Phần đầu (Hội thứ nhất của bộ kinh), Phẩm Tùy Hỷ Hồi Hướng thứ ba mươi mốt, phần hai. (Tùy hỷ: vui mừng theo với việc lành của mình và của người khác. Hồi hướng: đem công đức của việc lành ấy hướng về một mục tiêu, ở đây là sự giác ngộ thành Phật.)
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc thưa với Thượng tọa Thiện Hiện rằng: "Thưa Đại đức, vị Bồ-tát Ma-ha-tát kia dựa vào những sự việc như thế mà khởi tâm tùy hỷ hồi hướng. Nhưng thật ra không hề có sự việc nào được duyên tới đúng như hình tướng mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nắm giữ." (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh. Ma-ha-tát: bậc lớn. Di-lặc: vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca. Thiện Hiện: tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử của Phật hiểu sâu nhất về lý "không". Thượng tọa: vị tăng ở bậc trên. Đại đức: tiếng tôn xưng vị tăng có đức lớn. Duyên tới: tâm hướng vào một đối tượng; đối tượng ấy gọi là "sở duyên".)
Cụ thọ Thiện Hiện nói: "Thưa Đại sĩ, nếu không có sự việc được duyên tới đúng như hình tướng đã nắm giữ, thì xét tâm tùy hỷ hồi hướng của vị Bồ-tát Ma-ha-tát kia. Tâm ấy lấy việc thủ tướng làm phương tiện, duyên khắp vô số, vô lượng, vô biên thế giới trong mười phương. Trong mỗi thế giới có vô số, vô lượng, vô biên chư Phật đã nhập niết-bàn. Tâm ấy gom hết mọi thiện căn của các Ngài, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp diệt mất, cùng mọi thiện căn của hàng đệ tử, rồi ngay trước mắt tùy hỷ và hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế há chẳng phải là điên đảo sao?" (Cụ thọ: tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo, nghĩa là "bậc có đủ tuổi thọ và đức hạnh". Đại sĩ: tiếng gọi tôn kính Bồ-tát. Thủ tướng: bám vào dấu hiệu, hình dạng của sự vật mà cho là có thật. Phương tiện: cách thức thực hành. Niết-bàn: trạng thái ra khỏi hẳn vòng sinh tử. Thiện căn: gốc lành, tức việc lành làm nhân sinh ra quả tốt. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề: sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật. Điên đảo: thấy biết trái ngược với sự thật.)
Ví như đối với cái vô thường mà cho là thường, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Đối với cái khổ mà cho là vui, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Đối với cái vô ngã mà cho là ngã, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Đối với cái bất tịnh mà cho là tịnh, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Ở đây, đối với cái vô tướng mà lại nắm lấy hình tướng của nó, thì cũng phải như thế. (Vô thường: luôn đổi thay, không bền lâu. Vô ngã: không có một cái "tôi" thường còn và tự làm chủ. Bất tịnh: không trong sạch. Tưởng điên đảo: nhận thức sai lệch. Tâm điên đảo: tâm ý sai lệch. Kiến điên đảo: quan điểm sai lệch. Vô tướng: không có hình tướng thật.)
Thưa Đại sĩ, sự việc được duyên tới thật không có gì cả. Tâm tùy hỷ hồi hướng cũng như thế. Các thiện căn cũng như thế. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề cũng như thế.
Sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng như thế. (Đây là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người. Sắc là thân thể và vật chất. Thọ là cảm giác khổ, vui, hoặc không khổ không vui. Tưởng là sự nhận biết hình ảnh và khái niệm. Hành là các hoạt động tạo tác của tâm, như ý muốn. Thức là sự nhận biết phân biệt.)
Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ cũng như thế. (Đây là sáu giác quan bên trong: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, được xem như chỗ làm phát sinh sự nhận biết.)
Sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ cũng như thế. (Đây là sáu đối tượng bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và đối tượng của ý.)
Nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. (Giới ở đây là yếu tố. Nhãn giới là yếu tố mắt. Sắc giới ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy, không phải cõi Sắc. Nhãn thức giới là yếu tố cái biết của mắt. Nhãn xúc là sự gặp nhau của mắt, hình sắc và cái biết của mắt. Từ sự gặp nhau ấy làm điều kiện mà sinh ra các cảm giác.)
Nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. (Pháp giới ở đây là yếu tố đối tượng của ý.)
Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới cũng như thế. (Đây là sáu yếu tố: đất, nước, lửa, gió, khoảng trống, và cái biết.)
