Thiên 2 — Xem người trước hết phải phân biệt năm hình (bài tướng pháp thứ nhất)

 Xem tướng người, trước hết phải phân biệt ngũ hình (năm dạng hình thể của con người, ứng với ngũ hành — năm yếu tố cơ bản cấu thành vạn vật theo quan niệm cổ), tức là Kim (kim loại), Mộc (cây gỗ), Thủy (nước), Hỏa (lửa), Thổ (đất).

 Trần Đồ Nam (tức Trần Đoàn, đạo sĩ đầu đời Tống, nổi tiếng về thuật xem tướng) nói: Người hình Kim thì vuông vức ngay ngắn, sắc da trắng sạch, thịt không đầy quá mà xương cũng không mỏng. Người hình Mộc thì gầy, thẳng, các đốt xương rắn chắc, sắc da phơn phớt xanh, dáng người cao vượt hơn người (?). Người hình Thủy thì tròn trịa, đầy đặn, nặng nề và sắc da đen; bụng xệ, lưng gồ lên là người thật có khí phách. Người hình Hỏa thì đầy đặn mà nhọn, sắc da đỏ, khô nóng; nếu trái lại bị lộ ra ngoài, khí khô kiệt thì không giữ được tốt lâu dài. Người hình Thổ thì dày dặn chắc chắn, sắc da vàng bóng, mông và lưng nổi rõ, tính ưa yên tĩnh.

 Lã Thượng (tức Khương Thái Công, công thần khai quốc nhà Chu) nói: Mộc gầy, Kim vuông là lời thường nói; Thủy tròn, Thổ dày, cần gì phải rộng (?). Sách Lân Phụng Ký nói: Trong thân người mà các hành khắc chế nhau thì nhiều khốn khó, đó là do Kim, Mộc, Thủy, Hỏa không hòa hợp với nhau.

 Bí quyết nói: Ngũ hành hung (các hành phối hợp xấu). Người hình Kim mà mang lẫn nét Mộc: phải chặt gọt mới thành (vì Kim khắc Mộc, như dao chặt gỗ), lúc đầu đời chủ về trắc trở, cuối đời chủ về vượt trội hơn người. Người hình Mộc mà nhiều nét Kim: một đời bị chặt đẽo gãy đổ, cha mẹ sớm bị hình khắc (gặp tai họa, mất sớm), vợ con không nên. Người hình Thủy mà gặp nét Thổ: bỗng nhiên phá hết của cải trong nhà, bệnh tật khổ sở liên miên năm này qua năm khác, suốt đời gian truân. Người hình Hỏa mà tính chất Thủy: hai thứ không dung hợp nhau, khắc hại vợ con, tiền của không còn dư. Người hình Thổ mà gặp nhiều nét Mộc: làm việc gì cũng không thành; nếu không chết yểu (?) thì cảnh nhà cũng lẻ loi cô quạnh.

 Ngũ hành cát (các hành phối hợp tốt).

 Kim gặp Thổ dày (Thổ sinh Kim): đủ của quý báu, mọi việc mưu tính đều được như ý vừa lòng. Mộc và Thủy giúp nhau (Thủy sinh Mộc): vừa giàu vừa sang, văn chương học vấn tinh hoa, là bậc người có tài lớn (?). Thủy được Kim sinh: lợi lộc và danh tiếng đều thành, trí thì khéo léo tròn trịa mà việc làm thì ngay thẳng vuông vức, sáng suốt thông đạt, quả quyết cương nghị. Hỏa cục (thế hình tướng thuộc Hỏa) gặp Mộc (Mộc sinh Hỏa): vai nhô cao, vươn lên mạnh mẽ (?), ba mươi tuổi đã làm khanh (quan to trong triều), công danh vượt cả đời. Thổ thêm Ly Hỏa (lửa của quẻ Ly — quẻ tượng trưng cho lửa trong Kinh Dịch): Mậu Kỷ (hai can thuộc Thổ) bên trong có Đinh (can thuộc Hỏa) (?), càng ấm càng tốt, đó là đạo sinh thành (lửa sinh ra đất, nuôi dưỡng nhau mà thành).

