Phẩm Tùy hỷ hồi hướng (tùy hỷ: vui mừng theo điều lành của người khác; hồi hướng: đem phúc đức của việc lành hướng về một mục đích cao cả), thứ ba mươi mốt, phần ba — thuộc Hội thứ nhất của kinh.
Lại nữa, thưa Đại sĩ (bậc đại nhân; ở đây là cách gọi Bồ-tát Di-lặc)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đã phát tâm cầu thành Phật và đã tu lâu năm, công hạnh lớn) đối với các phúc nghiệp sự (những việc làm tạo phúc) mà mình tu tập thì biết đúng rằng các việc ấy lìa sắc (phần vật chất, thân thể), lìa thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết, phân biệt). Năm thứ này gọi chung là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người.
Biết đúng rằng chúng lìa nhãn xứ (con mắt, xét như một chỗ làm nảy sinh nhận thức), lìa nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (tâm ý). Biết đúng rằng chúng lìa sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy), lìa thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (điều thân chạm biết) và pháp xứ (đối tượng của tâm ý).
Biết đúng rằng chúng lìa nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành nhận thức), lìa sắc giới (cảnh hình sắc), nhãn thức giới (cái biết của mắt), lìa nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và cái biết của mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy). Biết đúng rằng chúng lìa nhĩ giới (tai), lìa thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết của tai), lìa nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Biết đúng rằng chúng lìa tỷ giới (mũi), lìa hương giới (mùi), tỷ thức giới (cái biết của mũi), lìa tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Biết đúng rằng chúng lìa thiệt giới (lưỡi), lìa vị giới (vị), thiệt thức giới (cái biết của lưỡi), lìa thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Biết đúng rằng chúng lìa thân giới (thân), lìa xúc giới (điều thân chạm biết), thân thức giới (cái biết của thân), lìa thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Biết đúng rằng chúng lìa ý giới (tâm ý), lìa pháp giới (đối tượng mà tâm ý nhận biết), ý thức giới (cái biết của ý), lìa ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra.
Biết đúng rằng chúng lìa địa giới (yếu tố đất, tức chất cứng), lìa thủy giới (yếu tố nước, tức chất ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tức hơi nóng), phong giới (yếu tố gió, tức sự chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết).
Biết đúng rằng chúng lìa vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật), lìa hành (hành động tạo nghiệp), thức (thần thức đi thụ thai), danh sắc (tinh thần và thể xác lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn), thủ (sự níu giữ), hữu (nghiệp đưa đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, lo, phiền não. Đây là mười hai khâu nối nhau gọi là mười hai nhân duyên, giải thích vòng sinh tử.
Biết đúng rằng chúng lìa bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu đưa sang bờ giải thoát; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở mà cho người), lìa tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhục, an nhiên chịu đựng), tinh tiến ba-la-mật-đa (siêng năng không lùi), tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lắng tâm suy xét) và bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự vật).
Biết đúng rằng chúng lìa nội không (các giác quan bên trong vốn không có thực thể), lìa ngoại không (các cảnh bên ngoài vốn không có thực thể), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có khởi đầu hay chỗ tận cùng, cũng là không), tán không (các pháp vốn rời rạc tan tác, là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tánh không (bản tính vốn có của các pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (mọi pháp không thể nắm bắt được, và điều ấy cũng là không), vô tánh không (cái không có tự tánh cũng là không), tự tánh không (tự tánh của các pháp là không), vô tánh tự tánh không (cả cái không có tự tánh lẫn tự tánh đều là không). "Pháp" ở đây là mọi sự vật, hiện tượng; "tự tánh" là bản chất riêng, tự có, không đổi.
Biết đúng rằng chúng lìa chân như (bản chất như thật, không hề đổi khác của mọi pháp), lìa pháp giới (cảnh giới chân thật làm nền cho mọi pháp), pháp tánh (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không giả dối), bất biến dị tánh (tính không đổi khác), bình đẳng tánh (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tánh (tính lìa sinh diệt), pháp định (các pháp vốn an định như thế), pháp trụ (các pháp vốn an trụ như thế), thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rỗng rang như hư không) và bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).
