Phần đầu, phẩm So lường công đức, phẩm thứ ba mươi, đoạn thứ bốn mươi hai.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca (tên họ đời trước của Thiên Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi; Phật gọi ông bằng tên này)! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột của Phật). Họ giảng rằng Dự lưu hướng (giai đoạn đang tu để tiến tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (quả vị đầu tiên trong bốn quả vị của hàng Thanh văn, tức người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ; người đạt quả này mới bước vào dòng thánh) là thường (còn mãi, không đổi) hay vô thường (đổi thay, không bền). Họ giảng rằng Nhất lai hướng và Nhất lai quả (quả vị thứ hai; người đạt quả này chỉ còn sinh lại cõi Dục một lần), Bất hoàn hướng và Bất hoàn quả (quả vị thứ ba; người đạt quả này không còn sinh lại cõi Dục), A-la-hán hướng và A-la-hán quả (quả vị cao nhất; người đạt quả này đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sống chết luân hồi) là thường hay vô thường.
Họ giảng rằng Dự lưu hướng, Dự lưu quả là lạc (vui) hay khổ. Họ giảng rằng Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là lạc hay khổ. Họ giảng rằng Dự lưu hướng, Dự lưu quả là ngã (có một cái "tôi" thật, tự làm chủ) hay vô ngã (không có cái "tôi" thật). Họ giảng rằng Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng Dự lưu hướng, Dự lưu quả là tịnh (trong sạch) hay bất tịnh (nhơ nhớp). Họ giảng rằng Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa (hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ; ở đây là hạnh giữ giới trong sạch trọn vẹn)."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành tịnh giới nên tìm xét xem Dự lưu hướng, Dự lưu quả là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem Dự lưu hướng, Dự lưu quả là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem Dự lưu hướng, Dự lưu quả là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem Dự lưu hướng, Dự lưu quả là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là thường hay vô thường; tìm xét từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là thường hay vô thường; tìm xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là lạc hay khổ; tìm xét từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là lạc hay khổ; tìm xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là ngã hay vô ngã; tìm xét từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là ngã hay vô ngã; tìm xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành tịnh giới, thì Ta gọi đó là thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự (trông giống mà không phải thật), là thứ hữu sở đắc (còn chấp vào một cái gì đó có thể nắm bắt, đạt được). Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: tất cả Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, tức người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy và không giáo hóa rộng rãi) là thường hay vô thường; tất cả Độc giác Bồ-đề là lạc hay khổ; tất cả Độc giác Bồ-đề là ngã hay vô ngã; tất cả Độc giác Bồ-đề là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành tịnh giới nên tìm xét xem tất cả Độc giác Bồ-đề là thường hay vô thường; nên tìm xét xem tất cả Độc giác Bồ-đề là lạc hay khổ; nên tìm xét xem tất cả Độc giác Bồ-đề là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem tất cả Độc giác Bồ-đề là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét tất cả Độc giác Bồ-đề là thường hay vô thường; tìm xét tất cả Độc giác Bồ-đề là lạc hay khổ; tìm xét tất cả Độc giác Bồ-đề là ngã hay vô ngã; tìm xét tất cả Độc giác Bồ-đề là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành tịnh giới, thì Ta gọi đó là thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (hạnh tu của các bậc Bồ-tát lớn, tức người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) là thường hay vô thường; tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là lạc hay khổ; tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là ngã hay vô ngã; tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành tịnh giới nên tìm xét xem tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là thường hay vô thường; nên tìm xét xem tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là lạc hay khổ; nên tìm xét xem tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là thường hay vô thường; tìm xét tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là lạc hay khổ; tìm xét tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là ngã hay vô ngã; tìm xét tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành tịnh giới, thì Ta gọi đó là thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn khắp cả của các vị Phật) là thường hay vô thường; vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là lạc hay khổ; vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là ngã hay vô ngã; vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành tịnh giới nên tìm xét xem vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là thường hay vô thường; nên tìm xét xem vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là lạc hay khổ; nên tìm xét xem vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành tịnh giới, thì người đó là đang thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là thường hay vô thường; tìm xét vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là lạc hay khổ; tìm xét vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là ngã hay vô ngã; tìm xét vô thượng chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành tịnh giới, thì Ta gọi đó là thực hành tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về tịnh giới Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Thế nào là các người nam, người nữ có lòng lành giảng về bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng, giúp đỡ người khác một cách trọn vẹn, đưa đến bờ giác ngộ) hữu sở đắc, gọi là giảng về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự?"
