Thiên 32 — Hội 1 · Phẩm 7 Giáo giới giáo thọ · phần 19

 Hội thứ nhất, phẩm Giáo Giới Giáo Thọ (phẩm về việc răn dạy và truyền trao giáo pháp cho người tu), thứ bảy, phần mười chín.

 — Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của ngài Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý Không)! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ (tên gọi, khái niệm do ngôn ngữ đặt thêm lên sự vật) "nội không là có nguyện hay vô nguyện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; "Ma-ha-tát" nghĩa là "chúng sinh lớn"); tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là có nguyện hay vô nguyện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát? (Nội không: các pháp bên trong như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều trống rỗng, không có tự thể riêng; ngoại không: các pháp bên ngoài như hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý cũng trống rỗng như vậy; "cho đến" là lược bớt các loại "không" ở giữa trong danh sách hai mươi loại "không"; vô tính tự tính không: cả cái "không có tự tính" lẫn cái "tự tính" đều là không. Có nguyện: còn mong cầu, còn tạo tác; vô nguyện: không còn mong cầu gì, là một trong ba cửa giải thoát.)

 — Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Nội không có nguyện hay vô nguyện, ngoại không cho đến vô tính tự tính không có nguyện hay vô nguyện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không có nguyện, vô nguyện và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không có nguyện, vô nguyện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là có nguyện hay vô nguyện" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là có nguyện hay vô nguyện" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" (tịch tĩnh: lặng lẽ, dứt hết mọi xao động của phiền não) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, ngoại không cho đến vô tính tự tính không tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không tịch tĩnh, không tịch tĩnh và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không tịch tĩnh, không tịch tĩnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là viễn ly hay không viễn ly" (viễn ly: xa lìa phiền não và mọi ràng buộc) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là viễn ly hay không viễn ly" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không viễn ly hay không viễn ly, ngoại không cho đến vô tính tự tính không viễn ly hay không viễn ly, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không viễn ly, không viễn ly và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không viễn ly, không viễn ly! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là viễn ly hay không viễn ly" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là viễn ly hay không viễn ly" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là hữu vi hay vô vi" (hữu vi: do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt; vô vi: không do tạo tác, không sinh không diệt) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là hữu vi hay vô vi" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không hữu vi hay vô vi, ngoại không cho đến vô tính tự tính không hữu vi hay vô vi, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không hữu vi, vô vi và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không hữu vi, vô vi! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là hữu vi hay vô vi" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là hữu vi hay vô vi" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là hữu lậu hay vô lậu" (hữu lậu: còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến luân hồi; vô lậu: đã sạch phiền não) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là hữu lậu hay vô lậu" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không hữu lậu hay vô lậu, ngoại không cho đến vô tính tự tính không hữu lậu hay vô lậu, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không hữu lậu, vô lậu và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không hữu lậu, vô lậu! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là hữu lậu hay vô lậu" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là hữu lậu hay vô lậu" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là sinh hay diệt" (sinh ra hay mất đi) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là sinh hay diệt" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không sinh hay diệt, ngoại không cho đến vô tính tự tính không sinh hay diệt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không sinh, diệt và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không sinh, diệt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là sinh hay diệt" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là sinh hay diệt" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là thiện hay chẳng thiện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thiện hay chẳng thiện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không thiện hay chẳng thiện, ngoại không cho đến vô tính tự tính không thiện hay chẳng thiện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không thiện, chẳng thiện và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không thiện, chẳng thiện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là thiện hay chẳng thiện" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thiện hay chẳng thiện" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là có tội hay không tội" (có lỗi lầm đáng chê trách hay không) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là có tội hay không tội" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không có tội hay không tội, ngoại không cho đến vô tính tự tính không có tội hay không tội, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không có tội, không tội và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không có tội, không tội! