Phẩm thứ ba mươi: So sánh và đo lường công đức, thuộc Phần đầu (phần thứ nhất của bộ kinh), đoạn thứ năm mươi lăm.
Lại nữa, Kiều Thi Ca (tên gọi khác của Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi, người đang nghe Phật giảng)! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân (những người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng (lòng quyết cầu đạt sự giác ngộ cao tột như Phật). An nhẫn là bình thản chịu đựng mọi điều trái ý, không giận, không lay động. Ba-la-mật-đa là hạnh tu đã hoàn thiện, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán (dùng trí tuệ xem xét) bố thí ba-la-mật-đa (hạnh hoàn thiện về cho tặng của cải, giáo pháp và sự che chở) là thường hay vô thường. Thường là còn mãi không đổi, vô thường là luôn biến đổi, sinh rồi diệt. Ông cũng không nên quán tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn, tinh tiến (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét), bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thực tướng của mọi sự vật) ba-la-mật-đa là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì tự tính của bố thí ba-la-mật-đa là không. Tự tính là bản chất riêng tự có. Không là trống rỗng, không có thực thể cố định. Tự tính của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, tức từ tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng là không. Tự tính của bố thí ba-la-mật-đa ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bố thí ba-la-mật-đa không thể nắm bắt được (không tìm thấy có một thực thể nào thật sự để nắm giữ), và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bố thí ba-la-mật-đa và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bố thí ba-la-mật-đa là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của bố thí ba-la-mật-đa là không. Tự tính của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, tức từ tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng là không. Tự tính của bố thí ba-la-mật-đa ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bố thí ba-la-mật-đa không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bố thí ba-la-mật-đa và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bố thí ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã. Ngã là có một cái "ta" thật, làm chủ, tồn tại riêng. Vô ngã là không có cái "ta" thật ấy. Ông cũng không nên quán tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của bố thí ba-la-mật-đa là không. Tự tính của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, tức từ tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng là không. Tự tính của bố thí ba-la-mật-đa ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bố thí ba-la-mật-đa không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bố thí ba-la-mật-đa và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bố thí ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh (trong sạch hay nhơ uế). Ông cũng không nên quán tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của bố thí ba-la-mật-đa là không. Tự tính của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, tức từ tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng là không. Tự tính của bố thí ba-la-mật-đa ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bố thí ba-la-mật-đa không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bố thí ba-la-mật-đa và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán nội không là thường hay vô thường. Nội không là sự trống rỗng của các giác quan bên trong: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Ông cũng không nên quán các thứ sau là thường hay vô thường:
- ngoại không (sự trống rỗng của các đối tượng bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự xúc chạm, các ý niệm);
- nội ngoại không (sự trống rỗng của cả trong lẫn ngoài);
- không không (chính cái "không" cũng là không, chớ bám vào cái không);
- đại không (mười phương không gian rộng lớn cũng là không);
- thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không);
- hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác nên là không);
- vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không);
- tất cánh không (rốt ráo là không, không còn sót gì);
- vô tế không (không có điểm khởi đầu hay điểm tận cùng, cũng là không);
- tán không (các pháp do hợp lại rồi tan rã nên là không);
- vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không);
- bản tính không (bản tính vốn có của các pháp là không);
- tự tướng không (đặc điểm riêng của từng pháp là không);
- cộng tướng không (đặc điểm chung của các pháp là không);
- nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không);
- bất khả đắc không (vì không thể nắm bắt được nên là không);
- vô tính không (vì không có tự tính nên là không);
- tự tính không (tự tính vốn là không);
- vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không).
Vì sao vậy? Vì tự tính của nội không là không. Tự tính của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, tức từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng là không. Tự tính của nội không ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, nội không không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Ngoại không cho đến vô tính tự tính không đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có nội không và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán nội không là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là vui hay khổ.
Vì sao vậy? Vì tự tính của nội không là không. Tự tính của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, tức từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng là không. Tự tính của nội không ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, nội không không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Ngoại không cho đến vô tính tự tính không đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có nội không và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán nội không là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là ngã hay vô ngã.
Vì sao vậy? Vì tự tính của nội không là không. Tự tính của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, tức từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng là không. Tự tính của nội không ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, nội không không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Ngoại không cho đến vô tính tự tính không đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có nội không và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán nội không là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là tịnh hay bất tịnh.
