Thiên 124 — Hội 1 · Phẩm 30 So lường công đức · phần 1

 Phần thứ nhất, phẩm thứ ba mươi: So sánh công đức (cân nhắc xem phước lành do việc làm nào đem lại nhiều hơn), đoạn một.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua các cõi trời, ngự ở cõi trời Ba Mươi Ba) bạch Phật rằng: Thưa Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), nếu có người thiện nam, tín nữ (những người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) chép bộ kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) này, trang hoàng bằng đủ mọi cách, rồi cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Họ lại dùng đủ thứ vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường. Lại có người thiện nam, tín nữ, sau khi Phật nhập Niết-bàn (qua đời, vào cảnh giới tịch diệt hoàn toàn, không còn sinh tử), dựng tốt-đổ-ba (tháp thờ di cốt Phật), trang hoàng bằng bảy thứ báu, dùng hộp báu đựng thiết-lợi-la (xá-lợi, tức di cốt của Phật) đặt vào trong, rồi cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Họ lại dùng đủ thứ vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường. Trong hai khối phước ấy, khối nào nhiều hơn?

 Phật nói: Kiêu-thi-ca (tên gọi khác của Đế Thích), Ta hỏi lại ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Ông nghĩ thế nào? Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết trọn hết thảy mọi điều, là trí tối thượng của Phật) và thân tướng hảo (thân có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của Phật) mà Như Lai có được, là do tu học pháp nào mà được?

 Thiên Đế Thích thưa: Thưa Thế Tôn, nhất thiết trí trí và thân tướng hảo mà Như Lai có được là do tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà được.

 Phật bảo Kiêu-thi-ca: Đúng thế, đúng thế, đúng như ông nói. Ta nhờ tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa nên được nhất thiết trí trí và thân tướng hảo. Vì sao vậy? Kiêu-thi-ca, vì không học Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chứng được Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật) thì không bao giờ có chuyện đó. Kiêu-thi-ca, không phải vì có được thân tướng hảo mà gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân lý như thật mà đến; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp); chỉ vì chứng được nhất thiết trí trí nên mới gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

 Kiêu-thi-ca, nhất thiết trí trí mà Như Lai có được là lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa làm nhân mà phát sinh; thân tướng hảo của Phật chỉ là chỗ nương tựa. Nếu không nương vào thân tướng hảo của Phật thì nhất thiết trí trí không có cách nào vận hành. Vì thế, Bát-nhã ba-la-mật-đa chính là nhân sinh ra nhất thiết trí trí; và để cho trí ấy hiện ra trước mắt, nối tiếp không dứt, nên lại tu tập thân tướng hảo của Phật. Thân tướng hảo này nếu không phải là chỗ nương tựa của biến trí (trí biết khắp mọi điều của Phật) thì hết thảy trời, rồng, a-tố-lạc (a-tu-la, một loài thần hiếu chiến) v.v. đã không hết lòng cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Chính vì thân tướng hảo là chỗ nương tựa của biến trí của Phật, nên các trời, rồng, a-tố-lạc v.v. mới cung kính cúng dường. Do duyên cớ này, sau khi Ta nhập Niết-bàn, các trời, rồng, thần, người và loài phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) v.v. cung kính cúng dường xá-lợi của Ta.

 Kiêu-thi-ca, nếu người thiện nam, tín nữ chỉ cần cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì những người ấy tức là đã cúng dường nhất thiết trí trí, thân tướng hảo của Phật là chỗ nương tựa của trí ấy, và cả xá-lợi của Phật sau khi nhập Niết-bàn. Vì sao vậy? Kiêu-thi-ca, vì nhất thiết trí trí, thân tướng hảo và xá-lợi đều lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa làm gốc rễ. Kiêu-thi-ca, nếu người thiện nam, tín nữ chỉ cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen thân Phật và xá-lợi, thì những người ấy không phải là cúng dường nhất thiết trí trí và Bát-nhã ba-la-mật-đa này. Vì sao vậy? Kiêu-thi-ca, vì thân Phật và di cốt không phải là gốc rễ của Bát-nhã ba-la-mật-đa này và của nhất thiết trí trí.

