Phẩm thứ ba: Phân vệ (đi khất thực, tức đi xin ăn)
Bấy giờ hiền giả Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật) nói với người nữ: "Chị đã khen ngợi Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) thật hay, tuyên bày hạnh nghiệp và điềm lành của nó từ gốc đến ngọn." Nàng đáp: "Dù tôi khen ngợi Đại thừa suốt một kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) hay hơn một kiếp, cũng không thể nói cho cùng, không đến được bờ mé của nó, vì sự nghiệp Đại thừa không thể hạn lượng; đức của nó thuần hậu tột bậc, công lao danh tiếng không thể tính đếm."
Tu-bồ-đề lại nói với nàng: "Chị đã hỏi tôi: 'Hiền giả vì sao mà đi phân vệ?' Như Lai chí chân (Đức Phật, bậc đến từ chân lý như thật, chân thật tột cùng) cũng đi phân vệ; tôi theo Như Lai, vâng làm không trái lời." Nàng đáp: "Thưa Tu-bồ-đề, ngài có biết thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt tùy theo hoàn cảnh để giáo hóa người) của chư Phật, rằng vì muốn khai hóa chúng sinh nên các Ngài đi phân vệ chăng?" Tu-bồ-đề hỏi nàng: "Chị kham nổi việc hiểu nghĩa các hạnh tùy thời khác nhau của chư Phật, còn tôi thì không thể. Xin chị chỉ nói ý ấy: các Ngài dùng quyền phương tiện mà đi phân vệ là thế nào?"
Nàng lại đáp: "Hiền giả hãy nghe. Như Lai chí chân vì hai mươi việc, quán xét phép tắc mà đi phân vệ. Hai mươi việc là gì? Một là hiện ra sắc thân, hình tướng vi diệu, đoan chính. Hai là (để người khác) theo Như Lai mà học phép đi phân vệ. Ba là nếu có chúng sinh muốn tập tu để được trang nghiêm ba mươi hai tướng của Phật (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp khác thường trên thân Phật). Bốn là (để người) nhìn ngắm thân Như Lai được trang sức đầy đủ. Năm là (để người) đúng pháp mà có đủ các tướng tốt và vẻ đẹp nơi thân. Sáu là khiến người phát ý đạo vô thượng chánh chân (tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chính của Phật). Bảy là (để người) nhớ đến Như Lai đi phân vệ mà đúng pháp bắt chước theo.
"Tám là khi Như Lai vào quận, nước, huyện, ấp nào thì quận, nước, huyện, ấp ấy đều được yên ổn. Chín là người mù được sáng mắt, thấy được mọi màu sắc. Mười là người điếc được nghe, phân biệt được các âm thanh. Mười một là người tâm loạn mê lầm được định lại ý. Mười hai là người trần truồng được áo mặc tự nhiên. Mười ba là người đói được lương thực. Mười bốn là người khát được nước uống. Mười lăm là người bệnh được lành. Mười sáu là không giận dữ, không si mê. Mười bảy là không tham lam, không ganh ghét. Mười tám là không oán hận, không sân giận, cũng không tự cao. Mười chín là tâm không ôm phiền não, thương xót khắp chúng sinh. Hai mươi là nghĩ đến vô số loài chúng sinh như cha mẹ ruột của mình. Đó là hai mươi việc. Khi Như Lai vào quận, nước, huyện, ấp, xóm làng đi phân vệ, thì khiến các chúng sinh được thấy nghe mà phát tâm đạo vô thượng chánh chân.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) có lòng thương xót lớn, đến giáo hóa chúng sinh đang chịu vô số nỗi khổ, đi khắp tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi: cõi Dục còn ham muốn, cõi Sắc chỉ còn thân thể vi tế, cõi Vô sắc không còn thân thể) tùy thời cứu giúp che chở. Như Lai hiện bày ý nghĩa ấy, nhờ đó mà được tự tại, nên đi phân vệ (?).
