Phần thứ nhất (Sơ phần), phẩm Răn dạy và chỉ dạy (Giáo giới giáo thọ), thứ bảy, đoạn một (phẩm: một chương trong kinh).
Bấy giờ, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) bảo Cụ thọ Thiện Hiện (Cụ thọ: tiếng tôn xưng các vị tỳ-kheo trưởng lão, nghĩa là "bậc có đủ tuổi thọ và đức hạnh"; Thiện Hiện: tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý "không"): "Ông hãy dùng tài biện luận của mình mà giảng nói cho chúng Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn, tức đại Bồ-tát) những giáo pháp gắn liền với Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt, thấy rõ thực tướng của mọi sự vật, đưa người tu vượt qua biển khổ sang bờ giải thoát), răn dạy và chỉ dạy các Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa đến chỗ trọn vẹn rốt ráo."
Lúc ấy, chúng Bồ-tát Ma-ha-tát cùng các vị đại Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật giảng mà giác ngộ, chủ yếu tu cầu giải thoát cho riêng mình), trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần), người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần)… đều nghĩ: "Nay tôn giả Thiện Hiện sẽ dùng sức trí tuệ và tài biện luận của chính mình mà giảng nói cho chúng Bồ-tát Ma-ha-tát những giáo pháp gắn liền với Bát-nhã ba-la-mật-đa, răn dạy và chỉ dạy các Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa đến chỗ rốt ráo, hay là nhờ vào oai thần lực (sức mạnh oai đức thần diệu) của Phật?"
Cụ thọ Thiện Hiện biết được điều mà chúng Bồ-tát Ma-ha-tát, các vị đại Thanh văn, trời, rồng, dạ-xoa, người và phi nhân… đang nghĩ trong lòng, liền nói với Cụ thọ Xá-lợi Tử (một đại đệ tử của Phật, được xem là trí tuệ bậc nhất): "Phàm những giáo pháp mà các đệ tử của Phật giảng nói, nên biết đều là nhờ oai thần lực của Phật. Vì sao vậy? Xá-lợi Tử, chư Phật giảng nói những điều cốt yếu của giáo pháp cho người khác; người ấy vâng theo lời Phật dạy, siêng năng tu học, liền có thể chứng được thật tánh của các pháp (bản chất chân thật của mọi sự vật, hiện tượng). Do đó, những gì họ giảng nói cho người khác đều không trái với pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi sự vật). Cho nên lời Phật dạy giống như ngọn đèn truyền ánh sáng sang ngọn đèn khác (ý nói: đèn này mồi sang đèn kia, ánh sáng vẫn từ một nguồn; giáo pháp đệ tử nói ra cũng chính là giáo pháp do Phật truyền lại).
Xá-lợi Tử, tôi sẽ nhờ oai thần của Phật gia hộ mà giảng nói cho chúng Bồ-tát Ma-ha-tát những giáo pháp gắn liền với Bát-nhã ba-la-mật-đa, răn dạy và chỉ dạy các Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa đến chỗ rốt ráo, chứ không phải bằng sức trí tuệ và tài biện luận của riêng mình. Vì sao vậy? Vì giáo pháp gắn liền với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, không phải là cảnh giới (phạm vi hiểu biết) của hàng Thanh văn và Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, chỉ lo giải thoát cho riêng mình)."
Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), như lời Phật dặn: 'Ông hãy dùng tài biện luận của mình mà giảng nói cho chúng Bồ-tát Ma-ha-tát những giáo pháp gắn liền với Bát-nhã ba-la-mật-đa, răn dạy và chỉ dạy các Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa đến chỗ rốt ráo.' Bạch Thế Tôn, trong đây, pháp nào được gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát? Lại có pháp nào được gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa?
Bạch Thế Tôn, con không thấy có pháp nào có thể gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không thấy có pháp nào có thể gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa; ngay cả hai cái tên ấy con cũng không thấy có. Vậy làm sao lại bảo con giảng nói cho chúng Bồ-tát Ma-ha-tát những giáo pháp gắn liền với Bát-nhã ba-la-mật-đa, răn dạy và chỉ dạy các Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa đến chỗ rốt ráo?"