 Kiêu-thi-ca, do duyên cớ này, những người thiện nam, tín nữ muốn cúng dường Phật, dù bằng tâm hay bằng thân, trước hết nên lắng nghe, thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lẽ, chép viết và giảng giải Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa; lại dùng đủ thứ vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường.

 Vì thế, Kiêu-thi-ca, nếu người thiện nam, tín nữ chép bộ kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ thứ vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường; hoặc người thiện nam, tín nữ sau khi Phật nhập Niết-bàn dựng tháp, trang hoàng bằng bảy thứ báu, dùng hộp báu đựng xá-lợi Phật đặt vào trong, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ thứ vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì trong hai khối phước ấy, khối phước của người trước nhiều hơn.

 Vì sao vậy? Kiêu-thi-ca, vì bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp, sự che chở cho người), tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng mà tâm vẫn an), tinh tiến (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú) và Bát-nhã ba-la-mật-đa đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn trống rỗng, không có thực thể riêng), ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn trống rỗng), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều trống rỗng), không không (chính cái "trống rỗng" cũng trống rỗng, không nên bám vào), đại không (không gian mười phương bao la cũng trống rỗng), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng trống rỗng), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều trống rỗng), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng trống rỗng), tất cánh không (rốt ráo trống rỗng), vô tế không (không có khởi đầu, không có kết thúc, nên trống rỗng), tán không (các pháp vốn tan rã, nên trống rỗng), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng trống rỗng), bản tính không (bản tính của mọi pháp vốn trống rỗng), tự tướng không (tướng trạng riêng của từng pháp đều trống rỗng), cộng tướng không (tướng trạng chung của các pháp cũng trống rỗng), nhất thiết pháp không (hết thảy mọi pháp đều trống rỗng), bất khả đắc không (các pháp không thể nắm bắt, nên trống rỗng), vô tính không (cái không có tự thể cũng trống rỗng), tự tính không (tự thể của các pháp cũng trống rỗng), vô tính tự tính không (cả cái không có tự thể lẫn tự thể đều trống rỗng), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà hiện ra.

 Kiêu-thi-ca, chân như (thực tướng như thật, không đổi của mọi pháp), pháp giới (cõi bản thể của mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng, không phân biệt cao thấp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (các pháp vốn an định như thế), pháp trụ (các pháp vốn trụ yên như thế), thực tế (giới hạn của sự chân thật), hư không giới (cõi hư không) và bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà hiện ra.

 Kiêu-thi-ca, khổ thánh đế (chân lý về khổ: đời là khổ), tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân sinh ra khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà hiện ra.