Vô minh, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng như thế. (Đây là mười hai nhân duyên, tức chuỗi nhân quả xoay vòng sinh tử. Vô minh là si mê, không biết sự thật. Hành là tạo nghiệp. Thức là thức đi tái sinh. Danh sắc là tinh thần và thể chất mới hình thành. Lục xứ là sáu giác quan. Xúc là sự tiếp xúc. Thọ là cảm giác. Ái là ham muốn. Thủ là bám giữ. Hữu là sự tồn tại dẫn đến đời sau. Sinh là sinh ra. Lão tử là già và chết, kèm theo buồn rầu, than khóc, khổ đau, lo âu, phiền não.)
Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như thế. (Ba-la-mật-đa là hạnh tu hoàn hảo đưa người tu sang bờ giác ngộ. Có sáu hạnh: bố thí là đem cho; tịnh giới là giữ giới trong sạch; an nhẫn là nhẫn nhịn; tinh tấn là siêng năng; tĩnh lự là thiền định; bát-nhã là trí tuệ thấy rõ bản chất thật của sự vật.)
Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không cũng như thế. ("Không" nghĩa là không có tự thể cố định, chẳng thật có. Các loại "không" được kể ra như sau.
- Nội không: các giác quan bên trong là không.
- Ngoại không: các đối tượng bên ngoài là không.
- Nội ngoại không: cả trong lẫn ngoài đều không.
- Không không: chính cái "không" cũng là không.
- Đại không: mười phương rộng lớn cũng là không.
- Thắng nghĩa không: chân lý tối thượng như niết-bàn cũng là không.
- Hữu vi không: các pháp do nhân duyên tạo thành là không.
- Vô vi không: các pháp không do tạo tác cũng là không.
- Tất cánh không: rốt ráo hoàn toàn là không.
- Vô tế không: không có điểm đầu và điểm cuối, cũng là không.
- Tán không: các pháp chỉ là sự tụ họp rồi tan rã, nên là không.
- Vô biến dị không: cái không đổi khác cũng là không.
- Bản tánh không: bản tánh vốn có của các pháp là không.
- Tự tướng không: đặc điểm riêng của từng pháp là không.
- Cộng tướng không: đặc điểm chung của các pháp là không.
- Nhất thiết pháp không: tất cả các pháp đều không.
- Bất khả đắc không: các pháp không thể nắm bắt được, nên là không.
- Vô tánh không: cái không có tự thể cũng là không.
- Tự tánh không: tự thể của các pháp là không.
- Vô tánh tự tánh không: cả cái không có tự thể lẫn tự thể đều là không.)
Chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới cũng như thế. (Đây đều là những tên gọi khác nhau chỉ bản chất chân thật của mọi sự vật.
- Chân như: sự thật đúng như nó vốn là.
- Pháp giới: ở đây là bản thể chung của mọi pháp.
- Pháp tánh: bản tánh của các pháp.
- Bất hư vọng tánh: tánh không hư dối.
- Bất biến dị tánh: tánh không đổi khác.
- Bình đẳng tánh: tánh bình đẳng như nhau.
- Ly sinh tánh: tánh lìa sinh diệt.
- Pháp định: sự an định của pháp.
- Pháp trụ: sự an trụ của pháp.
- Thật tế: giới hạn chân thật, chỗ tận cùng của sự thật.
- Hư không giới: cảnh giới như hư không.
- Bất tư nghì giới: cảnh giới không thể nghĩ bàn.)
Khổ thánh đế, tập thánh đế, diệt thánh đế, đạo thánh đế cũng như thế. (Đây là bốn chân lý cao quý. Khổ là sự thật về khổ. Tập là nguyên nhân của khổ. Diệt là sự chấm dứt khổ. Đạo là con đường đưa đến chấm dứt khổ.)
Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng như thế. (Bốn tĩnh lự là bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc. Bốn vô lượng là bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, thương xót cứu khổ, vui theo, buông xả. Bốn vô sắc định là bốn tầng định cao hơn, không còn hình sắc.)
Tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng như thế. (Tám giải thoát là tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc. Tám thắng xứ là tám phép quán để làm chủ và vượt thắng đối tượng. Chín thứ đệ định là chín tầng định nhập lần lượt theo thứ tự. Mười biến xứ là mười phép quán một đối tượng trùm khắp tất cả, gồm đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức.)
Bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi cũng như thế. (Đây là các phép tu dẫn tới giác ngộ.
- Bốn niệm trụ: bốn chỗ để an trú sự tỉnh giác, tức quán thân, cảm giác, tâm, và các pháp.
- Bốn chánh đoạn: bốn sự siêng năng chân chánh, gồm dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, và làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn.
- Bốn thần túc: bốn nền tảng của định và thần thông.
- Năm căn: năm gốc rễ, gồm lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ.
- Năm lực: năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành.
- Bảy đẳng giác chi: bảy yếu tố của giác ngộ.
