Thiên 347 — Hội 1 · Phẩm 45 Bạn lành chân thật · phần 3

 Phần đầu, phẩm "Bạn lành chân thật", thứ bốn mươi lăm, đoạn ba

 Phật dạy: "Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của ngài Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh Không)! Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói.

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của sắc (hình sắc, tức phần vật chất, gồm thân thể và thế giới vật chất) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là sắc.' Trong chỗ rốt ráo của thọ (cảm giác khổ, vui, hoặc không khổ không vui), tưởng (sự nhận biết, hình dung và gọi tên đối tượng), hành (các hoạt động của tâm, nhất là ý muốn tạo tác) và thức (cái biết phân biệt) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là thọ, tưởng, hành, thức.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ làm phát sinh cái biết) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là nhãn xứ.' Trong chỗ rốt ráo của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như chỗ làm phát sinh cái biết) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy, xét như chỗ làm phát sinh cái biết) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là sắc xứ.' Trong chỗ rốt ráo của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý như ý niệm, sự việc mà tâm nghĩ tới) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố cấu thành kinh nghiệm) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là nhãn giới.' Trong chỗ rốt ráo của sắc giới (hình sắc làm đối tượng của mắt), nhãn thức giới (cái biết qua con mắt), nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và cái biết qua mắt), cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên (làm điều kiện) mà sinh ra, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là sắc giới, cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của nhĩ giới (cái tai) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là nhĩ giới.' Trong chỗ rốt ráo của thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết qua tai), nhĩ xúc (sự gặp gỡ giữa tai, âm thanh và cái biết qua tai), cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là thanh giới, cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của tỷ giới (cái mũi) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tỷ giới.' Trong chỗ rốt ráo của hương giới (mùi), tỷ thức giới (cái biết qua mũi), tỷ xúc, cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là hương giới, cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của thiệt giới (cái lưỡi) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là thiệt giới.' Trong chỗ rốt ráo của vị giới (vị), thiệt thức giới (cái biết qua lưỡi), thiệt xúc, cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là vị giới, cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của thân giới (thân thể) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là thân giới.' Trong chỗ rốt ráo của xúc giới (những gì thân chạm vào), thân thức giới (cái biết qua thân), thân xúc, cùng các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là xúc giới, cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của ý giới (cái ý) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là ý giới.' Trong chỗ rốt ráo của pháp giới (ở đây là các đối tượng của ý), ý thức giới (cái biết qua ý), ý xúc, cùng các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là pháp giới, cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là địa giới.' Trong chỗ rốt ráo của thủy giới (yếu tố nước, tính ướt và kết dính), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố cái biết) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là thủy, hỏa, phong, không, thức giới.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của vô minh (sự mê muội, không thấy biết đúng sự thật; mắt xích đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên dẫn tới sinh tử) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là vô minh.' Trong chỗ rốt ráo của hành (ở đây là các hành động tạo nghiệp do vô minh thúc đẩy), thức (cái biết đầu tiên khi thác sinh), danh sắc (phần tâm và phần thân lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (sự khao khát), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hiện hữu, tức nghiệp đã thành, dẫn tới đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là hành, cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, tức hạnh tu được làm trọn vẹn để đến giải thoát; bố thí: cho ra, giúp đỡ người khác) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là bố thí ba-la-mật-đa.' Trong chỗ rốt ráo của tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), tinh tấn (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, tâm lắng yên mà sáng suốt) và bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự) ba-la-mật-đa cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tịnh giới, cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của nội không (các giác quan bên trong vốn trống rỗng, không có tự thể) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là nội không.' Trong chỗ rốt ráo của ngoại không (các đối tượng bên ngoài vốn không có tự thể), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (ngay cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có đầu, không có cuối, nên là không), tán không (các pháp vốn rời rã, phân tán, nên là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính của các pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, nên là không), vô tính không (cái không có tự tính là không), tự tính không (tự tính là không), vô tính tự tính không (cả "không có tự tính" lẫn "tự tính" đều là không) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là ngoại không, cho đến vô tính tự tính không.