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là có tội hay không tội" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là có tội hay không tội" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là có phiền não hay không phiền não" (phiền não: các trạng thái ô nhiễm của tâm như tham, giận, si mê, làm khổ não thân tâm) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là có phiền não hay không phiền não" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không có phiền não hay không phiền não, ngoại không cho đến vô tính tự tính không có phiền não hay không phiền não, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không có phiền não, không phiền não và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không có phiền não, không phiền não! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là có phiền não hay không phiền não" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là có phiền não hay không phiền não" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là thế gian hay xuất thế gian" (thế gian: thuộc cõi đời còn trong vòng luân hồi; xuất thế gian: vượt ra khỏi cõi đời, thuộc về giải thoát) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thế gian hay xuất thế gian" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không thế gian hay xuất thế gian, ngoại không cho đến vô tính tự tính không thế gian hay xuất thế gian, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không thế gian, xuất thế gian và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không thế gian, xuất thế gian! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là thế gian hay xuất thế gian" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thế gian hay xuất thế gian" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là tạp nhiễm hay thanh tịnh" (tạp nhiễm: bị phiền não và nghiệp xấu làm nhơ bẩn; thanh tịnh: trong sạch) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tạp nhiễm hay thanh tịnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không tạp nhiễm hay thanh tịnh, ngoại không cho đến vô tính tự tính không tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không tạp nhiễm, thanh tịnh và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không tạp nhiễm, thanh tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là tạp nhiễm hay thanh tịnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là tạp nhiễm hay thanh tịnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" (sinh tử: vòng luân hồi sinh ra rồi chết đi không dứt; Niết-bàn: cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi luân hồi) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, ngoại không cho đến vô tính tự tính không thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa hai bên" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa hai bên" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa, ngoại không cho đến vô tính tự tính không ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "nội không là khả đắc hay bất khả đắc" (có thể nắm bắt được hay không thể nắm bắt được) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là khả đắc hay bất khả đắc" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Nội không khả đắc hay bất khả đắc, ngoại không cho đến vô tính tự tính không khả đắc hay bất khả đắc, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về nội không khả đắc, bất khả đắc và tăng ngữ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không khả đắc, bất khả đắc! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "nội không là khả đắc hay bất khả đắc" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "ngoại không cho đến vô tính tự tính không là khả đắc hay bất khả đắc" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Lại nữa, Thiện Hiện! Ông xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát? (Đây là các tên gọi khác nhau của thực tướng mọi pháp: chân như — tính chân thật, như thế mãi không đổi của mọi sự vật; pháp giới — bản thể chung làm nền cho tất cả các pháp; pháp tính — bản tính thật của các pháp; bất hư vọng tính — tính không hư dối; bất biến dị tính — tính không biến đổi; bình đẳng tính — tính đồng đều, không sai khác; ly sinh tính — tính lìa khỏi sinh khởi; pháp định — các pháp vốn an định như vậy; pháp trụ — các pháp vốn an trụ như vậy; thực tế — bờ mé chân thật, chỗ tột cùng của sự thật; hư không giới — cảnh giới rỗng rang như hư không; bất tư nghì giới — cảnh giới không thể nghĩ bàn.)