 Kế đến xét âm dương (hai mặt đối lập mà bổ sung cho nhau) và tinh, khí, thần (tinh: phần tinh chất nuôi sống cơ thể; khí: sức sống vận hành trong người; thần: tinh thần, cái thần thái toát ra, nhất là ở ánh mắt). Xương thuộc dương, thịt thuộc âm; tinh là chủ của máu, khí là gốc của thần, thần là chỗ nương tựa của tinh.

 Sách Bần Nữ Kim Kính nói: Xương dương, thịt âm, hai bên cân bằng hòa hợp thì suốt đời không có tai họa. Dương lấn hơn âm thì phần nhiều cô độc, khắc hại người thân; âm lấn hơn dương thì phần nhiều chết yểu. Sách Quỷ Nhãn Kinh nói: Đạo lớn kết đọng thành người có ba thứ (tinh, khí, thần); tinh nuôi được máu, đứng đầu mọi phần của thân thể. Vương Sóc nói: Khí là cái dùng để nuôi hình thể mà biến hóa thành người vậy. Kinh Dịch nói: Thần là cái làm cho muôn vật trở nên nhiệm mầu mà nói ra vậy.

 Bí quyết nói:

 Một âm một dương không bên nào lấn hơn; đạo ấy xưa nay vốn do trời định sẵn. Tinh và khí giúp nhau làm cho thân thể đầy đủ; thần thu giữ muôn điều linh diệu, làm vị chủ soái.

 Tam đình (ba phần trên, giữa, dưới của thân hoặc của mặt) và bát quái (tám vùng ứng với tám quẻ của Kinh Dịch) phải cân xứng. Tam đình thì có tam đình trên thân và tam đình trên mặt. Bát quái thì có bát quái bày trên mặt và bát quái bày trên bàn tay. Sách Ngọc Hổ (?) nói: Tam đình trên thân là đầu, chân và eo; xem dài ngắn cần phải đều đặn hài hòa. Thượng đình (phần trên) dài thì người phần nhiều sang quý; dài ngắn chênh lệch thì phúc không dồi dào.

 Sách Minh Độ Kinh nói: Phàm từ Thiên Trung (chỗ giữa trán sát chân tóc) đến Ấn Đường (khoảng giữa hai đầu lông mày) gọi là thượng đình; từ Sơn Căn (gốc sống mũi, chỗ giữa hai mắt) đến Chuẩn Đầu (đầu chóp mũi) gọi là trung đình; từ Nhân Trung (rãnh giữa mũi và môi trên) đến Địa Các (cằm) gọi là hạ đình. Trần Đồ Nam nói: Ngũ hành không ngay chính thì tướng người ấy trước sau đều mỏng phận, nghèo hèn. Bát quái đầy đặn nổi cao thì ắt chiêu được nhiều tiền tài lộc.

 Bí quyết nói:

 Tam đình ở thân và ở mặt đều cân đối, bát quái ở bàn tay và ở mặt đều đầy đặn. Nếu không bước lên thềm ngọc (tức làm quan ở triều đình) thì ắt cũng ở chốn Kim Cốc viên (vườn Kim Cốc của phú hào Thạch Sùng đời Tấn — ý nói giàu có lớn).

 Ngũ nhạc (năm ngọn núi lớn, chỉ năm chỗ nhô cao trên mặt) và tứ độc (bốn con sông lớn, chỉ bốn chỗ trũng thông trên mặt) định ra cao và sâu. Gò má trái là Thái Nhạc, gò má phải là Hoa Nhạc, trán là Hành Nhạc, má là Hằng Nhạc (?), mũi là Tung Nhạc. Độc thứ nhất là tai, gọi là sông Giang; độc thứ hai là mắt, gọi là sông Hà; độc thứ ba là miệng, gọi là sông Hoài; độc thứ tư là mũi, gọi là sông Hán.

 Sách Thông Tiên Lục nói: Ngũ nhạc là hai gò má, trán, mũi và má; cao nổi, mở rộng thì không phải người phàm. Sách Hỗn Nghi Kinh nói: Bốn dòng nước chớ để nông cạn; năm sáu (?) thì chủ về hung hiểm, chết chóc.