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của chân như (cái "như thật", bản tánh chân thật, không đổi của mọi pháp) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là chân như.' Trong chỗ rốt ráo của pháp giới (ở đây là bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), tính không hư dối, tính không đổi khác, tính bình đẳng, tính lìa sinh khởi, pháp định (các pháp vốn yên định nơi bản tính), pháp trụ (các pháp vốn an trú nơi bản tính), thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rộng không như hư không) và bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là pháp giới, cho đến bất tư nghị giới.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của khổ thánh đế (thánh đế: sự thật được bậc thánh thấy rõ; khổ thánh đế: sự thật rằng đời sống trong sinh tử là khổ) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là khổ thánh đế.' Trong chỗ rốt ráo của tập thánh đế (sự thật về nguyên nhân gây ra khổ), diệt thánh đế (sự thật về sự dứt sạch khổ, tức niết-bàn) và đạo thánh đế (sự thật về con đường đưa tới dứt khổ) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tập, diệt, đạo thánh đế.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi còn hình sắc vi tế) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tứ tĩnh lự.' Trong chỗ rốt ráo của tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không ngằn mé: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tứ vô lượng, tứ vô sắc định.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của bát giải thoát (tám pháp thiền giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và cảm thọ) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là bát giải thoát.' Trong chỗ rốt ráo của bát thắng xứ (tám pháp quán giúp làm chủ, vượt trên đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định lần lượt nối nhau từ thấp lên cao) và thập biến xứ (mười pháp quán một yếu tố như đất, nước, màu xanh... trùm khắp mọi nơi) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt sự chú tâm tỉnh giác: thân, cảm thọ, tâm, các pháp) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tứ niệm trụ.' Trong chỗ rốt ráo của tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh được lớn thêm), tứ thần túc (bốn nền tảng giúp đạt định và năng lực siêu phàm: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ lành: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa tới giác ngộ) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng đúng, nhớ đúng, định đúng) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tứ chánh đoạn, cho đến bát thánh đạo chi.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp đều không có tự thể) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là không giải thoát môn.' Trong chỗ rốt ráo của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp không có hình tướng để nắm bắt) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác điều gì) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của Bồ-tát thập địa (mười giai vị tu tập từ thấp lên cao của bồ-tát) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là Bồ-tát thập địa.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là ngũ nhãn.' Trong chỗ rốt ráo của lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm như thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại tự tại, dứt sạch phiền não) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là lục thần thông.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là Phật thập lực.' Trong chỗ rốt ráo của tứ vô sở úy (bốn điều hoàn toàn không sợ hãi khi Phật thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không gì trở ngại), đại từ (lòng thương yêu lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, tâm bình đẳng không thiên vị) và thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng có của Phật, không chung với ai khác) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tứ vô sở úy, cho đến thập bát Phật bất cộng pháp.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên mất, luôn nhớ rõ mọi điều) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là vô vong thất pháp.' Trong chỗ rốt ráo của hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong sự buông xả, bình thản) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là hằng trụ xả tính.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của nhất thiết trí (trí biết chung tổng thể mọi pháp đều là không; trí của hàng Thanh văn và Độc giác) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là nhất thiết trí.' Trong chỗ rốt ráo của đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh; trí của bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi phương diện của mọi pháp; trí của Phật) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của tất cả đà-la-ni môn (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và gìn giữ giáo pháp không quên; "môn" là các cửa, các pháp môn ấy) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tất cả đà-la-ni môn.' Trong chỗ rốt ráo của tất cả tam-ma-địa môn (tam-ma-địa: định, trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tất cả tam-ma-địa môn.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc thánh, người vừa "nhập vào dòng thánh") không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là quả Dự lưu.' Trong chỗ rốt ráo của quả Nhất lai (bậc thánh chỉ còn trở lại cõi đời này một lần), quả Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi dục) và quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) cũng không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, người tự mình giác ngộ không cần thầy, vào thời không có Phật ra đời) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là Độc giác bồ-đề.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn, tức đại bồ-tát) không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát.'

