Thiên 12 — Hội 1 · Phẩm 5 Khen công đức thù thắng

 Phần đầu (Sơ phần: phần thứ nhất của bộ kinh Đại Bát-nhã), phẩm thứ năm: Khen ngợi công đức thù thắng (công đức hơn hẳn mọi thứ khác).

 Khi ấy, cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tăng có đức hạnh và tuổi đạo cao, nghĩa là "người đủ đầy tuổi thọ của đời sống tu hành") Xá-lợi-tử (Śāriputra, đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất), cụ thọ Đại Mục-liên (Mahāmaudgalyāyana, đệ tử thần thông bậc nhất), cụ thọ Đại Ẩm Quang (Mahākāśyapa, thường gọi là Ma-ha Ca-diếp, đệ tử khổ hạnh bậc nhất), cụ thọ Thiện Hiện (Subhūti, thường gọi là Tu-bồ-đề, đệ tử hiểu lý "không" bậc nhất), cùng các vị bí-sô (tức tỳ-kheo: tăng nam đã xuất gia và nhận đủ giới) lớn được mọi người biết đến và kính trọng, các vị bí-sô-ni (tức tỳ-kheo-ni: tăng nữ đã xuất gia và nhận đủ giới), cùng chúng Bồ-tát ma-ha-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; "ma-ha-tát" nghĩa là "chúng sinh lớn", chỉ các vị Bồ-tát đã tu tập cao sâu), các ổ-ba-sách-ca (tức ưu-bà-tắc: nam Phật tử tại gia đã quy y và giữ giới), các ổ-ba-tư-ca (tức ưu-bà-di: nữ Phật tử tại gia đã quy y và giữ giới), đều từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính chắp tay, cùng thưa với Phật rằng:

 "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Đức Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật, đưa người tu vượt qua bờ sinh tử sang bờ giải thoát; "bát-nhã" là trí tuệ, "ba-la-mật-đa" là đến bờ bên kia, tức pháp tu đã hoàn thiện đến tột cùng) mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa lớn lao. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa rộng khắp. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa bậc nhất. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa vượt trội. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa tốt đẹp. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa sâu kín nhiệm mầu. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa đáng tôn quý. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa cao vời. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa tột bậc. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa cùng cực. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa cao trên. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không gì cao hơn. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa cao hơn cả cái không gì cao hơn.

 Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa bình đẳng. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không gì sánh bằng. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng (chỉ ngang bằng với cái không gì sánh bằng, tức chỉ ngang với chư Phật). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không có gì đối lập để so sánh. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa giống như hư không. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi sự vật cũng không có thực thể). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa cộng tướng không (đặc tính chung của các sự vật, như vô thường, khổ…, cũng không có thực thể). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa nhất thiết pháp không (tất cả các pháp, tức mọi sự vật và hiện tượng, đều không có tự thể). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa bất khả đắc không (mọi thứ đem ra tìm cầu đều không thể nắm bắt được). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa vô tính không (ngay cái "không có tự tính" cũng là không). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa tự tính không (bản chất riêng của sự vật vốn là không). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa vô tính tự tính không (cả cái "không có tự tính" lẫn "tự tính" đều là không). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa vô biến dị không (những pháp không bị buông bỏ, không đổi khác cũng là không).

 Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không sinh ra. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không mất đi. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không vướng nhơ bẩn. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không tranh chấp. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa vắng lặng. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa xa lìa (phiền não và mọi chấp trước). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa lặng dứt. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa chế ngự (phiền não). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa minh chú (câu chú sáng suốt, có sức phá trừ tăm tối). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa chân thật. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa mở bày mọi công đức. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa làm nên mọi công đức. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa phá được tất cả. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Bồ-tát ma-ha-tát có được là ba-la-mật-đa không gì khuất phục được.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành bố thí (đem của cải, giáo pháp, sự che chở trao cho người khác) vô đẳng đẳng, có thể làm tròn đầy bố thí vô đẳng đẳng, có thể làm đầy đủ trọn vẹn bố thí ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng, có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật) thù thắng, có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật).

