Phẩm thứ tư: Giả hiệu (tên gọi tạm đặt, không có thực thể)
Bấy giờ Tu-bồ-đề (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không) hỏi cô gái: "Chị đã lấy chồng chưa?" Cô gái đáp: "Thưa hiền giả (cách xưng hô kính trọng với người tu hành), xin hãy nghe. Chồng tôi không phải chỉ một người. Vì sao vậy? Nếu có chúng sinh (mọi loài có sự sống) ưa thích và say mê theo đuổi lối sống buông thả, phóng túng, mà vẫn có thể thuận theo thiện quyền phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt tùy hoàn cảnh mà Bồ-tát dùng để dẫn dắt người khác vào chính đạo), thì những chúng sinh ấy đều là chồng tôi."
Tu-bồ-đề hỏi: "Chị ơi, thế nào là ưa thích mà thuận theo quyền phương tiện?" Cô gái đáp: "Thưa Tu-bồ-đề, có những chúng sinh, trước hết tôi dùng mọi thú vui dục lạc để làm cho họ vui, sau đó mới khuyên bảo, giáo hóa họ theo đại đạo (con đường lớn dẫn tới thành Phật). Nếu có chúng sinh nhờ ái dục mà chịu nhận sự dạy dỗ, thì tôi liền trao cho họ những thú vui ái dục; từ đó về sau mới bày ra sự chia lìa. Dùng thiện quyền phương tiện, tùy thời mà giáo hóa."
Tu-bồ-đề hỏi(?): "Chị ơi, Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật) từ đầu đã dùng sự ưa thích nào, tùy thời thích hợp mà không trái với giáo pháp?" Tu-bồ-đề nói với cô gái: "Như Lai là bậc Chí Chân (bậc chân thật tột cùng), chưa từng dạy người chạy theo ái dục."
Cô gái đáp: "Hiền giả không nghe sao? Theo giáo pháp của Như Lai, nếu có tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) thì tùy lòng ưa thích mà nhận áo mặc, thức ăn, giường, đồ nằm, thuốc men khi đau ốm; với lòng từ, đi khất thực (đi xin ăn để nuôi thân) ở các nhà; đến chỗ người ta ở và làm ăn thì cùng họ đồng một chí hướng theo điều họ mong thích; hòa thượng (vị thầy truyền giới cho người xuất gia) và các thầy dạy thì theo đó mà dạy dỗ, nhân đó giáo hóa cho vào đạo." Tu-bồ-đề đáp: "Đúng vậy, như lời chị vừa nói." Cô gái nói: "Vì thế, hiền giả nên hiểu rằng Như Lai cho phép tùy thời thích hợp, không trái với điều người ta ưa thích, dùng thiện quyền ấy mà cứu độ họ."
Tu-bồ-đề hỏi cô gái: "Đối với các loài chúng sinh, chị dùng thiện quyền nào, tùy theo sở thích từng loài mà dạy?" Cô gái đáp: "Các vì sao trong tam thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) còn có thể đếm được, chứ số chúng sinh mà tôi đã giáo hóa, tùy theo ham muốn của họ mà độ, khiến họ phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật) thì không thể kể xiết."
Tu-bồ-đề hỏi: "Chị dùng phương tiện gì làm cho người ta vui thích?" Cô gái đáp: "Có chúng sinh ưa cõi Phạm thiên (cõi trời cao hơn cõi dục, nơi chư thiên đã lìa ham muốn nhục dục), tôi liền tu phạm hạnh (lối sống trong sạch, lìa dục) và các phép thiền định vô lượng, khiến họ vui vẻ, yên lòng, theo sở thích mà trao cho; rồi sau mới giáo hóa, khuyên họ vào đại đạo của Phật. Có người ngưỡng mộ Đế Thích (vua của cõi trời Đao-lợi), tôi hiện ra ngôi vị thiên đế rất đáng ưa thích, rồi chỉ cho thấy sự tự tại ấy cũng là pháp vô thường (không bền vững, luôn biến đổi), nhân đó khuyên họ phát tâm cầu đại đạo.
"Có chúng sinh ưa thích các vị trời, các rồng thần, Kiền-đạp-hòa (thần âm nhạc cõi trời, sống bằng mùi hương), A-tu-luân (loài thần có sức mạnh lớn, hay gây chiến với chư thiên), Ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), Chân-đà-la (thần ca hát cõi trời), Ma-hầu-lặc (thần rắn lớn); tôi đều bày cho họ thấy những thú vui của các địa vị ấy, rồi sau hiện ra sự biến đổi cho thấy tất cả đều hư ảo, không thật, khuyên bảo giáo hóa, khiến ai nấy phát tâm cầu đại đạo.
"Có người ưa thích ngôi chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp). Có người ưa thích làm đại thần, trăm quan, châu mục (quan đứng đầu một châu), quận thú (quan đứng đầu một quận), lệnh trưởng (quan đứng đầu một huyện), tứ chinh (các tướng quân chinh phạt bốn phương), công khanh (các quan cao cấp trong triều), người quân tử, phạm chí (tu sĩ Bà-la-môn), thợ thầy, dân thường. Có người ưa thích hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm giác trơn mịn khi chạm vào, và các đối tượng của ý. Có người thích hoa thơm, hương an tức (một loại nhựa thơm quý), hương xoa, quần áo, phướn, lọng, cờ lớn. Có người thích vàng, bạc, ngọc minh nguyệt, ngọc trai, pha lê, lưu ly (một loại ngọc xanh), xà cừ, mã não, ngọc trắng, các của quý lạ. Những sở thích như thế có đủ loại, không thể đo đếm. Có người ưa trống, múa, hát, trò vui, nhạc dâm dật, giọng ai oán, đủ các loại tài nghệ. Tôi đều theo ý họ, làm cho họ thỏa mãn, ai nấy đều được như nguyện; sau đó mới khuyên họ phát tâm cầu đạo, độ thoát chúng sinh, tùy bậc trên, bậc giữa, bậc dưới mà khiến mỗi người được chỗ thích hợp."
Tu-bồ-đề nói với cô gái: "Chị nên biết: muốn cầu học đạo hiền thánh thì điều đó lại thành ra âm cái (những thứ che lấp tâm, ngăn trở sự sáng suốt); còn pháp không mong cầu gì thì không có gì ngăn ngại; một người được vào, tùy đó nhận sự giáo hóa(?). Lìa khỏi nhân duyên mà được điều chưa từng có, việc làm ấy thật rất khó. Việc làm của các Bồ-tát đại sĩ (người tu hướng tới thành Phật, phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh) là vô lượng, lại dùng pháp ấy tạo nên sự nghiệp cao tột. Vì chúng sinh, các ngài dùng pháp ấy giáo hóa khắp chúng sinh, khiến họ thuận theo giáo pháp và giới luật. Tôi xin vui mừng thay."