Biết đúng rằng chúng lìa khổ thánh đế (thánh đế: sự thật cao quý; ở đây là sự thật về khổ), lìa tập thánh đế (sự thật về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (sự thật về sự chấm dứt khổ) và đạo thánh đế (sự thật về con đường diệt khổ).
Biết đúng rằng chúng lìa tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc), lìa tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không ngằn mé: từ, bi, hỷ, xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ).
Biết đúng rằng chúng lìa bát giải thoát (tám pháp thiền định giúp thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và cảm thọ), lìa bát thắng xứ (tám cách quán giúp làm chủ, vượt trội các cảnh), cửu thứ đệ định (chín tầng định đi lần lượt từ thấp lên cao: bốn thiền, bốn định vô sắc và diệt thọ tưởng định) và thập biến xứ (mười phép quán một thứ trải khắp mọi nơi: đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức).
Biết đúng rằng chúng lìa tứ niệm trụ (bốn phép tu giữ chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán pháp), lìa tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: tin, tấn, niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc ấy phát triển thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng).
Biết đúng rằng chúng lìa không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều không), lìa vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu điều gì).
Biết đúng rằng chúng lìa ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), lìa lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thần túc, thiên nhĩ, tha tâm, túc mạng, thiên nhãn, lậu tận).
Biết đúng rằng chúng lìa Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), lìa tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và diễn đạt thông suốt: về pháp, về nghĩa, về lời lẽ, về biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn đem vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót lớn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng với tất cả) và thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có).
Biết đúng rằng chúng lìa vô vong thất pháp (đức tính không bao giờ quên sót điều gì), lìa hằng trụ xả tánh (tính luôn an trú trong buông xả, không dao động).
Biết đúng rằng chúng lìa nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), lìa đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của mọi pháp, tức trí tuệ của Phật).
Biết đúng rằng chúng lìa tất cả các pháp môn đà-la-ni (pháp tổng trì, năng lực ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn giáo pháp), lìa tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các phép định tâm).
Biết đúng rằng chúng lìa hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Biết đúng rằng chúng lìa vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn).
Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, đối với các việc làm tạo phúc mà mình tu tập, biết đúng như vậy thì có thể tùy hỷ hồi hướng một cách chân chính về vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Lại nữa, thưa Đại sĩ! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng các việc làm tạo phúc đi kèm với lòng tùy hỷ mà mình tu tập, mà xa lìa tự tánh (bản chất riêng, tự có) của các việc làm tạo phúc đi kèm với lòng tùy hỷ ấy; biết đúng về Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai — bậc đến từ chân như; Ứng — bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác — bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), mà xa lìa tự tánh của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; biết đúng về mọi công đức của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, mà xa lìa tự tánh của công đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; biết đúng về Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu thành A-la-hán), Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không cần thầy dạy) và Bồ-tát, mà xa lìa tự tánh của Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát; biết đúng các thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nền cho quả tốt) mà Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát đã tu, mà xa lìa tự tánh của thiện căn ấy;
biết đúng về tâm bồ-đề (tâm quyết chí cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), mà xa lìa tự tánh của tâm bồ-đề; biết đúng về tâm hồi hướng, mà xa lìa tự tánh của tâm hồi hướng; biết đúng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột) là chỗ được hồi hướng về, mà xa lìa tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề được hồi hướng về ấy;
biết đúng về bát-nhã ba-la-mật-đa (hạnh trí tuệ đưa sang bờ giải thoát), mà xa lìa tự tánh của bát-nhã ba-la-mật-đa; biết đúng về tĩnh lự (thiền định), tinh tiến (siêng năng), an nhẫn (nhẫn nhục), tịnh giới (giữ giới trong sạch), bố thí ba-la-mật-đa, mà xa lìa tự tánh của tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa;
