Thiên 125 — Hội 1 · Phẩm 30 So lường công đức · phần 2

 Phẩm thứ ba mươi: So sánh đo lường công đức (thuộc Hội thứ nhất), phần hai

 Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca (tên họ của Thiên Đế Thích, vị vua cõi trời Ba mươi ba)! Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nên nghĩ thế này:

 "Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát (bậc tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là đấng từ chân lý mà đến) luôn siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa cùng với Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Có sáu pháp: Bố thí là đem cho; Tịnh giới là giữ giới luật trong sạch; An nhẫn là nhẫn nhịn chịu đựng; Tinh tiến là siêng năng không lùi bước; Tĩnh lự là thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú; Bát-nhã là trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề là sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng an trụ trong nội không, cùng với ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Đây là các cách quán thấy "không", tức thấy mọi thứ đều không có thực thể riêng, cố định: nội không là các giác quan bên trong như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều không; ngoại không là các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, ý niệm đều không; nội ngoại không là cả trong lẫn ngoài đều không; không không là ngay cái "không" cũng không có thật; đại không là mười phương rộng lớn cũng không; thắng nghĩa không là chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng không; hữu vi không là những gì do nhân duyên tạo thành đều không; vô vi không là những gì không do tạo tác cũng không; tất cánh không là rốt ráo hoàn toàn không; vô tế không là không có điểm khởi đầu và điểm kết thúc; tán không là mọi thứ vốn tan rã, không bền chắc; vô biến dị không là cái không đổi thay cũng không; bản tính không là bản tính vốn không; tự tướng không là đặc tính riêng của từng vật cũng không; cộng tướng không là đặc tính chung của các vật cũng không; nhất thiết pháp không là tất cả mọi sự vật đều không; bất khả đắc không là không thể nắm bắt được gì; vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là mọi vật không có tự tính cố định, và ngay cái "không có tự tính" ấy cũng là không.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng an trụ trong chân như, cùng với pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Đây là những tên gọi khác nhau của thực tại chân thật: chân như là bản thể chân thật, như như không đổi của mọi sự vật; pháp giới là cõi của chân lý; pháp tính là bản tính của mọi pháp; bất hư vọng tính là tính không giả dối; bất biến dị tính là tính không đổi khác; bình đẳng tính là tính ngang bằng như nhau; ly sinh tính là tính lìa khỏi sinh diệt; pháp định là chân lý vốn cố định; pháp trụ là chân lý thường còn; thực tế là cái mốc chân thật tận cùng; hư không giới là cõi rộng như hư không; bất tư nghì giới là cõi không thể nghĩ bàn.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng an trụ trong Khổ thánh đế, cùng với Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Đây là Bốn chân lý cao quý: Khổ là cuộc đời có khổ; Tập là nguyên nhân gây ra khổ; Diệt là sự chấm dứt khổ, tức Niết-bàn; Đạo là con đường tu dẫn tới chấm dứt khổ.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học bốn tĩnh lự, cùng với bốn vô lượng và bốn vô sắc định. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Bốn tĩnh lự là bốn tầng thiền định từ thấp đến cao; bốn vô lượng là bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng đến vô số chúng sinh: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui người khác, buông xả bình đẳng; bốn vô sắc định là bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc vật chất.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học tám giải thoát, cùng với tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Tám giải thoát là tám pháp thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc với hình sắc và các tầng định; tám thắng xứ là tám cách quán giúp tâm làm chủ, vượt trên các đối tượng quán; chín thứ đệ định là chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự, gồm bốn tầng thiền, bốn tầng vô sắc và diệt tận định; mười biến xứ là mười đề mục quán tưởng trùm khắp mọi nơi: đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học bốn niệm trụ, cùng với bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Đây là ba mươi bảy pháp hỗ trợ cho sự giác ngộ: bốn niệm trụ là bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp; bốn chánh đoạn là bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh; bốn thần túc là bốn nền tảng của định giúp đạt năng lực thần diệu: ý muốn, tinh tấn, tâm, suy xét; năm căn là năm gốc rễ lành: tin, siêng năng, tỉnh giác, định, tuệ; năm lực là sức mạnh của năm căn ấy khi đã vững; bảy đẳng giác chi là bảy yếu tố của giác ngộ; tám thánh đạo chi là tám nhánh của con đường cao quý: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học không giải thoát môn, cùng với vô tướng và vô nguyện giải thoát môn. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Ba cửa giải thoát: cửa "không" là thấy mọi vật không có thực thể; cửa "vô tướng" là không bám vào hình tướng; cửa "vô nguyện" là không còn mong cầu, mưu tính gì.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học năm nhãn cùng với sáu thần thông. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Năm nhãn là năm loại mắt thấy: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật; sáu thần thông là sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự do, tai nghe khắp nơi, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy khắp nơi, và dứt sạch phiền não.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học mười lực của Phật, cùng với bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Mười lực là mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý, điều gì không hợp lý, biết nghiệp báo của chúng sinh…; bốn vô sở úy là bốn điều Phật hoàn toàn không sợ hãi khi giảng pháp giữa đại chúng; bốn vô ngại giải là bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận; đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả là lòng thương yêu, xót thương, vui theo và buông xả ở mức rộng lớn nhất; mười tám pháp bất cộng là mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học vô vong thất pháp cùng với hằng trụ xả tính. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Vô vong thất pháp là phẩm chất không bao giờ quên sót điều gì; hằng trụ xả tính là luôn giữ tâm buông xả, bình thản trước mọi cảnh.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học tất cả đà-la-ni môn cùng với tất cả tam-ma-địa môn. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Đà-la-ni là năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để mất, cũng chỉ các câu thần chú; tam-ma-địa là các trạng thái định, tâm chuyên chú vào một điểm; "môn" là cửa, tức các pháp môn.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học nhất thiết trí, cùng với đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Ba loại trí: nhất thiết trí là trí biết tổng quát tính chất chung của mọi sự vật; đạo tướng trí là trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh; nhất thiết tướng trí là trí biết trọn vẹn, tường tận mọi mặt của mọi sự vật, chỉ Phật mới có.)

