Thiên 193 — Hội 1 · Phẩm 31 Tùy hỷ hồi hướng · phần 4

 Hội thứ nhất, phẩm Tùy hỷ hồi hướng (tùy hỷ: vui theo, hoan hỷ trước việc lành của người khác; hồi hướng: đem công đức ấy hướng về mục đích giác ngộ), thứ ba mươi mốt, phần bốn.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ, thấy rõ thực tướng của mọi pháp vốn là không), biết đúng như thật rằng địa giới (yếu tố đất, có tính cứng chắc) không rơi vào Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục), Sắc giới (cõi trời đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vật chất vi tế) hay Vô sắc giới (cõi trời chỉ còn tâm thức, không còn hình sắc); biết đúng như thật rằng thủy giới (yếu tố nước), hỏa giới (yếu tố lửa), phong giới (yếu tố gió), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng (cái có hình tướng để bám vào) của chúng làm phương tiện (chỗ dựa, cách thức để làm), lấy hữu sở đắc (cái có chỗ để nắm bắt) làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật). Vì sao? Vì các pháp như địa giới v.v. có tự tính (bản chất tự có) vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý — khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sống chết) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng hành (sự tạo tác nghiệp), thức (tâm thức đi thọ sinh), danh sắc (tinh thần và thể xác lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), thọ (cảm nhận khổ, vui), ái (lòng tham đắm), thủ (sự níu giữ), hữu (nghiệp lực dẫn đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng buồn rầu, than khóc, khổ đau, lo lắng, phiền muộn cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như vô minh v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng Bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng được tu đến mức hoàn hảo; "ba-la-mật-đa" nghĩa là hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng Tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch), An nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn chịu điều trái ý), Tinh tiến ba-la-mật-đa (siêng năng không lùi), Tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định) và Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như Bố thí ba-la-mật-đa v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn là không, không có thực thể) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không có đầu, không có cuối cũng là không), tán không (các pháp vốn rời rã, tan tác nên là không), vô biến dị không (cái không bị bỏ, không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung như vô thường, khổ… là không), nhất thiết pháp không (mọi pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên là không), vô tính không (cái không có tính chất cũng là không), tự tính không (tự thể của các pháp là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tính lẫn tự tính đều là không) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như nội không v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng chân như (thực tướng như vậy, không hề đổi khác của các pháp) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng pháp giới (bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa sự sinh khởi), pháp định (pháp an định không lay chuyển), pháp trụ (pháp an trụ vững bền), thực tế (bờ mé chân thật, tột cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rộng không như hư không), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như chân như v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử là khổ) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ, tức phiền não và nghiệp), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt khổ, tức Niết-bàn), Đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến dứt khổ) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như Khổ thánh đế v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc giới) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định thuộc cõi Vô sắc giới) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như tứ tĩnh lự v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng bát giải thoát (tám phép thiền giúp thoát khỏi sự trói buộc đối với hình sắc và tâm) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, chế ngự được đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định tu lần lượt nối tiếp nhau không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, màu xanh… trải khắp mọi nơi) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như bát giải thoát v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng tứ niệm trụ (bốn phép chú tâm quán sát thân, cảm thọ, tâm và các pháp) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực chân chánh: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, làm tăng điều thiện đã có), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm khả năng gốc: lòng tin, siêng năng, chánh niệm, định, trí tuệ), ngũ lực (sức mạnh của năm căn ấy khi đã vững), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như tứ niệm trụ v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp đều là không) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy các pháp không có hình tướng để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác điều gì) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như không giải thoát môn v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, nghe xa, thấy xa, biết tâm người, biết các đời trước, dứt sạch phiền não) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như ngũ nhãn v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn giải không bị trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, về biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn cứu khổ chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, không phân biệt thân sơ), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như Phật thập lực v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng vô vong thất pháp (đức không bao giờ quên mất, luôn nhớ rõ mọi điều) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng hằng trụ xả tính (tính luôn an trụ trong sự buông xả, tâm bình thản không dao động) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như vô vong thất pháp v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không — trí của hàng Thanh văn, Độc giác) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh — trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi pháp cả về tướng chung lẫn tướng riêng — trí của Phật) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như nhất thiết trí v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất vào một đối tượng) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như tất cả đà-la-ni môn v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng giới uẩn (khối công đức do giữ giới mà có) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng định uẩn (khối công đức thiền định), tuệ uẩn (khối công đức trí tuệ), giải thoát uẩn (khối công đức giải thoát) và giải thoát tri kiến uẩn (khối công đức biết và thấy rõ mình đã giải thoát) — năm khối công đức của bậc giác ngộ — cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như giới uẩn v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới bước vào dòng thánh) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; biết đúng như thật rằng quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi Dục một lần nữa), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục) và quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) cũng không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đều không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của chúng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như quả Dự lưu v.v. có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng Bồ-đề của các vị Độc giác (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán xét nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của nó làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì pháp Bồ-đề của các vị Độc giác có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng hạnh của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của nó làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì pháp hạnh của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả.

 Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật không rơi vào Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu không rơi vào ba cõi thì cũng không phải quá khứ, vị lai hay hiện tại. Nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy hữu tướng của nó làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì pháp Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật có tự tính vốn không sinh. Pháp mà không sinh thì không có gì cả. Không thể đem pháp không có gì ấy mà tùy hỷ hồi hướng, vì chỗ hồi hướng cũng không có gì cả. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tùy hỷ hồi hướng như thế thì không xen lẫn các thứ độc hại, rốt cuộc đạt đến Bồ-đề vô thượng như nước cam lộ (thứ nước bất tử của cõi trời, ví cho sự giải thoát, Niết-bàn).

 Lại nữa, thưa Đại sĩ (tiếng tôn xưng bậc Bồ-tát lớn), các thiện nam, thiện nữ đang theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng đến thành Phật), nếu lấy hữu tướng làm phương tiện, hoặc lấy hữu sở đắc làm phương tiện, đối với công đức và thiện căn (gốc lành, những việc thiện có thể sinh ra quả tốt) của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai — bậc từ chân như mà đến; Ứng — bậc đáng được cúng dường; Chánh đẳng giác — bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn) cùng các đệ tử của các Ngài, mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì đó là tùy hỷ hồi hướng sai lệch. Tâm tùy hỷ hồi hướng sai lệch ấy chư Phật Thế Tôn không khen ngợi. Vì tâm tùy hỷ hồi hướng như thế không được chư Phật Thế Tôn khen ngợi, nên không thể làm viên mãn Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; cũng không thể làm viên mãn tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; cũng không thể làm viên mãn bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; cũng không thể làm viên mãn tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; cũng không thể làm viên mãn không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn.

 Do không thể làm viên mãn Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; do không thể làm viên mãn tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; do không thể làm viên mãn bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; do không thể làm viên mãn tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; do không thể làm viên mãn không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn, nên không thể làm viên mãn nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; cũng không thể làm viên mãn chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới; cũng không thể làm viên mãn Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế.

 Do không thể làm viên mãn nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; do không thể làm viên mãn chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới; do không thể làm viên mãn Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế, nên không thể làm viên mãn ngũ nhãn, lục thần thông; cũng không thể làm viên mãn Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; cũng không thể làm viên mãn vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; cũng không thể làm viên mãn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng không thể làm viên mãn tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn.