 Cụ thọ (cách tôn xưng bậc tỳ-kheo có đạo hạnh, nghĩa là "người đầy đủ tuệ mạng") Thiện Hiện thưa rằng: — Bạch Thế Tôn! Chân như, pháp giới cho đến bất tư nghì giới còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ chân như và tăng ngữ pháp giới cho đến bất tư nghì giới! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là thường hay vô thường" (thường: còn mãi không đổi; vô thường: luôn biến đổi, không bền) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thường hay vô thường" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như thường hay vô thường, pháp giới cho đến bất tư nghì giới thường hay vô thường, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như thường, vô thường và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới thường, vô thường! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là thường hay vô thường" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thường hay vô thường" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là vui hay khổ" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là vui hay khổ" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như vui hay khổ, pháp giới cho đến bất tư nghì giới vui hay khổ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như vui, khổ và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới vui, khổ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là vui hay khổ" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là vui hay khổ" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là ngã hay vô ngã" (ngã: có một cái "tôi" chủ thể thường còn, tự làm chủ; vô ngã: không có cái "tôi" như thế) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là ngã hay vô ngã" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như ngã hay vô ngã, pháp giới cho đến bất tư nghì giới ngã hay vô ngã, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như ngã, vô ngã và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới ngã, vô ngã! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là ngã hay vô ngã" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là ngã hay vô ngã" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là sạch hay không sạch" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là sạch hay không sạch" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như sạch hay không sạch, pháp giới cho đến bất tư nghì giới sạch hay không sạch, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như sạch, không sạch và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới sạch, không sạch! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là sạch hay không sạch" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là sạch hay không sạch" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là không hay chẳng không" (không: trống rỗng, không có tự thể; chẳng không: có tự thể thật) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là không hay chẳng không" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như không hay chẳng không, pháp giới cho đến bất tư nghì giới không hay chẳng không, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như không, chẳng không và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới không, chẳng không! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là không hay chẳng không" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là không hay chẳng không" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là hữu tướng hay vô tướng" (hữu tướng: có hình tướng, dấu hiệu để bám vào; vô tướng: không có hình tướng nào để bám víu, là một trong ba cửa giải thoát) chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là hữu tướng hay vô tướng" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như hữu tướng hay vô tướng, pháp giới cho đến bất tư nghì giới hữu tướng hay vô tướng, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như hữu tướng, vô tướng và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới hữu tướng, vô tướng! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là hữu tướng hay vô tướng" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là hữu tướng hay vô tướng" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là có nguyện hay vô nguyện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là có nguyện hay vô nguyện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như có nguyện hay vô nguyện, pháp giới cho đến bất tư nghì giới có nguyện hay vô nguyện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như có nguyện, vô nguyện và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới có nguyện, vô nguyện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là có nguyện hay vô nguyện" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là có nguyện hay vô nguyện" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, pháp giới cho đến bất tư nghì giới tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như tịch tĩnh, không tịch tĩnh và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới tịch tĩnh, không tịch tĩnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là viễn ly hay không viễn ly" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là viễn ly hay không viễn ly" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như viễn ly hay không viễn ly, pháp giới cho đến bất tư nghì giới viễn ly hay không viễn ly, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như viễn ly, không viễn ly và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới viễn ly, không viễn ly! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là viễn ly hay không viễn ly" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là viễn ly hay không viễn ly" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là hữu vi hay vô vi" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là hữu vi hay vô vi" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như hữu vi hay vô vi, pháp giới cho đến bất tư nghì giới hữu vi hay vô vi, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như hữu vi, vô vi và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới hữu vi, vô vi! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là hữu vi hay vô vi" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là hữu vi hay vô vi" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là hữu lậu hay vô lậu" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là hữu lậu hay vô lậu" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như hữu lậu hay vô lậu, pháp giới cho đến bất tư nghì giới hữu lậu hay vô lậu, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như hữu lậu, vô lậu và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới hữu lậu, vô lậu! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là hữu lậu hay vô lậu" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là hữu lậu hay vô lậu" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là sinh hay diệt" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là sinh hay diệt" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như sinh hay diệt, pháp giới cho đến bất tư nghì giới sinh hay diệt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như sinh, diệt và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới sinh, diệt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là sinh hay diệt" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là sinh hay diệt" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là thiện hay chẳng thiện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thiện hay chẳng thiện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như thiện hay chẳng thiện, pháp giới cho đến bất tư nghì giới thiện hay chẳng thiện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như thiện, chẳng thiện và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới thiện, chẳng thiện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là thiện hay chẳng thiện" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thiện hay chẳng thiện" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là có tội hay không tội" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là có tội hay không tội" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như có tội hay không tội, pháp giới cho đến bất tư nghì giới có tội hay không tội, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như có tội, không tội và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới có tội, không tội! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là có tội hay không tội" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là có tội hay không tội" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là có phiền não hay không phiền não" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là có phiền não hay không phiền não" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như có phiền não hay không phiền não, pháp giới cho đến bất tư nghì giới có phiền não hay không phiền não, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như có phiền não, không phiền não và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới có phiền não, không phiền não! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là có phiền não hay không phiền não" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là có phiền não hay không phiền não" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là thế gian hay xuất thế gian" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thế gian hay xuất thế gian" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như thế gian hay xuất thế gian, pháp giới cho đến bất tư nghì giới thế gian hay xuất thế gian, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như thế gian, xuất thế gian và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới thế gian, xuất thế gian! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là thế gian hay xuất thế gian" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thế gian hay xuất thế gian" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là tạp nhiễm hay thanh tịnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như tạp nhiễm hay thanh tịnh, pháp giới cho đến bất tư nghì giới tạp nhiễm hay thanh tịnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như tạp nhiễm, thanh tịnh và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới tạp nhiễm, thanh tịnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là tạp nhiễm hay thanh tịnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là tạp nhiễm hay thanh tịnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, pháp giới cho đến bất tư nghì giới thuộc sinh tử hay thuộc Niết-bàn, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới thuộc sinh tử, thuộc Niết-bàn! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới thuộc về sinh tử hay thuộc về Niết-bàn" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa hai bên" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa hai bên" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa, pháp giới cho đến bất tư nghì giới ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới ở trong, ở ngoài, ở khoảng giữa! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới ở bên trong, ở bên ngoài hay ở khoảng giữa" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "chân như là khả đắc hay bất khả đắc" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là khả đắc hay bất khả đắc" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Chân như khả đắc hay bất khả đắc, pháp giới cho đến bất tư nghì giới khả đắc hay bất khả đắc, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về chân như khả đắc, bất khả đắc và tăng ngữ về pháp giới cho đến bất tư nghì giới khả đắc, bất khả đắc! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "chân như là khả đắc hay bất khả đắc" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "pháp giới cho đến bất tư nghì giới là khả đắc hay bất khả đắc" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Lại nữa, Thiện Hiện! Ông xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát? (Đây là ba mươi bảy phẩm trợ đạo, các pháp tu dẫn đến giác ngộ: tứ niệm trụ — bốn phép an trú chánh niệm, quán thân là không sạch, cảm thọ là khổ, tâm là vô thường, các pháp là vô ngã; tứ chánh đoạn — bốn sự nỗ lực đúng: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có; tứ thần túc — bốn nền tảng của thiền định đưa đến thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm chuyên nhất, quán xét; ngũ căn — năm gốc rễ của đạo: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, thiền định, trí tuệ; ngũ lực — năm gốc rễ ấy khi lớn mạnh thành sức mạnh; thất đẳng giác chi — bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chánh niệm, chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, khinh an, định, buông xả; bát thánh đạo chi — tám nhánh của con đường Thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng.)

