Phẩm Quán Sát (quan sát, quán tưởng), thứ sáu
Khi ấy, đức Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) lại bảo Bồ-tát Hiền Hộ (vị Bồ-tát tên Hiền Hộ, người thưa hỏi Phật trong kinh này) rằng: "Hiền Hộ! Nếu các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ các Bồ-tát có công hạnh cao) muốn suy ngẫm tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú; ở đây chỉ pháp định mà người tu thấy các đức Phật hiện ra trước mắt) này thì nên suy ngẫm thế nào? Hiền Hộ! Các vị Bồ-tát ấy muốn suy ngẫm thì nên suy ngẫm như thế này: 'Như đức Thế Tôn của ta nay đang ở giữa chúng trời và người tuyên nói pháp yếu (những điều cốt yếu của giáo pháp).'
Hiền Hộ! Bồ-tát một lòng suy ngẫm như thế: chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua của loài thú, nói pháp không sợ hãi) tuyên nói chánh pháp (giáo pháp chân chánh), đầy đủ trọn vẹn tất cả tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp trên thân Phật), đẹp nhất, cao tột nhất, đặc biệt khác thường, đoan nghiêm, khiến người ưa nhìn mãi không chán. Quan sát các tướng đại nhân (các tướng tốt đặc biệt chỉ bậc vĩ nhân như Phật mới có) như thế, đối với từng tướng một đều phải hết lòng chú tâm, liền thấy rõ ràng các đức Như Lai, Ứng cúng (bậc đáng được cúng dường), Đẳng chánh giác (bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn). Đã thấy rồi, trước hết nên thưa hỏi về tướng đỉnh đầu không ai thấy được (tướng chóp đỉnh đầu của Phật, không một ai nhìn thấy được tận đỉnh). Hỏi rồi, sau đó lần lượt quán khắp các tướng, làm cho tướng nào cũng rõ ràng.
Quán như thế rồi, lại suy ngẫm: 'Các tướng của chư Phật Như Lai vi diệu như thế, thật là hiếm có! Nguyện cho con trong tương lai cũng được thân đầy đủ trọn vẹn các tướng mầu nhiệm như thế. Nguyện cho con trong tương lai cũng được giới cấm (các điều răn cấm Phật chế ra) thanh tịnh như thế, đầy đủ uy nghi (phép tắc cử chỉ đúng mực của người tu). Nguyện cho con trong tương lai cũng được đầy đủ tam-muội như thế. Nguyện cho con trong tương lai cũng được đầy đủ trí tuệ như thế. Nguyện cho con trong tương lai cũng được đầy đủ giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và sinh tử) như thế. Nguyện cho con trong tương lai cũng được giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát) như thế. Nguyện cho con trong tương lai, khi đã thành tựu trọn vẹn thân có các tướng như thế rồi, liền thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp, tức quả vị Phật). Khi đã thành Phật rồi, cũng sẽ như thế ở giữa đại chúng trời và người, tuyên nói đầy đủ pháp mầu như thế này.'
Bồ-tát quan sát chư Phật Như Lai đầy đủ như thế, cho đến khi đã thành tựu mọi phương diện, lại nên suy ngẫm thế này: 'Trong đây cái gì là ta? Cái gì là pháp thuộc về ta? Ai có thể thành tựu bồ-đề (sự giác ngộ) của chư Phật? Là do thân mà được, hay do tâm mà được? Nếu do thân mà được, thì thân này đần độn, không cảm giác, không hiểu biết, giống như cỏ cây, vách đá, bóng trong gương. Mà bồ-đề kia thì không sắc, không hình, chẳng phải hình ảnh, chẳng phải tướng mạo, không thể thấy biết, không thể chạm tới mà chứng. Làm sao lại dùng cái thân đần độn, không biết, không thấy, không nhận thức, không phân biệt được gì, không làm được gì, mà đạt được bồ-đề kia? Bồ-đề như thế đã không hình sắc, chẳng phải tướng, chẳng phải hình ảnh, không thể thấy biết, không thể chạm tới mà chứng, thì ai ở trong đó mà thực hành chứng đắc?
Nếu do tâm mà được, thì tâm này không có sắc, không thể thấy được; tâm này không có tướng, không thể biết được. Tâm này như thế, giống như huyễn hóa (như trò ảo thuật biến hiện, không có thật). Mà bồ-đề kia cũng vậy: không sắc nên không thể thấy, không tướng nên không thể biết, là vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy, hoàn toàn trong sạch), là vô vi (không do nhân duyên tạo tác nên), cũng giống như huyễn hóa. Làm sao có thể chứng? Làm sao có thể hay biết? Mà lại nói thân hay tâm đạt được bồ-đề?'
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi quán như thế, thấy rõ ràng minh bạch rằng tướng thân này không đạt được bồ-đề, cũng biết tâm này không đạt được bồ-đề. Vì sao vậy? Vì trong các pháp không có chuyện lấy sắc mà chứng sắc, lấy tâm mà chứng tâm. Nhưng vị ấy, trong phạm vi lời nói, biết rằng tất cả các pháp tuy không sắc, không hình, không tướng, vô lậu, không thể nhìn thấy, không có sự chứng biết, nhưng cũng chẳng phải là không chứng. Vì sao vậy? Vì thân của tất cả các đức Như Lai đều vô lậu. Lại vì thân các đức Như Lai vô lậu nên tâm cũng vô lậu. Lại vì tâm các đức Như Lai vô lậu nên sắc (phần hình chất) cũng vô lậu."
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập Hiền Hộ (kinh Hiền Hộ thuộc bộ Đại Tập, một bộ kinh Đại thừa rộng lớn), quyển thứ ba
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video