Bấy giờ có hai người con của bậc tôn trưởng cùng đến tụ hội ở sân giữa trước cổng nhà kia để nghe pháp được giảng. Họ thấy người chị ấy kể lại những hạnh ưa thích từ đời trước, những chúng sinh đã được giáo hóa nhờ thuận theo quyền phương tiện, và việc khuyên họ hướng tới đạo vô thượng chính chân. Khi ấy hai cậu bé nói với tôn giả (bậc tu hành đáng tôn kính) Tu-bồ-đề: "Xin ngài đừng lấy trí của mình mà đo trí tuệ của người khác. Ý Tu-bồ-đề nghĩ sao: ánh sáng đom đóm có thể soi được bàn tay của chính nó không, có trừ được bóng tối không?"
Tu-bồ-đề đáp: "Thiện nam tử (người con trai dòng dõi tốt — cách gọi tôn trọng), ánh sáng đom đóm chẳng đáng gọi là sáng, chỉ vừa soi được bàn tay mà thôi." — "Cũng thế, thưa Tu-bồ-đề, những thiện nữ, thiện nam học theo Thanh văn thừa (cỗ xe của hàng Thanh văn — những người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự giải thoát cho riêng mình) thì đức mỏng, trí ít; ánh sáng công đức và trí tuệ của họ nhỏ bé, chỉ một suy nghĩ chẳng xa mà mong đạt đến tịch diệt (sự dập tắt hết phiền não, tức niết-bàn)(?). Ví như lửa kiếp thiêu (trận hỏa hoạn lớn thiêu hủy thế giới vào cuối một kiếp — một chu kỳ thời gian cực dài), nước sông Hằng cùng các nguồn suối, các dòng chảy có thể dập tắt được không?"
Tu-bồ-đề nói: "Dù cho tất cả nước của trăm nghìn ức biển lớn, sông ngòi cũng không thể dập tắt ngọn lửa hừng hực của kiếp thiêu, huống nữa là nước một con sông, một dòng sông lớn."
Cô gái đáp: "Đúng như thế, thưa Tu-bồ-đề. Ánh sáng trí tuệ của các Bồ-tát không thể hạn lượng, oai đức rực rỡ của công đức các ngài không thể đếm. Giả sử Bồ-tát trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng mà dùng năm dục (năm thứ ham muốn khởi lên từ hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm và sự xúc chạm) để vui thú, cũng không làm cạn hết được; ánh sáng trí tuệ, công đức của Bồ-tát, oai đức rực rỡ, cao xa lồng lộng, không thể đo lường.
"Ví như, thưa Tu-bồ-đề, một người nghèo khó mắc bệnh rất khổ sở, thầy thuốc đến chữa, tùy bệnh cho thuốc, theo bệnh nặng nhẹ mà ai cũng khỏi. Thuốc ấy dễ kiếm; người ít phúc một mình chịu khổ sở rồi mới được yên. Vì sao? Vì của cải không dồi dào. Cũng vậy, thưa Tu-bồ-đề, đức hạnh trong việc đi đứng của hàng Thanh văn là ít ham muốn, không tham lam, ở nơi vắng vẻ, bỏ lòng keo kiệt ghen ghét; hiểu biết rất ít, phải rời bỏ mọi phiền não(?), rồi mới đạt đến lậu tận ý giải (những phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm đã dứt hết, tâm được giải thoát — tức quả vị A-la-hán). Nên quán xét như thế. Thưa Tu-bồ-đề, như người nghèo được chữa trị, phải khổ sở rồi mới khỏi — đó là nói về sự giải thoát của Thanh văn thừa.
"Lại như một vị vua nước lớn, trên đầu có tướng oai nghiêm, mắc bệnh, thầy thuốc đến chữa, dùng thuốc dành cho bậc đế vương mà tùy bệnh trị liệu. Thuốc ấy màu đẹp, mùi thơm; vừa đưa lên mặt thì mặt liền khỏi, cổ và cằm đều yên ổn(?); thân không còn bệnh tật, các vị ngon đều đầy đủ; nào của báu nhà vua, hoa thơm, các thứ hương, hương xông(?) xông lên thân; các thứ nhạc tự nhiên vang lên. Vị vua ấy há lại sợ hãi, lo âu chăng?" Đáp: "Không ạ." — "Nhà vua thường uống đủ loại thuốc để chữa bệnh, dùng các thứ nhạc để tự vui, lại làm vui mọi người, cho đến khi bệnh khỏi, mãi mãi yên ổn. Cũng vậy, thưa Tu-bồ-đề, có Bồ-tát dùng những thú vui làm thiện quyền phương tiện, ưa niềm vui của mọi đạo pháp, tự vui trong việc tu tâm mình, đều dùng cỗ xe đạo làm yên ổn khắp tất cả, đạt đến đạo vô thượng chính chân, thành bậc Tối Chính Giác (giác ngộ hoàn toàn, tức thành Phật). Thưa Tu-bồ-đề, vì thế, như thầy thuốc chữa bệnh, Bồ-tát cũng vậy, hiện trí tuệ đúng lúc mà giáo hóa.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, đối với năm dục, vì chúng vốn là bản vô (vốn không có thực thể, tức là chân như) nên không bám trụ vào đâu. Người an trụ trong pháp nhẫn (sự chấp nhận, thấu suốt chân lý một cách vững vàng, không dao động) ấy tự mình hiểu rõ: ta đã tạo ra cái gì? Năm thú vui không đem lại phúc; gượng gán cho là công đức thì không thể đạt được, tất cả đều không có gì. Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự của Phật) này đạt được mà không có gì để được, cũng không có danh tiếng công lao. Người có pháp nhẫn như thế thấu suốt ý tưởng về thân mình. Thế nào là có đạo, thế nào là không có đạo? Năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân thể vật chất, thọ — cảm giác, tưởng — tri giác, hành — tâm tạo tác, thức — sự nhận biết) là trống không, vắng lặng, mà cái vắng lặng ấy cũng là không. Người đạt được pháp nhẫn thì không còn ham muốn; chán ghét dục vọng của mình, không còn ưa thích gì, không mong cầu gì, mới gọi là chí hướng về đạo. Năm ấm buông chạy, không thể định tâm, ấy là không có đạo."
Bấy giờ tôn giả Tu-bồ-đề hỏi hai người con của bậc tôn trưởng: "Người phụ nữ này là gì của các anh?" Hai người cùng chắp tay, nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
Đây là cha mẹ chúng tôi, lòng từ ban cho sự an ổn rộng lớn;
Là người thân thiết trong nhà, cũng như đấng Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) vô thượng.
Nhờ oai đức ấy mà đạt được mọi công đức;
Gom góp các hạnh như thế, nhờ đó thoát vô số khổ.