 Do không thể làm viên mãn ngũ nhãn, lục thần thông; do không thể làm viên mãn Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; do không thể làm viên mãn vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; do không thể làm viên mãn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; do không thể làm viên mãn tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn, nên không thể làm viên mãn việc nghiêm tịnh Phật độ (trang nghiêm, làm thanh tịnh cõi Phật mà mình sẽ thành tựu), cũng không thể làm viên mãn việc thành thục hữu tình (giáo hóa chúng sinh cho căn lành của họ chín muồi). Do không thể làm viên mãn việc nghiêm tịnh Phật độ, không thể làm viên mãn việc thành thục hữu tình, nên không thể chứng đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm từ tiếng Phạn, tức Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác). Vì sao? Vì sự tùy hỷ hồi hướng mà họ phát khởi có xen lẫn các thứ độc hại.

 Lại nữa, thưa Đại sĩ, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa nên nghĩ thế này: "Như tất cả chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới mười phương soi rõ đúng như thật công đức và thiện căn, thấy có pháp như thế để nương theo, và pháp ấy phát sinh sự tùy hỷ hồi hướng không điên đảo; nay ta cũng nên nương theo pháp như thế mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề." Đó là phát khởi tùy hỷ hồi hướng một cách chân chánh.

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) khen cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử Phật nổi tiếng thấu hiểu lý "không") rằng: "Lành thay, lành thay! Thiện Hiện, nay ông đã làm được việc của Phật, tức là đã vì các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khéo giảng giải sự tùy hỷ hồi hướng không điên đảo. Sự tùy hỷ hồi hướng được giảng như thế lấy vô tướng (không có tướng để bám vào) làm phương tiện, lấy vô sở đắc (không có chỗ nắm bắt) làm phương tiện, lấy không sinh làm phương tiện, lấy không diệt làm phương tiện, lấy không nhiễm làm phương tiện, lấy không tịnh làm phương tiện, lấy vô tính tự tính (cả cái không có tính lẫn tự tính đều là không) làm phương tiện, lấy tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không) làm phương tiện, lấy tự tính không (tự thể các pháp là không) làm phương tiện, lấy chân như (thực tướng như vậy, không đổi khác của các pháp) làm phương tiện, lấy pháp giới (bản thể chung của mọi pháp) làm phương tiện, lấy pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) làm phương tiện, lấy bất hư vọng tính (tính không giả dối) làm phương tiện, lấy thực tế (bờ mé chân thật, tột cùng của sự thật) làm phương tiện."

 "Này Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức) trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp thành, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) đều thành tựu thập thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc giới — cõi trời đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định thuộc cõi Vô sắc giới — cõi chỉ còn tâm thức) và ngũ thần thông (năm năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết các đời trước), ý ông nghĩ sao? Công đức của các hữu tình ấy có nhiều không?" Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát)!" Phật dạy: "Này Thiện Hiện, nếu các thiện nam, thiện nữ đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà khởi tùy hỷ hồi hướng không đắm nhiễm, bám chấp, thì công đức đạt được nhiều hơn công đức trước rất nhiều. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế mà các thiện nam, thiện nữ ấy phát khởi là bậc nhất, là thù thắng, là đáng tôn, là cao, là tốt đẹp, là vi diệu, là trên hết, là vô thượng (không gì cao hơn), là vô đẳng (không gì bằng), là vô đẳng đẳng (chỉ ngang bằng với cái không gì sánh được, tức chỉ ngang với Phật)."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới đều chứng quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới bước vào dòng thánh), Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi Dục một lần), Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục) và A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh); lại có thiện nam, thiện nữ suốt đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các vị đã chứng quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán ấy, đem vô lượng thứ áo quần, đồ ăn uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng khác dâng cúng, ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được phúc có nhiều không?" Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật dạy: "Này Thiện Hiện, nếu các thiện nam, thiện nữ đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà khởi tùy hỷ hồi hướng không đắm nhiễm, bám chấp, thì khối phúc đạt được nhiều hơn trước rất nhiều. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế mà các thiện nam, thiện nữ ấy phát khởi là bậc nhất, là thù thắng, là đáng tôn, là cao, là tốt đẹp, là vi diệu, là trên hết, là vô thượng, là vô đẳng, là vô đẳng đẳng."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới đều thành bậc Độc giác (bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán xét nhân duyên, không cần nghe Phật dạy); lại có thiện nam, thiện nữ suốt đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các vị Độc giác ấy, đem vô lượng thứ áo quần, đồ ăn uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng khác dâng cúng, ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy do nhân duyên này được phúc có nhiều không?" Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật dạy: "Này Thiện Hiện, nếu các thiện nam, thiện nữ đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà khởi tùy hỷ hồi hướng không đắm nhiễm, bám chấp, thì khối phúc đạt được nhiều hơn trước rất nhiều. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế mà các thiện nam, thiện nữ ấy phát khởi là bậc nhất, là thù thắng, là đáng tôn, là cao, là tốt đẹp, là vi diệu, là trên hết, là vô thượng, là vô đẳng, là vô đẳng đẳng."