Vì sao vậy? Vì tự tính của nội không là không. Tự tính của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, tức từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không, cũng là không. Tự tính của nội không ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, nội không không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Ngoại không cho đến vô tính tự tính không đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có nội không và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán chân như là thường hay vô thường. Chân như là thực tại chân thật của mọi pháp, luôn như vậy, không đổi. Ông cũng không nên quán các thứ sau là thường hay vô thường:
- pháp giới (cảnh giới bản thể chung của mọi pháp);
- pháp tính (bản tính chân thật của các pháp);
- bất hư vọng tính (tính chân thật, không hư dối);
- bất biến dị tính (tính không đổi khác);
- bình đẳng tính (tính bình đẳng, như nhau khắp mọi pháp);
- ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt);
- pháp định (thực tại của các pháp vốn nhất định như thế);
- pháp trụ (thực tại của các pháp vốn thường trụ như thế);
- thực tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của thực tại);
- hư không giới (cảnh giới như hư không, không ngăn ngại);
- bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).
Vì sao vậy? Vì tự tính của chân như là không. Tự tính của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, tức từ pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng là không. Tự tính của chân như ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, chân như không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có chân như và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán chân như là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của chân như là không. Tự tính của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, tức từ pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng là không. Tự tính của chân như ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, chân như không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có chân như và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán chân như là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của chân như là không. Tự tính của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, tức từ pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng là không. Tự tính của chân như ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, chân như không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có chân như và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán chân như là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của chân như là không. Tự tính của pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới, tức từ pháp giới cho đến bất tư nghị giới, cũng là không. Tự tính của chân như ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, chân như không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có chân như và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán khổ thánh đế là thường hay vô thường. Thánh đế là chân lý cao quý mà bậc thánh chứng biết. Khổ thánh đế là chân lý rằng đời sống vốn có khổ. Ông cũng không nên quán các thánh đế sau là thường hay vô thường: tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), và đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến chấm dứt khổ).
Vì sao vậy? Vì tự tính của khổ thánh đế là không. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế cũng là không. Tự tính của khổ thánh đế ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, khổ thánh đế không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, diệt, đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có khổ thánh đế và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán khổ thánh đế là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán tập, diệt, đạo thánh đế là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của khổ thánh đế là không. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế cũng là không. Tự tính của khổ thánh đế ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, khổ thánh đế không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, diệt, đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có khổ thánh đế và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán khổ thánh đế là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán tập, diệt, đạo thánh đế là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của khổ thánh đế là không. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế cũng là không. Tự tính của khổ thánh đế ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, khổ thánh đế không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, diệt, đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có khổ thánh đế và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán khổ thánh đế là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán tập, diệt, đạo thánh đế là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của khổ thánh đế là không. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế cũng là không. Tự tính của khổ thánh đế ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, khổ thánh đế không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, diệt, đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có khổ thánh đế và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ tĩnh lự là thường hay vô thường. Tứ tĩnh lự là bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc giới, tức cõi trời còn có thân hình vi tế. Ông cũng không nên quán các thứ sau là thường hay vô thường:
- tứ vô lượng: bốn tâm rộng lớn không giới hạn đối với chúng sinh, gồm từ (ban vui), bi (cứu khổ), hỷ (vui theo niềm vui của người), xả (buông bỏ, bình đẳng không thiên vị);
- tứ vô sắc định: bốn tầng định thuộc cõi vô sắc, tức cõi không còn thân hình, gồm định Không vô biên xứ, định Thức vô biên xứ, định Vô sở hữu xứ, định Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ tĩnh lự là không. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định cũng là không. Tự tính của tứ tĩnh lự ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ tĩnh lự không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ vô lượng và tứ vô sắc định đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ tĩnh lự và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ tĩnh lự là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán tứ vô lượng và tứ vô sắc định là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ tĩnh lự là không. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định cũng là không. Tự tính của tứ tĩnh lự ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ tĩnh lự không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ vô lượng và tứ vô sắc định đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ tĩnh lự và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ tĩnh lự là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán tứ vô lượng và tứ vô sắc định là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ tĩnh lự là không. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định cũng là không. Tự tính của tứ tĩnh lự ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ tĩnh lự không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ vô lượng và tứ vô sắc định đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ tĩnh lự và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ tĩnh lự là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán tứ vô lượng và tứ vô sắc định là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ tĩnh lự là không. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định cũng là không. Tự tính của tứ tĩnh lự ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ vô lượng và tứ vô sắc định ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ tĩnh lự không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ vô lượng và tứ vô sắc định đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ tĩnh lự và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bát giải thoát là thường hay vô thường. Bát giải thoát là tám pháp thiền quán giúp lần lượt thoát khỏi sự ràng buộc, đắm nhiễm vào cảnh vật. Ông cũng không nên quán các thứ sau là thường hay vô thường:
- bát thắng xứ: tám pháp quán giúp người tu làm chủ được cảnh, không bị cảnh lôi kéo;
- cửu thứ đệ định: chín tầng thiền định tiến lên theo thứ tự, gồm bốn tĩnh lự, bốn vô sắc định và diệt tận định;
- thập biến xứ: mười pháp quán thấy một trong mười thứ trùm khắp mọi nơi, đó là đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không và thức.