Tuyên giảng kinh pháp này, đầy đủ khắp mọi hạnh nghiệp;
Ban cho chúng tôi niềm vui của trí tuệ đạo, tâm thực hành theo tính Không.
Nhân giảng giải kinh pháp, khắp nơi đều tinh tấn;
Thêm cho chúng tôi niềm vui pháp, dạy bảo hạnh Không.
Bỏ cuộc sống gia đình, vì nó như lửa thiêu xương thịt;
Dùng phương tiện ấy, xé rách lưới kết (những phiền não trói buộc con người).
Như người bị rắn độc cắn, được trừ hết mọi chất độc hại;
Tham dục cũng như thế, bị ân ái làm tổn thương.
Như người bị lửa cháy, có người đến cứu khỏi nạn lửa;
Cái nóng của trần lao (phiền não làm nhọc tâm, như bụi bặm bám vào) như thế, người ấy giúp thoát nạn dâm dục.
Hiểu rõ nghĩa các pháp, tiêu trừ nỗi sợ hãi lớn;
Nhờ dứt những nạn ấy, được trí sáng suốt giải thoát.
Chúng tôi không ham tham dục, nhờ nghĩa lý mà hiểu trí tuệ;
Cái gọi là dục lạc thế gian, xét mọi nghĩa lý đều chẳng có nghĩa lý gì.
Bấy giờ hiền giả Tu-bồ-đề hỏi cô gái: "Chị dùng thiện quyền phương tiện nào mà không bỏ rơi chúng sinh, tùy thời thích hợp đều giáo hóa họ?" (Cô đáp:) "Lại xin ngài nên hiểu ý này: phụ nữ ở đời phần nhiều ham dục lạc, không biết chán, hơn cả nam giới. Tình cảm phụ nữ dấy lên thì thích dục lạc; vì vậy Bồ-tát thực hành quyền phương tiện mà dẫn dắt họ, nên hiện hình phụ nữ để dạy bảo. Thân nam giới thì không thể hiện ra mà vào chỗ các phu nhân quyền quý và các kỹ nữ."
Tu-bồ-đề hỏi: "Nay vì sao chị dùng hình phụ nữ để giáo hóa các phụ nữ?" Ngay lúc ấy, Bồ-tát Chuyển Nữ (vị Bồ-tát hiện thân nữ rồi chuyển thành thân nam), trong khoảnh khắc đang hiện hình phụ nữ, bỗng hiện ra dáng vẻ như một người mười hai tuổi, làm người con của bậc tôn trưởng, mặc áo quần sạch sẽ, trang phục nam giới, hỏi Tu-bồ-đề: "Ngài là phàm phu (người thường chưa chứng đạo) hay là bậc hữu học (người đã vào dòng thánh nhưng còn phải tu học, chưa đến quả cuối cùng)?" Tu-bồ-đề đáp: "Tôi không phải bậc hữu học, cũng không phải phàm phu." Người ấy đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thưa Tu-bồ-đề. Tôi cũng không nắm giữ gì cả."
Khi ấy người con của bậc tôn trưởng nghĩ về Tu-bồ-đề: "Nếu ngài đã thành tựu trí tuệ sâu xa vi diệu, sự nghiệp của Bồ-tát, tu hạnh bình đẳng như thế, thì ta đem điều này ra hỏi(?)." Bấy giờ thiện nam tử biết điều Tu-bồ-đề đang nghĩ, bèn nói với Tu-bồ-đề: "Tôi xin hỏi điều này: thưa Tu-bồ-đề, thế nào là lậu tận (đã dứt sạch mọi phiền não)? Xin phân biệt từng loại, và chỗ quy về của ý(?)." Tu-bồ-đề đáp: "Tôi không phải là người lậu tận." Người nữ lại hỏi: "Thế nào là lậu (phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm)? Không phải là dứt hết trong quá khứ, vị lai hay hiện tại: quá khứ thì đã hết, vị lai thì chưa đến, hiện tại thì không dừng trụ. Sự hết của vị lai không thể nắm bắt, nên cũng không có hết. Còn hiện tại thì đã quy về chỗ hết mà không dừng trụ, nên cũng không thể làm cho hết."
Tu-bồ-đề đáp: "Thưa thiện nam tử, tôi không đủ sức giải đáp các câu hỏi. Mặt trời sắp đến giữa trưa, chỉ còn chút ít nữa là đến giờ ăn. Nay tôi muốn đi phân vệ (đi khất thực, xin ăn), e rằng lỡ giờ." Bấy giờ thiện nam tử có một tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ không tán loạn) tên là Phổ Chu Phật Độ Diệu Hoa (Hoa đẹp trùm khắp các cõi Phật), bèn nhập vào tam-muội ấy. Thiện nam tử vừa nhập tam-muội xong, từ xa thấy thân Tu-bồ-đề hiện có mặt ở khắp vô số cõi Phật trong mười phương, đứng bên Phật mà hầu hạ.
Ở các cõi ấy, như mặt trời mọc chiếu khắp thiên hạ: có nơi đang giờ ăn sáng, chưa đến trưa; có nơi đã qua bữa sáng; có nơi chẳng bao lâu nữa sẽ đến giờ ăn, sắp đến giữa trưa; có nơi đang lúc đánh kiền-chùy (cái kẻng bằng gỗ đánh lên để báo giờ trong tăng đoàn); có nơi đang trải chỗ ngồi để ăn cơm; có nơi đang đứng, hiện ra cầm bát rửa(?); có nơi đang đi khất thực trong cõi Phật; có nơi vừa đúng giữa trưa; có nơi đã về chiều; có nơi đang đầu hôm; có nơi nửa đêm; có nơi đã gần sáng; có cõi Phật không có mặt trời mặt trăng, chúng sinh, con người, vật đều tự có ánh sáng. Công đức hiện ra cao vời như vậy.
Bấy giờ thiện nam tử nói với tôn giả Tu-bồ-đề: "Bao giờ ngài mới đi ăn? Hãy xem bây giờ mặt trời ở đâu." Tu-bồ-đề đáp: "Thiện nam tử, nay không phải giờ, không nên ăn; ở các cõi Phật khác cũng không đúng giờ." Thiện nam tử liền nhập tam-muội như thế, hiển bày thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại), khiến mặt trời trở lại phía đông như vào giờ ăn sáng, rồi nói với Tu-bồ-đề: "Hiền giả hãy xem, giờ còn rất sớm. Vì thế xin hiền giả cứ yên lòng ngồi mà ăn."
Tu-bồ-đề đáp: "Nay tôi xin phiền hỏi thiện nam tử: tên ngài là gì?" — "Thưa Tu-bồ-đề, tên hiệu của tôi, ngài nên đến hỏi đức Phật Thế Tôn, ngài sẽ được giải đáp. Thưa Tu-bồ-đề, mọi tên gọi đều không có tên. Vì sao? Mọi tên gọi đều từ suy tưởng mà ra, không thật, giả dối; cái vọng tưởng ấy cũng đều không thật, không có tên hiệu. Nên nói như vầy: tất cả đều bản vô."
