Thiên 117 — Hội 1 · Phẩm 28 Khen các đức · phần 1

 Phần thứ nhất, phẩm "Ngợi khen các công đức" thứ hai mươi tám, phần một.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba, đứng đầu các vị trời) thưa với Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") rằng: "Thưa Đại đức (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức lớn)! Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấu suốt bản chất thật của mọi sự; "Ba-la-mật-đa" nghĩa là pháp tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) mà các Bồ-tát Ma-ha-tát (các bậc Bồ-tát lớn, tức người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) thực hành là Ba-la-mật-đa lớn, là Ba-la-mật-đa không thể đo lường, là Ba-la-mật-đa không có bờ mé. Các bậc Dự lưu (bậc thánh vừa bước vào dòng thánh, quả vị thứ nhất trong bốn quả vị của hàng Thanh văn) học trong pháp này mà đạt quả Dự lưu. Các bậc Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn sinh trở lại cõi người một lần nữa) học trong pháp này mà đạt quả Nhất lai. Các bậc Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn sinh trở lại cõi Dục, tức cõi còn tham muốn ngũ dục) học trong pháp này mà đạt quả Bất hoàn. Các bậc A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) học trong pháp này mà đạt quả A-la-hán. Các bậc Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, vào thời không có Phật ra đời) học trong pháp này mà đạt Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác). Các Bồ-tát Ma-ha-tát học trong pháp này thì có thể thành thục hữu tình (giúp chúng sinh, tức các loài có tình thức, làm cho căn lành của họ chín muồi), nghiêm tịnh Phật độ (làm cho cõi nước của Phật mình sau này được trang nghiêm, trong sạch), chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật)."

 Thiện Hiện bảo: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói. Này Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Đế Thích, theo dòng họ của ngài khi còn làm người)! Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành là Ba-la-mật-đa lớn, là Ba-la-mật-đa không thể đo lường, là Ba-la-mật-đa không có bờ mé. Này Kiều-thi-ca! Dù là quá khứ, hiện tại hay vị lai, các bậc Dự lưu học trong pháp này mà đạt quả Dự lưu, các bậc Nhất lai học trong pháp này mà đạt quả Nhất lai, các bậc Bất hoàn học trong pháp này mà đạt quả Bất hoàn, các bậc A-la-hán học trong pháp này mà đạt quả A-la-hán, các bậc Độc giác học trong pháp này mà đạt Độc giác Bồ-đề, các Bồ-tát Ma-ha-tát học trong pháp này thì có thể thành thục hữu tình, nghiêm tịnh Phật độ, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Này Kiều-thi-ca! Vì sắc (phần vật chất, gồm thân thể và cảnh vật) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì thọ (sự cảm nhận khổ, vui, hoặc không khổ không vui), tưởng (sự nhận biết, hình dung đối tượng), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, quyết định), thức (sự phân biệt, hay biết của tâm) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì sắc uẩn (uẩn là nhóm, khối tích tụ; năm uẩn sắc, thọ, tưởng, hành, thức là năm nhóm yếu tố hợp thành con người) v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhãn xứ (xứ là chỗ làm phát sinh nhận thức; nhãn xứ là con mắt với tư cách cơ quan cảm giác) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý, tâm suy nghĩ) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (những gì thân xúc chạm), pháp xứ (các đối tượng của ý) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì sắc xứ v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhãn giới (giới là yếu tố, thành phần; nhãn giới là yếu tố con mắt) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sắc giới (yếu tố hình sắc mà mắt thấy), nhãn thức giới (yếu tố cái biết phát sinh nơi mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết) và các thọ do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì nhãn giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhĩ giới (yếu tố tai) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết nơi tai), cùng nhĩ xúc (sự tiếp xúc nơi tai) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì tỷ giới (yếu tố mũi) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (cái biết nơi mũi), cùng tỷ xúc (sự tiếp xúc nơi mũi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì tỷ giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì thiệt giới (yếu tố lưỡi) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (cái biết nơi lưỡi), cùng thiệt xúc (sự tiếp xúc nơi lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì thiệt giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì thân giới (yếu tố thân) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì xúc giới (yếu tố những gì thân xúc chạm), thân thức giới (cái biết nơi thân), cùng thân xúc (sự tiếp xúc nơi thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì thân giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì ý giới (yếu tố ý) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì pháp giới (ở đây là yếu tố các đối tượng của ý), ý thức giới (cái biết nơi ý), cùng ý xúc (sự tiếp xúc nơi ý) và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì ý giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố tâm thức) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì địa giới v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì Khổ thánh đế (thánh đế là chân lý mà bậc thánh thấy rõ; Khổ đế là chân lý về sự khổ của đời sống) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức niết-bàn), Đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến dứt khổ) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì Khổ thánh đế v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì vô minh (sự mê muội không thấy rõ sự thật, khâu đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên khiến chúng sinh xoay vòng sinh tử) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì hành (những hành động tạo nghiệp), thức (tâm thức đi thác sinh), danh sắc (tâm và thân lúc mới hình thành trong thai), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc với cảnh), thọ (cảm nhận), ái (lòng tham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hiện hữu, tức nghiệp lực dẫn đến đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, lo, não đều lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì vô minh v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nội không ("không" là trống rỗng, không có tự thể cố định; nội không là các