Phật dạy: "Thiện Hiện, Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ có tên gọi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát; Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng chỉ có tên gọi, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa; hai cái tên ấy cũng chỉ là tên gọi. Thiện Hiện, ba cái tên này không sinh, không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng (tưởng: ý niệm do tâm khởi lên; đẳng tưởng: ý niệm chung mà mọi người cùng thừa nhận, tức sự quy ước), rồi đặt ra lời nói để gọi. Những tên gọi tạm như vậy không ở bên trong, không ở bên ngoài, không ở khoảng giữa hai bên, vì không thể nắm bắt được (không thể tìm thấy như một thực thể có thật).
Thiện Hiện nên biết, ví như "ngã" (cái tôi) chỉ là giả danh (tên gọi đặt tạm, không có thực thể tương ứng). Giả danh như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là "ngã". Cũng như thế, hữu tình (chúng sinh có tình thức), mạng giả (kẻ có mạng sống), sinh giả (kẻ được sinh ra), dưỡng giả (kẻ được nuôi dưỡng), sĩ phu (con người, kẻ trượng phu), bổ-đặc-già-la (cá thể trôi lăn trong luân hồi), ý sinh (kẻ sinh ra từ ý), nho đồng (người trẻ tuổi), tác giả (kẻ làm), sử tác giả (kẻ khiến người khác làm), khởi giả (kẻ khởi lên), sử khởi giả (kẻ khiến người khác khởi lên), thọ giả (kẻ nhận chịu), sử thọ giả (kẻ khiến người khác nhận chịu), tri giả (kẻ biết), kiến giả (kẻ thấy) — (đây đều là những cách gọi khác nhau về một cái "tôi" được cho là có thật) — cũng chỉ là giả danh. Giả danh như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là hữu tình cho đến kiến giả. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả (sự vật chỉ có tạm thời, không có thực thể). Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như sắc (thân thể và mọi thứ vật chất có hình sắc) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là sắc. Cũng như thế, thọ (cảm giác vui, khổ…), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tâm ý, ý chí tạo tác), thức (sự nhận thức, phân biệt) — (sắc, thọ, tưởng, hành, thức hợp lại gọi là năm uẩn, tức năm nhóm cấu thành con người) — cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là thọ, tưởng, hành, thức. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như nhãn xứ (xứ: "chỗ", tức chỗ nương để nhận thức phát sinh; nhãn xứ là mắt, giác quan thấy) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhãn xứ. Cũng như thế, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý — các giác quan nghe, ngửi, nếm, chạm và biết) cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là sắc xứ. Cũng như thế, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm giác chạm xúc, và các đối tượng của ý như ý niệm, sự vật trong tâm) cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như nhãn giới (giới: "yếu tố", một trong mười tám yếu tố cấu thành sự nhận thức; nhãn giới là yếu tố mắt) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhãn giới. Cũng như thế, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới (các yếu tố tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt, trong mười tám yếu tố — không phải cõi Sắc giới) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là sắc giới. Cũng như thế, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (các yếu tố âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm giác chạm xúc, và đối tượng của ý) cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như nhãn thức giới (yếu tố nhận biết của mắt, tức cái biết khởi lên khi mắt thấy hình sắc) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhãn thức giới. Cũng như thế, nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới (các yếu tố nhận biết của tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như nhãn xúc (sự tiếp xúc, gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhãn xúc. Cũng như thế, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc (sự tiếp xúc nơi tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên (duyên: điều kiện giúp cho sự vật phát sinh) mà sinh ra chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra. Cũng như thế, các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra cũng chỉ là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như những bộ phận của thân mình như đầu, cổ, vai, bắp tay, bàn tay, cánh tay, bụng, lưng, ngực, sườn, eo, xương sống, đùi, đầu gối, bắp chân, ống chân, bàn chân… chỉ là giả danh. Giả danh như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là những bộ phận của thân mình như đầu, cổ cho đến bàn chân. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như những vật bên ngoài như cỏ cây, rễ, thân, cành, lá, hoa, quả… chỉ là giả danh. Giả danh như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là những vật bên ngoài như cỏ cây, rễ, thân, cành, lá, hoa, quả. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như tất cả các đức Như Lai, Ứng, Chánh đẳng giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai — bậc đến từ chân như, tức sự thật như nó vốn là; Ứng — bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người; Chánh đẳng giác — bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp) trong quá khứ, vị lai và hiện tại, chỉ là giả danh. Giả danh như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là tất cả các đức Như Lai, Ứng, Chánh đẳng giác trong quá khứ, vị lai và hiện tại. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện, ví như trò ảo thuật, cảnh trong mộng, tiếng vang, bóng trong gương, ánh nắng dợn như nước giữa đồng (dương diệm: ảo ảnh do nắng nóng tạo ra, nhìn tưởng là nước), bóng sáng, thành Tầm hương (thành Càn-thát-bà: lâu đài ảo hiện trên không trung, nhìn thấy mà không có thật), những việc biến hóa (do thần thông hóa hiện ra)… chỉ là giả danh. Giả danh như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là trò ảo thuật cho đến những việc biến hóa. Tất cả như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, dù là Bồ-tát Ma-ha-tát, dù là Bát-nhã ba-la-mật-đa, hay hai cái tên ấy, đều là pháp giả. Pháp giả như vậy không sinh không diệt, chỉ có tưởng và đẳng tưởng, đặt ra lời nói mà gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cùng hai cái tên ấy. Ba thứ như vậy chỉ có giả danh. Các giả danh ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa, vì không thể nắm bắt được.