Tu-bồ-đề nói(?): "Lại nữa, thiện nam tử, nhất thiết trí cũng chỉ là tên gọi tạm thôi, nhân suy tưởng mà có, chứ không chân chính. Sao gọi là tên hiệu nhất thiết trí? Vì nhân suy tưởng mà dấy lên, không chân chính. Vì sao? Vì nhất thiết trí không thể hạn lượng, nên cũng chỉ là tên tạm; mỗi mỗi đi khắp các cõi Phật, lại không có gốc ngọn." Tu-bồ-đề hỏi: "Thiện nam tử, sao gọi là nhất thiết trí không thể hạn lượng mà chỉ là tên tạm?"
Cô gái đáp: "Thưa Tu-bồ-đề, ánh sáng nhất thiết trí chiếu khắp cõi Phật. Sao gọi là nhất thiết trí thâu nhiếp cõi Phật? Sao gọi là nhất thiết trí thâu nhiếp nhất thiết trí? Sao gọi là chỗ ánh sáng của trí biết khắp chiếu soi? Sao gọi là tiêu trừ cấu bẩn? Sao gọi là hiện khắp các nghĩa? Sao gọi là cao trên hết? Sao gọi là lớn? Sao gọi là mắt thấy? Sao gọi là gìn giữ điều khó? Sao gọi là sự buông bỏ lớn? Thưa Tu-bồ-đề, sao gọi là sự bố thí lớn của cõi Phật? Sao gọi là cõi Phật có tên là tên tạm, phân biệt các tướng, các chữ?
"Thưa Tu-bồ-đề, nếu nhất thiết trí không thể hạn lượng, chỉ là tên tạm, thì các hình sắc cũng vậy, mỗi thứ đều như thế, tên hiệu vô lượng. Như danh và sắc vô lượng khó hạn định, thì thọ (cảm giác), tưởng, hành, thức cũng không thể hạn lượng; các ấm, các chủng (các yếu tố cấu thành sự nhận biết), các nhập (các giác quan và đối tượng của chúng), ý chỉ (bốn phép quán chú tâm vào thân, cảm giác, tâm và các pháp), ý đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh), thần túc (bốn phép tu làm nền tảng cho thần thông), căn (năm năng lực gốc: tin, tinh tấn, chú tâm, định, tuệ), lực (năm sức mạnh phát triển từ năm căn ấy), giác ý (bảy yếu tố dẫn tới giác ngộ), bát đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, chú tâm đúng, định đúng) cũng không thể hạn lượng, đều chỉ là tên tạm. Tất cả đạo phẩm (các phép tu dẫn tới giác ngộ) và các pháp đều như thế. Các cõi Phật mỗi cõi không thể hạn lượng, đều là tên tạm. Đâu là tên thật? Vì thế, thưa Tu-bồ-đề, nên quán như vầy: mọi tên gọi đều không có tên; vì do suy tưởng nên đều không chân thật. Nếu nói ra tên hiệu thì cũng do suy tưởng mà có lời ấy; tất cả đều bản vô."
Bấy giờ Tu-bồ-đề nói với thiện nam tử: "Ngài khéo làm lợi ích cho tất cả. Các trưởng giả (người giàu có, có địa vị), phạm chí ở thành La-duyệt-chi (tức thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà) được như thế; các cư sĩ là bậc chúng hựu (người ban phúc cho mọi người, như ruộng phúc đáng được cúng dường) đều được cứu độ." (Người ấy hỏi:) "Tôn giả Tu-bồ-đề hẳn biết: cái gọi là chúng hựu nghĩa là gì?" Tu-bồ-đề nói: "Như tôi nay xin giảng giải: người giữ giới, theo chính pháp chân thật, tâm định không loạn, đó gọi là chúng hựu của đời."
Đáp: "Thưa Tu-bồ-đề, những người như ngài nói đó chưa phải là chúng hựu chân chính. Nếu khởi lòng đại bi đối với chúng sinh, mà chúng sinh, con người, vật đều không thể nắm bắt (thấy rõ là không thật có), ấy mới là chúng hựu của đời. Luôn một lòng kiên định, không làm đứt đoạn Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp và Thánh chúng — đoàn thể các bậc thánh), mới gọi là chúng hựu. Nếu có thể tiêu trừ nạn trần lao của mọi chúng sinh, cởi hết các mối trói buộc, mới gọi là chúng hựu. Tuệ vô lượng, trí không cùng tận, mới gọi là chúng hựu. Công đức vô cùng, tài biện luận không đáy, kho pháp không bờ bến, mới gọi là chúng hựu. Xem phàm phu và hàng hiền thánh như nhau, không có hai lòng, mới gọi là chúng hựu." Lại nói: "Thưa Tu-bồ-đề, chúng sinh vừa thấy người ấy thì mắt tuệ trong sạch, ba thứ cấu bẩn (tham lam, giận dữ, si mê) bỗng tiêu tan, mới gọi là chúng hựu."
Bấy giờ các vị trời thường hộ vệ Tu-bồ-đề, vui mừng luôn theo hầu ngài, quy phục oai thần của ngài; lúc ấy được nghe lời dạy về chúng hựu, tâm chí thành hòa nhã, đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Các vị trời vừa phát tâm xong, cúi đầu quy phục, lễ chân Tu-bồ-đề, tự trách mình mà sám hối: "Mong ngài chứng cho, chúng tôi đã gặp được thời(?)." Thiện nam tử hỏi các thiên tử (các vị trời): "Nay các thiên tử vì sao sám hối và quy phục Tu-bồ-đề?"
Các thiên tử đáp: "Thưa thiện nam tử, chúng tôi hộ vệ Tu-bồ-đề đã mười hai năm, chưa từng được nghe pháp như thế, lời nói về địa vị chúng hựu. Nay vừa được nghe, tâm chí thành hòa nhã, phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Vì thế chúng tôi tự nghĩ: ở bất cứ đất nào được nghe và vâng làm theo kinh như thế, cũng sẽ nương nơi bậc chúng hựu ấy mà nghe hạnh thanh tịnh; nhờ đó che chở, gìn giữ sự nghiệp của các Bồ-tát, đều quy về đạo pháp."