biết đúng về nội không (các giác quan bên trong vốn không có thực thể), mà xa lìa tự tánh của nội không; biết đúng về ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không (những cách quán thấy mọi mặt của sự vật đều không có thực thể), mà xa lìa tự tánh từ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không;
biết đúng về chân như (bản chất như thật, không đổi của mọi pháp), mà xa lìa tự tánh của chân như; biết đúng về pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới (các tên gọi khác chỉ bản tính chân thật của mọi pháp), mà xa lìa tự tánh từ pháp giới cho đến bất tư nghị giới;
biết đúng về khổ thánh đế (sự thật cao quý về khổ), mà xa lìa tự tánh của khổ thánh đế; biết đúng về tập, diệt, đạo thánh đế (sự thật về nguyên nhân khổ, về sự hết khổ, về con đường hết khổ), mà xa lìa tự tánh của tập, diệt, đạo thánh đế;
biết đúng về tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền), mà xa lìa tự tánh của tứ tĩnh lự; biết đúng về tứ vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả rộng lớn) và tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi hình sắc), mà xa lìa tự tánh của tứ vô lượng, tứ vô sắc định;
biết đúng về bát giải thoát (tám pháp thiền giúp thoát ràng buộc), mà xa lìa tự tánh của bát giải thoát; biết đúng về bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ các cảnh), cửu thứ đệ định (chín tầng định lần lượt), thập biến xứ (mười phép quán một thứ trải khắp), mà xa lìa tự tánh của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ;
biết đúng về tứ niệm trụ (bốn phép giữ chánh niệm), mà xa lìa tự tánh của tứ niệm trụ; biết đúng về tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi (các phép tu hỗ trợ đường giác ngộ), mà xa lìa tự tánh từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi;
biết đúng về không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều không), mà xa lìa tự tánh của không giải thoát môn; biết đúng về vô tướng, vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp hình tướng, không mong cầu), mà xa lìa tự tánh của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn;
biết đúng về ngũ nhãn (năm thứ mắt), mà xa lìa tự tánh của ngũ nhãn; biết đúng về lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm), mà xa lìa tự tánh của lục thần thông;
biết đúng về Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), mà xa lìa tự tánh của Phật thập lực; biết đúng về tứ vô sở úy (bốn điều không e sợ), tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết, diễn đạt thông suốt), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng của Phật), mà xa lìa tự tánh từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp;
biết đúng về vô vong thất pháp (đức không bao giờ quên sót), mà xa lìa tự tánh của vô vong thất pháp; biết đúng về hằng trụ xả tánh (tính luôn an trú trong buông xả), mà xa lìa tự tánh của hằng trụ xả tánh;
biết đúng về nhất thiết trí (trí biết tổng quát mọi pháp), mà xa lìa tự tánh của nhất thiết trí; biết đúng về đạo tướng trí (trí biết mọi con đường tu) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng, tức trí của Phật), mà xa lìa tự tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí;
biết đúng về tất cả các pháp môn đà-la-ni (pháp ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn giáo pháp), mà xa lìa tự tánh của tất cả các pháp môn đà-la-ni; biết đúng về tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các phép định tâm), mà xa lìa tự tánh của tất cả các pháp môn tam-ma-địa;
biết đúng về hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, mà xa lìa tự tánh của hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát; biết đúng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật, mà xa lìa tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật.
Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa lìa tự tánh như vậy, thì có thể tùy hỷ hồi hướng một cách chân chính về vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Lại nữa, thưa Đại sĩ! Các Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với công đức và thiện căn (gốc lành) của tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử đã nhập niết-bàn (đã dứt hẳn sinh tử, tịch diệt), nếu muốn khởi lên tâm tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì nên tùy hỷ hồi hướng như thế này, tức là nghĩ rằng: "Các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử đều đã diệt độ (qua đời, nhập niết-bàn), thì công đức và thiện căn của các ngài cũng như vậy. Cái tâm tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà ta khởi lên, cùng với quả vô thượng bồ-đề mà ta hồi hướng về, bản tính cũng như thế."
Tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề như vậy thì không có tưởng điên đảo (nhận biết sai lệch, trái ngược sự thật), không có tâm điên đảo (tâm ý sai lệch), không có kiến điên đảo (cách thấy sai lệch).
