gì cũng không sai sót,

 việc làm tuy nhỏ mà được quả báo rộng lớn; người ấy chứng pháp không chướng ngại.

 Nếu ai có đủ những pháp này, giữ giới trong sạch, gìn giữ người có ơn với mình,

 người ấy được Bồ-đề còn không khó, huống chi là định vi diệu rất sâu.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video