 Cụ thọ Thiện Hiện thưa rằng: — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ tứ niệm trụ và tăng ngữ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là thường hay vô thường" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thường hay vô thường" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ thường hay vô thường, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi thường hay vô thường, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ thường, vô thường và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi thường, vô thường! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là thường hay vô thường" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thường hay vô thường" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là vui hay khổ" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vui hay khổ" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ vui hay khổ, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi vui hay khổ, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ vui, khổ và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi vui, khổ! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là vui hay khổ" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là vui hay khổ" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là ngã hay vô ngã" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là ngã hay vô ngã" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ ngã hay vô ngã, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi ngã hay vô ngã, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ ngã, vô ngã và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi ngã, vô ngã! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là ngã hay vô ngã" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là ngã hay vô ngã" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là sạch hay không sạch" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là sạch hay không sạch" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ sạch hay không sạch, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi sạch hay không sạch, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ sạch, không sạch và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi sạch, không sạch! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là sạch hay không sạch" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là sạch hay không sạch" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là không hay chẳng không" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là không hay chẳng không" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ không hay chẳng không, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không hay chẳng không, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ không, chẳng không và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không, chẳng không! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là không hay chẳng không" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là không hay chẳng không" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là hữu tướng hay vô tướng" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu tướng hay vô tướng" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ hữu tướng hay vô tướng, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi hữu tướng hay vô tướng, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ hữu tướng, vô tướng và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi hữu tướng, vô tướng! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là hữu tướng hay vô tướng" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu tướng hay vô tướng" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là có nguyện hay vô nguyện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là có nguyện hay vô nguyện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ có nguyện hay vô nguyện, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có nguyện hay vô nguyện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ có nguyện, vô nguyện và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có nguyện, vô nguyện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là có nguyện hay vô nguyện" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là có nguyện hay vô nguyện" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi tịch tĩnh hay không tịch tĩnh, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ tịch tĩnh, không tịch tĩnh và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi tịch tĩnh, không tịch tĩnh! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là tịch tĩnh hay không tịch tĩnh" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là viễn ly hay không viễn ly" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là viễn ly hay không viễn ly" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ viễn ly hay không viễn ly, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi viễn ly hay không viễn ly, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ viễn ly, không viễn ly và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi viễn ly, không viễn ly! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là viễn ly hay không viễn ly" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là viễn ly hay không viễn ly" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là hữu vi hay vô vi" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu vi hay vô vi" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ hữu vi hay vô vi, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi hữu vi hay vô vi, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ hữu vi, vô vi và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi hữu vi, vô vi! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là hữu vi hay vô vi" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu vi hay vô vi" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là hữu lậu hay vô lậu" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu lậu hay vô lậu" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ hữu lậu hay vô lậu, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi hữu lậu hay vô lậu, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ hữu lậu, vô lậu và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi hữu lậu, vô lậu! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là hữu lậu hay vô lậu" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là hữu lậu hay vô lậu" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là sinh hay diệt" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là sinh hay diệt" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ sinh hay diệt, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi sinh hay diệt, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ sinh, diệt và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi sinh, diệt! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là sinh hay diệt" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là sinh hay diệt" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là thiện hay chẳng thiện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thiện hay chẳng thiện" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ thiện hay chẳng thiện, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi thiện hay chẳng thiện, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ thiện, chẳng thiện và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi thiện, chẳng thiện! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là thiện hay chẳng thiện" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thiện hay chẳng thiện" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là có tội hay không tội" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là có tội hay không tội" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ có tội hay không tội, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có tội hay không tội, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ có tội, không tội và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có tội, không tội! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là có tội hay không tội" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là có tội hay không tội" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là có phiền não hay không phiền não" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là có phiền não hay không phiền não" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ có phiền não hay không phiền não, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có phiền não hay không phiền não, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ có phiền não, không phiền não và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có phiền não, không phiền não! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là có phiền não hay không phiền não" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là có phiền não hay không phiền não" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Thiện Hiện! Ông lại xét theo nghĩa nào mà nói rằng: tăng ngữ "tứ niệm trụ là thế gian hay xuất thế gian" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát; tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thế gian hay xuất thế gian" chẳng phải là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 — Bạch Thế Tôn! Tứ niệm trụ thế gian hay xuất thế gian, tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi thế gian hay xuất thế gian, còn rốt ráo không thể nắm bắt được, vì tự tính của chúng vốn không có; huống chi lại có tăng ngữ về tứ niệm trụ thế gian, xuất thế gian và tăng ngữ về tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi thế gian, xuất thế gian! Tăng ngữ ấy đã không có, thì làm sao có thể nói rằng tăng ngữ "tứ niệm trụ là thế gian hay xuất thế gian" là Bồ-tát Ma-ha-tát, tăng ngữ "tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là thế gian hay xuất thế gian" là Bồ-tát Ma-ha-tát?

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ siêu việt đưa người sang bờ giải thoát), quyển thứ hai mươi chín (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba mươi.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video