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy việc thủ tướng (bám chấp vào hình tướng, coi sự vật là có thật để nắm bắt) làm phương tiện (cách thức, phương pháp) mà tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với công đức thiện căn của tất cả chư Phật và đệ tử ấy mà bám vào hình tướng để tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì đó là sự tùy hỷ hồi hướng không tốt lành. Vì công đức thiện căn của chư Phật quá khứ và chúng đệ tử không phải là cảnh mà tướng hay vô tướng có thể nắm bắt; Bồ-tát Ma-ha-tát ấy lại dùng ý niệm bám chấp hình tướng mà khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cho nên đó là sự tùy hỷ hồi hướng không tốt lành. Do nhân duyên ấy mà rơi vào tưởng điên đảo, rơi vào tâm điên đảo, rơi vào kiến điên đảo.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy việc không bám chấp hình tướng làm phương tiện mà tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với công đức thiện căn của tất cả chư Phật và đệ tử ấy mà lìa hình tướng để tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì đó gọi là sự tùy hỷ hồi hướng tốt lành. Do nhân duyên ấy, sự tùy hỷ hồi hướng của Bồ-tát Ma-ha-tát này lìa tưởng điên đảo, lìa tâm điên đảo, lìa kiến điên đảo.
Bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) hỏi cụ thọ (bậc có đủ tuổi đạo và đức hạnh, cách gọi tôn kính vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, đệ tử Phật nổi tiếng về hiểu lý "không") rằng: "Thưa Đại đức (bậc có đức lớn), thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và chúng đệ tử, cùng các việc làm tạo phúc đi kèm với lòng tùy hỷ, v.v., đều không bám chấp hình tướng mà vẫn có thể tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"
Cụ thọ Thiện Hiện đáp: "Thưa Đại sĩ! Nên biết rằng trong bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát tu học có những phương tiện khéo léo như vậy: tuy không bám chấp hình tướng mà việc làm vẫn thành tựu. Không phải lìa bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể khởi lên các việc làm tạo phúc đi kèm với lòng tùy hỷ để hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề."
Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc nói: "Thưa Đại đức Thiện Hiện, chớ nói như vậy! Vì sao? Vì trong bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và chúng đệ tử đều không có gì cả, không thể nắm bắt được; các việc làm tạo phúc do tùy hỷ cũng không có gì cả, không thể nắm bắt được; việc phát tâm hồi hướng về vô thượng bồ-đề cũng không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Ở đây, khi Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, nên quán xét như vầy: Công đức thiện căn của chư Phật quá khứ và chúng đệ tử, bản tính đều đã diệt; các việc làm tạo phúc do tùy hỷ, việc phát tâm hồi hướng về vô thượng bồ-đề, bản tính đều vắng lặng tịch diệt. Nếu ta đối với công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và chúng đệ tử ấy mà bám chấp hình tướng, phân biệt; đối với các việc làm tạo phúc đi kèm với lòng tùy hỷ và việc phát tâm hồi hướng về vô thượng bồ-đề cũng bám chấp hình tướng, phân biệt; rồi lấy sự bám chấp hình tướng, phân biệt ấy làm phương tiện để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chư Phật Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính) đều không chấp nhận.
Vì sao? Vì đối với chư Phật Thế Tôn và các đệ tử đã diệt độ mà bám chấp hình tướng, phân biệt, rồi tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì đó là còn rất nặng tâm hữu sở đắc (cho rằng có cái thật để đạt được, nắm giữ).
Cho nên Bồ-tát Ma-ha-tát muốn đối với công đức thiện căn của chư Phật và chúng đệ tử mà khởi lên tùy hỷ hồi hướng chân chính về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì không nên ở trong đó khởi tâm hữu sở đắc, bám chấp hình tướng, phân biệt mà tùy hỷ hồi hướng. Nếu ở trong đó khởi tâm hữu sở đắc, bám chấp hình tướng, phân biệt mà tùy hỷ hồi hướng, thì Phật không nói rằng việc ấy có ý nghĩa và lợi ích lớn. Vì sao? Vì tâm tùy hỷ hồi hướng như vậy có lẫn thuốc độc của sự phân biệt mê lầm.
Ví như có món ăn, tuy đủ màu sắc, mùi thơm và vị ngon thượng hạng, nhưng có lẫn thuốc độc. Kẻ ngu, hiểu biết nông cạn, tham lam lấy ăn; lúc đầu tuy thấy vừa ý, vui thích sung sướng, nhưng sau khi thức ăn tiêu hóa thì chịu đủ mọi đau khổ, hoặc bị chết, hoặc chịu khổ chẳng khác gì mất mạng.