 "Lại nữa, Thiện Hiện, giả sử tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới đều hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn vẹn của Phật); lại giả sử tất cả hữu tình trong số thế giới nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; số cát sông Hằng là ví dụ cho số nhiều không đếm xuể) ở mỗi phương trong mười phương, mỗi người đều đến chỗ từng vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát) đang hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề ấy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đem vô lượng thứ áo quần, đồ ăn uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng nuôi sống, đồ dùng an vui tốt đẹp nhất mà dâng cúng, trải qua số đại kiếp (khoảng thời gian cực dài, trọn một chu kỳ thế giới hình thành rồi hoại diệt) nhiều như cát sông Căng-già, ý ông nghĩ sao? Các hữu tình ấy do nhân duyên này được phúc có nhiều không?" Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ! Khối phúc như thế không thể đếm, không thể lường, không bờ, không giới hạn, khó dùng con số hay thí dụ mà đo lường được. Bạch Thế Tôn, nếu khối phúc ấy có hình thể thì các thế giới nhiều như cát sông Căng-già ở mỗi phương trong mười phương cũng không chứa hết."

 Phật dạy: "Lành thay, lành thay! Thiện Hiện, lượng khối phúc ấy đúng như ông nói. Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà khởi tùy hỷ hồi hướng không đắm nhiễm, bám chấp, thì khối phúc đạt được nhiều hơn trước rất nhiều. Này Thiện Hiện, sự tùy hỷ hồi hướng như thế mà các thiện nam, thiện nữ ấy phát khởi là bậc nhất, là thù thắng, là đáng tôn, là cao, là tốt đẹp, là vi diệu, là trên hết, là vô thượng, là vô đẳng, là vô đẳng đẳng. Này Thiện Hiện, nếu đem phúc trước so với khối phúc này thì một trăm phần không bằng một, một nghìn phần không bằng một, một trăm nghìn phần không bằng một, một câu-chi (mười triệu) phần không bằng một, một trăm câu-chi phần không bằng một, một nghìn câu-chi phần không bằng một, một trăm nghìn câu-chi phần không bằng một, một trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (một đơn vị số cực lớn) phần không bằng một; cho đến dù chia theo số, theo phép tính, theo ước lượng, theo thí dụ, thậm chí chia đến phần ổ-ba-ni-sát-đàm (phần nhỏ nhất, gần như vi trần) cũng không bằng một."

 "Vì sao? Này Thiện Hiện, vì thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định, ngũ thần thông mà các hữu tình kia thành tựu đều lấy hữu tướng (cái có hình tướng để bám vào) và hữu sở đắc (cái có chỗ để nắm bắt) làm phương tiện. Khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ kia đạt được khi cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đem vô lượng thứ áo quần, đồ ăn uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng khác dâng cúng các vị đã chứng quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và các vị Độc giác, đều lấy hữu tướng và hữu sở đắc làm phương tiện. Khối phúc mà các hữu tình kia đạt được khi cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, đem vô lượng thứ áo quần, đồ ăn uống, giường nệm, thuốc men và các vật dụng nuôi sống, đồ dùng an vui tốt đẹp nhất dâng cúng chúng Bồ-tát đang hướng đến Bồ-đề vô thượng, cũng đều lấy hữu tướng và hữu sở đắc làm phương tiện."