Bấy giờ Tu-bồ-đề khuyến khích đạo tâm mà chư thiên vừa phát, nói với chư thiên: "Chư thiên nay đã được lợi lành, tâm vào pháp mầu. Tôi cũng đã tuyên giảng, còn biết làm gì nữa? Tôi đã tự làm hại mình, đánh mất đạo tâm lớn, đối với nhất thiết trí không còn là đồ chứa để nhận lấy. Lời dạy cao đẹp của Phật pháp, chư thiên nên hiểu rõ. Giả sử nay tâm tôi chưa đến giải thoát, ắt sẽ phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân; nay đã là hạt giống hư rồi, không thể thêm gì được nữa. Lại nữa, chư thiên nên học theo, ngưỡng mộ những bậc như thế, cúi đầu quy mệnh những bạn lành như các chính sĩ (các bậc chân chính, tức Bồ-tát), vâng nghe pháp xưa nay chưa từng có; đã nghe pháp rồi thì liền làm theo, không sai trái."
Bấy giờ thiện nam tử nói với chư thiên: "Đạo vô thượng chính chân rất khó, rất khó, không thể nắm lấy. Các vị đã mặc áo giáp công đức, mới đạt được pháp sâu xa huyền diệu." Thiện nam tử lại nói: "Chư Phật Thế Tôn xưa kia ưa trí tuệ đạo, rồi mới gây dựng và thực hành, đó là nhân của đạo vô thượng chính chân, ứng hợp với giải thoát(?)." Lại hỏi chư thiên: "Thế nào là thực hành?" Chư thiên đáp: "Đối với chúng sinh, lấy lòng bình đẳng mà cứu độ; bỏ mọi sự che lấp và gánh nặng, khiến tất cả được giải thoát; làm cho khắp chúng sinh không bị khổ vui chi phối. Thưa thiện nam tử, đó gọi là thực hành."
Lại hỏi chư thiên: "Lòng bình đẳng với chúng sinh, há chẳng phải là còn ý tưởng về người(?)? Chúng sinh không có bụi trần, không có ngục tù trói buộc, cũng không có giải thoát. Không nương vào năm ấm tức là bỏ gánh nặng. Gieo các gốc công đức mà không vọng tưởng; giáo hóa chúng sinh mà không có ý tưởng ta và người; tuy gặp khổ vui mà không vì thế thêm bớt." Bấy giờ chư thiên và người được thiện nam tử khuyến khích, liền đạt được nhu thuận pháp nhẫn (sự chấp nhận chân lý một cách mềm mỏng, thuận theo — một bậc nhẫn trên đường tu của Bồ-tát).
Bấy giờ chư thiên rải các loại hoa, cúng dường thiện nam tử ở sân giữa hai cổng. Khi ấy Tu-bồ-đề nói với chư thiên và người: "Xin cũng tha thứ cho tôi, vì chí tính của tôi như thế, có lẽ không theo kịp, lời giảng không tới, lại đi khuyên chư thiên và người thực hành pháp Thanh văn." Chư thiên và người nói: "Thưa Tu-bồ-đề, lời ngài vừa giảng, cớ sao phải sám hối? Ngài vì muốn thu nhận loại chúng sinh có căn tính nào mà nói lời thấp kém(?)? Vì sao vậy? Thưa Tu-bồ-đề, nay chúng tôi đã được điều thù thắng hơn, nên không còn nghe mà mong cầu Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ, tu cho riêng mình), hay nghe theo hạnh Thanh văn nữa. Ví như có người ôm ấp ước nguyện tốt đẹp, lòng đang đói khát, được ăn món ngon ngọt thì không muốn ăn thứ có lẫn chất độc. Cũng vậy, thưa Tu-bồ-đề, đã nghe nghĩa thù thắng mầu nhiệm, pháp Bồ-tát huyền diệu cao xa như thế, thì việc học Thanh văn không có lợi cho Phật đạo, như thứ lẫn chất độc, nên không nghe pháp Duyên giác."
Lại nữa, thiện nam tử như vừa rồi, nay trở lại là người phụ nữ này, đoan chính xinh đẹp, nhan sắc bậc nhất, người ta vừa thấy ai cũng thư thái vui lòng. Bấy giờ người phụ nữ ấy nói với Tu-bồ-đề: "Hiền giả theo nếp đi xin ăn, xin đừng đi khất thực nơi khác, tôi sẽ cúng dường ngài." Rồi người ấy tự vào nhà mang ra thức ăn trăm vị, nói với Tu-bồ-đề: "Hiền giả nhận đồ cúng khất thực này: đừng ôm lòng dục, cũng đừng lìa dục, thì mới nên ăn. Đừng ôm lòng giận dữ và si mê, cũng đừng ở cùng chúng. Đừng lẫn vào trần lao, cũng đừng ở cùng chúng.
"Nếu hiền giả Tu-bồ-đề không dứt khổ và tập (Tứ đế — bốn sự thật: khổ, tập là nguyên nhân của khổ, diệt là sự chấm dứt khổ, đạo là con đường dẫn tới chấm dứt khổ), không tạo sự chứng diệt và thực hành đạo, thì mới nhận đồ khất thực. Cũng không thực hành bốn ý chỉ, bốn ý đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác ý, tám chính đạo, thì mới nhận đồ khất thực. Nếu không do minh (sự sáng suốt) cũng không do vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) mà tạo lập sự chứng ngộ; đối với hành, danh sắc, thức, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già, bệnh, chết (các mắt xích của mười hai nhân duyên — chuỗi nguyên nhân nối nhau làm nên vòng sinh tử) mà không có khổ lớn; hợp hay không hợp, không có sự nhận biết bám víu, lậu tận ý giải; bao nhiêu danh sắc đều không có hình tượng; vượt qua tam giới (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử), vượt khỏi sáu tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); hiểu rõ hạnh Không, chí hướng ở cửa giải thoát; tập quen với chỗ không có gì sinh ra mà không vọng tưởng; không nắm lấy cảm thọ và những điều chí nguyện(?); chứng cửa giải thoát để thông suốt bản vô; không đạt tới ái dục, không nghĩ đến sự thâu nhận; cũng không có sinh, đã không có sinh thì hiểu rõ mọi sự sinh, phân biệt có và không; già, bệnh không lời(?), thấu hiểu mười hai phẩm (mười hai nhân duyên) — như thế mới nên nhận việc khất thực.
"Nếu hiền giả không theo phàm phu, cũng không cùng với hiền thánh, các pháp bình đẳng không đứt đoạn(?), thì mới nên nhận thức ăn. Nếu không có sinh, cũng không có chết, làm hạnh Không; xem tham dâm, giận dữ, ngu si là bình đẳng, cũng bình đẳng với Không, thì mới nên nhận thức ăn. Nếu hiền giả không vượt khỏi bậc phàm phu, cũng không ở bậc hiền thánh; không có ánh sáng rực rỡ, cũng không tối tăm; không vượt qua sự sinh, không nắm lấy sinh tử, không đến diệt độ (niết-bàn, sự tắt hẳn mọi khổ đau); lời nói không phải thành tín, cũng không hư dối, thì mới nên nhận thức ăn. Đối với mọi sự dứt hết mà không có gì dứt hết; không hợp, không tan; đối với các ấm, các chủng, các nhập (các giác quan, gọi là 'suy nhập' vì chúng làm suy hao) không lay động; không bám víu mà thực hành thiền định tịch tĩnh; thường đối với chúng sinh, lòng không mang ý hại; dạo khắp mọi pháp mà không bị trói buộc, thì mới nên nhận thức ăn. Như lúc xưa đã xuất gia, thành tựu đúng pháp, bố thí bình đẳng(?), việc học của người xuất gia, cũng nhờ sự bình đẳng ấy mà đến diệt độ, thì mới nên nhận thức ăn.