- Tám thánh đạo chi: tám nhánh của con đường chân chánh, gồm thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định đúng.)
Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn cũng như thế. (Đây là ba cửa giải thoát: quán các pháp là không; quán các pháp không có hình tướng thật; không mong cầu, tạo tác điều gì.)
Năm nhãn, sáu thần thông cũng như thế. (Năm nhãn là năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật. Sáu thần thông là sáu năng lực siêu việt: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy xa, và dứt sạch phiền não.)
Mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật cũng như thế. (Mười lực là mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật. Bốn vô sở úy là bốn điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp. Bốn vô ngại giải là bốn trí hiểu biết và diễn đạt thông suốt, về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, và về biện luận. Đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả là lòng thương yêu ban vui, thương xót cứu khổ, vui theo, buông xả, ở mức rộng lớn của Phật. Mười tám pháp bất cộng là mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có.)
Vô vong thất pháp, hằng trụ xả tánh cũng như thế. (Vô vong thất pháp là phẩm chất không bao giờ quên sót. Hằng trụ xả tánh là tánh luôn an trụ trong sự buông xả, bình thản.)
Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng như thế. (Nhất thiết trí là trí biết tất cả các pháp một cách tổng quát. Đạo tướng trí là trí biết rõ mọi con đường tu. Nhất thiết tướng trí là trí của Phật, biết trọn vẹn mọi chi tiết của tất cả các pháp.)
Tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn cũng như thế. (Đà-la-ni môn là các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ và giữ gìn giáo pháp không quên. Tam-ma-địa môn là các pháp môn chánh định, giúp tâm chuyên chú vào một chỗ.)
Thanh văn, Độc giác, Đại thừa cũng như thế. (Thanh văn là người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát. Độc giác là người tự mình giác ngộ không cần thầy, vào lúc không có Phật ra đời. Đại thừa nghĩa là "cỗ xe lớn", tức con đường tu của Bồ-tát nhằm cứu độ tất cả chúng sinh.)
Thưa Đại sĩ, nếu như sự việc được duyên tới thật không có gì cả, thì tâm tùy hỷ hồi hướng cũng như thế, các thiện căn cũng như thế, Vô thượng chánh đẳng bồ-đề cũng như thế. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng như thế. Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ cũng như thế. Sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ cũng như thế.
Nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế. Ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng như thế.
Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới cũng như thế. Vô minh, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng như thế. Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như thế.
Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không cũng như thế. Chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới cũng như thế.
Khổ, tập, diệt, đạo thánh đế cũng như thế. Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng như thế. Tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng như thế. Bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi cũng như thế. Không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng như thế. Năm nhãn, sáu thần thông cũng như thế.
Mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật cũng như thế. Vô vong thất pháp, hằng trụ xả tánh cũng như thế. Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng như thế. Tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn cũng như thế. Thanh văn, Độc giác, Đại thừa cũng như thế.
Nếu vậy thì cái gì là sở duyên? Cái gì là sự việc? Cái gì là tâm tùy hỷ hồi hướng? Cái gì là các thiện căn? Cái gì là Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, để vị Bồ-tát Ma-ha-tát kia duyên vào sự việc như thế mà khởi tâm tùy hỷ, rồi hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"
Bồ-tát Di-lặc nói: "Thưa Đại đức, có những vị Bồ-tát Ma-ha-tát đã tu hành sáu ba-la-mật-đa từ lâu, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các bạn lành nhiếp thọ, và khéo học nghĩa "tự tướng không" của các pháp. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đối với sự việc được duyên tới, đối với tâm tùy hỷ hồi hướng, các thiện căn, Vô thượng bồ-đề và tất cả các pháp, đều không thủ tướng, mà vẫn phát khởi được tâm tùy hỷ và hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. (Bạn lành: người bạn tốt dẫn dắt trên đường tu. Nhiếp thọ: che chở, dìu dắt. A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề: phiên âm tiếng Phạn của Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.)
Sự tùy hỷ hồi hướng như thế lấy cái chẳng phải hai, chẳng phải không hai làm phương tiện; lấy cái chẳng phải có tướng, chẳng phải không tướng làm phương tiện; lấy cái chẳng phải có chỗ đạt được, chẳng phải không có chỗ đạt được làm phương tiện; lấy cái chẳng phải nhiễm ô, chẳng phải trong sạch làm phương tiện; lấy cái chẳng phải sinh, chẳng phải diệt làm phương tiện. Vì thế, đối với sự việc được duyên tới cho đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, vị ấy đều có thể không thủ tướng. Vì không thủ tướng nên không rơi vào điên đảo.
