Sơ phần (phần thứ nhất của bộ kinh), phẩm Học Bát-nhã (bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất chân thật của mọi sự vật, vượt khỏi mọi chấp bám), thứ hai mươi sáu, đoạn một.
Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị thần đứng đầu các cõi trời, cũng gọi là Kiều-thi-ca) trong lòng nghĩ thế này: "Tôn giả (bậc đáng tôn kính) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử của Phật nổi tiếng hiểu sâu về lẽ "không") trí tuệ thật sâu xa. Ngài không phá bỏ giả danh (những tên gọi tạm đặt ra để chỉ sự vật) mà vẫn nói được pháp tánh (bản tính chân thật của mọi sự vật)." Đức Phật biết ý ấy, liền xác nhận lời đó: "Đúng như điều Kiều-thi-ca nghĩ trong lòng. Cụ thọ (bậc trưởng lão, lời tôn xưng vị tỳ-kheo lâu năm) Thiện Hiện trí tuệ thật sâu xa, không phá bỏ giả danh mà vẫn nói được pháp tánh."
Thiên Đế Thích liền bạch Phật: "Tôn giả Thiện Hiện đối với những pháp (sự vật, hiện tượng) nào mà không phá bỏ giả danh nhưng vẫn nói được pháp tánh?" Phật bảo Kiều-thi-ca: "Sắc (phần hình chất, gồm thân thể và vật chất) chỉ là giả danh. Thọ (cảm giác: vui, khổ, hoặc không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, đặt tên và khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, quyết định), thức (sự nhận biết, phân biệt) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như sắc v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của sắc v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của sắc v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ dựa làm phát sinh sự thấy) chỉ là giả danh. Nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý, tâm suy nghĩ) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như nhãn xứ v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của nhãn xứ v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của nhãn xứ v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Sắc xứ (hình dáng, màu sắc — đối tượng mà mắt thấy) chỉ là giả danh. Thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (những gì thân chạm biết như nóng, lạnh, cứng, mềm), pháp xứ (những gì ý nghĩ tới, đối tượng của ý) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như sắc xứ v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của sắc xứ v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của sắc xứ v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Nhãn giới (con mắt, xét như một trong mười tám yếu tố cấu thành mọi kinh nghiệm) chỉ là giả danh. Sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt), nhãn thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng mắt), cùng nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và nhận biết của mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (những cảm giác vui, khổ, không vui không khổ phát sinh nhờ sự gặp gỡ ấy) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như nhãn giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của nhãn giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của nhãn giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Nhĩ giới (tai, xét như một yếu tố) chỉ là giả danh. Thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng tai), cùng nhĩ xúc (sự gặp gỡ giữa tai, âm thanh và nhận biết của tai) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như nhĩ giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của nhĩ giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của nhĩ giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Tỷ giới (mũi, xét như một yếu tố) chỉ là giả danh. Hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng mũi), cùng tỷ xúc (sự gặp gỡ giữa mũi, mùi và nhận biết của mũi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như tỷ giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của tỷ giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của tỷ giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Thiệt giới (lưỡi, xét như một yếu tố) chỉ là giả danh. Vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng lưỡi), cùng thiệt xúc (sự gặp gỡ giữa lưỡi, vị và nhận biết của lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như thiệt giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của thiệt giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của thiệt giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Thân giới (thân, xét như một yếu tố) chỉ là giả danh. Xúc giới (yếu tố những gì thân chạm biết), thân thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng thân), cùng thân xúc (sự gặp gỡ giữa thân, vật được chạm và nhận biết của thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như thân giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của thân giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của thân giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Ý giới (ý, xét như một yếu tố) chỉ là giả danh. Pháp giới (ở đây là yếu tố những đối tượng của ý như ý niệm, ký ức), ý thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng ý), cùng ý xúc (sự gặp gỡ giữa ý, đối tượng và nhận biết của ý) và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như ý giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của ý giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của ý giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) chỉ là giả danh. Thủy giới (yếu tố nước, tính ẩm ướt kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như địa giới v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của địa giới v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của địa giới v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống vốn đầy khổ đau) chỉ là giả danh. Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ, tức lòng ham muốn), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức niết-bàn), đạo thánh đế (chân lý về con đường tu tập dẫn đến chấm dứt khổ) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như khổ thánh đế v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của khổ thánh đế v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của khổ thánh đế v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật — khâu đầu tiên trong mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sinh tử) chỉ là giả danh. Hành (những hành động tạo nghiệp do mê muội), thức (thức tâm đi vào đời sống mới), danh sắc (thân và tâm mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và cảnh), thọ (cảm giác), ái (lòng khao khát, ham muốn), thủ (sự nắm giữ, bám chặt), hữu (sự hình thành đời sống kế tiếp), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, lo, buồn phiền chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như vô minh v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của vô minh v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của vô minh v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Nội