Như vậy, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với tất cả các pháp, phải tu học cho đúng đắn về danh giả, pháp giả và giáo thọ giả (danh giả: tên gọi chỉ là đặt tạm; pháp giả: bản thân sự vật cũng chỉ tạm có do nhiều điều kiện hợp lại, không có tự thể; giáo thọ giả: lời chỉ dạy cũng chỉ là phương tiện đặt tạm).
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán (dùng trí tuệ nhìn xét) sắc là thường (còn mãi không đổi) hay vô thường (luôn đổi thay, không tồn tại mãi); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường.
Không nên quán sắc là vui hay khổ; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ. Không nên quán sắc là có ngã hay vô ngã (có hay không có một cái tôi thực thể, tự chủ); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là có ngã hay vô ngã. Không nên quán sắc là sạch hay không sạch; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là sạch hay không sạch. Không nên quán sắc là không (trống rỗng, không có tự tánh riêng) hay chẳng không; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là không hay chẳng không.
Không nên quán sắc là có tướng hay vô tướng (có hay không có hình tướng, đặc điểm để tâm nắm giữ); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là có tướng hay vô tướng. Không nên quán sắc là có nguyện hay vô nguyện (có hay không có sự mong cầu, mưu tính); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán sắc là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán sắc là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán sắc là hữu vi hay vô vi (hữu vi: do nhân duyên tạo tác nên có sinh diệt; vô vi: không do tạo tác, không sinh diệt); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là hữu vi hay vô vi. Không nên quán sắc là hữu lậu hay vô lậu (hữu lậu: còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến luân hồi; vô lậu: hết phiền não); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán sắc là sinh hay diệt; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là sinh hay diệt. Không nên quán sắc là thiện hay chẳng thiện; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán sắc là có tội hay không tội; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là có tội hay không tội.
Không nên quán sắc là có phiền não hay không phiền não (phiền não: những trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, si mê làm cho tâm rối loạn, khổ sở); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán sắc là thế gian hay xuất thế gian (thuộc về đời thường hay vượt ra khỏi thế gian); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán sắc là tạp nhiễm (ô nhiễm, lẫn lộn phiền não) hay thanh tịnh; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán sắc là thuộc sinh tử (vòng luân hồi chết đi sống lại) hay thuộc Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, giải thoát hoàn toàn khỏi khổ đau); không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán sắc là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán sắc là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán nhãn xứ là thường hay vô thường; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thường hay vô thường. Không nên quán nhãn xứ là vui hay khổ; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hay khổ. Không nên quán nhãn xứ là có ngã hay vô ngã; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có ngã hay vô ngã. Không nên quán nhãn xứ là sạch hay không sạch; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là sạch hay không sạch. Không nên quán nhãn xứ là không hay chẳng không; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không hay chẳng không.
Không nên quán nhãn xứ là có tướng hay vô tướng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có tướng hay vô tướng. Không nên quán nhãn xứ là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán nhãn xứ là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán nhãn xứ là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán nhãn xứ là hữu vi hay vô vi; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hữu vi hay vô vi. Không nên quán nhãn xứ là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán nhãn xứ là sinh hay diệt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là sinh hay diệt. Không nên quán nhãn xứ là thiện hay chẳng thiện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán nhãn xứ là có tội hay không tội; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có tội hay không tội.