Nếu có vị Bồ-tát chưa tu hành sáu ba-la-mật-đa lâu ngày, chưa từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước không gieo trồng thiện căn, chưa phát đại nguyện từ lâu, không được bạn lành nhiếp thọ, chưa khéo học nghĩa "tự tướng không" của tất cả các pháp, thì các vị Bồ-tát ấy đối với sự việc được duyên tới, đối với tâm tùy hỷ hồi hướng, các thiện căn, Vô thượng bồ-đề và tất cả các pháp, vẫn còn thủ tướng mà khởi tâm tùy hỷ, hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế, vì còn thủ tướng nên vẫn rơi vào điên đảo.
Lại nữa, thưa Đại đức, không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói bát-nhã ba-la-mật-đa. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói nội không. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói chân như. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói khổ thánh đế. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói tập, diệt, đạo thánh đế.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói bốn tĩnh lự. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói tám giải thoát. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói bốn niệm trụ. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói không giải thoát môn. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói năm nhãn. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói sáu thần thông.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói mười lực của Phật. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói vô vong thất pháp. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói hằng trụ xả tánh.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói nhất thiết trí. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói tất cả đà-la-ni môn. Cũng không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói tất cả tam-ma-địa môn.
Không nên vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, hoặc ở trước mặt họ, mà giảng nói nghĩa "tự tướng không" của tất cả các pháp.
Vì sao vậy? Thưa Đại đức, các Bồ-tát mới học Đại thừa đối với những pháp như thế, tuy có chút ít lòng tin, kính trọng và ưa thích, nhưng nghe xong liền quên mất hết, rồi kinh ngạc, ngờ vực, sợ hãi, khiếp đảm mà sinh ra chê bai, phỉ báng.
Lại nữa, thưa Đại đức, nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về bát-nhã, tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa. (Bất thoái chuyển: không còn lui sụt trên đường tu tới giác ngộ. Thiện tri thức: bậc thầy, bạn hiền dẫn dắt trên đường tu.)
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về khổ thánh đế, tập thánh đế, diệt thánh đế, đạo thánh đế.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về năm nhãn, sáu thần thông.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về vô vong thất pháp, hằng trụ xả tánh.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn.
Nếu là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, thì nên ở trước mặt họ mà giảng giải rộng về nghĩa "tự tướng không" của tất cả các pháp.
Vì sao vậy? Thưa Đại đức, những vị Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển như thế, cùng những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đời trước đã gieo trồng thiện căn, đã phát đại nguyện từ lâu, được các thiện tri thức nhiếp thọ, nếu nghe pháp này thì đều có thể tiếp nhận và giữ gìn. Họ trọn không bỏ quên, tâm không kinh ngạc, ngờ vực, không sợ hãi, không khiếp đảm, cũng không chê bai, phỉ báng."
Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện thưa với Bồ-tát Di-lặc rằng: "Bồ-tát Ma-ha-tát nên đem những việc tạo phúc đi kèm với tâm tùy hỷ như thế mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Nghĩa là dùng tâm để tùy hỷ hồi hướng. Nhưng tâm được dùng ấy đã hết, đã diệt, đã lìa, đã biến đổi. Sự việc được duyên tới và các thiện căn cũng đều như tâm, đã hết, đã diệt, đã lìa, đã biến đổi.
Vậy ở đây cái gì là tâm được dùng? Lại lấy cái gì làm sự việc được duyên tới và các thiện căn, mà nói là tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề? Theo lẽ, tâm này không thể tùy hỷ hồi hướng đối với một tâm khác, vì không có hai tâm cùng khởi lên một lúc. Tâm cũng không thể tùy hỷ hồi hướng chính tự tánh của tâm.
Thưa Đại sĩ, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa mà biết đúng như thật những điều sau đây đều không thật có:
- Sắc không thật có; thọ, tưởng, hành, thức không thật có.
- Nhãn xứ không thật có; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không thật có.
- Sắc xứ không thật có; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không thật có.
- Nhãn giới không thật có; sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, không thật có.
- Nhĩ giới không thật có; thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, không thật có.
- Tỷ giới không thật có; hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, không thật có.
- Thiệt giới không thật có; vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, không thật có.
- Thân giới không thật có; xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, không thật có.
- Ý giới không thật có; pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, không thật có.
- Địa giới không thật có; thủy, hỏa, phong, không, thức giới không thật có.
- Vô minh không thật có; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không thật có.
- Bố thí ba-la-mật-đa không thật có; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không thật có.
- Nội không không thật có; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không không thật có.
- Chân như không thật có; pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới không thật có.
- Khổ thánh đế không thật có; tập, diệt, đạo thánh đế không thật có.
- Bốn tĩnh lự không thật có; bốn vô lượng, bốn vô sắc định không thật có.