Cũng vậy, có một hạng bổ-đặc-già-la (người, chúng sinh) không khéo thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), không khéo quán xét, không khéo tụng đọc, không hiểu rõ nghĩa lý, lại bảo những người có chủng tánh Đại thừa (căn cơ, dòng giống thích hợp với con đường lớn cứu độ mọi người để thành Phật) rằng:
"Lại đây, hỡi thiện nam tử! Đối với tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở quá khứ, vị lai, hiện tại — từ khi mới phát tâm cho đến khi chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu nhiệm (tức thuyết pháp) độ vô số chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân thể và mọi chỗ nương của khổ), cho đến khi giáo pháp diệt mất, trong khoảng thời gian ấy —
những thiện căn mà các ngài đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi tu bát-nhã ba-la-mật-đa; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi tu tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi an trụ nội không; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi an trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không;
những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi an trụ chân như; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi an trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi an trụ khổ thánh đế; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi an trụ tập, diệt, đạo thánh đế;
những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi tu tứ tĩnh lự; khi tu tứ vô lượng, tứ vô sắc định; khi tu bát giải thoát; khi tu bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; khi tu tứ niệm trụ; khi tu tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; khi tu không giải thoát môn; khi tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; khi tu ngũ nhãn; khi tu lục thần thông; khi tu Phật thập lực; khi tu tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; khi tu vô vong thất pháp; khi tu hằng trụ xả tánh; khi tu nhất thiết trí; khi tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; khi tu tất cả các pháp môn đà-la-ni; khi tu tất cả các pháp môn tam-ma-địa — đều là những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ;
những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật; những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ khi thành thục hữu tình (giáo hóa giúp chúng sinh — loài có tình thức — được trưởng thành trên đường đạo);
cùng với giới uẩn (khối công đức giữ giới), định uẩn (khối công đức thiền định), tuệ uẩn (khối công đức trí tuệ), giải thoát uẩn (khối công đức giải thoát) và giải thoát tri kiến uẩn (khối công đức của sự biết và thấy rõ mình đã giải thoát) của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cùng tất cả các công đức khác không đếm được, không lường được, không bờ bến; cùng tất cả thiện căn hữu lậu (còn dính phiền não, còn trong vòng sinh tử) và vô lậu (không còn phiền não, đưa đến giải thoát) của các đệ tử Phật;
cùng mọi công đức của chư thiên, loài người, v.v., những vị đã được, sẽ được, đang được các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thọ ký (báo trước việc sẽ chứng quả) sẽ chứng độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác); cùng những thiện căn đã tích tụ, sẽ tích tụ, đang tích tụ của chư thiên, rồng, dược-xoa (một loài quỷ thần), kiện-đạt-phược (thần nhạc trời), a-tố-lạc (a-tu-la, loài thần hay gây chiến), yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (thần ca múa), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và loài phi nhân (loài không phải người như quỷ thần);
cùng những thiện căn mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., khởi lên khi tùy hỷ hồi hướng đối với các công đức ấy — hết thảy những điều ấy, gom lại, cân lường, ngay trước mắt mà tùy hỷ, rồi cùng với tất cả hữu tình (chúng sinh) mà hồi hướng về a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm của 'vô thượng chánh đẳng chánh giác', tức giác ngộ cao tột của Phật)."
Sự tùy hỷ hồi hướng nói như vậy, vì lấy sự hữu sở đắc, bám chấp hình tướng, phân biệt làm phương tiện, nên giống như món ăn lẫn độc, lúc đầu có ích mà về sau có hại; vì vậy đó không phải là sự tùy hỷ hồi hướng tốt lành.
Vì sao? Vì lấy sự hữu sở đắc, bám chấp hình tướng, phân biệt mà khởi lên tâm tùy hỷ hồi hướng, thì có nhân, có duyên, có tác ý (sự khởi tâm hướng tới, chú ý vào đối tượng), có hý luận (những suy diễn, phân biệt rỗng không), không tương ưng với bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì nó lẫn độc nên thành ra phỉ báng Phật, không theo lời Phật dạy, không nói đúng theo pháp. Những người thuộc chủng tánh Bồ-tát không nên theo lời kẻ ấy nói mà tu học.