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành tịnh giới (giữ giới luật trong sạch) vô đẳng đẳng, có thể làm tròn đầy tịnh giới vô đẳng đẳng, có thể làm đầy đủ trọn vẹn tịnh giới ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng, có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng, có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành an nhẫn (nhẫn nhục, an nhiên chịu đựng mọi nghịch cảnh) vô đẳng đẳng, có thể làm tròn đầy an nhẫn vô đẳng đẳng, có thể làm đầy đủ trọn vẹn an nhẫn ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng, có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng, có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành tinh tiến (siêng năng làm điều lành, không lùi bước) vô đẳng đẳng, có thể làm tròn đầy tinh tiến vô đẳng đẳng, có thể làm đầy đủ trọn vẹn tinh tiến ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng, có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng, có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành tĩnh lự (thiền định: tâm lắng yên và quán xét) vô đẳng đẳng, có thể làm tròn đầy tĩnh lự vô đẳng đẳng, có thể làm đầy đủ trọn vẹn tĩnh lự ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng, có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng, có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành bát-nhã vô đẳng đẳng, có thể làm tròn đầy bát-nhã vô đẳng đẳng, có thể làm đầy đủ trọn vẹn bát-nhã ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng, có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng, có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể an trụ (đứng vững, sống trọn trong đó) vô đẳng đẳng nơi: nội không (sáu giác quan bên trong — mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — đều là không), ngoại không (sáu đối tượng bên ngoài — hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, các pháp — đều là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều là không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không có khởi đầu, không có tận cùng cũng là không), tán không (các pháp do nhiều phần hợp lại, tan rã ra thì là không), vô biến dị không, bản tính không (bản tính vốn có của mọi pháp là không), tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng từ nội không cho đến vô tính tự tính không; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng từ nội không cho đến vô tính tự tính không; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể an trụ vô đẳng đẳng nơi: chân như (bản thể chân thật, như như không đổi của mọi pháp), pháp giới (cõi bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa khỏi sự sinh khởi), pháp định (sự an định, quyết định của các pháp), pháp trụ (sự an trụ của các pháp), thực tế (bờ mé chân thật của sự vật), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng từ chân như cho đến bất tư nghị giới; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng từ chân như cho đến bất tư nghị giới; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng: tứ niệm trụ (bốn phép quán: quán thân là không sạch, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái ta), tứ chính đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm điều lành đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh phát ra từ năm gốc rễ ấy), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, siêng năng, vui, nhẹ nhàng an ổn, nhớ nghĩ, định, buông xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh đường của bậc thánh: thấy chân chính, suy nghĩ chân chính, lời nói chân chính, việc làm chân chính, nghề sống chân chính, siêng năng chân chính, nhớ nghĩ chân chính, định chân chính); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng từ tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng từ tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể an trụ vô đẳng đẳng nơi các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo (bốn chân lý của bậc thánh: đời là khổ; nguyên nhân gây ra khổ; sự chấm dứt khổ; con đường đưa đến chấm dứt khổ); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui của người, buông xả bình đẳng), tứ vô sắc định (bốn tầng định thuộc cõi vô sắc — cõi không còn thân hình: định không gian vô biên, định thức vô biên, định không có gì cả, định chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng bát giải thoát (tám phép thiền giúp thoát khỏi sự trói buộc của thân sắc và các tầng định), bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ và vượt thắng các đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối nhau theo thứ tự: bốn thiền, bốn định vô sắc và định diệt hết cảm thọ, tư tưởng), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng — đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, không gian, thức — trải khắp mọi