 Bấy giờ, Tứ đại thiên vương (bốn vị vua trời hộ trì thế gian, cai quản tầng trời thấp nhất của cõi Dục) cùng hai vạn thiên tử quyến thuộc, hớn hở vui mừng, liền đứng dậy chắp tay, cúi đầu lễ dưới chân Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mới có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Nghĩa là vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng cách thức thích hợp), lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng được phát khởi như thế không rơi vào hai pháp (cái thấy đối đãi, phân chia hai bên) hay không hai pháp."

 Lúc ấy, Thiên đế Thích (vua cõi trời Ba mươi ba) cùng vô lượng trăm nghìn thiên tử quyến thuộc, mỗi vị cầm các thứ vòng hoa tuyệt đẹp của cõi trời, hương đốt, hương xoa, hương bột để rải, áo quần, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tốt đẹp, lại tấu nhạc trời để cúng dường Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mới có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Nghĩa là vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng được phát khởi như thế không rơi vào hai pháp hay không hai pháp."

 Lúc ấy, Tô-dạ-ma thiên vương (vua cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi Dục) cùng vô lượng trăm nghìn thiên tử quyến thuộc, mỗi vị cầm các thứ vòng hoa tuyệt đẹp của cõi trời, hương đốt, hương xoa, hương bột để rải, áo quần, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tốt đẹp, lại tấu nhạc trời để cúng dường Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mới có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Nghĩa là vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng được phát khởi như thế không rơi vào hai pháp hay không hai pháp."

 Lúc ấy, San-đổ-sử-đa thiên vương (vua cõi trời Đâu-suất, tầng trời thứ tư của cõi Dục) cùng vô lượng trăm nghìn thiên tử quyến thuộc, mỗi vị cầm các thứ vòng hoa tuyệt đẹp của cõi trời, hương đốt, hương xoa, hương bột để rải, áo quần, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tốt đẹp, lại tấu nhạc trời để cúng dường Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mới có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Nghĩa là vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng được phát khởi như thế không rơi vào hai pháp hay không hai pháp."

 Lúc ấy, Thiện biến hóa thiên vương (vua cõi trời Lạc biến hóa, tầng trời thứ năm của cõi Dục) cùng vô lượng trăm nghìn thiên tử quyến thuộc, mỗi vị cầm các thứ vòng hoa tuyệt đẹp của cõi trời, hương đốt, hương xoa, hương bột để rải, áo quần, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tốt đẹp, lại tấu nhạc trời để cúng dường Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mới có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Nghĩa là vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng được phát khởi như thế không rơi vào hai pháp hay không hai pháp."

 Lúc ấy, Tối tự tại thiên vương (vua cõi trời Tha hóa tự tại, tầng trời cao nhất của cõi Dục) cùng vô lượng trăm nghìn thiên tử quyến thuộc, mỗi vị cầm các thứ vòng hoa tuyệt đẹp của cõi trời, hương đốt, hương xoa, hương bột để rải, áo quần, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tốt đẹp, lại tấu nhạc trời để cúng dường Phật, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mới có thể phát khởi sự tùy hỷ hồi hướng rộng lớn như thế. Nghĩa là vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, đối với công đức, thiện căn của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử của các Ngài mà phát khởi tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng được phát khởi như thế không rơi vào hai pháp hay không hai pháp."

 Bấy giờ, Đại Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên, thuộc tầng thiền thứ nhất của cõi Sắc giới) cùng vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Phạm thiên, đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, đồng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế, nhờ được Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ) và phương tiện thiện xảo nâng đỡ, gìn giữ, nên vượt hơn hẳn thiện căn mà các thiện nam, thiện nữ trước kia — những người không có phương tiện thiện xảo, còn hữu tướng, hữu sở đắc — đã tu."