Không nên quán nhãn xứ là có phiền não hay không phiền não; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán nhãn xứ là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán nhãn xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán nhãn xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán nhãn xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán nhãn xứ là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán sắc xứ là thường hay vô thường; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường. Không nên quán sắc xứ là vui hay khổ; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hay khổ. Không nên quán sắc xứ là có ngã hay vô ngã; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có ngã hay vô ngã. Không nên quán sắc xứ là sạch hay không sạch; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là sạch hay không sạch. Không nên quán sắc xứ là không hay chẳng không; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không hay chẳng không.
Không nên quán sắc xứ là có tướng hay vô tướng; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có tướng hay vô tướng. Không nên quán sắc xứ là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán sắc xứ là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán sắc xứ là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán sắc xứ là hữu vi hay vô vi; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hữu vi hay vô vi. Không nên quán sắc xứ là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán sắc xứ là sinh hay diệt; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là sinh hay diệt. Không nên quán sắc xứ là thiện hay chẳng thiện; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán sắc xứ là có tội hay không tội; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có tội hay không tội.
Không nên quán sắc xứ là có phiền não hay không phiền não; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán sắc xứ là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán sắc xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán sắc xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán sắc xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán sắc xứ là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán nhãn giới là thường hay vô thường; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là thường hay vô thường. Không nên quán nhãn giới là vui hay khổ; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là vui hay khổ. Không nên quán nhãn giới là có ngã hay vô ngã; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có ngã hay vô ngã. Không nên quán nhãn giới là sạch hay không sạch; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là sạch hay không sạch. Không nên quán nhãn giới là không hay chẳng không; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là không hay chẳng không.
Không nên quán nhãn giới là có tướng hay vô tướng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có tướng hay vô tướng. Không nên quán nhãn giới là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán nhãn giới là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán nhãn giới là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán nhãn giới là hữu vi hay vô vi; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là hữu vi hay vô vi. Không nên quán nhãn giới là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán nhãn giới là sinh hay diệt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là sinh hay diệt. Không nên quán nhãn giới là thiện hay chẳng thiện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán nhãn giới là có tội hay không tội; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có tội hay không tội.
Không nên quán nhãn giới là có phiền não hay không phiền não; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán nhãn giới là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán nhãn giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán nhãn giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán nhãn giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán nhãn giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán sắc giới là thường hay vô thường; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là thường hay vô thường. Không nên quán sắc giới là vui hay khổ; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là vui hay khổ. Không nên quán sắc giới là có ngã hay vô ngã; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có ngã hay vô ngã. Không nên quán sắc giới là sạch hay không sạch; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là sạch hay không sạch. Không nên quán sắc giới là không hay chẳng không; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là không hay chẳng không.
Không nên quán sắc giới là có tướng hay vô tướng; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có tướng hay vô tướng. Không nên quán sắc giới là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán sắc giới là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán sắc giới là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán sắc giới là hữu vi hay vô vi; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là hữu vi hay vô vi. Không nên quán sắc giới là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán sắc giới là sinh hay diệt; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là sinh hay diệt. Không nên quán sắc giới là thiện hay chẳng thiện; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán sắc giới là có tội hay không tội; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có tội hay không tội.
Không nên quán sắc giới là có phiền não hay không phiền não; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán sắc giới là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán sắc giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán sắc giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán sắc giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán sắc giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán nhãn thức giới là thường hay vô thường; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là thường hay vô thường. Không nên quán nhãn thức giới là vui hay khổ; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là vui hay khổ. Không nên quán nhãn thức giới là có ngã hay vô ngã; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có ngã hay vô ngã. Không nên quán nhãn thức giới là sạch hay không sạch; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là sạch hay không sạch. Không nên quán nhãn thức giới là không hay chẳng không; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là không hay chẳng không.
Không nên quán nhãn thức giới là có tướng hay vô tướng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có tướng hay vô tướng. Không nên quán nhãn thức giới là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán nhãn thức giới là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán nhãn thức giới là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán nhãn thức giới là hữu vi hay vô vi; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là hữu vi hay vô vi. Không nên quán nhãn thức giới là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán nhãn thức giới là sinh hay diệt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là sinh hay diệt. Không nên quán nhãn thức giới là thiện hay chẳng thiện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán nhãn thức giới là có tội hay không tội; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có tội hay không tội.