"Thưa Tu-bồ-đề, khi Như Lai vào quận, nước, huyện, ấp đi phân vệ, thì vô số chư thiên, rồng, thần, càn-thát-hòa (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-luân (loài thần có phúc lớn nhưng hay ghen tức, thường gây chiến với chư thiên), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), chân-đà-la (thần ca múa), ma-hưu-lặc (thần mình rắn lớn), Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên (vua cõi trời Phạm), Tứ Thiên vương (bốn vị trời hộ trì bốn phương) đều đi theo hầu, phụng sự cúng dường; nhờ oai thần của Phật mà đều phát tâm đạo.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, chư thiên, rồng, thần, Đế Thích, Phạm thiên, Tứ Thiên vương cúng dường Như Lai, thấy thân Như Lai có ánh sáng đạo vô biên, lặng lẽ khoan thai, trong lòng tự nghĩ: 'Thật chưa từng có! Chánh pháp mà Như Lai chí chân tuyên nói, chúng ta xin thưa nhận; kinh pháp được vâng theo, chúng ta ưa thích và tự quy y. Như Lai chí chân đã phát tâm đạo lớn.' Vì lẽ đó mà Ngài đi phân vệ.
"Thưa Tu-bồ-đề, khi Như Lai đi phân vệ, vô số người ham quan chức, tham chức vị, ưa của cải, chí muốn giàu sang, mong có sắc đẹp đoan chính, muốn có nhiều quyến thuộc, thấy Phật Thế Tôn bỏ ngôi chuyển luân vương (vị vua lý tưởng dùng chánh pháp cai trị cả thế gian) mà xuất gia tu đạo, trong lòng tự nghĩ: 'Ta thấy Phật có lòng thương xót lớn, đến cả những nhà nghèo khó mà đi phân vệ.' Họ liền vứt bỏ vinh hoa bổng lộc ở đời, phát ý đạo vô thượng chánh chân. Vì thế mà Ngài đi phân vệ.
"Thưa Tu-bồ-đề, các vị thần lớn, các thiên tử (các vị trời) và Phạm thiên nhờ oai thần của Phật mà thấy Như Lai, trong lòng tự nghĩ: 'Như Lai thường no đủ, chưa từng đói khát; vì thương xót chúng sinh nên cùng quyến thuộc đi phân vệ. Chúng ta mong ước ngày đêm tinh tấn, thành tựu chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật) rồi cũng cùng quyến thuộc đi phân vệ.' Nghĩ như thế rồi, họ phát tâm đạo lớn.
"Thưa Tu-bồ-đề, những người lười biếng, biếng nhác không siêng năng, thấy Như Lai vào quận, nước, huyện, ấp, châu, vùng, nước lớn, trong lòng vui mừng, cúi đầu tự quy y, phát tâm bình đẳng, mong cầu quả chánh giác tối thượng.
"Thưa Tu-bồ-đề, việc thấy chư Phật Thế Tôn rốt cuộc không bao giờ uổng phí. Người nào thấy Ngài hoặc nghe tiếng Ngài, chỉ trong khoảnh khắc một lần phát ý, đã làm gốc rễ cho đạo; nhân đó rốt ráo được đến diệt độ (dứt hết sinh tử, vào Niết-bàn). Vì thế mà Như Lai đi phân vệ.
"Thưa Tu-bồ-đề, khi Như Lai vào quận, nước, huyện, ấp, những người bị trói buộc, bị giam trong lao ngục đều được giải thoát. Chúng sinh nếu nghe danh hiệu Như Lai, nhờ thánh ý của Ngài mà tự nhiên được cởi thoát; muốn báo đáp ơn từ bi nên phát ý đạo vô thượng chánh chân. Vì lẽ đó mà Ngài hiện ra việc đi phân vệ.
"Thưa Tu-bồ-đề, những thiện nam, tín nữ (người con trai, con gái nhà lành tin theo Phật) nghe công đức của Như Lai, khen ngợi danh tiếng, vừa nghe đến danh hiệu, muốn dâng lên Như Lai món ăn ngon vị lạ, áo mặc, chăn đắp, giường nằm cùng những vật cúng dường khác, nhưng vì phải kính trọng chăm lo cha mẹ, anh chị em, vợ chồng, con cháu, nếu không có nhân duyên thì không thể cố ý đi đến gặp Như Lai. Vì thế mà Như Lai vào quận, nước, huyện, ấp đi phân vệ; họ trong lòng hớn hở dâng cúng, và đều phát ý đạo vô thượng chánh chân.