 Lúc ấy, trời Cực quang tịnh (tầng trời cao nhất thuộc tầng thiền thứ hai của cõi Sắc giới) cùng vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Quang thiên, đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, đồng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế, nhờ được Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo nâng đỡ, gìn giữ, nên vượt hơn hẳn thiện căn mà các thiện nam, thiện nữ trước kia — những người không có phương tiện thiện xảo, còn hữu tướng, hữu sở đắc — đã tu."

 Lúc ấy, trời Biến tịnh (tầng trời cao nhất thuộc tầng thiền thứ ba của cõi Sắc giới) cùng vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Tịnh thiên, đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, đồng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế, nhờ được Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo nâng đỡ, gìn giữ, nên vượt hơn hẳn thiện căn mà các thiện nam, thiện nữ trước kia — những người không có phương tiện thiện xảo, còn hữu tướng, hữu sở đắc — đã tu."

 Lúc ấy, trời Quảng quả (một tầng trời thuộc tầng thiền thứ tư của cõi Sắc giới) cùng vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Quảng thiên, đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, đồng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế, nhờ được Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo nâng đỡ, gìn giữ, nên vượt hơn hẳn thiện căn mà các thiện nam, thiện nữ trước kia — những người không có phương tiện thiện xảo, còn hữu tướng, hữu sở đắc — đã tu."

 Lúc ấy, trời Sắc cứu cánh (tầng trời cao nhất của cõi Sắc giới) cùng vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Tịnh cư (chư thiên ở năm tầng trời Tịnh cư, nơi ở của các bậc thánh quả Bất hoàn), đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, đồng cất tiếng nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế, nhờ được Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo nâng đỡ, gìn giữ, nên vượt hơn hẳn thiện căn mà các thiện nam, thiện nữ trước kia — những người không có phương tiện thiện xảo, còn hữu tướng, hữu sở đắc — đã tu."

 Bấy giờ, Phật bảo các trời: Tứ đại vương chúng thiên, Tam thập tam thiên, Dạ-ma thiên, Đổ-sử-đa thiên, Lạc biến hóa thiên, Tha hóa tự tại thiên (sáu tầng trời của cõi Dục); Phạm chúng thiên, Phạm phụ thiên, Phạm hội thiên, Đại Phạm thiên (các tầng trời thuộc tầng thiền thứ nhất của cõi Sắc giới); Quang thiên, Thiểu quang thiên, Vô lượng quang thiên, Cực quang tịnh thiên (các tầng trời thuộc tầng thiền thứ hai); Tịnh thiên, Thiểu tịnh thiên, Vô lượng tịnh thiên, Biến tịnh thiên (các tầng trời thuộc tầng thiền thứ ba); Quảng thiên, Thiểu quảng thiên, Vô lượng quảng thiên, Quảng quả thiên (các tầng trời thuộc tầng thiền thứ tư); Vô phiền thiên, Vô nhiệt thiên, Thiện hiện thiên, Thiện kiến thiên, Sắc cứu cánh thiên (năm tầng trời Tịnh cư) rằng:

 "Giả sử tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, tức Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác), đối khắp với tất cả chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới mười phương trong quá khứ, vị lai, hiện tại — từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, chuyển diệu pháp luân (giảng nói giáo pháp nhiệm mầu, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), nhập Vô dư y bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn thân năm uẩn để nương tựa), rồi về sau cho đến khi giáo pháp diệt mất — trong khoảng thời gian ấy, tất cả thiện căn tương ứng với việc tu tập Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa;

 hoặc thiện căn tương ứng với việc an trụ nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; hoặc thiện căn tương ứng với việc an trụ nơi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới; hoặc thiện căn tương ứng với việc an trụ nơi Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế;

 hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập ngũ nhãn, lục thần thông; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập hạnh của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật;

 hoặc thiện căn của các vị đệ tử; hoặc giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn và vô lượng vô biên Phật pháp khác của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; hoặc chánh pháp do chư Như Lai giảng nói; hoặc nương theo pháp ấy mà tu tập ba việc tạo phúc là thí tính, giới tính, tu tính (phúc do bố thí, phúc do giữ giới, phúc do tu thiền định); hoặc nương theo pháp ấy mà siêng năng tu học, chứng quả Dự lưu, chứng quả Nhất lai, chứng quả Bất hoàn, chứng quả A-la-hán, chứng Bồ-đề Độc giác, được vào Bồ-tát chánh tính ly sinh (địa vị Bồ-tát đã chắc chắn bước vào chánh đạo, lìa hẳn tính phàm phu); hoặc thiện căn do các hữu tình tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã v.v. mà có — tất cả những thiện căn như thế gom lại, cân lường, rồi lấy hữu tướng làm phương tiện, lấy hữu sở đắc làm phương tiện, lấy có đắm nhiễm làm phương tiện, lấy có suy tính tạo tác làm phương tiện, lấy cái có hai, không hai làm phương tiện, ngay trước mắt mà tùy hỷ; tùy hỷ xong rồi hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại có thiện nam, thiện nữ phát tâm hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, đối khắp với tất cả chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới mười phương trong quá khứ, vị lai, hiện tại — từ lúc mới phát tâm cho đến khi đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, chuyển diệu pháp luân, nhập Vô dư y bát Niết-bàn, rồi về sau cho đến khi giáo pháp diệt mất — trong khoảng thời gian ấy, tất cả thiện căn tương ứng với việc tu tập Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; hoặc thiện căn tương ứng với việc an trụ nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; hoặc thiện căn tương ứng với việc an trụ nơi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới; hoặc thiện căn tương ứng với việc an trụ nơi Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế;

 hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập ngũ nhãn, lục thần thông; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập hạnh của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát; hoặc thiện căn tương ứng với việc tu tập Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật;

 hoặc thiện căn của các vị đệ tử; hoặc giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn và vô lượng vô biên Phật pháp khác của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; hoặc chánh pháp do chư Như Lai giảng nói; hoặc nương theo pháp ấy mà tu tập ba việc tạo phúc là thí tính, giới tính, tu tính; hoặc nương theo pháp ấy mà siêng năng tu học, chứng quả Dự lưu, chứng quả Nhất lai, chứng quả Bất hoàn, chứng quả A-la-hán, chứng Bồ-đề Độc giác, được vào Bồ-tát chánh tính ly sinh; hoặc thiện căn do các hữu tình tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã v.v. mà có — tất cả những thiện căn như thế gom lại, cân lường, rồi lấy vô tướng làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy không đắm nhiễm làm phương tiện, lấy không suy tính tạo tác làm phương tiện, lấy cái không có hai, không hai làm phương tiện, ngay trước mắt mà tùy hỷ; tùy hỷ xong rồi hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Sự tùy hỷ hồi hướng của các thiện nam, thiện nữ này là bậc nhất, là thù thắng, là đáng tôn, là cao, là tốt đẹp, là vi diệu, là trên hết, là vô thượng, là vô đẳng, là vô đẳng đẳng. So với sự tùy hỷ hồi hướng của các hữu tình trước, nó hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, hơn gấp trăm nghìn lần, hơn gấp câu-chi lần, hơn gấp trăm câu-chi lần, hơn gấp nghìn câu-chi lần, hơn gấp trăm nghìn câu-chi lần, hơn gấp trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa lần; dù tính gấp theo số, theo phép tính, theo ước lượng, theo thí dụ, cho đến gấp ổ-ba-ni-sát-đàm lần, nó cũng vẫn là hơn hết."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi mốt.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười hai (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video