pháp bên trong như sáu giác quan đều không) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì ngoại không (các pháp bên ngoài như sáu cảnh đều không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng không), đại không (mười phương không gian cũng không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn không), vô tế không (cái không có khởi đầu và kết thúc cũng không), tán không (các pháp vốn tan rã, không có gì để giữ hay bỏ), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng không), bản tính không (bản tính của các pháp vốn không), tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp cũng không), cộng tướng không (đặc tính chung như vô thường, khổ cũng không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không có gì có thể nắm bắt được), vô tính không (cái "không có tính chất" cũng không), tự tính không (tự tính của các pháp vốn không), vô tính tự tính không (cả vô tính lẫn tự tính đều không) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì nội không v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì chân như (thể tính chân thật, như thế mãi không đổi, của mọi pháp) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì pháp giới (ở đây là bản thể chung làm nền tảng cho mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính chẳng hư dối), bất biến dị tính (tính chẳng đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh khởi), pháp định (tính quyết định không lay chuyển của pháp), pháp trụ (tính an trụ thường còn của pháp), thật tế (bờ mé chân thật, tức chỗ tột cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rỗng rang như hư không), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì chân như v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bố thí Ba-la-mật-đa (sự cho tặng hoàn hảo, không chấp vào người cho, vật cho, người nhận) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng), tinh tấn (siêng năng không lùi bước), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét) và Bát-nhã Ba-la-mật-đa lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì bố thí Ba-la-mật-đa v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) và bốn vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì bốn tĩnh lự v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc của hình sắc và lòng tham đắm) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì tám thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng quán), chín thứ đệ định (chín tầng định tu lần lượt nối tiếp nhau: bốn thiền, bốn định vô sắc và định diệt thọ tưởng), mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì tám giải thoát v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bốn niệm trụ (bốn cách giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì bốn chánh đoạn (bốn sự gắng sức chân chánh: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), bốn thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ chân chánh, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy biết chân chánh, suy nghĩ chân chánh, lời nói chân chánh, việc làm chân chánh, nghề sống chân chánh, siêng năng chân chánh, nhớ nghĩ chân chánh, định chân chánh) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì bốn niệm trụ v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều trống rỗng) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp không có hình tướng để chấp giữ) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không còn mong cầu, không tạo tác) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì không giải thoát môn v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì năm nhãn v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật có, như biết rõ điều gì hợp lẽ hay không hợp lẽ, biết nghiệp báo của chúng sinh…) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì bốn vô sở úy (bốn điều tự tin không chút sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn trước hạnh phúc của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả, bình đẳng với tất cả), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng có của Phật, không chung với hàng Thanh văn, Độc giác) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì mười lực của Phật v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì pháp không quên mất (luôn ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì tính luôn an trụ trong xả (tâm lúc nào cũng bình thản, buông xả) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì pháp không quên mất v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết tường tận mọi tướng trạng của mọi pháp, là trí của Phật) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì tất cả các pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên mất) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì tất cả các pháp môn tam-ma-địa (thiền định, tâm chuyên chú vào một đối tượng) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp môn đà-la-ni v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bậc Dự lưu lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì bậc Dự lưu v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu tiến tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (đã chứng được quả Dự lưu) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì Dự lưu hướng, Dự lưu quả v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bậc Độc giác lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì Độc giác hướng và Độc giác quả lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì bậc Độc giác v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì Bồ-tát Ma-ha-tát lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chánh đẳng giác, giác ngộ chân chánh trọn vẹn, tức là Phật) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì Thanh văn thừa ("thừa" là cỗ xe, tức con đường tu; Thanh văn thừa là con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tu chứng) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì Độc giác thừa (con đường của bậc Độc giác) và Vô thượng thừa (cỗ xe cao nhất, tức con đường Bồ-tát đưa đến thành Phật) lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn. Vì sao vậy? Vì Thanh văn thừa v.v., ở thời trước, thời giữa, thời sau đều không thể nắm bắt được, nên gọi là lớn. Do những pháp ấy lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng được gọi là lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì lý do ấy mà tôi nói rằng: vì sắc v.v. lớn, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng lớn.