Vì sao vậy? Vì tự tính của bát giải thoát là không. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ cũng là không. Tự tính của bát giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bát giải thoát không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bát giải thoát và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bát giải thoát là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của bát giải thoát là không. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ cũng là không. Tự tính của bát giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bát giải thoát không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bát giải thoát và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bát giải thoát là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của bát giải thoát là không. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ cũng là không. Tự tính của bát giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bát giải thoát không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bát giải thoát và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán bát giải thoát là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của bát giải thoát là không. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ cũng là không. Tự tính của bát giải thoát ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, bát giải thoát không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có bát giải thoát và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ niệm trụ là thường hay vô thường. Tứ niệm trụ là bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp. Ông cũng không nên quán các thứ sau là thường hay vô thường:
- tứ chính đoạn: bốn sự siêng năng đúng đắn, gồm dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, làm tăng điều thiện đã có;
- tứ thần túc: bốn nền tảng của định và thần thông, gồm mong muốn, siêng năng, nhất tâm và suy xét;
- ngũ căn: năm gốc lành, gồm lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định tâm và trí tuệ;
- ngũ lực: sức mạnh của năm gốc lành ấy khi đã vững chắc;
- thất đẳng giác chi: bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ;
- bát thánh đạo chi: tám nhánh của con đường chân chính, gồm thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng.
Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ niệm trụ là không. Tự tính của tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, tức từ tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng là không. Tự tính của tứ niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ niệm trụ không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ niệm trụ và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ niệm trụ là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ niệm trụ là không. Tự tính của tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, tức từ tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng là không. Tự tính của tứ niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ niệm trụ không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ niệm trụ và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ niệm trụ là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ niệm trụ là không. Tự tính của tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, tức từ tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng là không. Tự tính của tứ niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ niệm trụ không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ niệm trụ và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán tứ niệm trụ là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ niệm trụ là không. Tự tính của tứ chính đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, tức từ tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi, cũng là không. Tự tính của tứ niệm trụ ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, tứ niệm trụ không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có tứ niệm trụ và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Bồ-đề vô thượng, họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán không giải thoát môn là thường hay vô thường. Không giải thoát môn là cửa ngõ đi đến giải thoát bằng cách quán thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có thực thể. Ông cũng không nên quán hai cửa giải thoát sau là thường hay vô thường: vô tướng giải thoát môn (quán thấy mọi pháp không có hình tướng cố định để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (không còn mong cầu, tạo tác gì trong ba cõi).
Vì sao vậy? Vì tự tính của không giải thoát môn là không. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn cũng là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, và cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có không giải thoát môn và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán không giải thoát môn là vui hay khổ. Ông cũng không nên quán vô tướng và vô nguyện giải thoát môn là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tính của không giải thoát môn là không. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn cũng là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, và cái vui hay khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có không giải thoát môn và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái vui và khổ của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán không giải thoát môn là ngã hay vô ngã. Ông cũng không nên quán vô tướng và vô nguyện giải thoát môn là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tính của không giải thoát môn là không. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn cũng là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, và cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có không giải thoát môn và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu an nhẫn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán không giải thoát môn là tịnh hay bất tịnh. Ông cũng không nên quán vô tướng và vô nguyện giải thoát môn là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tính của không giải thoát môn là không. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn cũng là không. Tự tính của không giải thoát môn ấy tức chẳng phải tự tính. Tự tính của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn ấy cũng chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là an nhẫn ba-la-mật-đa. Trong an nhẫn ba-la-mật-đa này, không giải thoát môn không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, và cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây còn không có không giải thoát môn và các thứ kia để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng! Nếu ông tu được an nhẫn như thế, đó là tu an nhẫn ba-la-mật-đa."
Kiều Thi Ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói như vậy, đó là giảng nói an nhẫn ba-la-mật-đa chân chính.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm năm mươi bảy.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười tám (?).
Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của nhà vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video