- Tám giải thoát không thật có; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không thật có.
- Bốn niệm trụ không thật có; bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi không thật có.
- Không giải thoát môn không thật có; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không thật có.
- Năm nhãn không thật có; sáu thần thông không thật có.
- Mười lực của Phật không thật có; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật không thật có.
- Vô vong thất pháp không thật có; hằng trụ xả tánh không thật có.
- Nhất thiết trí không thật có; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không thật có.
- Tất cả đà-la-ni môn không thật có; tất cả tam-ma-địa môn không thật có.
- Quả Dự lưu không thật có; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không thật có. (Đây là bốn quả vị của hàng Thanh văn. Dự lưu là đã vào dòng thánh. Nhất lai là chỉ còn trở lại cõi người một lần. Bất hoàn là không còn trở lại cõi Dục, tức cõi còn ham muốn. A-la-hán là đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh.)
- Độc giác bồ-đề, tức sự giác ngộ của bậc Độc giác, không thật có.
- Hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát không thật có.
- Vô thượng chánh đẳng bồ-đề không thật có.
Thưa Đại sĩ, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã biết đúng như thật rằng tất cả các pháp đều không thật có, rồi đem những việc tạo phúc đi kèm với tâm tùy hỷ mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Đó gọi là sự tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không điên đảo."
Bấy giờ Thiên Đế Thích thưa với Cụ thọ Thiện Hiện rằng: "Thưa Đại đức, các Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nghe pháp như thế, tâm họ há không kinh ngạc, ngờ vực, sợ hãi sao? Thưa Đại đức, các Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa làm thế nào để đem tất cả thiện căn mình đã tu tập mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề? Thưa Đại đức, các Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa làm thế nào để nắm giữ những việc tạo phúc đi kèm với tâm tùy hỷ, mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề?" (Thiên Đế Thích: vua của cõi trời Ba Mươi Ba.)
Khi ấy Cụ thọ Thiện Hiện nhờ sức thần của Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc gia hộ, bảo Thiên Đế Thích rằng: "Này Kiều-thi-ca, các Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nên làm như sau. (Kiều-thi-ca: tên họ của Thiên Đế Thích khi còn làm người.)
Nếu tu bát-nhã ba-la-mật-đa, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu tu tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa. (Vô sở đắc: không thấy có gì để nắm bắt hay chiếm được. Nhiếp thọ ở đây là thu nhận, giữ lấy làm của mình.)
Nếu an trụ nội không, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ nội không. Nếu an trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ từ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không.
Nếu an trụ chân như, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ chân như. Nếu an trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ từ pháp giới cho đến bất tư nghì giới.
Nếu an trụ khổ thánh đế, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ khổ thánh đế. Nếu an trụ tập, diệt, đạo thánh đế, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ tập, diệt, đạo thánh đế.
Nếu tu bốn tĩnh lự, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ bốn tĩnh lự. Nếu tu bốn vô lượng, bốn vô sắc định, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Nếu tu tám giải thoát, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ tám giải thoát. Nếu tu tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Nếu tu bốn niệm trụ, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ bốn niệm trụ. Nếu tu bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ từ bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi.
Nếu tu không giải thoát môn, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ không giải thoát môn. Nếu tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.
Nếu tu năm nhãn, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ năm nhãn. Nếu tu sáu thần thông, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ sáu thần thông.
Nếu tu mười lực của Phật, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ mười lực của Phật. Nếu tu bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ từ bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật.
Nếu tu vô vong thất pháp, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ vô vong thất pháp. Nếu tu hằng trụ xả tánh, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ hằng trụ xả tánh.
Nếu tu nhất thiết trí, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ nhất thiết trí. Nếu tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Nếu tu tất cả đà-la-ni môn, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ tất cả đà-la-ni môn. Nếu tu tất cả tam-ma-địa môn, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ tất cả tam-ma-địa môn.
Nếu tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu tu Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Này Kiều-thi-ca, do nhân duyên ấy, vị Bồ-tát Ma-ha-tát này có nhiều lòng tin hiểu đối với các điều sau đây (tin hiểu: tin nhận và thấu hiểu):
- bát-nhã ba-la-mật-đa; tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa;
- nội không; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không;
- chân như; pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới;
- khổ thánh đế; tập, diệt, đạo thánh đế;
- bốn tĩnh lự; bốn vô lượng, bốn vô sắc định;
- tám giải thoát; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ;
- bốn niệm trụ; bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi;
- không giải thoát môn; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn;
- năm nhãn; sáu thần thông;
- mười lực của Phật; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật;
- vô vong thất pháp; hằng trụ xả tánh;
- nhất thiết trí; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí;
- tất cả đà-la-ni môn; tất cả tam-ma-địa môn;
- hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát;
- Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Này Kiều-thi-ca, do nhân duyên ấy, vị Bồ-tát Ma-ha-tát này thường được bạn lành nhiếp thọ. Những bạn lành như thế dùng vô lượng cách, với lời văn và nghĩa lý khéo léo, mà giảng giải cho vị ấy những pháp tương ứng với bát-nhã, tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa.