"Thưa Tu-bồ-đề, nếu thực hành hạnh Không, không nghĩa(?), không dục, thuận theo Không; không cố công hành Không mà rất xứng là chúng hựu, thì mới nên nhận thức ăn. Nếu khởi lên ý tưởng mình là chúng hựu thì liền rơi vào dối trá, không theo bậc Đại Thánh. Nếu hiền giả không làm trọn danh chúng hựu, cũng không làm hao tổn nó, thực hành nghĩa pháp không tiến không lui, thì mới nên nhận thức ăn."
Bấy giờ Tu-bồ-đề duỗi cánh tay phải, cúi đầu làm lễ, nói lời này: "Lời chị vừa nói thật chí thành, tôi sẽ làm theo. Như lời cô nói, cô đã vì tôi giảng lời bình đẳng." Vừa nói xong liền nhận thức ăn khất thực. Bấy giờ người nữ đem thức ăn cúng cho Tu-bồ-đề, giảng lời dạy này, nói với Tu-bồ-đề: "Thưa hiền giả, bậc chúng hựu thật khó đạt; ngài mới có thể theo đó mà nhận thức ăn khất thực một cách bình đẳng. Lại nữa, người đời phần nhiều tự cao, bỏ sự bình đẳng này; vì thế mà rơi vào địa ngục, vì không dùng tâm thanh tịnh và lòng tin sâu mà nhận thức ăn khất thực."
Bấy giờ chư thiên và người hỏi cô gái: "Do nhân duyên gì mà cô hiểu được mọi pháp và để tâm thực hành?" Cô gái đáp: "Ý chư thiên thế nào: có biết thân tôi là nam chăng? Hay đã làm gì? Do nhân duyên ấy, từ nhân gốc ấy(?)." Chư thiên đáp: "Chúng tôi không biết." Cô gái đáp: "Đúng vậy, chư thiên, tôi thường tu theo hạnh như huyễn (như trò ảo thuật, có hình mà không thật); thân này bày ra như thế, đâu có cái ta nào làm? Giống như tiếng vang khi ta gọi. Lại nữa, thưa chư thiên và người, tôi tùy theo chúng sinh, dù hư hay thật, mà giảng lời dạy này: tất cả các pháp đều bình đẳng. Vì sao? Mọi lời nói, mọi tên gọi vốn không có gì, tự nhiên mà thành lời."
Khi giảng chương cú về hạnh khất thực này, trăm nghìn chư thiên và người xa lìa bụi trần, cấu bẩn, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt thấy rõ chân lý — bước đầu tiên vào hàng thánh) đối với các pháp. Bấy giờ người chị từ biệt hiền giả Tu-bồ-đề: "Ngài hãy đi, ăn xong thì đến chỗ Phật; chúng tôi cũng sẽ đến đó nghe kinh."
Tu-bồ-đề nhận thức ăn cúng dường xong, ra khỏi thành La-duyệt-chi, lòng ôm pháp đã nghe, vui mừng lớn, ý không buông chạy, tự nghĩ: "Thức ăn khất thực này ta nên đặt vào đâu, để lòng tin sâu của người cúng không rơi vào tội nạn?" Bấy giờ có vị Bồ-tát tên là Thí Chúng Dữ Pháp (Ban pháp cho mọi người), biết rõ đầu đuôi điều hiền giả Tu-bồ-đề đang nghĩ, liền đến chỗ ngài, cúi đầu lễ dưới chân Tu-bồ-đề, rồi tiến lên hỏi: "Thưa Tu-bồ-đề, xin ngài đem đồ cúng ấy ban cho tôi, để lòng tin sâu kia không thành chuyện tranh cãi."
Tu-bồ-đề hỏi: "Thiện nam tử giữ giới gì?" Đáp: "Tất cả các pháp đều không; những giới đã thọ đều không thể nắm bắt, cũng không có phạm giới. Lại nữa, thưa Tu-bồ-đề, tôi thích giết hại sinh mạng, không ưa bố thí, quen tà dâm, thường nói dối, lại nói hai lưỡi (đâm thọc gây chia rẽ), nói lời độc ác, thích nói lời thêu dệt, luôn ôm lòng giận dữ, lòng đầy tham lam ghen ghét, thường rơi vào tà kiến (thấy biết sai lầm). Vì sao? Hễ có chỗ làm (còn chấp vào việc làm) thì đều là phạm pháp; hoàn toàn không có chỗ làm mới là bình đẳng."
Bấy giờ Tu-bồ-đề tự nghĩ: "Nghe lời dạy mà thiện nam tử này vừa nói, đây chắc chắn là Bồ-tát bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường thành Phật). Ta nên hỏi thêm về điều ngài nói." Rồi Tu-bồ-đề hỏi thiện nam tử, liền đem thức ăn ban cho, miệng nói: "Thưa chính sĩ, ngài không vì ăn thức ăn tín thí (đồ cúng do lòng tin của thí chủ) này mà rơi vào ác thú (các đường xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) chứ?" Tu-bồ-đề cho thức ăn xong thì ngồi lặng lẽ ở chỗ thanh vắng, đến chiều mới đứng dậy, đến chỗ Phật, cúi đầu lễ dưới chân, đem đầy đủ các pháp đã hỏi trình lên Phật, cùng những điều đã quyết đoán với người chị ấy.
Đức Thế Tôn bảo Tu-bồ-đề: "Nếu ông hiểu đầy đủ thì nên lễ kính Bồ-tát." Tu-bồ-đề bạch Phật: "Tâm con vốn không sáng suốt." Phật dạy: "Có vị Bồ-tát tên là Chuyển Nữ, dùng sự thích hợp ấy, thuận theo quyền phương tiện mà giáo hóa chúng sinh. Giả sử trong nước Ma-kiệt (nước Ma-kiệt-đà, một nước lớn ở Ấn Độ thời Phật) có bao nhiêu xe lớn, mỗi xe chứa được trăm nghìn hộc (đơn vị đo dung tích thời xưa, mỗi hộc bằng mười đấu), chứa đầy hạt cải, số hạt ấy còn có thể đếm biết nhiều ít; còn số chúng sinh mà vị ấy dùng thuận quyền phương tiện khuyên cho vui mà giáo hóa trong thế giới Nhẫn (cõi Ta-bà, thế giới chúng ta, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu khổ), khiến chuyển thân nữ, phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, thì không thể kể xiết; khiến được sinh lên cõi trời và ở cõi người thì không có giới hạn."