 Kiêu-thi-ca, bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi có hình sắc vi tế), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không bờ bến: từ, bi, hỷ, xả) và bốn vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, tám giải thoát (tám phép quán định giúp thoát khỏi sự ràng buộc), tám thắng xứ (tám phép quán làm chủ được đối tượng quán), chín thứ đệ định (chín tầng định nối nhau theo thứ tự) và mười biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió, màu xanh… trùm khắp mọi nơi), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, bốn niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp), bốn chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều lành chưa có, tăng trưởng điều lành đã có), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực siêu phàm: ý muốn, siêng năng, tâm, suy xét), năm căn (năm gốc lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm gốc ấy lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ) và tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường Thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều trống rỗng), vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không bám vào tướng trạng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không còn mong cầu điều gì), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, năm mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi Phật thuyết pháp), bốn vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và tài biện luận không bị trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về lời giảng), đại từ (lòng thương lớn muốn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót lớn muốn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông bỏ lớn, đối xử bình đẳng với tất cả) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có, không chung với ai), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót) và hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong buông xả, không dao động), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, nhất thiết trí (trí biết tổng quát hết thảy các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, tức trí của Phật), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, hết thảy các pháp môn đà-la-ni (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ, gìn giữ giáo pháp không quên) và hết thảy các pháp môn tam-ma-địa (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi việc làm cho chúng sinh được thành thục (giáo hóa chúng sinh để căn lành chín muồi) và làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi sự trọn vẹn về dòng họ, trọn vẹn về dung mạo và sức lực, trọn vẹn về của cải, trọn vẹn về quyến thuộc của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi con đường mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời thô ác, không nói lời vô ích, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) ở thế gian, việc cúng dường sa-môn (người xuất gia tu hành), cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng, cùng vô lượng điều lành như bố thí, giữ giới, tu tập…, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi dòng tộc lớn sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), dòng tộc lớn bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế), dòng tộc lớn trưởng giả (người giàu có, có đức độ), dòng tộc lớn cư sĩ (người tại gia giàu có, có danh vọng) ở thế gian, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi cõi trời ở thế gian như trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc Biến Hóa, trời Tha Hóa Tự Tại (sáu tầng trời thuộc cõi Dục, nơi chúng sinh còn mang ham muốn: từ cõi của bốn vị Thiên vương hộ thế, cõi của Đế Thích, cho đến cõi hưởng thụ những thú vui do người khác biến hóa ra), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi cõi trời ở thế gian như trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội, trời Đại Phạm, trời Quang, trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang, trời Cực Quang Tịnh, trời Tịnh, trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh, trời Biến Tịnh, trời Quảng, trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng, trời Quảng Quả, trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến, trời Sắc Cứu Cánh (các tầng trời thuộc cõi Sắc, nơi chúng sinh đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế; tên gọi chỉ mức độ ánh sáng, sự thanh tịnh và quả báo của từng tầng, cao nhất là trời Sắc Cứu Cánh), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, mọi cõi trời ở thế gian như trời Không Vô Biên Xứ (cõi chỉ an trú trong hư không vô tận), trời Thức Vô Biên Xứ (cõi chỉ an trú trong tâm thức vô tận), trời Vô Sở Hữu Xứ (cõi an trú trong chỗ không có gì cả), trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ (cõi không phải có tư tưởng cũng không phải không có tư tưởng) (bốn tầng trời thuộc cõi Vô sắc, không còn thân hình, chỉ còn tâm thức), đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, hết thảy bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh) và quả Dự lưu, bậc Nhất lai (bậc thánh chỉ còn trở lại cõi người một lần) và quả Nhất lai, bậc Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi Dục) và quả Bất hoàn, bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và quả A-la-hán, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, hết thảy bậc Độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy dạy) và sự giác ngộ của Độc giác, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, hết thảy các vị Bồ-tát Ma-ha-tát và pháp tu của Bồ-tát Ma-ha-tát, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, hết thảy các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Kiêu-thi-ca, nhất thiết trí trí — không thể nghĩ lường, không thể nói hết, cao tột không gì hơn, cao hơn cả bậc cao tột, không gì sánh bằng, ngang với cái không gì sánh bằng — đều từ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà sinh ra.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật rằng: Thưa Thế Tôn, những người ở châu Thiệm-bộ (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sinh sống) không cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, lẽ nào họ không biết rằng cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa thì được công đức và lợi ích lớn như thế?

 Phật nói: Kiêu-thi-ca, nay Ta hỏi ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Ông nghĩ thế nào? Trong châu Thiệm-bộ có bao nhiêu người thành tựu chứng tịnh đối với Phật (niềm tin trong sạch, vững chắc có được nhờ chứng ngộ), thành tựu chứng tịnh đối với Pháp, thành tựu chứng tịnh đối với Tăng? Có bao nhiêu người không còn nghi ngờ đối với Phật, không còn nghi ngờ đối với Pháp, không còn nghi ngờ đối với Tăng? Có bao nhiêu người đạt đến chỗ rốt ráo (hiểu biết và tin nhận trọn vẹn đến cùng) đối với Phật, rốt ráo đối với Pháp, rốt ráo đối với Tăng?

 Thiên Đế Thích thưa: Thưa Thế Tôn, trong châu Thiệm-bộ chỉ có một số ít người thành tựu chứng tịnh đối với Phật, thành tựu chứng tịnh đối với Pháp, thành tựu chứng tịnh đối với Tăng; chỉ có một số ít người không còn nghi ngờ đối với Phật, không còn nghi ngờ đối với Pháp, không còn nghi ngờ đối với Tăng; chỉ có một số ít người rốt ráo đối với Phật, rốt ráo đối với Pháp, rốt ráo đối với Tăng.