không (các giác quan bên trong là không, không có tự thể cố định) chỉ là giả danh. Ngoại không (các đối tượng bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều là không), không không (chính cái "không" cũng là không, không nên bám vào), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao như niết-bàn cũng là không), hữu vi không (những gì do nhân duyên tạo thành đều là không), vô vi không (những gì không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không chẳng có đầu, chẳng có cuối), tán không (các thứ vốn do hợp lại nên tan rã đều là không), vô biến dị không (cái không chẳng hề thay đổi), bản tánh không (bản tính vốn sẵn là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng vật là không), cộng tướng không (đặc tính chung của mọi vật cũng là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, nên là không), vô tánh không (không có tự tính nên là không), tự tánh không (chính tự tính cũng là không), vô tánh tự tánh không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như nội không v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của nội không v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của nội không v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Chân như (bản thể chân thật, vốn như thế, không thay đổi của mọi sự vật) chỉ là giả danh. Pháp giới (ở đây là cõi bản tính chân thật bao trùm mọi pháp), pháp tánh (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không hư dối), bất biến dị tánh (tính không đổi khác), bình đẳng tánh (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tánh (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (sự chân thật của các pháp vốn cố định như thế), pháp trụ (sự chân thật ấy luôn tồn tại như thế), thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tột cùng của sự thật), hư không giới (cõi như hư không, rộng khắp không ngăn ngại), bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như chân như v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của chân như v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của chân như v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu đưa sang bờ giác ngộ; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác) chỉ là giả danh. Tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn (nhẫn nại chịu đựng), tinh tiến (siêng năng không lùi bước), tĩnh lự (thiền định, tâm lắng yên chuyên chú), bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy rõ sự thật) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như bố thí ba-la-mật-đa v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của bố thí ba-la-mật-đa v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của bố thí ba-la-mật-đa v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định từ thấp đến cao) chỉ là giả danh. Bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) và bốn vô sắc định (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc vật chất) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như bốn tĩnh lự v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của bốn tĩnh lự v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của bốn tĩnh lự v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc vào sắc và vô sắc) chỉ là giả danh. Tám thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt thắng các cảnh đối tượng), chín thứ đệ định (chín tầng định tiến vào lần lượt theo thứ tự, không xen tâm khác), mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, màu xanh... trải khắp mọi nơi) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như tám giải thoát v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của tám giải thoát v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của tám giải thoát v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Bốn niệm trụ (bốn phép quán đặt tâm tỉnh giác vào thân, cảm giác, tâm và các pháp) chỉ là giả danh. Bốn chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng đạt sức định và thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc rễ tu tập: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như bốn niệm trụ v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của bốn niệm trụ v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của bốn niệm trụ v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi vật đều không có tự thể) chỉ là giả danh. Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không bám vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như không giải thoát môn v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của không giải thoát môn v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của không giải thoát môn v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Năm nhãn (năm loại "mắt" hay khả năng thấy biết: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) chỉ là giả danh. Sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, nghe xa, biết tâm người, nhớ đời trước, thấy xa và biết sinh tử của chúng sinh, dứt sạch phiền não) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như năm nhãn v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của năm nhãn v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của năm nhãn v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo...) chỉ là giả danh. Bốn vô sở úy (bốn điều Phật tự tin hoàn toàn, không e sợ khi thuyết pháp), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và giảng nói thông suốt không trở ngại về giáo pháp, ý nghĩa, ngôn ngữ và biện luận), đại từ (lòng thương lớn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có, không chung với hàng khác) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như mười lực của Phật v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của mười lực của Phật v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của mười lực của Phật v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Pháp vô vong thất (phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn nhớ rõ) chỉ là giả danh. Hằng trụ xả tánh (tính luôn an trụ trong sự buông xả, tâm bình thản không dao động) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như pháp vô vong thất v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của pháp vô vong thất v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của pháp vô vong thất v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Nhất thiết trí (trí biết được tính chung của tất cả các pháp, tức lẽ không) chỉ là giả danh. Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí của Phật, biết trọn vẹn cả tính chung lẫn mọi đặc điểm riêng của tất cả các pháp) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như nhất thiết trí v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của nhất thiết trí v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của nhất thiết trí v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Tất cả các môn đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất; "môn" là các pháp môn, các cửa tu) chỉ là giả danh. Tất cả các môn tam-ma-địa (tam-ma-địa: trạng thái định, tâm chuyên nhất vững vàng) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như tất cả các môn đà-la-ni v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của tất cả các môn đà-la-ni v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã bước vào dòng thánh, không còn đọa vào đường ác) chỉ là giả danh. Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như Dự lưu v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của Dự lưu v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của Dự lưu v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Dự lưu hướng (người đang tu hướng tới quả vị Dự lưu) và Dự lưu quả (người đã chứng đạt quả vị Dự lưu) chỉ là giả danh. Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như Dự lưu hướng, Dự lưu quả v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) chỉ là giả danh. Độc giác hướng (người đang tu hướng tới quả Độc giác) và Độc giác quả (người đã chứng quả Độc giác) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như Độc giác v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của Độc giác v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của Độc giác v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm lớn cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) chỉ là giả danh. Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, tức Phật, người giác ngộ trọn vẹn và đúng đắn) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như Bồ-tát ma-ha-tát v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của Bồ-tát ma-ha-tát v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của Bồ-tát ma-ha-tát v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Pháp của Bồ-tát ma-ha-tát (các hạnh tu của bậc đại Bồ-tát) chỉ là giả danh. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, bình đẳng trọn vẹn của Phật) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như pháp của Bồ-tát ma-ha-tát v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của pháp Bồ-tát ma-ha-tát v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của pháp Bồ-tát ma-ha-tát v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Thanh văn thừa (thừa: cỗ xe, ví cho con đường tu đưa người đến giải thoát; Thanh văn thừa: con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tu, hướng tới quả A-la-hán) chỉ là giả danh. Độc giác thừa (con đường của bậc Độc giác) và vô thượng thừa (con đường cao nhất, tức con đường Bồ-tát hướng tới thành Phật) chỉ là giả danh. Những giả danh như vậy không lìa pháp tánh. Cụ thọ Thiện Hiện không phá bỏ những giả danh như Thanh văn thừa v.v. ấy, mà vẫn nói pháp tánh của Thanh văn thừa v.v. Vì sao? Vì pháp tánh của Thanh văn thừa v.v. không bị phá hoại, cũng chẳng phải không bị phá hoại. Cho nên điều Thiện Hiện nói ra cũng không phá hoại, cũng chẳng phải không phá hoại.
Kiều-thi-ca! Cụ thọ Thiện Hiện đối với những pháp như vậy không phá bỏ giả danh mà vẫn nói được pháp tánh."
Cụ thọ Thiện Hiện nói với Đế Thích: "Kiều-thi-ca! Đúng vậy, đúng vậy! Như lời Phật dạy, tất cả mọi pháp đều không gì không phải là giả danh. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát sau khi biết tất cả các pháp chỉ là giả danh, thì nên học bát-nhã ba-la-mật-đa.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi sắc, không học nơi thọ, tưởng, hành, thức. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có sắc để có thể học trong đó, không thấy có thọ, tưởng, hành, thức để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi nhãn xứ, không học nơi nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có nhãn xứ để có thể học trong đó, không thấy có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi sắc xứ, không học nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có sắc xứ để có thể học trong đó, không thấy có thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi nhãn giới, không học nơi sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có nhãn giới để có thể học trong đó, không thấy có sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi nhĩ giới, không học nơi thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có nhĩ giới để có thể học trong đó, không thấy có thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi tỷ giới, không học nơi hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có tỷ giới để có thể học trong đó, không thấy có hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi thiệt giới, không học nơi vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có thiệt giới để có thể học trong đó, không thấy có vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi thân giới, không học nơi xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có thân giới để có thể học trong đó, không thấy có xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi ý giới, không học nơi pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có ý giới để có thể học trong đó, không thấy có pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi địa giới, không học nơi thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có địa giới để có thể học trong đó, không thấy có thủy, hỏa, phong, không, thức giới để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi khổ thánh đế, không học nơi tập, diệt, đạo thánh đế. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có khổ thánh đế để có thể học trong đó, không thấy có tập, diệt, đạo thánh đế để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi vô minh, không học nơi hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có vô minh để có thể học trong đó, không thấy có hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi nội không, không học nơi ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có nội không để có thể học trong đó, không thấy có ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi chân như, không học nơi pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có chân như để có thể học trong đó, không thấy có pháp giới cho đến bất tư nghì giới để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi bố thí ba-la-mật-đa, không học nơi tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có bố thí ba-la-mật-đa để có thể học trong đó, không thấy có tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi bốn tĩnh lự, không học nơi bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có bốn tĩnh lự để có thể học trong đó, không thấy có bốn vô lượng, bốn vô sắc định để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi tám giải thoát, không học nơi tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có tám giải thoát để có thể học trong đó, không thấy có tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi bốn niệm trụ, không học nơi bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có bốn niệm trụ để có thể học trong đó, không thấy có bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi không giải thoát môn, không học nơi vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có không giải thoát môn để có thể học trong đó, không thấy có vô tướng, vô nguyện giải thoát môn để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi năm nhãn, không học nơi sáu thần thông. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có năm nhãn để có thể học trong đó, không thấy có sáu thần thông để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi mười lực của Phật, không học nơi bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có mười lực của Phật để có thể học trong đó, không thấy có bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi pháp vô vong thất, không học nơi hằng trụ xả tánh. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có pháp vô vong thất để có thể học trong đó, không thấy có hằng trụ xả tánh để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi nhất thiết trí, không học nơi đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có nhất thiết trí để có thể học trong đó, không thấy có đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi tất cả các môn đà-la-ni, không học nơi tất cả các môn tam-ma-địa. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có tất cả các môn đà-la-ni để có thể học trong đó, không thấy có tất cả các môn tam-ma-địa để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi Dự lưu, không học nơi Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có Dự lưu để có thể học trong đó, không thấy có Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không học nơi Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có Dự lưu hướng, Dự lưu quả để có thể học trong đó, không thấy có Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi Độc giác, không học nơi Độc giác hướng, Độc giác quả. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có Độc giác để có thể học trong đó, không thấy có Độc giác hướng, Độc giác quả để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi Bồ-tát ma-ha-tát, không học nơi Tam-miệu-tam-Phật-đà. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có Bồ-tát ma-ha-tát để có thể học trong đó, không thấy có Tam-miệu-tam-Phật-đà để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi pháp của Bồ-tát ma-ha-tát, không học nơi vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có pháp của Bồ-tát ma-ha-tát để có thể học trong đó, không thấy có vô thượng chánh đẳng bồ-đề để có thể học trong đó.
Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát khi học như vậy thì không học nơi Thanh văn thừa, không học nơi Độc giác thừa, vô thượng thừa. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có Thanh văn thừa để có thể học trong đó, không thấy có Độc giác thừa, vô thượng thừa để có thể học trong đó."
Bấy giờ Thiên Đế Thích hỏi Thiện Hiện: "Thưa Đại đức (lời tôn xưng bậc tu hành có đức lớn)! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy sắc, không thấy thọ, tưởng, hành, thức? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhãn xứ, không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy sắc xứ, không thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ?
Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhãn giới, không thấy sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhĩ giới, không thấy thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy tỷ giới, không thấy hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thiệt giới, không thấy vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thân giới, không thấy xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy ý giới, không thấy pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra?
Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy địa giới, không thấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy khổ thánh đế, không thấy tập, diệt, đạo thánh đế? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy vô minh, không thấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền?
Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nội không, không thấy ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy chân như, không thấy pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới?
Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy bố thí ba-la-mật-đa, không thấy tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy bốn tĩnh lự, không thấy bốn vô lượng, bốn vô sắc định? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy tám giải thoát, không thấy tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy bốn niệm trụ, không thấy bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy không giải thoát môn, không thấy vô tướng, vô nguyện giải thoát môn? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy năm nhãn, không thấy sáu thần thông?
Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy mười lực của Phật, không thấy bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy pháp vô vong thất, không thấy hằng trụ xả tánh? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhất thiết trí, không thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy tất cả các môn đà-la-ni, không thấy tất cả các môn tam-ma-địa?
Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy Dự lưu, không thấy Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy Dự lưu hướng, Dự lưu quả, không thấy Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy Độc giác, không thấy Độc giác hướng, Độc giác quả? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy Bồ-tát ma-ha-tát, không thấy Tam-miệu-tam-Phật-đà? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy pháp của Bồ-tát ma-ha-tát, không thấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề? Thưa Đại đức! Vì cớ gì Bồ-tát ma-ha-tát không thấy Thanh văn thừa, không thấy Độc giác thừa, vô thượng thừa?"
Thiện Hiện đáp: "Kiều-thi-ca! Sắc, vì tánh của sắc là không (không có tự thể cố định, chỉ do nhân duyên hợp thành), nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy sắc. Thọ, tưởng, hành, thức, vì tánh của thọ, tưởng, hành, thức là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thọ, tưởng, hành, thức. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy sắc nên không học nơi sắc; vì không thấy thọ, tưởng, hành, thức nên không học nơi thọ, tưởng, hành, thức. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của sắc mà thấy cái không của sắc, không thể dùng cái không của thọ, tưởng, hành, thức mà thấy cái không của thọ, tưởng, hành, thức. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của sắc mà học nơi cái không của sắc, không thể đem cái không của thọ, tưởng, hành, thức mà học nơi cái không của thọ, tưởng, hành, thức.