Phật dạy: "Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: sắc (phần thân xác, vật chất có hình tướng) là thường hay vô thường; thọ (cảm nhận vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, toan tính), thức (sự hay biết, phân biệt) là thường hay vô thường. (Năm thứ này hợp lại gọi là năm uẩn, tức năm nhóm cấu thành con người.) Họ giảng rằng sắc là lạc hay khổ; thọ, tưởng, hành, thức là lạc hay khổ. Họ giảng rằng sắc là ngã hay vô ngã; thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng sắc là tịnh hay bất tịnh; thọ, tưởng, hành, thức là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: 'Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người thực hành bố thí nên tìm xét xem sắc là thường hay vô thường; nên tìm xét xem thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem sắc là lạc hay khổ; nên tìm xét xem thọ, tưởng, hành, thức là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem sắc là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem sắc là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem thọ, tưởng, hành, thức là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa.'
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét sắc là thường hay vô thường; tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường; tìm xét sắc là lạc hay khổ; tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là lạc hay khổ; tìm xét sắc là ngã hay vô ngã; tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã; tìm xét sắc là tịnh hay bất tịnh; tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc."
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: nhãn xứ (mắt, xét như chỗ dựa làm phát sinh sự thấy biết) là thường hay vô thường; nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân, cơ quan xúc chạm), ý xứ (ý, tâm suy nghĩ) là thường hay vô thường. Họ giảng rằng nhãn xứ là lạc hay khổ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là lạc hay khổ. Họ giảng rằng nhãn xứ là ngã hay vô ngã; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng nhãn xứ là tịnh hay bất tịnh; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem nhãn xứ là thường hay vô thường; nên tìm xét xem nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem nhãn xứ là lạc hay khổ; nên tìm xét xem nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem nhãn xứ là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem nhãn xứ là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét nhãn xứ là thường hay vô thường; tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thường hay vô thường; tìm xét nhãn xứ là lạc hay khổ; tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là lạc hay khổ; tìm xét nhãn xứ là ngã hay vô ngã; tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã; tìm xét nhãn xứ là tịnh hay bất tịnh; tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: sắc xứ (hình sắc, đối tượng mà mắt thấy) là thường hay vô thường; thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (những gì thân chạm biết), pháp xứ (những đối tượng của ý như ý niệm, khái niệm) là thường hay vô thường. Họ giảng rằng sắc xứ là lạc hay khổ; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là lạc hay khổ. Họ giảng rằng sắc xứ là ngã hay vô ngã; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng sắc xứ là tịnh hay bất tịnh; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem sắc xứ là thường hay vô thường; nên tìm xét xem thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem sắc xứ là lạc hay khổ; nên tìm xét xem thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem sắc xứ là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem sắc xứ là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét sắc xứ là thường hay vô thường; tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường; tìm xét sắc xứ là lạc hay khổ; tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là lạc hay khổ; tìm xét sắc xứ là ngã hay vô ngã; tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã; tìm xét sắc xứ là tịnh hay bất tịnh; tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận biết) là thường hay vô thường; sắc giới (yếu tố hình sắc mà mắt thấy, không phải cõi Sắc), nhãn thức giới (yếu tố sự hay biết qua mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm nhận vui, khổ, không vui không khổ phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy) là thường hay vô thường. Họ giảng rằng nhãn giới là lạc hay khổ; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Họ giảng rằng nhãn giới là ngã hay vô ngã; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng nhãn giới là tịnh hay bất tịnh; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem nhãn giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem nhãn giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem nhãn giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem nhãn giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét nhãn giới là thường hay vô thường; tìm xét từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét nhãn giới là lạc hay khổ; tìm xét từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ; tìm xét nhãn giới là ngã hay vô ngã; tìm xét từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét nhãn giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: nhĩ giới (tai, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố sự hay biết qua tai), cùng nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết của tai) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Họ giảng rằng nhĩ giới là lạc hay khổ; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Họ giảng rằng nhĩ giới là ngã hay vô ngã; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng nhĩ giới là tịnh hay bất tịnh; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem nhĩ giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem nhĩ giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem nhĩ giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem nhĩ giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét nhĩ giới là thường hay vô thường; tìm xét từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét nhĩ giới là lạc hay khổ; tìm xét từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ; tìm xét nhĩ giới là ngã hay vô ngã; tìm xét từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét nhĩ giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: tỷ giới (mũi, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố sự hay biết qua mũi), cùng tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và cái biết của mũi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Họ giảng rằng tỷ giới là lạc hay khổ; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Họ giảng rằng tỷ giới là ngã hay vô ngã; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng tỷ giới là tịnh hay bất tịnh; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem tỷ giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem tỷ giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem tỷ giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem tỷ giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét tỷ giới là thường hay vô thường; tìm xét từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét tỷ giới là lạc hay khổ; tìm xét từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ; tìm xét tỷ giới là ngã hay vô ngã; tìm xét từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét tỷ giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: thiệt giới (lưỡi, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố sự hay biết qua lưỡi), cùng thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và cái biết của lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Họ giảng rằng thiệt giới là lạc hay khổ; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Họ giảng rằng thiệt giới là ngã hay vô ngã; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng thiệt giới là tịnh hay bất tịnh; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem thiệt giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem thiệt giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem thiệt giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem thiệt giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét thiệt giới là thường hay vô thường; tìm xét từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét thiệt giới là lạc hay khổ; tìm xét từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ; tìm xét thiệt giới là ngã hay vô ngã; tìm xét từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét thiệt giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: thân giới (thân, cơ quan xúc chạm, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; xúc giới (yếu tố những gì thân chạm biết như nóng, lạnh, cứng, mềm), thân thức giới (yếu tố sự hay biết qua thân), cùng thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật được chạm và cái biết của thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Họ giảng rằng thân giới là lạc hay khổ; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Họ giảng rằng thân giới là ngã hay vô ngã; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng thân giới là tịnh hay bất tịnh; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem thân giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem thân giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem thân giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem thân giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét thân giới là thường hay vô thường; tìm xét từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét thân giới là lạc hay khổ; tìm xét từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ; tìm xét thân giới là ngã hay vô ngã; tìm xét từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét thân giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: ý giới (ý, tâm suy nghĩ, xét như một yếu tố) là thường hay vô thường; pháp giới (ở đây là yếu tố các đối tượng của ý như ý niệm, khái niệm), ý thức giới (yếu tố sự hay biết của ý), cùng ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và cái biết của ý) và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Họ giảng rằng ý giới là lạc hay khổ; pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Họ giảng rằng ý giới là ngã hay vô ngã; pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng ý giới là tịnh hay bất tịnh; pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem ý giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem ý giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem ý giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem ý giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét ý giới là thường hay vô thường; tìm xét từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét ý giới là lạc hay khổ; tìm xét từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là lạc hay khổ; tìm xét ý giới là ngã hay vô ngã; tìm xét từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét ý giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) là thường hay vô thường; thủy giới (yếu tố nước, tính ướt, kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố sự hay biết) là thường hay vô thường. Họ giảng rằng địa giới là lạc hay khổ; thủy, hỏa, phong, không, thức giới là lạc hay khổ. Họ giảng rằng địa giới là ngã hay vô ngã; thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng địa giới là tịnh hay bất tịnh; thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem địa giới là thường hay vô thường; nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem địa giới là lạc hay khổ; nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem địa giới là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem địa giới là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét địa giới là thường hay vô thường; tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường hay vô thường; tìm xét địa giới là lạc hay khổ; tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là lạc hay khổ; tìm xét địa giới là ngã hay vô ngã; tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay vô ngã; tìm xét địa giới là tịnh hay bất tịnh; tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý; mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sống