Bấy giờ người chị cùng năm trăm phụ nữ, quyến thuộc vây quanh, ra khỏi thành lớn La-duyệt, đến núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu gần thành Vương Xá, nơi Phật thường giảng pháp), tới chỗ Phật. Phật từ xa thấy các người nữ đến, bảo hiền giả Tu-bồ-đề: "Ông có thấy năm trăm người nữ cùng đến không?" Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con thấy." Phật dạy: "Năm trăm người nữ ấy được quyến thuộc vây quanh, đang đi đến chỗ Phật."
Bấy giờ hiền giả Tu-bồ-đề từ chỗ ngồi đứng dậy, ra đón người nữ ấy, chắp tay làm lễ. Người nữ tiến lên lễ chân Phật, đi quanh bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính) rồi lui đứng một bên. Khi ấy Xá-lợi-phất (đại đệ tử của Phật, trí tuệ bậc nhất) hỏi Tu-bồ-đề: "Ngài đã đạt được pháp hiền thánh gì mà lại tự đứng vào điều không phải nghĩa hiền thánh, trái lại ra đón người nữ, làm lễ quy phục?"
Khi ấy người nữ nói với Xá-lợi-phất: "Ý hiền giả thế nào? Ở đời ai là thánh hiền, ai không phải thánh hiền, mà ngài lại nói ra lời vô nghĩa như vậy?" Xá-lợi-phất nói: "Chị lại biết được ai ở đời là thánh hiền, ai không phải thánh hiền sao?" Cô gái đáp: "Tôi hiểu rõ hết ai là thánh, ai không phải thánh." Xá-lợi-phất hỏi: "Nghĩa là sao?" Cô gái đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, không dứt bỏ lời dạy của thánh hiền, không trái mất Phật, Pháp, Thánh chúng, đó gọi là hiền thánh. Nhân hòa, lòng từ; đối với người không phải hiền thánh mà tu hành giúp họ giải thoát(?), đó gọi là hiền thánh.
"Lại nữa, thưa Xá-lợi-phất, nếu có người nữ dùng các thứ báu trang sức thân, mặc áo quần sạch đẹp, đeo đồ quý lạ, xông hương, thoa các thứ hương, quen dùng những thứ ấy và dùng năm thú vui mà tự vui, nhưng không trái bỏ tâm cầu nhất thiết trí, đó là bậc hiền thánh tột cùng, vượt qua tám phép giải thoát trong thiền và cửa tám định tịch tĩnh (bốn tầng thiền của cõi Sắc và bốn tầng định của cõi Vô sắc) của hàng Thanh văn, hơn các A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, quả vị cao nhất của Thanh văn) thường ở trong tịch tĩnh. Vì thế, thưa Xá-lợi-phất, tôi xin nêu ví dụ cho ngài để hiểu nghĩa này: nếu đặt pha lê vào đồ đựng bằng lưu ly, lại đặt ngọc minh nguyệt vào đồ bằng đất nung hay gỗ, thì cái nào hơn?"
Xá-lợi-phất đáp: "Ngọc minh nguyệt đặt trong đồ đất, đồ gỗ hơn pha lê đặt trong đồ lưu ly." Cô gái đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thưa Xá-lợi-phất. Nếu có người nữ dùng năm thú vui để tự vui, dùng mọi thứ báu trang sức thân mình, mà tâm đứng vững nơi nhất thiết trí, thì là bậc thánh hiền tột cùng, vượt hơn A-la-hán an trụ tịch tĩnh trong tám phép giải thoát."
Xá-lợi-phất hỏi cô gái: "Chị há chẳng phải đã lập chí theo Đại thừa (cỗ xe lớn — con đường tu của Bồ-tát nhằm thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) sao?" Cô gái đáp: "Đại thừa thì không có chỗ đứng, cũng không lùi lại." Lại hỏi: "Nếu Đại thừa không có chỗ đứng, cũng không lùi lại, thì học như thế nào?" Cô gái đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, người cầu Đại thừa không diệt hết vô minh mà vẫn lập chí cầu đạo. Vì sao? Vì Đại thừa là bình đẳng. Cái không có tận là: vô minh không tận, cho đến già, bệnh, chết cũng không tận. Pháp không có sinh, cũng không có diệt. Cái có sinh ắt quy về diệt tận; cái không sinh thì không diệt tận. Thưa Xá-lợi-phất, người hiểu như thế thì mười hai duyên khởi (mười hai nhân duyên) không còn gì để diệt nữa." Bấy giờ Xá-lợi-phất nói với cô gái: "Chư thiên và người đời đều nên cúi đầu lễ chị, huống gì nay là Tu-bồ-đề."
Bấy giờ Xá-lợi-phất tiến lên bạch Phật: "Từ nay về sau không thể xem bề ngoài mà đánh giá người. Vì sao? Người nữ này dùng chuỗi ngọc trang sức thân mình như thế, mà tài biện luận thông đạt như bậc thánh, cao vời như vậy." Cô gái đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, đó không phải là tài biện luận do chuỗi ngọc, đồ trang sức mà có." Lại hỏi: "Vậy tài biện luận do đâu?" Cô gái đáp: "Bồ-tát có tám chuỗi ngọc trang nghiêm, dùng các chuỗi ngọc ấy trang nghiêm thân mình, tâm trong sạch như hư không; nhờ đó Bồ-tát thành tựu tài biện luận chân chính không ngăn ngại. Tám điều ấy là gì?
"Tu hạnh khai sĩ (một tên khác của Bồ-tát — người mở lối giác ngộ cho mình và người) không bỏ tâm đạo, đó là sự trang nghiêm của Bồ-tát. Chí hướng Đại thừa, không giữ chí nhỏ, đó là trang nghiêm về sự kiến lập. Lòng bình đẳng với chúng sinh, đó là trang nghiêm không làm hại. Tinh tấn, học rộng, đó là trang nghiêm không biết chán. Pháp đã nghe liền có thể làm theo, đó là sự trang nghiêm nơi thân Bồ-tát. Quyết đoán pháp sâu mầu, hiểu rõ các duyên khởi, đó là trang nghiêm thân mình. Hiểu rõ căn tính chúng sinh, đó là sự trang nghiêm của Bồ-tát do Phật kiến lập(?). Sự trang nghiêm của Bồ-tát là việc Bồ-tát giáo hóa, đó là trang nghiêm thực hành quyền phương tiện. Thưa Xá-lợi-phất, đó là tám điều trang nghiêm mà Bồ-tát thực hành. Bồ-tát an trụ nơi đó thì đạt được tài biện luận không ngăn ngại, giáo hóa tất cả chúng sinh u tối trong năm đường (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục)."