Vì vậy, thưa Đại đức, nên nói thế nào đây: Các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., đứng trong Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng đến thành Phật) nên đối với công đức thiện căn của tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử ở mười phương thế giới, trong quá khứ, vị lai, hiện tại, mà tùy hỷ hồi hướng như thế nào?
Tức là chư Phật ấy, từ khi mới phát tâm cho đến khi chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu nhiệm độ vô số chúng sinh, nhập vô dư y bát-niết-bàn, cho đến khi giáo pháp diệt mất, trong khoảng thời gian ấy — những thiện căn tích tụ khi tu bát-nhã ba-la-mật-đa; những thiện căn tích tụ khi tu tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa; những thiện căn tích tụ khi an trụ nội không; những thiện căn tích tụ khi an trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không;
những thiện căn tích tụ khi an trụ chân như; khi an trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới; khi an trụ khổ thánh đế; khi an trụ tập, diệt, đạo thánh đế; khi tu tứ tĩnh lự; khi tu tứ vô lượng, tứ vô sắc định; khi tu bát giải thoát; khi tu bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ; khi tu tứ niệm trụ; khi tu tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; khi tu không giải thoát môn; khi tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; khi tu ngũ nhãn; khi tu lục thần thông; khi tu Phật thập lực; khi tu tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; khi tu vô vong thất pháp; khi tu hằng trụ xả tánh; khi tu nhất thiết trí; khi tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; khi tu tất cả các pháp môn đà-la-ni; khi tu tất cả các pháp môn tam-ma-địa; khi làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật; khi thành thục hữu tình — đều là những thiện căn đã tích tụ;
cùng với giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, và tất cả các công đức khác không đếm được, không lường được, không bờ bến; tất cả thiện căn hữu lậu và vô lậu của các đệ tử Phật; mọi công đức của chư thiên, loài người, v.v., những vị đã được, sẽ được, đang được các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thọ ký sẽ chứng độc giác bồ-đề; những thiện căn tích tụ của chư thiên, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược, a-tố-lạc, yết-lộ-đồ, khẩn-nại-lạc, mạc-hô-lạc-già, người và loài phi nhân; cùng những thiện căn mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., khởi lên khi tùy hỷ hồi hướng đối với các công đức ấy.
Các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., đứng trong Bồ-tát thừa, phải làm thế nào để đối với các công đức thiện căn ấy mà khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"
Cụ thọ Thiện Hiện thưa: "Thưa Đại sĩ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., đứng trong Bồ-tát thừa, tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu muốn không phỉ báng chư Phật Thế Tôn mà phát tâm tùy hỷ hồi hướng, thì nên nghĩ thế này: 'Như các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác dùng trí tuệ vô thượng của Phật mà thấu suốt, biết khắp rằng các công đức thiện căn có loại như thế, có thể chất như thế, có hình tướng như thế, có pháp như thế để có thể tùy hỷ, thì nay ta cũng nên tùy hỷ như thế. Lại như các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác dùng trí tuệ vô thượng của Phật mà thấu suốt, biết khắp rằng nên đem các việc làm tạo phúc như thế mà hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì nay ta cũng nên hồi hướng như thế.'
Các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., đứng trong Bồ-tát thừa, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử, nên tùy hỷ hồi hướng như vậy. Nếu tùy hỷ hồi hướng như vậy thì không phỉ báng Phật, thuận theo lời Phật dạy, nói đúng theo pháp. Tâm tùy hỷ hồi hướng như vậy của Bồ-tát Ma-ha-tát này mãi mãi lìa mọi chất độc, cuối cùng đến được vô thượng bồ-đề như cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho niết-bàn, giác ngộ)."