Bạn lành dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào địa vị chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa bát-nhã, tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa. (Chánh tánh ly sinh: địa vị mà Bồ-tát đã chắc chắn đi đúng đường, lìa hẳn tình trạng phàm phu.)
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa khổ thánh đế, tập thánh đế, diệt thánh đế, đạo thánh đế.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa năm nhãn, sáu thần thông.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa vô vong thất pháp, hằng trụ xả tánh.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát.
Dùng pháp như thế mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Bạn lành cũng giảng giải cho vị ấy về những việc của ác ma, khiến vị ấy nghe xong thì đối với các việc của ma, tâm không thêm không bớt. Vì sao vậy? Vì bản tánh của các việc làm của ma không thật có, không thể nắm bắt được. (Việc của ma: những chướng ngại do ma, tức kẻ chuyên phá hoại người tu, gây ra.)
Bạn lành cũng dùng pháp này mà răn dạy và chỉ dạy, khiến cho vị ấy, cho đến khi được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, thường không xa lìa Phật Bạc-già-phạm, và ở chỗ chư Phật mà gieo trồng mọi thiện căn. Lại nhờ thiện căn che chở giữ gìn, vị ấy thường sinh vào nhà của Bồ-tát Ma-ha-tát, cho đến khi đạt Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thường không xa lìa các thiện căn. (Bạc-già-phạm: danh hiệu của Phật, nghĩa là Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính.)
Này Kiều-thi-ca, Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nếu có thể như thế, lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, mà nhiếp thọ các công đức, đối với các công đức có nhiều lòng tin hiểu sâu xa, và thường được bạn lành nhiếp thọ, thì khi nghe pháp như thế, tâm không kinh ngạc, ngờ vực, không sợ, không hãi.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa tùy theo những gì đã tu tập trong bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. (Hữu tình: chúng sinh có tình cảm và ý thức.)
Tùy theo những gì đã an trụ trong nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã an trụ trong chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã an trụ trong khổ thánh đế, tập thánh đế, diệt thánh đế, đạo thánh đế, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong năm nhãn, sáu thần thông, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong vô vong thất pháp, hằng trụ xả tánh, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong tất cả đà-la-ni môn, tất cả tam-ma-địa môn, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Tùy theo những gì đã tu tập trong Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, nên lấy vô sở đắc làm phương tiện, lấy vô tướng làm phương tiện, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nên nghĩ khắp đến vô số, vô lượng, vô biên thế giới trong mười phương. Trong mỗi thế giới đều có vô số, vô lượng, vô biên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. (Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác là các danh hiệu của Phật. Như Lai là bậc từ chân như mà đến. Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường. Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chánh và trọn vẹn.)
Các Ngài có những đức tính như sau:
- Đã dứt mọi nẻo đường của sự tồn tại trong luân hồi.
- Đã dứt con đường hý luận, tức những lời bàn luận suông, phân biệt vô ích.
- Đã bỏ hết các gánh nặng, tức thân năm uẩn và phiền não.
- Đã bẻ gãy cây gai của xóm làng, tức ví với ham muốn và phiền não nảy sinh khi tiếp xúc với cảnh trần tục, đâm hại người như gai nhọn nơi xóm làng.
- Đã dứt hết các mối trói buộc vào sự tồn tại.
- Đầy đủ trí tuệ chân chánh, tâm khéo giải thoát, khéo nói những điểm cốt yếu của giáo pháp.
Vị ấy nên nghĩ đến các phần công đức mà các Ngài cùng hàng đệ tử đã thành tựu, gồm giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn. (Đây là năm khối công đức: khối giới hạnh, khối thiền định, khối trí tuệ, khối giải thoát, và khối hiểu biết rõ về sự giải thoát.) Vị ấy cũng nghĩ đến mọi công đức mà các Ngài đã làm ra.
Vị ấy lại nghĩ đến những thiện căn được gieo trồng nơi các Ngài:
- Thiện căn do các dòng lớn Sát-đế-lợi, các dòng lớn Bà-la-môn, các dòng lớn trưởng giả, các dòng lớn cư sĩ gieo trồng. (Sát-đế-lợi: giai cấp vua chúa, quý tộc võ sĩ ở Ấn Độ. Bà-la-môn: giai cấp tu sĩ, tư tế. Trưởng giả: người giàu có, đức độ. Cư sĩ: người tại gia giàu có, có địa vị.)