 Này Kiều-thi-ca! Vì sắc không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì thọ, tưởng, hành, thức không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của sắc uẩn v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không (khoảng trống không) thì số lượng không thể nắm bắt được; sắc uẩn v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên sắc uẩn v.v. cũng không thể đo lường; vì sắc uẩn v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhãn xứ không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của nhãn xứ v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; nhãn xứ v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên nhãn xứ v.v. cũng không thể đo lường; vì nhãn xứ v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì sắc xứ không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của sắc xứ v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; sắc xứ v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên sắc xứ v.v. cũng không thể đo lường; vì sắc xứ v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhãn giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của nhãn giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; nhãn giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên nhãn giới v.v. cũng không thể đo lường; vì nhãn giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhĩ giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của nhĩ giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; nhĩ giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên nhĩ giới v.v. cũng không thể đo lường; vì nhĩ giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì tỷ giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của tỷ giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; tỷ giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên tỷ giới v.v. cũng không thể đo lường; vì tỷ giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì thiệt giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của thiệt giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; thiệt giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên thiệt giới v.v. cũng không thể đo lường; vì thiệt giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì thân giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của thân giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; thân giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên thân giới v.v. cũng không thể đo lường; vì thân giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì ý giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của ý giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; ý giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên ý giới v.v. cũng không thể đo lường; vì ý giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì địa giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của địa giới v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; địa giới v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên địa giới v.v. cũng không thể đo lường; vì địa giới v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì Khổ thánh đế không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì Tập, Diệt, Đạo thánh đế không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của Khổ thánh đế v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; Khổ thánh đế v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên Khổ thánh đế v.v. cũng không thể đo lường; vì Khổ thánh đế v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì vô minh không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, não không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của vô minh v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; vô minh v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên vô minh v.v. cũng không thể đo lường; vì vô minh v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nội không không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của nội không v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; nội không v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên nội không v.v. cũng không thể đo lường; vì nội không v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì chân như không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của chân như v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; chân như v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên chân như v.v. cũng không thể đo lường; vì chân như v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bố thí Ba-la-mật-đa không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của bố thí Ba-la-mật-đa v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; bố thí Ba-la-mật-đa v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên bố thí Ba-la-mật-đa v.v. cũng không thể đo lường; vì bố thí Ba-la-mật-đa v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bốn tĩnh lự không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì bốn vô lượng, bốn vô sắc định không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của bốn tĩnh lự v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; bốn tĩnh lự v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên bốn tĩnh lự v.v. cũng không thể đo lường; vì bốn tĩnh lự v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì tám giải thoát không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của tám giải thoát v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; tám giải thoát v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên tám giải thoát v.v. cũng không thể đo lường; vì tám giải thoát v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì bốn niệm trụ không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của bốn niệm trụ v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; bốn niệm trụ v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên bốn niệm trụ v.v. cũng không thể đo lường; vì bốn niệm trụ v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì không giải thoát môn không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của không giải thoát môn v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; không giải thoát môn v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên không giải thoát môn v.v. cũng không thể đo lường; vì không giải thoát môn v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì năm nhãn không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sáu thần thông không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của năm nhãn v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; năm nhãn v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên năm nhãn v.v. cũng không thể đo lường; vì năm nhãn v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì mười lực của Phật không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của mười lực của Phật v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; mười lực của Phật v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên mười lực của Phật v.v. cũng không thể đo lường; vì mười lực của Phật v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì pháp không quên mất không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì tính luôn an trụ trong xả không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của pháp không quên mất v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; pháp không quên mất v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên pháp không quên mất v.v. cũng không thể đo lường; vì pháp không quên mất v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì nhất thiết trí không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của nhất thiết trí v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; nhất thiết trí v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên nhất thiết trí v.v. cũng không thể đo lường; vì nhất thiết trí v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Này Kiều-thi-ca! Vì tất cả các pháp môn đà-la-ni không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì tất cả các pháp môn tam-ma-địa không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì số lượng của tất cả các pháp môn đà-la-ni v.v. không thể nắm bắt được, nên nói là không thể đo lường. Này Kiều-thi-ca! Ví như hư không thì số lượng không thể nắm bắt được; tất cả các pháp môn đà-la-ni v.v. cũng vậy, số lượng không thể nắm bắt được. Này Kiều-thi-ca! Vì hư không không thể đo lường, nên tất cả các pháp môn đà-la-ni v.v. cũng không thể đo lường; vì tất cả các pháp môn đà-la-ni v.v. không thể đo lường, nên Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành cũng không thể đo lường.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi tám (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ chín mươi chín.

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video