 Phật nói: Kiêu-thi-ca, Ta lại hỏi ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Kiêu-thi-ca, ông nghĩ thế nào? Trong châu Thiệm-bộ có bao nhiêu người đạt được ba mươi bảy pháp trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ, gồm bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo)? Có bao nhiêu người đạt được ba cửa giải thoát? Có bao nhiêu người đạt được tám giải thoát? Có bao nhiêu người đạt được chín thứ đệ định? Có bao nhiêu người đạt được bốn vô ngại giải? Có bao nhiêu người đạt được sáu thần thông? Có bao nhiêu người dứt hẳn ba kết (ba sự trói buộc: chấp có cái thân là "ta", bám chấp vào những giới luật sai lầm, và hoài nghi) mà chứng quả Dự lưu? Có bao nhiêu người làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai? Có bao nhiêu người dứt năm thuận hạ phần kết (năm sự trói buộc khiến tái sinh ở cõi Dục bên dưới: chấp thân là ta, chấp giới sai, hoài nghi, ham muốn, giận dữ) mà chứng quả Bất hoàn? Có bao nhiêu người dứt năm thuận thượng phần kết (năm sự trói buộc ở các cõi trên: tham đắm cõi Sắc, tham đắm cõi Vô sắc, kiêu mạn, tâm xao động, vô minh) mà chứng quả A-la-hán? Có bao nhiêu người phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác? Có bao nhiêu người phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật)?

 Thiên Đế Thích thưa: Thưa Thế Tôn, trong châu Thiệm-bộ chỉ có một số ít người đạt được ba mươi bảy pháp trợ đạo; một số ít người đạt được ba cửa giải thoát; một số ít người đạt được tám giải thoát; một số ít người đạt được chín thứ đệ định; một số ít người đạt được bốn vô ngại giải; một số ít người đạt được sáu thần thông; một số ít người dứt hẳn ba kết mà chứng quả Dự lưu; một số ít người làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai; một số ít người dứt năm thuận hạ phần kết mà chứng quả Bất hoàn; một số ít người dứt năm thuận thượng phần kết mà chứng quả A-la-hán; một số ít người phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác; một số ít người phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: Đúng thế, đúng thế, đúng như ông nói. Kiêu-thi-ca, trong châu Thiệm-bộ, số người thành tựu chứng tịnh đối với Phật, chứng tịnh đối với Pháp, chứng tịnh đối với Tăng là cực kỳ ít; số người không còn nghi ngờ đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng lại càng ít hơn; số người rốt ráo đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng lại càng ít hơn; số người đạt được ba mươi bảy pháp trợ đạo lại càng ít hơn; số người đạt được ba cửa giải thoát lại càng ít hơn; số người đạt được tám giải thoát lại càng ít hơn; số người đạt được chín thứ đệ định lại càng ít hơn; số người đạt được bốn vô ngại giải lại càng ít hơn; số người đạt được sáu thần thông lại càng ít hơn.

 Kiêu-thi-ca, trong châu Thiệm-bộ, số người dứt hẳn ba kết mà chứng quả Dự lưu là cực kỳ ít; số người làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai lại càng ít hơn; số người dứt năm thuận hạ phần kết mà chứng quả Bất hoàn lại càng ít hơn; số người dứt năm thuận thượng phần kết mà chứng quả A-la-hán lại càng ít hơn; số người phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác lại càng ít hơn; số người phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề lại càng ít hơn; số người đã phát tâm rồi mà siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ lại càng ít hơn.

 Vì sao vậy? Kiêu-thi-ca, vì các loài hữu tình (chúng sinh có tình thức) trôi lăn trong sinh tử, suốt vô lượng đời đến nay phần nhiều không được gặp Phật, không được nghe chánh pháp, không gần gũi chư Tăng, không làm bố thí, không giữ giới trong sạch, không tu nhẫn nhục, không khởi siêng năng, không tập thiền định, không học trí tuệ Bát-nhã; không được nghe bố thí ba-la-mật-đa (bố thí đến mức hoàn hảo, đưa sang bờ giác ngộ), không tu bố thí ba-la-mật-đa; không được nghe tịnh giới ba-la-mật-đa, không tu tịnh giới ba-la-mật-đa; không được nghe an nhẫn ba-la-mật-đa, không tu an nhẫn ba-la-mật-đa; không được nghe tinh tiến ba-la-mật-đa, không tu tinh tiến ba-la-mật-đa; không được nghe tĩnh lự ba-la-mật-đa, không tu tĩnh lự ba-la-mật-đa; không được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, không tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Họ không được nghe nội không, không tu nội không; không được nghe ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; không tu ngoại không cho đến vô tính tự tính không. Họ không được nghe chân như, không tu chân như; không được nghe pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới; không tu pháp giới cho đến bất tư nghị giới.