- Thiện căn do chư thiên ở trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc Biến Hóa, trời Tha Hóa Tự Tại gieo trồng. (Đây là sáu tầng trời của cõi Dục, tức cõi chúng sinh còn ham muốn.)
- Thiện căn do chư thiên ở trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội, trời Đại Phạm, trời Quang, trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang, trời Cực Quang Tịnh, trời Tịnh, trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh, trời Biến Tịnh, trời Quảng, trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng, trời Quảng Quả gieo trồng. (Đây là các tầng trời của cõi Sắc, tức cõi đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế, ứng với bốn tầng thiền.)
- Thiện căn do chư thiên ở trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến, trời Sắc Cứu Cánh gieo trồng. (Đây là năm tầng trời Tịnh Cư, chỗ ở của các bậc thánh Bất hoàn.)
Vị ấy gom tất cả những điều như thế lại, cân nhắc đo lường, rồi ngay trước mắt phát khởi tâm tùy hỷ. Tâm tùy hỷ ấy so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là tuyệt diệu, là vi diệu, là trên hết, là không gì hơn, không gì sánh, và vô đẳng đẳng. (Vô đẳng đẳng: chỉ ngang bằng với cái không gì sánh được, tức chỉ ngang với Phật.) Rồi vị ấy lại đem những việc tạo phúc đi kèm với tâm tùy hỷ như thế, cùng với tất cả hữu tình mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc hỏi Cụ thọ Thiện Hiện rằng: "Thưa Đại đức, Bồ-tát Ma-ha-tát mới học Đại thừa nếu nhớ nghĩ đến mọi công đức của chư Phật và chúng đệ tử, cùng những thiện căn mà loài người, chư thiên v.v... đã gieo trồng, gom tất cả lại, cân nhắc đo lường, rồi ngay trước mắt phát khởi tâm tùy hỷ, tâm ấy so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là tuyệt diệu, là vi diệu, là trên hết, là không gì hơn, không gì sánh, và vô đẳng đẳng; rồi lại đem thiện căn tùy hỷ như thế cùng với các hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy làm sao để không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo?"
Cụ thọ Thiện Hiện đáp: "Thưa Đại sĩ, Bồ-tát Ma-ha-tát cần làm như sau:
- Đối với mọi công đức của chư Phật và chúng đệ tử mà mình nhớ nghĩ, không khởi ý niệm đó là công đức của chư Phật và chúng đệ tử.
- Đối với những thiện căn mà loài người, chư thiên v.v... đã gieo trồng, không khởi ý niệm đó là thiện căn của loài người, chư thiên v.v...
- Đối với tâm tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà mình phát khởi, cũng không khởi ý niệm đó là tâm tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Sự tùy hỷ hồi hướng mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khởi lên không có tưởng điên đảo, không có tâm điên đảo, không có kiến điên đảo.
Ngược lại, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nắm lấy hình tướng công đức của Phật và đệ tử nơi các công đức mà mình nhớ nghĩ; nắm lấy hình tướng thiện căn của loài người, chư thiên v.v... nơi những thiện căn mà họ đã gieo trồng; nắm lấy hình tướng của tâm tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề nơi chính tâm ấy mà mình phát khởi; thì sự tùy hỷ hồi hướng mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khởi lên có tưởng điên đảo, có tâm điên đảo, có kiến điên đảo.
Lại nữa, thưa Đại sĩ, Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tùy hỷ như thế mà nhớ nghĩ đến công đức và thiện căn của tất cả chư Phật cùng chúng đệ tử. Khi ấy vị ấy biết đúng rằng tâm này đã hết, đã diệt, đã lìa, đã biến đổi, nên không phải là cái có thể tùy hỷ. Vị ấy biết đúng rằng tánh của các pháp kia cũng như vậy, nên không phải là cái được tùy hỷ. Vị ấy lại thấu suốt đúng đắn rằng tánh của tâm có thể hồi hướng cũng như vậy, nên không phải là cái có thể hồi hướng. Vị ấy cũng thấu suốt đúng đắn rằng tánh của pháp được hồi hướng cũng như vậy, nên không phải là cái được hồi hướng. Nếu ai có thể dựa theo điều đã nói như thế mà tùy hỷ hồi hướng, thì đó là chân chánh, không phải tà vạy. Các Bồ-tát Ma-ha-tát đều nên tùy hỷ hồi hướng như thế.
Lại nữa, thưa Đại sĩ, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhớ nghĩ đến các công đức và thiện căn sau đây:
- Mọi công đức của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, vị lai và hiện tại, từ lúc mới phát tâm đến khi đạt Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cho đến khi giáo pháp diệt mất, trong suốt khoảng thời gian ấy.