chết) là thường hay vô thường; hành (những việc làm tạo nghiệp do vô minh thúc đẩy), thức (cái biết đi thác sinh), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan với cảnh), thọ (cảm nhận), ái (lòng tham muốn, khao khát), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo nên, dẫn đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, lo, phiền não là thường hay vô thường. Họ giảng rằng vô minh là lạc hay khổ; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là lạc hay khổ. Họ giảng rằng vô minh là ngã hay vô ngã; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng vô minh là tịnh hay bất tịnh; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem vô minh là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem vô minh là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem vô minh là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem vô minh là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét vô minh là thường hay vô thường; tìm xét từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là thường hay vô thường; tìm xét vô minh là lạc hay khổ; tìm xét từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là lạc hay khổ; tìm xét vô minh là ngã hay vô ngã; tìm xét từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là ngã hay vô ngã; tìm xét vô minh là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: bố thí Ba-la-mật-đa là thường hay vô thường; tịnh giới Ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới trong sạch trọn vẹn), an nhẫn Ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhịn, chịu đựng trọn vẹn), tinh tấn Ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng, gắng sức trọn vẹn), tĩnh lự Ba-la-mật-đa (hạnh thiền định, giữ tâm lắng yên trọn vẹn), Bát-nhã Ba-la-mật-đa (hạnh trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật) là thường hay vô thường. Họ giảng rằng bố thí Ba-la-mật-đa là lạc hay khổ; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là lạc hay khổ. Họ giảng rằng bố thí Ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng bố thí Ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem bố thí Ba-la-mật-đa là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem bố thí Ba-la-mật-đa là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem bố thí Ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem bố thí Ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét bố thí Ba-la-mật-đa là thường hay vô thường; tìm xét từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là thường hay vô thường; tìm xét bố thí Ba-la-mật-đa là lạc hay khổ; tìm xét từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là lạc hay khổ; tìm xét bố thí Ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã; tìm xét từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã; tìm xét bố thí Ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có những người nam, người nữ có lòng lành giảng cho người đã phát tâm vô thượng Bồ-đề rằng: nội không (sáu giác quan bên trong là không; "không" ở đây nghĩa là trống rỗng, không có tự thể thật, cố định) là thường hay vô thường; ngoại không (sáu cảnh bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương không gian rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, Niết-bàn cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có khởi đầu, không có kết thúc, vốn là không), tán không (các pháp vốn chỉ là sự tụ họp rồi tan rã, là không), vô biến dị không (cái được cho là không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính của các pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, vốn là không), vô tính không (cái không có tự tính cũng là không), tự tính không (tự tính của các pháp vốn là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không) là thường hay vô thường.
Họ giảng rằng nội không là lạc hay khổ; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là lạc hay khổ. Họ giảng rằng nội không là ngã hay vô ngã; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là ngã hay vô ngã. Họ giảng rằng nội không là tịnh hay bất tịnh; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là tịnh hay bất tịnh. Họ nói: "Ai có thể nương theo những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Người thực hành bố thí nên tìm xét xem nội không là thường hay vô thường; nên tìm xét xem từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thường hay vô thường. Nên tìm xét xem nội không là lạc hay khổ; nên tìm xét xem từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là lạc hay khổ. Nên tìm xét xem nội không là ngã hay vô ngã; nên tìm xét xem từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét xem nội không là tịnh hay bất tịnh; nên tìm xét xem từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tịnh hay bất tịnh. Ai có thể tìm xét những pháp như thế mà tu hành bố thí, thì người đó là đang thực hành bố thí Ba-la-mật-đa."
Kiêu-thi-ca! Nếu những người nam, người nữ có lòng lành ấy tìm xét như vậy: tìm xét nội không là thường hay vô thường; tìm xét từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thường hay vô thường; tìm xét nội không là lạc hay khổ; tìm xét từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là lạc hay khổ; tìm xét nội không là ngã hay vô ngã; tìm xét từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là ngã hay vô ngã; tìm xét nội không là tịnh hay bất tịnh; tìm xét từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tịnh hay bất tịnh, rồi nương theo những pháp ấy mà thực hành bố thí, thì Ta gọi đó là thực hành bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc. Kiêu-thi-ca! Những điều nói ở trên, nên biết rằng đều là nói về bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự, hữu sở đắc.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ đưa đến bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm bốn mươi bốn.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười lăm (?).
Tam tạng Pháp sư Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo gồm Kinh, Luật, Luận) vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video