 Họ không được nghe khổ thánh đế, không tu khổ thánh đế; không được nghe tập, diệt, đạo thánh đế, không tu tập, diệt, đạo thánh đế. Không được nghe bốn tĩnh lự, không tu bốn tĩnh lự; không được nghe bốn vô lượng, bốn vô sắc định, không tu bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Không được nghe tám giải thoát, không tu tám giải thoát; không được nghe tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, không tu tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.

 Họ không được nghe bốn niệm trụ, không tu bốn niệm trụ; không được nghe bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, không tu bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Không được nghe không giải thoát môn, không tu không giải thoát môn; không được nghe vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, không tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Không được nghe năm mắt, không tu năm mắt; không được nghe sáu thần thông, không tu sáu thần thông.

 Họ không được nghe mười lực của Phật, không tu mười lực của Phật; không được nghe bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, không tu bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật. Không được nghe vô vong thất pháp, không tu vô vong thất pháp; không được nghe hằng trụ xả tính, không tu hằng trụ xả tính. Không được nghe hết thảy các pháp môn đà-la-ni, không tu hết thảy các pháp môn đà-la-ni; không được nghe hết thảy các pháp môn tam-ma-địa, không tu hết thảy các pháp môn tam-ma-địa. Không được nghe nhất thiết trí, không tu nhất thiết trí; không được nghe đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, không tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Kiêu-thi-ca, vì duyên cớ ấy, nên biết rằng trong châu Thiệm-bộ này, số người thành tựu chứng tịnh đối với Phật, chứng tịnh đối với Pháp, chứng tịnh đối với Tăng là cực kỳ ít; số người không còn nghi ngờ đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng lại càng ít hơn; số người rốt ráo đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng lại càng ít hơn; số người đạt được ba mươi bảy pháp trợ đạo lại càng ít hơn; số người đạt được ba cửa giải thoát lại càng ít hơn; số người đạt được tám giải thoát lại càng ít hơn; số người đạt được chín thứ đệ định lại càng ít hơn; số người đạt được bốn vô ngại giải lại càng ít hơn; số người đạt được sáu thần thông lại càng ít hơn.

 Kiêu-thi-ca, nên biết rằng trong châu Thiệm-bộ này, số người dứt hẳn ba kết mà chứng quả Dự lưu là cực kỳ ít; số người làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai lại càng ít hơn; số người dứt năm thuận hạ phần kết mà chứng quả Bất hoàn lại càng ít hơn; số người dứt năm thuận thượng phần kết mà chứng quả A-la-hán lại càng ít hơn; số người phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác lại càng ít hơn; số người phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề lại càng ít hơn; số người đã phát tâm rồi mà siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ lại càng ít hơn.

 Bấy giờ Phật nói với Thiên Đế Thích: Nay Ta hỏi ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Kiêu-thi-ca, ông nghĩ thế nào? Hãy gác lại loài người ở châu Thiệm-bộ; trong cõi tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) này, có bao nhiêu chúng sinh cúng dường, cung kính cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng? Bao nhiêu chúng sinh cúng dường, cung kính sa-môn, bà-la-môn? Bao nhiêu chúng sinh làm bố thí, thọ trai (giữ giới ăn chay, sống thanh tịnh trong những ngày nhất định), giữ giới? Bao nhiêu chúng sinh tu con đường mười điều lành? Bao nhiêu chúng sinh đối với các dục lạc mà trụ trong ý tưởng chán ghét, ý tưởng vô thường (mọi thứ đều đổi thay), ý tưởng khổ, ý tưởng vô ngã (không có cái "ta" thực sự), ý tưởng bất tịnh (thân thể là nhơ nhớp), ý tưởng chán ăn uống, ý tưởng không có gì trong thế gian đáng ưa thích?