"Thưa Tu-bồ-đề, Tứ Thiên vương dâng bát cho Như Lai. Những người nghèo khổ, ít của cải, muốn bố thí chút ít, thì thấy bát của Như Lai tự nhiên đầy; những người giàu lớn muốn bố thí rộng rãi, thì thấy bát của Như Lai trống, nhân đó mà cúng dường Phật. Tất cả đều phát ý đạo vô thượng chánh chân. Vì thế mà Như Lai hiện ra việc đi phân vệ.
"Thưa Tu-bồ-đề, giả như Như Lai nhận các món ăn khác nhau, gom chung cả lại, trăm nghìn ức bát dồn vào một bát, mà không để lẫn lộn, mỗi thứ vẫn y như cũ. Vô số chư thiên, rồng, thần, càn-thát-hòa, a-tu-luân, ca-lưu-la, chân-đà-la, ma-hưu-lặc thấy Như Lai biến hóa thị hiện như thế, được điều chưa từng có, tâm lành phát sinh, đều phát ý đạo vô thượng chánh chân. Vì lẽ đó mà Ngài đi phân vệ.
"Thưa Tu-bồ-đề, thân Như Lai cứng chắc như kim cương, là nơi hội tụ phúc đức vô lượng. Thân Như Lai không có sinh tạng (dạ dày chứa thức ăn chưa tiêu) và thục tạng (ruột chứa thức ăn đã tiêu), cũng không có những thứ dơ bẩn của đại tiện, tiểu tiện. Ngài không vì đói khát mà đi phân vệ, chỉ hiện ra như có ăn; người ta không thấy thức ăn đi vào đâu mà chỉ thấy Như Lai, nhờ đó hiển rõ pháp chân chính của trí tuệ lớn, và đều phát tâm đạo.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, nếu có chúng sinh dâng thức ăn cho Như Lai, dù nhiều hay ít, thô hay mịn, ngon hay không ngon, thì món ăn dâng lên Như Lai ấy, gốc công đức được gieo trồng và phúc lành được tạo dựng đều không thể hạn lượng, không có bờ mé; huống là bố thí rộng rãi thì được hưởng phúc cõi trời cõi người, mọi phúc lành không cùng tận cho đến khi được diệt độ. Vì lẽ đó mà Ngài đi phân vệ.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, Như Lai luôn ở trong tam-muội chánh thọ (trạng thái thiền định sâu, tâm hoàn toàn chuyên nhất và đúng đắn). Vô số thần lớn, các thiên tử, các vị Phạm thiên vương, các thiên tử cõi Sắc (?) thấy Như Lai đi phân vệ mà không rời tam-muội, trong lòng tự nghĩ: 'Nay Phật vì thương xót chúng sinh mà đi xin ăn, chứ không phải vì đói thiếu.' Chư thiên và nhân dân thấy được nghĩa lợi ấy đều phát tâm đạo. Vì thế mà Như Lai hiện ra việc đi phân vệ.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, Như Lai luôn mang đức tự tại của bậc hiền thánh mà đi phân vệ, không có tham lam ganh ghét, cũng không ăn uống gì. Ngài vì những người có lòng tin mà tuyên nói kinh pháp và đạo, vì muốn giáo hóa các thiện nam tín nữ, khiến họ xuất gia tu học, nên đi phân vệ, chứ chưa từng ăn uống. Những người đói kém thì không thể tự mình đạt đến đạo đức; vì muốn khiến những người ấy được đầy đủ điều mong cầu, nên Ngài hiện ra việc đi phân vệ.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, Như Lai giữ đức của bậc hiền thánh mà tự mình đi phân vệ, để cứu những kẻ không hiền, giúp những người bị vướng mắc ngăn ngại khiến họ không còn vướng mắc, khiến họ dấy khởi đạo lớn, đạt đến trí tuệ không cùng.