 Bí quyết nói:

 Năm ngọn núi cùng chầu về, bốn dòng sông lưu thông. Đức hạnh phải vẹn toàn thì phúc tự nhiên mà đến.

 Lúc nói, lúc im, lúc động, lúc tĩnh của bản thân phải biết rõ: một nói một im, một động một tĩnh.

 Quách Lâm Tông (danh sĩ đời Hậu Hán, nổi tiếng giỏi xét người) nói: Lời nói không bừa bãi là đức của miệng; im lặng giữ mình là đức của lòng. Kinh Dịch nói: Lặng lẽ không động, có cảm thì liền thông suốt.

 Bí quyết nói:

 Lời nói thành hào (vạch trong quẻ Dịch), sự im lặng thành tượng (hình tượng của quẻ); động thì cùng đi với trời, tĩnh thì cùng rong chơi với trời; nếu chẳng phải bản thân có đức tột bậc thì ai được như thế.

 Cát hung hối lận (tốt, xấu, ăn năn, tiếc rẻ) phải thấy rõ ở khí sắc. Cát hung là hình tượng của được và mất; hối lận là hình tượng của lo âu.

 Kinh Dịch nói: Được thì tốt, mất thì xấu. Tốt và xấu đối nhau, còn ăn năn và tiếc rẻ nằm ở khoảng giữa. Ăn năn là từ xấu mà đi đến tốt; tiếc rẻ là từ tốt mà đi đến xấu.

 Bí quyết nói:

 Đoạn trước bàn về đức của thân, đoạn này bàn về sự biến đổi của khí sắc. Biết được đức, xét được sự biến đổi, thì xem tướng sao có thể sai được.

 Hành niên (tuổi đang trải qua, mỗi tuổi ứng với một bộ vị trên mặt) làm chủ, viễn hạn (vận hạn lớn của từng giai đoạn dài trong đời) quyết định. Xem bộ vị của hành niên; vận khởi lên và hạn cùng xung khắc (?).

 Ma Y (Ma Y đạo giả, bậc tổ của thuật xem tướng) nói: Cốt cách định sự thịnh suy của cả một đời, khí sắc định tốt xấu của năm đang trải qua. Sách Phong Giám nói: Vận và hạn cùng xung khắc, sáng tối (?), lại gặp phá bại thì thuộc về cõi u minh (tức là chết). Nếu được thời, bộ vị lại tốt, khí sắc thuận dòng thì thấy sáng bóng long lanh.

 Bí quyết nói:

 Hành niên làm chủ, vận hạn phò giúp; chuyển biến ở chỗ này mà định thịnh hay suy. Ngọc đẹp nằm trong đá thì lấy gì mà phân biệt (?), chỉ một điểm thần quang (ánh sáng của tinh thần) chiếu tỏ đến tận buổi ban sơ.

 Tướng theo lòng mà sinh, ấy mới là thuật xem tướng chân chính. Lòng có thể sinh ra tướng, vốn là lẽ tự nhiên (?). Trần Đồ Nam nói: Có lòng mà không có tướng, tướng sẽ theo lòng mà sinh ra; có tướng mà không có lòng, tướng sẽ theo lòng mà mất đi. Sách Thần Cơ nói: Lòng có trước hình, hình ở sau lòng, chính là nói điều này.

 Bí quyết nói:

 Bùi Tấn Công (Bùi Độ đời Đường, được phong Tấn quốc công) vốn có tướng chết đói, nhưng nhờ công trả lại đai ngọc ở chùa Hương Sơn (nhặt được đai ngọc của người khác đánh rơi, chờ để trả lại) mà được hiển đạt. Trạng nguyên họ Tống (Tống Giao đời Tống) vốn chưa chắc đã đỗ đầu, nhờ sức bắc cầu cứu đàn kiến (lấy tre làm cầu cứu kiến khỏi nước lụt) mà đỗ trạng nguyên. Một ý nghĩ thiện cũng cảm động được trời, suốt đời phúc lộc yên ổn; mối quan hệ của lòng người há có thể coi là nhỏ nhoi xa vời được sao.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video