- Những thiện căn mà đệ tử của Phật và các vị Độc giác đã khởi lên nhờ dựa vào Phật pháp ấy.
- Những thiện căn mà các dị sinh đã gieo trồng nhờ nghe các Ngài thuyết pháp. (Dị sinh: phàm phu, người chưa chứng quả thánh.)
- Những thiện căn mà các loài rồng, thần, dược-xoa, kiện-đạt-phược, a-tố-lạc, yết-lộ-đồ, khẩn-nại-lạc, mạc-hô-lạc-già, người và không phải người đã gieo trồng nhờ nghe các Ngài thuyết pháp. (Dược-xoa: loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn. Kiện-đạt-phược: thần âm nhạc của cõi trời. A-tố-lạc: loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên. Yết-lộ-đồ: chim thần cánh vàng. Khẩn-nại-lạc: thần ca múa, hình dạng giống người mà có sừng. Mạc-hô-lạc-già: thần rắn lớn. Không phải người: các loài quỷ thần khác.)
- Những thiện căn mà các dòng lớn Sát-đế-lợi, các dòng lớn Bà-la-môn, các dòng lớn trưởng giả, các dòng lớn cư sĩ đã gieo trồng nhờ nghe các Ngài thuyết pháp.
- Những thiện căn mà chư thiên ở trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc Biến Hóa, trời Tha Hóa Tự Tại đã gieo trồng nhờ nghe các Ngài thuyết pháp.
- Những thiện căn mà chư thiên ở trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội, trời Đại Phạm, trời Quang, trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang, trời Cực Quang Tịnh, trời Tịnh, trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh, trời Biến Tịnh, trời Quảng, trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng, trời Quảng Quả đã gieo trồng nhờ nghe các Ngài thuyết pháp.
- Những thiện căn mà chư thiên ở trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến, trời Sắc Cứu Cánh đã gieo trồng nhờ nghe các Ngài thuyết pháp.
- Những thiện nam tử, thiện nữ nhân v.v... nghe pháp được giảng rồi phát tâm hướng về Vô thượng chánh đẳng giác, siêng năng tu đủ mọi hạnh Bồ-tát. (Thiện nam tử, thiện nữ nhân: người nam, người nữ có lòng lành.)
Vị ấy gom tất cả những điều như thế lại, cân nhắc đo lường, rồi ngay trước mắt phát khởi tâm tùy hỷ. Tâm ấy so với các thiện căn khác là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là tuyệt diệu, là vi diệu, là trên hết, là không gì hơn, không gì sánh, và vô đẳng đẳng. Rồi vị ấy lại đem thiện căn tùy hỷ như thế cùng với các hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Vào lúc ấy, nếu vị ấy hiểu đúng rằng các pháp có thể tùy hỷ hồi hướng đều đã hết, đã diệt, đã lìa, đã biến đổi, và các pháp được tùy hỷ hồi hướng thì tự tánh đều là không, thì tuy biết như thế mà vẫn có thể tùy hỷ, hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Lại vào lúc ấy, nếu vị ấy hiểu đúng rằng hoàn toàn không có pháp nào có thể đem tùy hỷ hồi hướng vào một pháp khác, thì tuy biết như thế mà vẫn có thể tùy hỷ hồi hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả các pháp đều là không, mà trong cái không thì hoàn toàn không có pháp năng tùy hỷ hồi hướng, tức cái tùy hỷ hồi hướng, cũng không có pháp sở tùy hỷ hồi hướng, tức cái được tùy hỷ hồi hướng.
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nếu có thể tùy hỷ hồi hướng như thế, tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, tu hành tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa, thì không có tưởng điên đảo, không có tâm điên đảo, không có kiến điên đảo. Vì sao vậy?
- Vị ấy đối với tâm tùy hỷ không sinh chấp trước, tức không bám chặt cho là thật.
- Đối với công đức và thiện căn được tùy hỷ cũng không chấp trước.
- Đối với tâm hồi hướng không sinh chấp trước.
- Đối với Vô thượng bồ-đề được hồi hướng tới cũng không chấp trước.
Do không chấp trước nên không rơi vào điên đảo. Tâm tùy hỷ hồi hướng mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khởi lên được gọi là sự tùy hỷ hồi hướng vô thượng.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm sáu mươi chín.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười (có lẽ là quyển một trăm bảy mươi, nguyên văn sót chữ) (?).
Tam tạng Pháp sư Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch. (Tam tạng Pháp sư: vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận. Huyền Trang: cao tăng đời Đường, Trung Quốc.)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video