nơi); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng các cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa đưa đến giải thoát: thấy mọi pháp là không; không chấp vào hình tướng; không còn mong cầu, tạo tác); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng các cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng các cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng các pháp môn đà-la-ni (pháp môn tổng trì: ghi nhớ, gìn giữ mọi giáo pháp không quên mất) và các pháp môn tam-ma-địa (pháp môn thiền định: tâm chuyên chú vào một chỗ); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng các pháp môn đà-la-ni và tam-ma-địa; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng các pháp môn đà-la-ni và tam-ma-địa; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng các địa của Bồ-tát ma-ha-tát (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát, thường kể là mười địa); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng các địa của Bồ-tát ma-ha-tát; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng các địa của Bồ-tát ma-ha-tát; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hiện tự tại, tai nghe khắp, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy khắp, dứt sạch phiền não); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng ngũ nhãn, lục thần thông; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng ngũ nhãn, lục thần thông; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng: mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý, điều gì không hợp lý, biết rõ nghiệp báo…), tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và diễn nói không bị ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về tài biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui), đại xả (tâm buông bỏ lớn, bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng từ mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng từ mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng pháp không quên mất (luôn ghi nhớ rõ ràng, không sai sót) và tính luôn an trụ trong buông xả (tâm thường bình thản, không vướng mắc); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng pháp không quên mất và tính luôn an trụ trong buông xả; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng pháp không quên mất và tính luôn an trụ trong buông xả; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao trên hết, mầu nhiệm nhất, có thế lực lớn, có thể tu hành vô đẳng đẳng nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không, trí của hàng Thanh văn, Độc giác), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh, trí của Bồ-tát), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ trọn vẹn mọi tướng trạng sai khác của tất cả các pháp, trí của Phật); có thể làm tròn đầy vô đẳng đẳng nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; có thể làm đầy đủ trọn vẹn vô đẳng đẳng nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; có thể đạt được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm mầu nhiệm bằng vô số tướng hảo thù thắng; có thể chứng được diệu pháp vô đẳng đẳng, tức là vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bạch Thế Tôn! Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) cũng nhờ tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, có thể tu hành, an trụ, làm tròn đầy và đầy đủ các thứ công đức, nên được sắc (thân thể, hình chất) vô đẳng đẳng, được thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình tướng), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) vô đẳng đẳng, chứng bồ-đề (giác ngộ) vô đẳng đẳng, chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp; ví giáo pháp như bánh xe quay đi nghiền nát phiền não) vô đẳng đẳng, cứu độ giải thoát vô lượng loài hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có tâm thức), khiến họ được lợi ích và an vui thù thắng. Chư Phật trong quá khứ, vị lai, hiện tại cũng đều siêng năng tu học bát-nhã ba-la-mật-đa, mọi công đức đều tròn đầy, nên đã chứng, sẽ chứng, đang chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, chuyển pháp luân mầu nhiệm, cứu độ vô lượng chúng sinh, khiến họ được lợi ích và an vui thù thắng. Vì vậy, bạch Thế Tôn, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn đối với tất cả các pháp đều vượt đến bờ bên kia (bờ giải thoát, thấu suốt trọn vẹn), thì nên học bát-nhã ba-la-mật-đa. Bạch Thế Tôn! Đối với các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, toàn thể thế gian, dù là trời, là người, là a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có phước lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến) v.v., đều nên cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ, khiến các vị ấy tinh tấn tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa không bị trở ngại, không bị ngăn cản."