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, Như Lai thương nghĩ đến các nước nơi biên địa ở đời sau nên đi phân vệ, để đời sau không có người không tin đạo pháp. (Nếu không thế thì) các trưởng giả (người giàu có, có thế lực) và phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) sẽ tự nghĩ: 'Bậc thầy thánh của những người này không đi phân vệ, vậy sao đệ tử lại tùy tiện đi xin ăn?' Rồi thấy các tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ đủ giới) và tỳ-kheo-ni (tăng sĩ nữ đã thọ đủ giới) thì sinh lòng giận dữ, không vui. Vì lẽ đó mà Phật hiện ra việc đi phân vệ. Họ sẽ tự nghĩ: 'Phật là bậc tôn quý vô thượng mà còn vì thương chúng sinh đi phân vệ; các đệ tử bắt chước theo Ngài.' Nhân đó họ cúng dường, khen ngợi, tự tay múc thức ăn dâng cho tỳ-kheo: 'Những người học đạo này vâng theo lời dạy tột cùng của Phật mà đi phân vệ.' Thấy họ thì vui vẻ cúng dường tất cả tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni. Vì thế mà Như Lai hiện ra việc đi phân vệ.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, các vua chúa, thái tử, trưởng giả, phạm chí, đại thần, trăm quan và con cái của họ, nếu thấy Như Lai vô thượng chánh chân mà không đi xin ăn, thì khi có người trong số họ tin ưa đạo pháp, bỏ nhà đi tu học làm sa-môn (người xuất gia tu hành), sẽ xấu hổ việc đi phân vệ mà nghĩ: 'Chúng ta thuộc dòng họ cao sang, quyền quý, xuất gia làm sa-môn, lẽ nào lại đi xin ăn nơi nhà dân thường nghèo khó thấp hèn sao?' Vì thế mà Như Lai hiện ra việc đi phân vệ. Họ sẽ tự nghĩ: 'Như Lai đức lớn như hư không mà còn vì thương xót đi phân vệ, huống là chúng ta.' Nghĩ như thế thì không còn xấu hổ, thương những người thấp hèn, vui vẻ đi phân vệ.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, Như Lai thuận theo khắp các phong tục tập quán của thế gian mà khuyên bảo, giáo hóa; nhân chỗ họ vui thích mà khuyên, tùy theo từng chúng sinh, theo cách họ có thể nhận sự giáo hóa mà trao cho giáo pháp; Như Lai tùy theo từng người mà xây dựng cho họ. Nhờ phương tiện ấy, Ngài chưa từng đói lả, không có các hoạn nạn đói khát, không yếu ớt, không có keo kiệt ganh ghét, không có các điều ác, dứt sạch lưới nghi. Như thế đó, Tu-bồ-đề, Như Lai dùng vô lượng phương tiện như vậy, vì muốn cứu độ chúng sinh nên đi phân vệ, đưa những người bị tối tăm bế tắc qua bờ, khiến họ thấy được ánh sáng của đạo."
Người nữ nói với Tu-bồ-đề: "Hiền giả có thể dùng phương tiện tùy thời như thế, dùng lòng thương xót lớn như thế, có mọi phúc lành như thế, mà dựng lập và tu hạnh thanh tịnh đi phân vệ chăng?" Tu-bồ-đề đáp: "Này chị, tôi không kham nổi. Ví như tất cả loài cáo hoang, mèo rừng, thỏ, nai, các loài vật nhỏ đều không đương nổi; chúng không thể bước đi một mình như sư tử là chúa muôn thú, rồi hiện ra trước mặt mà cất tiếng rống sư tử. Cũng như thế, tất cả những người theo thừa Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) đều không kham nổi oai thần, lễ tiết, thiện quyền phương tiện, lòng đại từ đại bi làm an ổn khắp tất cả của Như Lai."
Khi người nữ nói về thiện quyền phương tiện và lòng thương xót lớn của Như Lai như thế, thì cha mẹ nàng là trưởng giả, người lớn kẻ nhỏ trong nhà cùng các trưởng giả khác đi vào trong nhà, đến chỗ nàng đang nói pháp mà lắng nghe; hai vạn tám nghìn người đều phát ý đạo vô thượng chánh chân.
Kinh Thuận Quyền Phương Tiện, hết quyển thượng.
Kinh Thuận Quyền Phương Tiện, quyển hạ.
Đời Tây Tấn, Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là sách giải thích giáo lý) người nước Nguyệt Chi là Trúc Pháp Hộ dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video