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng tu học vô lượng vô biên Phật pháp khác. Nhờ vậy Ngài chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Thuở xưa, khi còn ở giai vị Bồ-tát, đức Như Lai luôn siêng năng an trụ trong vô lượng pháp môn khác thuận theo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, như uẩn, xứ, giới… Nhờ vậy Ngài chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, cùng nghĩa với vô thượng chánh đẳng bồ-đề). (Uẩn là năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, hoạt động tâm ý, nhận thức; xứ là mười hai chỗ, gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới là mười tám cõi, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu loại nhận thức.)

 Nay chúng ta vì cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này và các pháp như thế, cũng nên noi theo Phật mà luôn siêng năng tinh tiến tu học, an trụ. Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này và các pháp như thế chắc chắn là bậc thầy lớn chân thật của chúng ta; luôn siêng năng theo đó mà học thì mọi điều mong ước đều được trọn vẹn. Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này và các pháp như thế là pháp ấn chân thật (dấu ấn xác nhận giáo pháp chân chính) của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu Phật: Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp), cũng là pháp ấn chân thật của tất cả các bậc Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không cần thầy dạy), A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục để tái sinh), Nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), Dự lưu (bậc đã bước vào dòng thánh, quả vị đầu tiên) và các quả vị khác. Tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nhờ luôn siêng năng học Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này và các pháp như thế mà đã chứng, sẽ chứng, đang chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Tất cả các bậc Độc giác, A-la-hán, Bất hoàn, Nhất lai, Dự lưu… cũng nhờ luôn siêng năng học Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này và các pháp như thế mà đã đến, sẽ đến, đang đến bờ bên kia (tức Niết-bàn, cảnh giới giải thoát)."

 Vì duyên cớ ấy, này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn (tức qua đời, đi vào cảnh giới tịch diệt hoàn toàn), đều nên nương theo Bát-nhã ba-la-mật-đa mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn), cùng các trời, người, a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, gây chiến với chư thiên).