 Khi ấy, Thế Tôn bảo các vị Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật giảng dạy mà giác ngộ) và các Bồ-tát ma-ha-tát rằng: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như các ông nói. Đối với các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, toàn thể thế gian, dù là trời, là người, là a-tố-lạc v.v., đều nên cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ, khiến các vị ấy tinh tấn tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa không bị trở ngại, không bị ngăn cản. Vì sao vậy? Vì nhờ các Bồ-tát ma-ha-tát này mà thế gian mới có loài người và chư thiên xuất hiện, đó là: các dòng họ lớn sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ sĩ ở Ấn Độ xưa), các dòng họ lớn bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), các dòng họ lớn trưởng giả (người giàu có, có đức độ và uy tín), các dòng họ lớn cư sĩ (người tại gia giàu có, có địa vị); hoặc chuyển luân vương (vị vua lý tưởng, cai trị thiên hạ bằng chính pháp chứ không bằng vũ lực);

 hoặc các cõi trời thuộc cõi dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dục lạc): trời Tứ đại vương chúng (cõi trời của bốn vị Thiên vương canh giữ bốn phương), trời Ba mươi ba (tức trời Đao-lợi, do vua trời Đế Thích đứng đầu), trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa (tức trời Đâu-suất), trời Lạc biến hóa (trời vui với cảnh do mình tự biến hóa ra), trời Tha hóa tự tại (trời tự tại hưởng cảnh do người khác biến hóa ra); hoặc các cõi trời thuộc cõi sắc (cõi đã lìa dục, chỉ còn thân hình vi tế), ở tầng thiền thứ nhất: trời Phạm chúng, trời Phạm phụ, trời Phạm hội, trời Đại Phạm; ở tầng thiền thứ hai: trời Quang, trời Thiểu quang (ánh sáng ít), trời Vô lượng quang (ánh sáng vô lượng), trời Cực quang tịnh (ánh sáng trong sạch tột bậc); ở tầng thiền thứ ba: trời Tịnh, trời Thiểu tịnh (trong sạch ít), trời Vô lượng tịnh (trong sạch vô lượng), trời Biến tịnh (trong sạch khắp cả); ở tầng thiền thứ tư: trời Quảng, trời Thiểu quảng (phước rộng ít), trời Vô lượng quảng (phước rộng vô lượng), trời Quảng quả (quả phước rộng lớn); hoặc trời Vô tưởng hữu tình (cõi chúng sinh không có tư tưởng); hoặc trời Vô Phiền (?) (trời không phiền não), trời Vô nhiệt (không nóng bức), trời Thiện hiện (hiện ra tốt đẹp), trời Thiện kiến (thấy biết tốt đẹp), trời Sắc cứu cánh (tầng cao nhất của cõi sắc) — năm cõi này là nơi ở của các bậc thánh đã không còn trở lại cõi dục; hoặc các cõi trời thuộc cõi vô sắc (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm thức): trời Không vô biên xứ (cảnh không gian vô biên), trời Thức vô biên xứ (cảnh thức vô biên), trời Vô sở hữu xứ (cảnh không có gì cả), trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cảnh chẳng phải có tưởng, chẳng phải không có tưởng) — đều xuất hiện ở đời.

 Nhờ các Bồ-tát ma-ha-tát này mà mới có các bậc dự lưu (quả thánh đầu tiên, vừa bước vào dòng thánh), nhất lai (còn trở lại cõi dục một lần nữa), bất hoàn (không còn trở lại cõi dục), a-la-hán (đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời), Bồ-tát ma-ha-tát, và chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác ("Ứng" là bậc đáng được cúng dường; "Chính Đẳng Giác" là bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp) xuất hiện ở đời. Nhờ các Bồ-tát ma-ha-tát này mà thế gian mới có Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) xuất hiện, đem lại lợi ích lớn cho các hữu tình. Nhờ các Bồ-tát ma-ha-tát này mà thế gian mới có đủ thứ vật dụng nuôi sống và đồ dùng an vui xuất hiện, đó là: đồ ăn uống, áo quần, đồ nằm, nhà cửa, đèn đuốc, cùng các thứ báu như ngọc mạt-ni (ngọc báu trong sáng, có thể làm theo ý muốn), ngọc trai, lưu ly, vỏ ốc quý, ngọc bích, san hô, vàng, bạc v.v. xuất hiện ở đời. Nói tóm lại, mọi niềm vui của người, trời v.v. trong thế gian, cùng niềm vui niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử, giải thoát hoàn toàn), không gì là không nhờ những Bồ-tát ma-ha-tát như thế mà có.

 Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ma-ha-tát này tự mình chân chính tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính an trụ nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, cũng dạy người khác an trụ; tự mình an trụ nơi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, cũng dạy người khác an trụ; tự mình chân chính tu hành tứ niệm trụ, tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính an trụ nơi các thánh đế khổ, tập, diệt, đạo, cũng dạy người khác an trụ; tự mình chân chính tu hành tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, cũng dạy người khác tu hành;

 tự mình chân chính tu hành các cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành các pháp môn đà-la-ni, các pháp môn tam-ma-địa, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành các địa của Bồ-tát, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành ngũ nhãn, lục thần thông, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành mười lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành pháp không quên mất, tính luôn an trụ trong buông xả, cũng dạy người khác tu hành; tự mình chân chính tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng dạy người khác tu hành. Vì vậy, nhờ các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả hữu tình đều được lợi ích và an vui thù thắng."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video