 Bao nhiêu chúng sinh tu bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi có hình sắc vi tế)? Bao nhiêu chúng sinh tu bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả)? Bao nhiêu chúng sinh tu bốn vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc)? Bao nhiêu chúng sinh tin Phật, tin Pháp, tin Tăng? Bao nhiêu chúng sinh không còn nghi ngờ đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng? Bao nhiêu chúng sinh rốt ráo (hiểu biết và tin nhận trọn vẹn đến cùng) đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng? Bao nhiêu chúng sinh tu ba mươi bảy pháp trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ)? Bao nhiêu chúng sinh tu ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện)? Bao nhiêu chúng sinh tu tám giải thoát (tám phép quán định giúp thoát khỏi ràng buộc)? Bao nhiêu chúng sinh tu chín thứ đệ định (chín tầng định nối nhau theo thứ tự)? Bao nhiêu chúng sinh tu bốn vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và tài biện luận không trở ngại)? Bao nhiêu chúng sinh tu sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm)?

 Bao nhiêu chúng sinh dứt hẳn ba kết (ba sự trói buộc: chấp thân là ta, chấp giới sai, hoài nghi) mà chứng quả Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh)? Bao nhiêu chúng sinh làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần)? Bao nhiêu chúng sinh dứt năm thuận hạ phần kết (năm sự trói buộc khiến tái sinh ở cõi Dục bên dưới) mà chứng quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục)? Bao nhiêu chúng sinh dứt năm thuận thượng phần kết (năm sự trói buộc ở các cõi trên) mà chứng quả A-la-hán (dứt sạch phiền não, không còn tái sinh)? Bao nhiêu chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác (bậc tự giác ngộ không cần thầy)? Bao nhiêu chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật)? Bao nhiêu chúng sinh đã phát tâm rồi mà siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ? Bao nhiêu chúng sinh rèn giũa, nuôi lớn tâm hướng đến giác ngộ? Bao nhiêu chúng sinh dùng phương tiện khéo léo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giác ngộ)? Bao nhiêu chúng sinh được trụ ở địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát (địa vị không bao giờ còn thối lui trên đường thành Phật)? Bao nhiêu chúng sinh mau chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp)?

 Thiên Đế Thích thưa: Thưa Thế Tôn, trong cõi tam thiên đại thiên thế giới này, có ít chúng sinh cúng dường, cung kính cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng; có ít chúng sinh cúng dường, cung kính sa-môn, bà-la-môn; có ít chúng sinh làm bố thí, thọ trai, giữ giới; có ít chúng sinh tu con đường mười điều lành; có ít chúng sinh đối với các dục lạc mà trụ trong ý tưởng chán ghét, ý tưởng vô thường, ý tưởng khổ, ý tưởng vô ngã, ý tưởng bất tịnh, ý tưởng chán ăn uống, ý tưởng không có gì trong thế gian đáng ưa thích; có ít chúng sinh tu bốn tĩnh lự; có ít chúng sinh tu bốn vô lượng; có ít chúng sinh tu bốn vô sắc định; có ít chúng sinh tin Phật, tin Pháp, tin Tăng; có ít chúng sinh không còn nghi ngờ đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng; có ít chúng sinh rốt ráo đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng; có ít chúng sinh tu ba mươi bảy pháp trợ đạo; có ít chúng sinh tu ba cửa giải thoát; có ít chúng sinh tu tám giải thoát; có ít chúng sinh tu chín thứ đệ định; có ít chúng sinh tu bốn vô ngại giải; có ít chúng sinh tu sáu thần thông.

 Có ít chúng sinh dứt hẳn ba kết mà chứng quả Dự lưu; có ít chúng sinh làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai; có ít chúng sinh dứt năm thuận hạ phần kết mà chứng quả Bất hoàn; có ít chúng sinh dứt năm thuận thượng phần kết mà chứng quả A-la-hán; có ít chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác; có ít chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; có ít chúng sinh đã phát tâm rồi mà siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ; có ít chúng sinh rèn giũa, nuôi lớn tâm hướng đến giác ngộ; có ít chúng sinh dùng phương tiện khéo léo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; có ít chúng sinh được trụ ở địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát; có ít chúng sinh mau chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề.