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo nội không mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì nội không và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo chân như mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì chân như và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo Khổ thánh đế mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo Tập, Diệt, Đạo thánh đế mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì Khổ thánh đế và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo bốn tĩnh lự mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì bốn tĩnh lự và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo tám giải thoát mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì tám giải thoát và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo bốn niệm trụ mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì bốn niệm trụ và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo không giải thoát môn mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì không giải thoát môn và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo năm nhãn mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo sáu thần thông mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì năm nhãn và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo mười lực của Phật mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì mười lực của Phật và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo vô vong thất pháp mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo hằng trụ xả tính mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì vô vong thất pháp và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo tất cả đà-la-ni môn mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo tất cả tam-ma-địa môn mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì tất cả đà-la-ni môn và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo nhất thiết trí mà luôn siêng năng tu học, nên nương theo đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí và các pháp như thế là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo vô lượng vô biên Phật pháp còn lại mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì vô lượng vô biên Phật pháp còn lại ấy là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Này Kiều-thi-ca, các người nam, người nữ có lòng lành, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên nương theo vô lượng pháp môn thuận theo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, như uẩn, xứ, giới…, mà luôn siêng năng tu học. Vì sao vậy? Vì vô lượng pháp môn thuận theo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu như uẩn, xứ, giới… ấy là chỗ nương tựa để đem lại lợi ích, an vui cho tất cả hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, cùng các trời, người, a-tố-lạc.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba mươi ba) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (đấng được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật)! Nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả của Phật), lấy vô sở đắc (không chấp rằng có điều gì để đạt được) làm phương tiện (cách thức tu tập), đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì (tiếp nhận, ghi nhớ và giữ gìn), đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình (chúng sinh có tình cảm, ý thức) mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này được bao nhiêu phúc?"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, Ta hỏi lại ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Có những người nam, người nữ có lòng lành, sau khi các đức Như Lai nhập Bát-niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, tức lúc Phật qua đời), vì cúng dường thiết-lợi-la (xá-lợi, tức di cốt còn lại của Phật) mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp (như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, ngọc đỏ) dựng tốt-đổ-ba (tháp thờ), xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, ước chừng mười mấy cây số), bề ngang bằng nửa chiều cao; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (đấng đã khéo đi đến nơi giải thoát, một danh hiệu của Phật)!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Hãy gác việc ấy lại. Lại có những người nam, người nữ có lòng lành, sau khi các đức Như Lai nhập Bát-niết-bàn, vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, dựng khắp cả Thiệm-bộ châu (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sinh sống) không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Hãy gác Thiệm-bộ châu lại. Lại có những người nam, người nữ có lòng lành, sau khi các đức Như Lai nhập Bát-niết-bàn, vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, dựng khắp cõi bốn châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới) không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Hãy gác cõi bốn châu lại. Lại có những người nam, người nữ có lòng lành, sau khi các đức Như Lai nhập Bát-niết-bàn, vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, dựng khắp tiểu thiên giới (một nghìn thế giới bốn châu hợp lại) không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Hãy gác tiểu thiên giới lại. Lại có những người nam, người nữ có lòng lành, sau khi các đức Như Lai nhập Bát-niết-bàn, vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, dựng khắp trung thiên giới (một nghìn tiểu thiên giới hợp lại) không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Hãy gác trung thiên giới lại. Lại có những người nam, người nữ có lòng lành, sau khi các đức Như Lai nhập Bát-niết-bàn, vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, dựng khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên giới hợp lại, tức một tỷ thế giới) không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Hãy gác một tam thiên đại thiên thế giới lại. Giả sử tất cả các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới, sau khi Như Lai nhập Bát-niết-bàn, mỗi người đều vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, mỗi người đều dựng khắp một tam thiên đại thiên thế giới không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, suốt cả đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ý ông thế nào? Các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới như thế nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích lại bạch Phật rằng: "Đúng vậy, đúng vậy, thật như lời Thánh dạy. Nếu có những người nam, người nữ có lòng lành cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, thì nên biết những người nam, người nữ có lòng lành ấy chính là đã cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn trong quá khứ, vị lai và hiện tại.

 Giả sử tất cả hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ), sau khi Như Lai nhập Bát-niết-bàn, mỗi người đều vì cúng dường thiết-lợi-la của Phật mà dùng bảy thứ báu tốt đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ châu báu quý lạ để trang hoàng, cao lớn một du-thiện-na, bề ngang bằng nửa chiều cao, mỗi người đều dựng khắp một tam thiên đại thiên thế giới không còn chỗ trống; lại dùng đủ loại tràng hoa tuyệt đẹp cõi trời, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng, trải qua một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính đếm bằng năm tháng) hoặc hơn một kiếp mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Bạch Thế Tôn, các hữu tình ấy nhờ nhân duyên này mà khối phúc đức sinh ra có nhiều chăng?"

 Phật dạy: "Rất nhiều."

 Thiên Đế Thích thưa: "Nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể đo đếm.

 Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa này bao gồm, chứa đựng được tất cả các pháp lành, đó là: mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến); hoặc bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; hoặc tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; hoặc bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; hoặc không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn; hoặc Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế; hoặc năm nhãn của Phật, hoặc sáu thần thông; hoặc Bố thí ba-la-mật-đa, Tịnh giới ba-la-mật-đa, An nhẫn ba-la-mật-đa, Tinh tiến ba-la-mật-đa, Tĩnh lự ba-la-mật-đa, Bát-nhã ba-la-mật-đa; hoặc nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; hoặc chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới; hoặc tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn; hoặc mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật; hoặc vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; hoặc nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; hoặc vô lượng vô biên Phật pháp khác — tất cả đều được thu gồm vào Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này.

 Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu như thế là pháp ấn chân thật của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng là pháp ấn chân thật của tất cả hàng Thanh văn, Độc giác. Bạch Thế Tôn, tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nhờ luôn siêng năng học Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu như thế mà đã chứng, sẽ chứng, đang chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Bạch Thế Tôn, tất cả hàng Thanh văn, Độc giác đều nhờ luôn siêng năng học Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu như thế mà đã đến, sẽ đến, đang đến bờ bên kia.

 Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên ấy, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể đo đếm."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích rằng: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Này Kiều-thi-ca, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì khối phúc đức mà những người nam, người nữ có lòng lành ấy nhờ nhân duyên này sinh ra còn nhiều hơn phúc kia vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể đo đếm.

 Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không được hiển hiện. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới được hiển hiện. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế được hiển hiện. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả năm nhãn, sáu thần thông được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn được sinh ra. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí được sinh ra.

 Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu được việc thành thục hữu tình (giáo hóa chúng sinh cho căn lành chín muồi) và nghiêm tịnh Phật độ (trang nghiêm, làm thanh tịnh cõi nước của Phật). Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Vô thượng thừa được sinh ra (thừa nghĩa là cỗ xe, tức con đường tu chở người đến giải thoát; Vô thượng thừa là con đường cao nhất, đường thành Phật của Bồ-tát). Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả Dự lưu hướng, Dự lưu quả, Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả xuất hiện ("hướng" là giai đoạn đang tu tiến tới một quả vị, "quả" là khi đã chứng được quả vị ấy). Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả Độc giác hướng, Độc giác quả xuất hiện. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả công đức của các Bồ-tát ma-ha-tát, từ lúc mới phát tâm cho đến kim cang dụ định (tầng định vững chắc như kim cương, phá tan những phiền não vi tế sau cùng ngay trước khi thành Phật), đều xuất hiện. Này Kiều-thi-ca, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà vô thượng chánh đẳng bồ-đề và Đại Bát-niết-bàn của tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác xuất hiện.

 Này Kiều-thi-ca, vì duyên cớ ấy, nếu có những người nam, người nữ có lòng lành, không rời tâm hướng về nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, rộng vì các hữu tình mà giảng nói, truyền bá; hoặc biên chép, trang hoàng đủ cách, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ châu báu quý lạ, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường, thì phúc đức của việc dựng tốt-đổ-ba nói trên đem so với khối phúc đức này không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, không bằng một phần câu-chi (mười triệu), không bằng một phần trăm câu-chi, không bằng một phần nghìn câu-chi, không bằng một phần trăm nghìn câu-chi, không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (na-dữu-đa là một con số cực lớn, thường tính là nghìn ức); cho đến tính theo phần số, phần toán, phần đếm, phần thí dụ, thậm chí đến phần ổ-ba-ni-sát-đàm (phần nhỏ đến cực điểm, không thể chia nhỏ hơn nữa) cũng không bằng một.

 Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì trong thế gian này Phật bảo, Pháp bảo, Bí-sô Tăng bảo (Ba ngôi báu: Phật, giáo pháp của Phật, và đoàn thể tăng sĩ; bí-sô tức tỳ-kheo, người xuất gia thọ giới đầy đủ) đều còn tồn tại, không mất. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có mười thiện nghiệp đạo, cùng các việc lành bố thí, giữ giới, tu tập, biết ơn và đền ơn, cúng dường các bậc hiền thánh. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có năm nhãn, sáu thần thông. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có các dòng họ lớn Sát-đế-lợi (dòng vua chúa, quan võ), các dòng họ lớn Bà-la-môn (dòng tu sĩ lo việc tế lễ, học thuật), các dòng họ lớn trưởng giả (nhà giàu có, có đức vọng), các dòng họ lớn cư sĩ (người tại gia có địa vị). Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc Biến Hóa, trời Tha Hóa Tự Tại (sáu tầng trời thuộc cõi Dục, nơi chúng sinh còn ham muốn giác quan). Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội, trời Đại Phạm; trời Quang, trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang, trời Cực Quang Tịnh; trời Tịnh, trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh, trời Biến Tịnh; trời Quảng, trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng, trời Quảng Quả (các tầng trời thuộc cõi Sắc, nơi chúng sinh đã lìa ham muốn giác quan nhưng còn thân hình, chia theo bốn tầng thiền). Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến, trời Sắc Cứu Cánh (năm tầng trời Tịnh Cư, nơi các bậc Bất hoàn sinh về). Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có trời Không Vô Biên Xứ, trời Thức Vô Biên Xứ, trời Vô Sở Hữu Xứ, trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ (bốn tầng trời thuộc cõi Vô sắc, nơi chúng sinh không còn thân hình vật chất).

 Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Vô thượng thừa. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có Dự lưu hướng, Dự lưu quả, Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có Độc giác hướng, Độc giác quả. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có các Bồ-tát ma-ha-tát tu hạnh Bồ-tát, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh Phật độ. Này Kiều-thi-ca, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa này còn tồn tại giữa loài người ở Thiệm-bộ châu thì thế gian luôn có các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe diệu pháp (tức giảng dạy giáo pháp mầu nhiệm, ví như xoay bánh xe lăn đi khắp nơi nghiền nát phiền não) để cứu độ vô lượng chúng sinh."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm lẻ bốn

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm lẻ năm

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video