Không nên quán nhãn thức giới là có phiền não hay không phiền não; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán nhãn thức giới là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán nhãn thức giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán nhãn thức giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán nhãn thức giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán nhãn thức giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán nhãn xúc là thường hay vô thường; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là thường hay vô thường. Không nên quán nhãn xúc là vui hay khổ; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là vui hay khổ. Không nên quán nhãn xúc là có ngã hay vô ngã; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có ngã hay vô ngã. Không nên quán nhãn xúc là sạch hay không sạch; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là sạch hay không sạch. Không nên quán nhãn xúc là không hay chẳng không; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là không hay chẳng không.
Không nên quán nhãn xúc là có tướng hay vô tướng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có tướng hay vô tướng. Không nên quán nhãn xúc là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán nhãn xúc là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán nhãn xúc là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán nhãn xúc là hữu vi hay vô vi; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là hữu vi hay vô vi. Không nên quán nhãn xúc là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán nhãn xúc là sinh hay diệt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là sinh hay diệt. Không nên quán nhãn xúc là thiện hay chẳng thiện; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán nhãn xúc là có tội hay không tội; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có tội hay không tội.
Không nên quán nhãn xúc là có phiền não hay không phiền não; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán nhãn xúc là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán nhãn xúc là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán nhãn xúc là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán nhãn xúc là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán nhãn xúc là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán cảm thọ vui (lạc thọ), cảm thọ khổ (khổ thọ) và cảm thọ không khổ không vui (bất khổ bất lạc thọ) do nhãn xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là có ngã hay vô ngã; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là có ngã hay vô ngã.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là không hay chẳng không; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là không hay chẳng không.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là có tướng hay vô tướng; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là có tướng hay vô tướng.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là có nguyện hay vô nguyện.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là vắng lặng hay không vắng lặng.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là hữu vi hay vô vi; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là hữu vi hay vô vi.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là hữu lậu hay vô lậu.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là sinh hay diệt; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là sinh hay diệt.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là thiện hay chẳng thiện; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là thiện hay chẳng thiện.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là có tội hay không tội; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là có tội hay không tội.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là có phiền não hay không phiền não; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là có phiền não hay không phiền não.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là thế gian hay xuất thế gian.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là tạp nhiễm hay thanh tịnh.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa.
Không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhãn xúc làm duyên sinh ra là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không khổ không vui do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên quán địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) là thường hay vô thường; không nên quán thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới (các yếu tố nước, lửa, gió, khoảng trống và sự nhận biết — cùng với đất là sáu yếu tố cấu thành thân và tâm) là thường hay vô thường. Không nên quán địa giới là vui hay khổ; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hay khổ. Không nên quán địa giới là có ngã hay vô ngã; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có ngã hay vô ngã. Không nên quán địa giới là sạch hay không sạch; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là sạch hay không sạch. Không nên quán địa giới là không hay chẳng không; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không hay chẳng không.
Không nên quán địa giới là có tướng hay vô tướng; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có tướng hay vô tướng. Không nên quán địa giới là có nguyện hay vô nguyện; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có nguyện hay vô nguyện. Không nên quán địa giới là vắng lặng hay không vắng lặng; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vắng lặng hay không vắng lặng. Không nên quán địa giới là xa lìa hay không xa lìa; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là xa lìa hay không xa lìa.
Không nên quán địa giới là hữu vi hay vô vi; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là hữu vi hay vô vi. Không nên quán địa giới là hữu lậu hay vô lậu; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là hữu lậu hay vô lậu. Không nên quán địa giới là sinh hay diệt; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là sinh hay diệt. Không nên quán địa giới là thiện hay chẳng thiện; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thiện hay chẳng thiện. Không nên quán địa giới là có tội hay không tội; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có tội hay không tội.
Không nên quán địa giới là có phiền não hay không phiền não; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có phiền não hay không phiền não. Không nên quán địa giới là thế gian hay xuất thế gian; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thế gian hay xuất thế gian. Không nên quán địa giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh. Không nên quán địa giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn.
Không nên quán địa giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa. Không nên quán địa giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt; không nên quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ mười một.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ mười hai.
Tam Tạng pháp sư Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường; Tam Tạng: danh hiệu dành cho bậc thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật, Luận) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video