Thiên thứ hai: Hình chứng mạch hậu (dấu hiệu bệnh thấy ở hình thể và mạch, tức cách xem thân thể và bắt mạch người già)
Thiên "Thượng cổ thiên chân luận" (một thiên trong sách y học cổ Hoàng Đế Nội Kinh, bàn về sự hồn nhiên, trọn vẹn tự nhiên của người thời xưa) nói: Con số chu kỳ của người nữ là bảy, của người nam là tám. Người nữ đến bảy lần bảy là bốn mươi chín tuổi thì mạch Nhâm (một đường kinh mạch chạy giữa phía trước thân, chủ về việc thai nghén ở nữ giới) suy hư, mạch Xung (một đường kinh mạch được coi là "biển máu", liên quan đến kinh nguyệt) suy yếu, thiên quý (chất tinh khí bẩm sinh thúc đẩy sự trưởng thành và khả năng sinh sản) cạn kiệt, đường kinh nguyệt không còn thông, tức là tắt kinh. Người nam đến tám lần tám là sáu mươi bốn tuổi thì ngũ tạng (năm cơ quan chính trong cơ thể theo đông y: tâm, can, tỳ, phế, thận) đều suy, gân xương rã rời, thiên quý cạn hết, mạch yếu, thân hình khô gầy. Người nữ quá sáu mươi tuổi, người nam quá bảy mươi tuổi là đã vượt quá tuổi thọ thông thường của trời đất.
Người được thượng thọ (sống rất lâu), nếu cơm áo đầy đủ, con cháu chăm chỉ phụng dưỡng, vâng theo ý cha mẹ hiền, giữ trọn lễ hiếu, biết điều độ việc ăn uống, giữ cho ấm lạnh vừa phải, trên hợp với thần linh, dưới hợp với lẽ người, thì đó là thuận theo đạo trời vậy! Người tuổi cao thì thân hình gầy yếu, khí lực suy kém, lẽ ấy vốn tự nhiên.
Thế nhưng có những người nam, người nữ tuổi đã quá bảy mươi mà sắc mặt vẫn hồng hào tươi nhuận, thân thể và khí lực mạnh khỏe, ăn uống không giảm, lại còn hay bị táo bón và nóng trong, như vậy là lẽ gì? Vả lại người già thì gầy mòn tiều tụy là thường, nay lại trái ngược như thế, ấy không phải do chân dương (khí dương gốc, nguồn sinh lực căn bản của cơ thể) và huyết hải (biển máu, chỉ mạch Xung, nguồn nuôi dưỡng huyết trong cơ thể) còn khí mạnh. Chỉ cần bắt mạch ở hai tay trái phải, thấy mạch đập to, căng và nhanh, thì đó là điềm người già được sống lâu.
Người già thì chân khí (khí gốc chống đỡ sự sống của cơ thể) đã suy, nay lại có hư dương (khí dương nổi lên bề ngoài, không có gốc vững, thực chất là thứ khí hư) thịnh lên, tràn đầy trong da thịt, cho nên mạch hai tay to, ăn uống tăng gấp bội, hai má thường hồng, tinh thần khỏe khoắn; tất cả những điều ấy đều nhờ hư dương khí giúp sức. Có lúc sẽ bị bứt rứt khát nước, nóng ở vùng ngực trên cơ hoành, đại tiện táo kết. Khi ấy chỉ cần tùy lúc dùng thuốc thang thông thường, giải trừ nhẹ nhàng, trong vòng ba đến năm ngày tự nhiên bình phục.
Nếu thường giữ được hư dương khí ấy thì tự nhiên ăn uống được, đó là trời ban thêm tuổi thọ cho vậy. Tuyệt đối không được vì thấy hơi nóng trong mà dùng nhiều thuốc tả hạ (thuốc gây đi ngoài) để thông lợi, hay dùng thuốc đắng lạnh để giải nhiệt. Nếu hư dương khí lui đi, cơ thể trở về thể trạng thật vốn có thì thân hình và khí lực sẽ gầy yếu (?), tạng phủ suy kém, sinh nhiều lãnh đàm (đờm do hàn lạnh sinh ra), không còn cách nào bồi bổ lại được nữa.
Còn nếu là người xưa nay chưa từng có hư dương khí, vẫn luôn mệt mỏi suy nhược, thì hoàn toàn phải cân nhắc liều lượng thuốc thang, thường thêm các vị ôn bổ (thuốc tính ấm, có tác dụng bồi bổ), điều chỉnh các thứ cháo loãng (?) cho phù hợp để nuôi dưỡng và chữa trị. Đó là điều cần làm trước tiên trong việc phụng dưỡng người già!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video