Bấy giờ Xá-lợi-phất tiến lên bạch Phật: "Người nữ này mất đi ở cõi Phật nào mà sinh đến cõi này?" Khi ấy người nữ hóa ra một người nữ đoan chính xinh đẹp đứng trước Xá-lợi-phất, rồi hỏi: "Xá-lợi-phất, tôi cố ý hỏi ngài: người nữ này mất đi ở cõi nào mà đến cõi này?" Xá-lợi-phất đáp: "Người nữ hiện ra đây chỉ là hình hóa hiện thôi. Sự hóa hiện là tự nhiên, cái được hóa hiện ra thì không có chết, không có sinh." Cô gái đáp: "Đúng vậy, thưa Xá-lợi-phất. Tất cả các pháp đều có tướng tự nhiên như hóa hiện; Như Lai nhờ hiểu điều ấy mà thành Tối Chính Giác. Nếu hiểu mọi pháp đều có tướng tự nhiên như hóa hiện, thì không có sinh, cũng không có chết. Những bậc cao sĩ như thế, trí tuệ như hư không, không nên hỏi họ từ đâu sinh đến hay chết đi về đâu."
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Đây là vị Bồ-tát tên Chuyển Nữ, từ thế giới Diệu Lạc, cõi của Phật A-súc (vị Phật ở phương đông), mất đi rồi sinh đến đây, muốn giáo hóa tất cả chúng sinh, nên thuận theo quyền phương tiện mà hiện thân nữ. Bồ-tát Chuyển Nữ này trước sau đã khuyên dắt vô số, không thể kể xiết các loài chúng sinh, khiến họ phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân."
Bấy giờ Bồ-tát Chuyển Nữ trong hình người nữ tiến đến chỗ Phật, cúi đầu lễ dưới chân, miệng nói lời này: "Bạch Thế Tôn, lễ chân Phật xong, nếu Phật không thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy trong tương lai chắc chắn sẽ thành Phật) cho con thì con không đứng dậy khỏi đất. Xin cho con trong tương lai đạt đạo vô thượng chính chân, khiến thân nữ mất đi, hóa thành nam giới." Năm trăm người nữ cũng lễ dưới chân Phật, ai nấy tự than rằng, rồi lại cúi đầu lần nữa: "Bạch Thế Tôn, nếu không được thọ ký thì chúng con quyết không đứng dậy. Xin khiến hình nữ mất đi, được thành nam giới, sẽ đạt đạo vô thượng chính chân."
Bấy giờ đức Thế Tôn liền mỉm cười. Theo pháp xưa nay của chư Phật, tự nhiên có điềm lành: vô số ánh sáng từ miệng Phật phát ra, các màu xanh, vàng, trắng, đen, đỏ, tía, chiếu khắp vô lượng cõi Phật trong mười phương, rồi trở lại quanh Phật ba vòng, nhập vào đỉnh đầu. Khi ấy A-nan (thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay bạch Phật: "Do nhân duyên gì mà Phật mỉm cười? Đã cười ắt phải có ý."
Phật bảo A-nan: "Ông có thấy Bồ-tát Chuyển Nữ cùng năm trăm người, cúi đầu lễ chân Phật, chán ghét hình nữ chăng?" A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con có thấy." Phật dạy: "Bồ-tát Chuyển Nữ này sau khi trải qua nhiều số kiếp sẽ đạt đạo vô thượng chính chân, thành bậc Tối Chính Giác, hiệu là Quang Minh Trọng Vương. Khi vị ấy thành Phật đạo, năm trăm người nữ sẽ biến thành nam giới, thành năm trăm Bồ-tát, thường cùng với chúng năm trăm Bồ-tát ấy đều đạt được tổng trì (năng lực ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn mọi pháp không quên) và tài biện luận không ngăn ngại. Họ dùng đủ các chuỗi ngọc biến hóa trang sức thân, cũng sẽ noi theo Bồ-tát Chuyển Nữ này, hóa hiện thân trang sức để giáo hóa, cứu độ chúng sinh, cũng sẽ noi theo Như Lai Quang Minh Trọng Vương. Họ đều sẽ được Như Lai Quang Minh Trọng Vương thọ ký, sẽ đạt đạo vô thượng chính chân.
"Cõi Phật của Như Lai Quang Minh Trọng Vương giàu có thịnh vượng, thái bình, năm thứ lúa rất rẻ, yên ổn vui vẻ, dân chúng đông đúc, trời và người đầy đủ; nhà cửa, cung điện, thức ăn uống đều tự nhiên mà có; chúng sinh hóa sinh (sinh ra tự nhiên do biến hóa, không qua cha mẹ, bào thai) như ở cõi trời Đâu-thuật (cõi trời Đâu-suất, nơi các Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ). Cõi Phật ấy đến cái tên 'người nữ' cũng không có, huống nữa là hình người nữ. Các Bồ-tát đều sẽ hóa sinh, tự nhiên ngồi trên hoa sen bằng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não), tu phạm hạnh trong sạch, dùng tám pháp ấy trang nghiêm thân mình."
Bấy giờ Bồ-tát Chuyển Nữ và năm trăm người nữ nghe Phật thọ ký, nhân đó tự nhiên vui mừng, vọt lên hư không cách đất bảy nhận (nhận: đơn vị đo chiều dài thời xưa, khoảng bảy đến tám thước), tự nhiên trông như những đứa trẻ mười hai tuổi, không còn hình nữ, ai cũng thấy rõ. Rồi họ từ hư không xuống, cúi đầu lễ chân Phật. Khi ấy Phật lấy tay xoa đầu tất cả, ngay lúc ấy họ đều đạt được tam-muội Phổ Minh (Sáng soi khắp).
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo hiền giả A-nan: "Hãy nhận kinh điển này, gìn giữ, tụng đọc và giảng cho người khác." A-nan thưa: "Vâng, con xin nhận và truyền bá. Lại nữa, kinh pháp này tên là gì? Nên vâng giữ với danh hiệu nào?" Phật dạy: "Tên là Thuận Quyền Phương Tiện Phẩm — Chuyển Nữ Bồ-tát Sở Vấn Thọ Ký (Phẩm thuận theo quyền phương tiện — Bồ-tát Chuyển Nữ hỏi và được thọ ký). Hãy vâng giữ kinh này." A-nan lại thưa: "Vâng, con xin vâng mệnh." Phật nói như vậy xong, hiền giả A-nan, Bồ-tát Chuyển Nữ cùng năm trăm người, tất cả đại chúng trong hội gồm chư thiên, nhân dân, Kiền-đạp-hòa, A-tu-luân, nghe lời Phật nói không ai không vui mừng, làm lễ rồi lui ra.
Kinh Thuận Quyền Phương Tiện, quyển hạ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video