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: Đúng thế, đúng thế, đúng như ông nói. Kiêu-thi-ca, trong cõi tam thiên đại thiên thế giới này, số chúng sinh cúng dường, cung kính cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng là cực kỳ ít; số chúng sinh cúng dường, cung kính sa-môn, bà-la-môn lại càng ít hơn; số chúng sinh làm bố thí, thọ trai, giữ giới lại càng ít hơn; số chúng sinh tu con đường mười điều lành lại càng ít hơn; số chúng sinh đối với các dục lạc mà trụ trong ý tưởng chán ghét, ý tưởng vô thường, ý tưởng khổ, ý tưởng vô ngã, ý tưởng bất tịnh, ý tưởng chán ăn uống, ý tưởng không có gì trong thế gian đáng ưa thích lại càng ít hơn; số chúng sinh tu bốn tĩnh lự lại càng ít hơn; số chúng sinh tu bốn vô lượng lại càng ít hơn; số chúng sinh tu bốn vô sắc định lại càng ít hơn; số chúng sinh tin Phật, tin Pháp, tin Tăng lại càng ít hơn; số chúng sinh không còn nghi ngờ đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng lại càng ít hơn; số chúng sinh rốt ráo đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng lại càng ít hơn; số chúng sinh tu ba mươi bảy pháp trợ đạo lại càng ít hơn; số chúng sinh tu ba cửa giải thoát lại càng ít hơn; số chúng sinh tu tám giải thoát lại càng ít hơn; số chúng sinh tu chín thứ đệ định lại càng ít hơn; số chúng sinh tu bốn vô ngại giải lại càng ít hơn; số chúng sinh tu sáu thần thông lại càng ít hơn.

 Kiêu-thi-ca, trong cõi tam thiên đại thiên thế giới này, số chúng sinh dứt hẳn ba kết mà chứng quả Dự lưu là cực kỳ ít; số chúng sinh làm mỏng tham, sân, si mà chứng quả Nhất lai lại càng ít hơn; số chúng sinh dứt năm thuận hạ phần kết mà chứng quả Bất hoàn lại càng ít hơn; số chúng sinh dứt năm thuận thượng phần kết mà chứng quả A-la-hán lại càng ít hơn; số chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến sự giác ngộ của Độc giác lại càng ít hơn; số chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề lại càng ít hơn; số chúng sinh đã phát tâm rồi mà siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ lại càng ít hơn; số chúng sinh rèn giũa, nuôi lớn tâm hướng đến giác ngộ lại càng ít hơn; số chúng sinh dùng phương tiện khéo léo mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa lại càng ít hơn; số chúng sinh được trụ ở địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát lại càng ít hơn; số chúng sinh mau chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề lại càng ít hơn.

 Lại nữa, Kiêu-thi-ca, Ta dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) thanh tịnh không chướng ngại, quan sát các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; ý nói nhiều vô số). Tuy có vô lượng, vô số, vô biên chúng sinh phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật), siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ, nhưng vì xa lìa phương tiện khéo léo của Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giác ngộ) rất sâu xa, nên chỉ một, hai hoặc ba chúng sinh được trụ ở địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát (địa vị không bao giờ còn thối lui trên đường thành Phật); phần đông đều thối lui, sa vào bậc thấp kém của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (bậc tự giác ngộ không cần thầy, cũng chỉ lo cho riêng mình).

 Vì sao vậy? Kiêu-thi-ca, vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rất khó đạt được; những chúng sinh có trí tuệ kém cỏi, lười biếng, siêng năng yếu ớt, hiểu biết và quyết tâm thấp kém, căn tánh hèn kém thì không thể chứng được.

 Kiêu-thi-ca, vì nhân duyên ấy, nếu người thiện nam, tín nữ (những người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) phát tâm quyết định hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, siêng năng tu tập hạnh hướng đến giác ngộ, muốn được trụ ở địa vị bất thoái chuyển của Bồ-tát, mau chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp) mà không gặp trở ngại, thì nên đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế này mà nhiều lần lắng nghe, thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), đọc tụng, siêng năng tu tập, suy ngẫm đúng lẽ, ưa thưa hỏi thầy, vui lòng giảng nói cho người khác. Làm xong những việc ấy rồi, lại nên chép viết kinh, dùng đủ thứ vật báu để trang hoàng, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ thứ vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường.

