Thiên 33 — Hội 1 · Phẩm 7 Giáo giới giáo thọ · phần 20

 Phần đầu, phẩm Khuyên răn và chỉ dạy (Giáo giới giáo thọ) thứ bảy, đoạn thứ hai mươi.

 – Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Đức Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không), ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ (tên gọi, lời nói do con người đặt thêm ra để chỉ một sự vật) về bốn niệm trụ (bốn phép giữ chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) hoặc tạp nhiễm (bị ô nhiễm, lẫn lộn phiền não) hoặc thanh tịnh (trong sạch, không còn phiền não) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh)? Và chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa sinh, tăng trưởng điều thiện đã sinh) cho đến (tức bao gồm cả bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi) tám chi thánh đạo (tám nẻo đúng đắn dẫn đến giải thoát: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính), ngay đến bốn niệm trụ tạp nhiễm hay thanh tịnh, bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn niệm trụ tạp nhiễm hay thanh tịnh và tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo tạp nhiễm hay thanh tịnh. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc thuộc về sinh tử (vòng luân hồi sống chết nối tiếp không dứt) hoặc thuộc về Niết-bàn (cảnh giới đã dứt hết phiền não, thoát khỏi luân hồi) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc thuộc về sinh tử hoặc thuộc về Niết-bàn chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn niệm trụ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn niệm trụ thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn và tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc ở bên trong, hoặc ở bên ngoài, hoặc ở khoảng giữa hai bên chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc ở bên trong, hoặc ở bên ngoài, hoặc ở khoảng giữa chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn niệm trụ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn niệm trụ ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc có thể nắm bắt được hoặc không thể nắm bắt được chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc có thể nắm bắt được hoặc không thể nắm bắt được chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn niệm trụ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn niệm trụ có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt và tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn niệm trụ hoặc có thể nắm bắt hoặc không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn chánh đoạn cho đến tám chi thánh đạo hoặc có thể nắm bắt hoặc không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Lại nữa, Thiện Hiện, ông xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong luân hồi vốn mang khổ) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ, tức ái dục và phiền não), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức Niết-bàn), đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến chấm dứt khổ) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 Cụ thọ (cách gọi tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đức hạnh, nghĩa là bậc có cả tuổi thọ lẫn tuệ mạng) Thiện Hiện thưa rằng: – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế, tập, diệt, đạo thánh đế, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thường (còn mãi, không đổi) hoặc vô thường (luôn biến đổi, không bền) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thường hoặc vô thường chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế thường hay vô thường, tập, diệt, đạo thánh đế thường hay vô thường, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế thường hay vô thường và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế thường hay vô thường. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thường hoặc vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thường hoặc vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc vui hoặc khổ chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc vui hoặc khổ chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế vui hay khổ, tập, diệt, đạo thánh đế vui hay khổ, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế vui hay khổ và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế vui hay khổ. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc vui hoặc khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc vui hoặc khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc ngã (có một cái tôi chủ thể thật, thường còn) hoặc vô ngã (không có cái tôi chủ thể thật) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc ngã hoặc vô ngã chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế ngã hay vô ngã, tập, diệt, đạo thánh đế ngã hay vô ngã, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế ngã hay vô ngã và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế ngã hay vô ngã. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc ngã hoặc vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc ngã hoặc vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc sạch hoặc không sạch chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc sạch hoặc không sạch chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế sạch hay không sạch, tập, diệt, đạo thánh đế sạch hay không sạch, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế sạch hay không sạch và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế sạch hay không sạch. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc sạch hoặc không sạch là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc sạch hoặc không sạch là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc không (trống rỗng, không có tự tính riêng cố định) hoặc bất không (chẳng trống rỗng) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc không hoặc bất không chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế không hay bất không, tập, diệt, đạo thánh đế không hay bất không, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế không hay bất không và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế không hay bất không. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc không hoặc bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc không hoặc bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu tướng (có hình tướng, dấu hiệu để nắm bắt) hoặc vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu tướng hoặc vô tướng chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế hữu tướng hay vô tướng, tập, diệt, đạo thánh đế hữu tướng hay vô tướng, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế hữu tướng hay vô tướng và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hữu tướng hay vô tướng. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu tướng hoặc vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu tướng hoặc vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu nguyện (còn mong cầu, đeo đuổi) hoặc vô nguyện (không còn mong cầu, đeo đuổi điều gì) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế hữu nguyện hay vô nguyện, tập, diệt, đạo thánh đế hữu nguyện hay vô nguyện, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế hữu nguyện hay vô nguyện và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hữu nguyện hay vô nguyện. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc tịch tĩnh (lặng yên, dứt hết xao động phiền não) hoặc không tịch tĩnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, tập, diệt, đạo thánh đế tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế tịch tĩnh hay không tịch tĩnh và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế tịch tĩnh hay không tịch tĩnh. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc viễn ly (xa lìa phiền não và mọi ràng buộc) hoặc không viễn ly chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc viễn ly hoặc không viễn ly chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế viễn ly hay không viễn ly, tập, diệt, đạo thánh đế viễn ly hay không viễn ly, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế viễn ly hay không viễn ly và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế viễn ly hay không viễn ly. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc viễn ly hoặc không viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc viễn ly hoặc không viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu vi (do nhân duyên tạo tác nên, có sinh có diệt) hoặc vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu vi hoặc vô vi chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế hữu vi hay vô vi, tập, diệt, đạo thánh đế hữu vi hay vô vi, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế hữu vi hay vô vi và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hữu vi hay vô vi. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu vi hoặc vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu vi hoặc vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến luân hồi) hoặc vô lậu (đã hết phiền não, không còn dẫn đến luân hồi) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu lậu hoặc vô lậu chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế hữu lậu hay vô lậu, tập, diệt, đạo thánh đế hữu lậu hay vô lậu, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế hữu lậu hay vô lậu và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hữu lậu hay vô lậu. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc hữu lậu hoặc vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc hữu lậu hoặc vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc sinh ra hoặc diệt mất chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc sinh ra hoặc diệt mất chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế sinh hay diệt, tập, diệt, đạo thánh đế sinh hay diệt, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế sinh hay diệt và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế sinh hay diệt. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc sinh hoặc diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc sinh hoặc diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thiện hoặc chẳng thiện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thiện hoặc chẳng thiện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế thiện hay chẳng thiện, tập, diệt, đạo thánh đế thiện hay chẳng thiện, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế thiện hay chẳng thiện và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế thiện hay chẳng thiện. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thiện hoặc chẳng thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thiện hoặc chẳng thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc có tội hoặc không tội chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc có tội hoặc không tội chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế có tội hay không tội, tập, diệt, đạo thánh đế có tội hay không tội, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế có tội hay không tội và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế có tội hay không tội. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc có tội hoặc không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc có tội hoặc không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc có phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ sở như tham, sân, si) hoặc không phiền não chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc có phiền não hoặc không phiền não chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế có phiền não hay không phiền não, tập, diệt, đạo thánh đế có phiền não hay không phiền não, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế có phiền não hay không phiền não và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế có phiền não hay không phiền não. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc có phiền não hoặc không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc có phiền não hoặc không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thế gian (thuộc về cõi đời còn luân hồi) hoặc xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian, siêu thoát luân hồi) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thế gian hoặc xuất thế gian chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế thế gian hay xuất thế gian, tập, diệt, đạo thánh đế thế gian hay xuất thế gian, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế thế gian hay xuất thế gian và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế thế gian hay xuất thế gian. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thế gian hoặc xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thế gian hoặc xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế tạp nhiễm hay thanh tịnh, tập, diệt, đạo thánh đế tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế tạp nhiễm hay thanh tịnh và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế tạp nhiễm hay thanh tịnh. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, tập, diệt, đạo thánh đế thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, tập, diệt, đạo thánh đế ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc có thể nắm bắt được hoặc không thể nắm bắt được chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc có thể nắm bắt được hoặc không thể nắm bắt được chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến khổ thánh đế có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, tập, diệt, đạo thánh đế có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về khổ thánh đế có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt và tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về khổ thánh đế hoặc có thể nắm bắt hoặc không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tập, diệt, đạo thánh đế hoặc có thể nắm bắt hoặc không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Lại nữa, Thiện Hiện, ông xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, thường gọi là bốn thiền) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn đối với chúng sinh: từ – ban vui, bi – cứu khổ, hỷ – vui theo niềm vui của người, xả – buông bỏ, bình đẳng) và bốn định vô sắc (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 Cụ thọ Thiện Hiện thưa rằng: – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thường hoặc vô thường chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thường hoặc vô thường chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự thường hay vô thường, bốn vô lượng, bốn định vô sắc thường hay vô thường, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự thường hay vô thường và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc thường hay vô thường. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thường hoặc vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thường hoặc vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc vui hoặc khổ chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc vui hoặc khổ chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự vui hay khổ, bốn vô lượng, bốn định vô sắc vui hay khổ, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự vui hay khổ và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc vui hay khổ. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc vui hoặc khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc vui hoặc khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc ngã hoặc vô ngã chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc ngã hoặc vô ngã chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự ngã hay vô ngã, bốn vô lượng, bốn định vô sắc ngã hay vô ngã, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự ngã hay vô ngã và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc ngã hay vô ngã. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc ngã hoặc vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc ngã hoặc vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc sạch hoặc không sạch chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc sạch hoặc không sạch chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự sạch hay không sạch, bốn vô lượng, bốn định vô sắc sạch hay không sạch, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự sạch hay không sạch và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc sạch hay không sạch. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc sạch hoặc không sạch là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc sạch hoặc không sạch là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc không hoặc bất không chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc không hoặc bất không chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự không hay bất không, bốn vô lượng, bốn định vô sắc không hay bất không, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự không hay bất không và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc không hay bất không. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc không hoặc bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc không hoặc bất không là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu tướng hoặc vô tướng chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu tướng hoặc vô tướng chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự hữu tướng hay vô tướng, bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu tướng hay vô tướng, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự hữu tướng hay vô tướng và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu tướng hay vô tướng. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu tướng hoặc vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu tướng hoặc vô tướng là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự hữu nguyện hay vô nguyện, bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu nguyện hay vô nguyện, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự hữu nguyện hay vô nguyện và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu nguyện hay vô nguyện. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, bốn vô lượng, bốn định vô sắc tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự tịch tĩnh hay không tịch tĩnh và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc tịch tĩnh hay không tịch tĩnh. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc tịch tĩnh hoặc không tịch tĩnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc viễn ly hoặc không viễn ly chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc viễn ly hoặc không viễn ly chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự viễn ly hay không viễn ly, bốn vô lượng, bốn định vô sắc viễn ly hay không viễn ly, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự viễn ly hay không viễn ly và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc viễn ly hay không viễn ly. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc viễn ly hoặc không viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc viễn ly hoặc không viễn ly là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu vi hoặc vô vi chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu vi hoặc vô vi chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự hữu vi hay vô vi, bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu vi hay vô vi, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự hữu vi hay vô vi và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu vi hay vô vi. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu vi hoặc vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu vi hoặc vô vi là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu lậu hoặc vô lậu chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu lậu hoặc vô lậu chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự hữu lậu hay vô lậu, bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu lậu hay vô lậu, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự hữu lậu hay vô lậu và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hữu lậu hay vô lậu. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc hữu lậu hoặc vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc hữu lậu hoặc vô lậu là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc sinh hoặc diệt chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc sinh hoặc diệt chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự sinh hay diệt, bốn vô lượng, bốn định vô sắc sinh hay diệt, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự sinh hay diệt và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc sinh hay diệt. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc sinh hoặc diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc sinh hoặc diệt là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thiện hoặc chẳng thiện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thiện hoặc chẳng thiện chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự thiện hay chẳng thiện, bốn vô lượng, bốn định vô sắc thiện hay chẳng thiện, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự thiện hay chẳng thiện và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc thiện hay chẳng thiện. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thiện hoặc chẳng thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thiện hoặc chẳng thiện là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc có tội hoặc không tội chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc có tội hoặc không tội chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự có tội hay không tội, bốn vô lượng, bốn định vô sắc có tội hay không tội, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự có tội hay không tội và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc có tội hay không tội. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc có tội hoặc không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc có tội hoặc không tội là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc có phiền não hoặc không phiền não chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc có phiền não hoặc không phiền não chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự có phiền não hay không phiền não, bốn vô lượng, bốn định vô sắc có phiền não hay không phiền não, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự có phiền não hay không phiền não và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc có phiền não hay không phiền não. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc có phiền não hoặc không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc có phiền não hoặc không phiền não là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thế gian hoặc xuất thế gian chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thế gian hoặc xuất thế gian chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự thế gian hay xuất thế gian, bốn vô lượng, bốn định vô sắc thế gian hay xuất thế gian, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự thế gian hay xuất thế gian và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc thế gian hay xuất thế gian. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thế gian hoặc xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thế gian hoặc xuất thế gian là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự tạp nhiễm hay thanh tịnh, bốn vô lượng, bốn định vô sắc tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự tạp nhiễm hay thanh tịnh và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc tạp nhiễm hay thanh tịnh. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, bốn vô lượng, bốn định vô sắc thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc thuộc sinh tử hoặc thuộc Niết-bàn là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, bốn vô lượng, bốn định vô sắc ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc ở trong, hoặc ở ngoài, hoặc ở khoảng giữa là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc có thể nắm bắt được hoặc không thể nắm bắt được chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc có thể nắm bắt được hoặc không thể nắm bắt được chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến bốn tĩnh lự có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, bốn vô lượng, bốn định vô sắc có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về bốn tĩnh lự có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt và tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc có thể nắm bắt hay không thể nắm bắt. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về bốn tĩnh lự hoặc có thể nắm bắt hoặc không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc hoặc có thể nắm bắt hoặc không thể nắm bắt là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Lại nữa, Thiện Hiện, ông xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp lần lượt thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và các cảnh giới thiền) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tám thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các cảnh sắc, không để chúng khởi phiền não), chín định thứ đệ (chín tầng định nhập liên tiếp theo thứ tự không gián đoạn: bốn thiền, bốn định vô sắc và định diệt thọ tưởng), mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng – đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức – trùm khắp mọi nơi) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 Cụ thọ Thiện Hiện thưa rằng: – Bạch Thế Tôn, ngay đến tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về tám giải thoát và tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về tám giải thoát là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về tám giải thoát hoặc thường hoặc vô thường chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ hoặc thường hoặc vô thường chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến tám giải thoát thường hay vô thường, tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ thường hay vô thường, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về tám giải thoát thường hay vô thường và tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ thường hay vô thường. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về tám giải thoát hoặc thường hoặc vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ hoặc thường hoặc vô thường là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về tám giải thoát hoặc vui hoặc khổ chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ hoặc vui hoặc khổ chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến tám giải thoát vui hay khổ, tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ vui hay khổ, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về tám giải thoát vui hay khổ và tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ vui hay khổ. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về tám giải thoát hoặc vui hoặc khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ hoặc vui hoặc khổ là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Thiện Hiện, ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng chính tăng ngữ về tám giải thoát hoặc ngã hoặc vô ngã chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ hoặc ngã hoặc vô ngã chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 – Bạch Thế Tôn, ngay đến tám giải thoát ngã hay vô ngã, tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ ngã hay vô ngã, còn hoàn toàn không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn chẳng có; huống chi lại có tăng ngữ về tám giải thoát ngã hay vô ngã và tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ ngã hay vô ngã. Tăng ngữ ấy đã chẳng có, thì làm sao có thể nói chính tăng ngữ về tám giải thoát hoặc ngã hoặc vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát, chính tăng ngữ về tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ hoặc ngã hoặc vô ngã là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Bát-nhã Ba-la-mật-đa: trí tuệ hoàn hảo đưa người tu sang bờ giải thoát), quyển thứ ba mươi.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba mươi mốt.

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video