Lại nữa, thưa Đại sĩ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân, v.v., đứng trong Bồ-tát thừa, tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với công đức thiện căn của các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các đệ tử, nên tùy hỷ hồi hướng như thế này:
Như sắc (phần vật chất, thân thể) không rơi vào cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục), cõi Sắc (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) hay cõi Vô Sắc (cõi của chúng sinh chỉ còn tâm thức, không còn hình sắc); đã không rơi vào ba cõi (ba cõi ấy là toàn bộ thế giới sinh tử) thì không thuộc quá khứ, vị lai hay hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết khái niệm), hành (tạo tác của tâm), thức (nhận biết phân biệt) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ làm nảy sinh nhận thức) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, điều thân chạm biết, đối tượng của ý) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành nhận thức) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như sắc giới (cảnh hình sắc), nhãn thức giới (cái biết của mắt), nhãn xúc (sự tiếp xúc của mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như nhĩ giới (tai) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết của tai), nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như tỷ giới (mũi) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như hương giới (mùi), tỷ thức giới (cái biết của mũi), tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như thiệt giới (lưỡi) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như vị giới (vị), thiệt thức giới (cái biết của lưỡi), thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như thân giới (thân) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như xúc giới (điều thân chạm biết), thân thức giới (cái biết của thân), thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như ý giới (tâm ý) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như pháp giới (đối tượng mà tâm ý nhận biết), ý thức giới (cái biết của ý), ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như địa giới (yếu tố đất) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như thủy, hỏa, phong, không, thức giới (các yếu tố nước, lửa, gió, khoảng trống, nhận biết) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như vô minh (sự mê muội, khâu đầu của mười hai nhân duyên) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, phiền não (các khâu còn lại của vòng sinh tử) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho, đưa sang bờ giải thoát) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như nội không không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như chân như không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như pháp giới (cảnh giới chân thật của mọi pháp), pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ (?), thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như khổ thánh đế không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như tập, diệt, đạo thánh đế không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như tứ tĩnh lự không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như tứ vô lượng, tứ vô sắc định không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như bát giải thoát không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như tứ niệm trụ không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như không giải thoát môn không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như ngũ nhãn không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như lục thần thông không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như Phật thập lực không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như vô vong thất pháp không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như hằng trụ xả tánh không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như nhất thiết trí không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như tất cả các pháp môn đà-la-ni không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như tất cả các pháp môn tam-ma-địa không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như giới uẩn (khối công đức giữ giới) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của hàng Thanh văn: mới bước vào dòng thánh) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi Dục một lần), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục nữa), quả A-la-hán (đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Như độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác) không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như hạnh của các Bồ-tát Ma-ha-tát không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy. Như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; đã không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Sự tùy hỷ hồi hướng cũng nên như vậy.
Vì sao? Vì các pháp ấy tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời (quá khứ, vị lai, hiện tại); sự tùy hỷ hồi hướng cũng lại như vậy. Tức là: các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời; công đức của chư Phật tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời; Thanh văn, Độc giác cùng loài người, chư thiên, v.v., tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời; các thiện căn ấy tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời; sự tùy hỷ đối với các thiện căn ấy tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời; pháp được hồi hướng về tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời; người hồi hướng tự tánh là không, nên không rơi vào ba cõi, không thuộc về ba đời.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng sắc không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng thọ, tưởng, hành, thức không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như sắc, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng nhãn xứ không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như nhãn xứ, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng sắc xứ không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như sắc xứ, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng nhãn giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng sắc giới (cảnh hình sắc), nhãn thức giới, nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như nhãn giới, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy những
pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng nhĩ giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như nhĩ giới, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng tỷ giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như tỷ giới, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng thiệt giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như thiệt giới, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng thân giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như thân giới, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, biết đúng như thật rằng ý giới không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, biết đúng như thật rằng pháp giới (đối tượng của tâm ý), ý thức giới, ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra không rơi vào cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc; nếu đều không rơi vào ba cõi thì không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu không thuộc ba đời thì không thể lấy chúng — với cái nhìn có hình tướng làm phương tiện, với tâm hữu sở đắc làm phương tiện — để khởi lên tùy hỷ hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao? Vì các pháp như ý giới, v.v., tự tánh vốn không sinh; pháp đã không sinh thì không có gì cả; không thể lấy pháp không có gì ấy để tùy hỷ hồi hướng, vì sự tùy hỷ hồi hướng cũng không có gì cả.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm bảy mươi.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười một (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video