Kiều-thi-ca! Nhãn xứ, vì tánh của nhãn xứ là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhãn xứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, vì tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy nhãn xứ nên không học nơi nhãn xứ; vì không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ nên không học nơi nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của nhãn xứ mà thấy cái không của nhãn xứ, không thể dùng cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà thấy cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của nhãn xứ mà học nơi cái không của nhãn xứ, không thể đem cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà học nơi cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ.
Kiều-thi-ca! Sắc xứ, vì tánh của sắc xứ là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy sắc xứ. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, vì tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy sắc xứ nên không học nơi sắc xứ; vì không thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ nên không học nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của sắc xứ mà thấy cái không của sắc xứ, không thể dùng cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà thấy cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của sắc xứ mà học nơi cái không của sắc xứ, không thể đem cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà học nơi cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ.
Kiều-thi-ca! Nhãn giới, vì tánh của nhãn giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhãn giới. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, vì tánh của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy nhãn giới nên không học nơi nhãn giới; vì không thấy sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, nên không học nơi sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của nhãn giới mà thấy cái không của nhãn giới, không thể dùng cái không của sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra mà thấy cái không của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của nhãn giới mà học nơi cái không của nhãn giới, không thể đem cái không của sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra mà học nơi cái không của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra.
Kiều-thi-ca! Nhĩ giới, vì tánh của nhĩ giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy nhĩ giới. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, vì tánh của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy nhĩ giới nên không học nơi nhĩ giới; vì không thấy thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, nên không học nơi thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của nhĩ giới mà thấy cái không của nhĩ giới, không thể dùng cái không của thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra mà thấy cái không của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của nhĩ giới mà học nơi cái không của nhĩ giới, không thể đem cái không của thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra mà học nơi cái không của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra.
Kiều-thi-ca! Tỷ giới, vì tánh của tỷ giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy tỷ giới. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, vì tánh của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy tỷ giới nên không học nơi tỷ giới; vì không thấy hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, nên không học nơi hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của tỷ giới mà thấy cái không của tỷ giới, không thể dùng cái không của hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra mà thấy cái không của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của tỷ giới mà học nơi cái không của tỷ giới, không thể đem cái không của hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra mà học nơi cái không của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra.
Kiều-thi-ca! Thiệt giới, vì tánh của thiệt giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thiệt giới. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, vì tánh của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy thiệt giới nên không học nơi thiệt giới; vì không thấy vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, nên không học nơi vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của thiệt giới mà thấy cái không của thiệt giới, không thể dùng cái không của vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra mà thấy cái không của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của thiệt giới mà học nơi cái không của thiệt giới, không thể đem cái không của vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra mà học nơi cái không của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra.
Kiều-thi-ca! Thân giới, vì tánh của thân giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thân giới. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, vì tánh của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy thân giới nên không học nơi thân giới; vì không thấy xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, nên không học nơi xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của thân giới mà thấy cái không của thân giới, không thể dùng cái không của xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra mà thấy cái không của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của thân giới mà học nơi cái không của thân giới, không thể đem cái không của xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra mà học nơi cái không của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra.
Kiều-thi-ca! Ý giới, vì tánh của ý giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy ý giới. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, vì tánh của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy ý giới nên không học nơi ý giới; vì không thấy pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, nên không học nơi pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của ý giới mà thấy cái không của ý giới, không thể dùng cái không của pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra mà thấy cái không của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của ý giới mà học nơi cái không của ý giới, không thể đem cái không của pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra mà học nơi cái không của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra.
Kiều-thi-ca! Địa giới, vì tánh của địa giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy địa giới. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới, vì tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không, nên Bồ-tát ma-ha-tát không thấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Kiều-thi-ca! Bồ-tát ma-ha-tát vì không thấy địa giới nên không học nơi địa giới; vì không thấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới nên không học nơi thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Vì sao? Kiều-thi-ca! Vì không thể dùng cái không của địa giới mà thấy cái không của địa giới, không thể dùng cái không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà thấy cái không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Kiều-thi-ca! Vì không thể đem cái không của địa giới mà học nơi cái không của địa giới, không thể đem cái không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà học nơi cái không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ tám mươi lăm.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ tám mươi sáu.
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video