 Kiêu-thi-ca, những người thiện nam, tín nữ ấy, đối với các pháp lành thù thắng khác được bao gồm trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, cũng nên lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu tập, suy ngẫm đúng lẽ, ưa thưa hỏi thầy, vui lòng giảng nói cho người khác.

 Thế nào là các pháp lành thù thắng khác được bao gồm trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa? Đó là: bố thí ba-la-mật-đa (bố thí đến mức hoàn hảo, đưa sang bờ giác ngộ), tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng mà tâm vẫn an), tinh tiến (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú) ba-la-mật-đa.

 Hoặc nội không (các giác quan bên trong vốn trống rỗng, không có thực thể riêng), hoặc ngoại không (các đối tượng bên ngoài vốn trống rỗng), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều trống rỗng), không không (chính cái "trống rỗng" cũng trống rỗng), đại không (không gian mười phương bao la cũng trống rỗng), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng trống rỗng), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều trống rỗng), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng trống rỗng), tất cánh không (rốt ráo trống rỗng), vô tế không (không có khởi đầu, không có kết thúc, nên trống rỗng), tán không (các pháp vốn tan rã, nên trống rỗng), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng trống rỗng), bản tính không (bản tính các pháp vốn trống rỗng), tự tướng không (tướng trạng riêng của từng pháp đều trống rỗng), cộng tướng không (tướng trạng chung của các pháp cũng trống rỗng), nhất thiết pháp không (hết thảy các pháp đều trống rỗng), bất khả đắc không (các pháp không thể nắm bắt, nên trống rỗng), vô tính không (cái không có tự thể cũng trống rỗng), tự tính không (tự thể các pháp cũng trống rỗng), vô tính tự tính không (cả cái không có tự thể lẫn tự thể đều trống rỗng).

 Hoặc chân như (thực tướng như thật, không đổi của mọi pháp), hoặc pháp giới (cõi bản thể của mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (các pháp vốn an định như thế), pháp trụ (các pháp vốn trụ yên như thế), thực tế (giới hạn của sự chân thật), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn).

 Hoặc khổ thánh đế (chân lý về khổ), hoặc tập (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt (chân lý về sự chấm dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ). Hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Hoặc tám giải thoát, hoặc tám thắng xứ (tám phép quán làm chủ được đối tượng quán), chín thứ đệ định, mười biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió… trùm khắp mọi nơi).

 Hoặc bốn niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: thân, cảm thọ, tâm, các pháp), hoặc bốn chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính trong việc dứt ác, làm lành), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực siêu phàm), năm căn (năm gốc lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường Thánh). Hoặc không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều trống rỗng), hoặc vô tướng (không bám vào tướng trạng), vô nguyện (không còn mong cầu) giải thoát môn. Hoặc năm mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), hoặc sáu thần thông.

 Hoặc mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), hoặc bốn vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi Phật thuyết pháp), bốn vô ngại giải, đại từ (lòng thương lớn muốn ban vui), đại bi (lòng xót lớn muốn cứu khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông bỏ lớn, đối xử bình đẳng), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có). Hoặc vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót), hoặc hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong buông xả, không dao động). Hoặc hết thảy các pháp môn đà-la-ni (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ gìn giữ giáo pháp không quên), hoặc hết thảy các pháp môn tam-ma-địa (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất). Hoặc nhất thiết trí (trí biết tổng quát hết thảy các pháp), hoặc đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, tức trí của Phật). Hoặc vô lượng vô biên Phật pháp khác. Đó gọi là các pháp lành thù thắng khác được bao gồm trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.

 Kiêu-thi-ca, những người thiện nam, tín nữ ấy, đối với vô lượng pháp môn khác thuận theo Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, như uẩn (năm nhóm hợp thành con người: hình sắc, cảm thọ, tri giác, hành động tạo tác, nhận thức), xứ (mười hai chỗ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), giới (mười tám yếu tố: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) v.v., cũng nên lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ; không nên chê bai, phá hủy, khiến cho mình gặp trở ngại trên đường đến Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm lẻ ba (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm lẻ bốn.

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho giáo điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video