 Thiện Hiện! Trong chỗ rốt ráo của vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn) của chư Phật không có sự phân biệt như thế này: 'Đây là vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật.'

 Thiện Hiện! Đó là việc khó của bồ-tát ma-ha-tát: tuy quán thấy tất cả các pháp đều mang tướng tịch diệt (lặng yên, mọi phiền não và vọng tưởng đều dứt), mà tâm không chìm đắm nản lòng, lại nghĩ thế này: 'Ta đối với pháp này sau khi hiện đẳng giác (chứng biết trọn vẹn, trực tiếp), chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, sẽ vì các hữu tình (chúng sinh, các loài có tình thức) mà giảng nói, chỉ bày pháp tịch diệt vi diệu như thế.'

 Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm con đường rốt ráo cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ (bậc trưởng lão, cách gọi tôn kính) Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn (Đấng được cả đời tôn kính, tức Phật)! Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm bãi cồn cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Ví như giữa biển lớn hay giữa sông lớn, sông nhỏ, có chỗ đất cao nổi lên, có thể ở được, bốn bề nước đều bị chặn lại không tràn tới, gọi là bãi cồn. Cũng vậy, Thiện Hiện, sắc thì mé trước và mé sau đều dứt (tức không có quá khứ để từ đó đến, không có vị lai để đi về). Thọ, tưởng, hành, thức, mé trước mé sau đều dứt. Nhãn xứ mé trước mé sau đều dứt. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mé trước mé sau đều dứt. Sắc xứ mé trước mé sau đều dứt. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mé trước mé sau đều dứt.

 Nhãn giới mé trước mé sau đều dứt. Sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, mé trước mé sau đều dứt. Nhĩ giới mé trước mé sau đều dứt. Thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, mé trước mé sau đều dứt. Tỷ giới mé trước mé sau đều dứt. Hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc, cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, mé trước mé sau đều dứt. Thiệt giới mé trước mé sau đều dứt. Vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc, cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, mé trước mé sau đều dứt. Thân giới mé trước mé sau đều dứt. Xúc giới, thân thức giới, thân xúc, cùng các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, mé trước mé sau đều dứt. Ý giới mé trước mé sau đều dứt. Pháp giới, ý thức giới, ý xúc, cùng các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, mé trước mé sau đều dứt.

 Địa giới mé trước mé sau đều dứt. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới mé trước mé sau đều dứt. Vô minh mé trước mé sau đều dứt. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền, mé trước mé sau đều dứt.

 Bố thí ba-la-mật-đa mé trước mé sau đều dứt. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa mé trước mé sau đều dứt. Nội không mé trước mé sau đều dứt. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, mé trước mé sau đều dứt.

 Chân như mé trước mé sau đều dứt. Pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, tính không đổi khác, tính bình đẳng, tính lìa sinh khởi, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới, mé trước mé sau đều dứt. Khổ thánh đế mé trước mé sau đều dứt. Tập, diệt, đạo thánh đế mé trước mé sau đều dứt.

 Tứ tĩnh lự mé trước mé sau đều dứt. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định mé trước mé sau đều dứt. Bát giải thoát mé trước mé sau đều dứt. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ mé trước mé sau đều dứt. Tứ niệm trụ mé trước mé sau đều dứt. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi mé trước mé sau đều dứt. Không giải thoát môn mé trước mé sau đều dứt. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mé trước mé sau đều dứt.

 Bồ-tát thập địa mé trước mé sau đều dứt. Ngũ nhãn mé trước mé sau đều dứt. Lục thần thông mé trước mé sau đều dứt. Phật thập lực mé trước mé sau đều dứt. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp mé trước mé sau đều dứt. Vô vong thất pháp mé trước mé sau đều dứt. Hằng trụ xả tính mé trước mé sau đều dứt.

 Nhất thiết trí mé trước mé sau đều dứt. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mé trước mé sau đều dứt. Tất cả đà-la-ni môn mé trước mé sau đều dứt. Tất cả tam-ma-địa môn mé trước mé sau đều dứt. Quả Dự lưu mé trước mé sau đều dứt. Quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mé trước mé sau đều dứt. Độc giác bồ-đề mé trước mé sau đều dứt. Tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát mé trước mé sau đều dứt. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật mé trước mé sau đều dứt.

 Thiện Hiện! Do mé trước, mé sau đều dứt như vậy nên tất cả các pháp đều dứt. Thiện Hiện! Tất cả các pháp này mé trước mé sau đều dứt, đó chính là tịch diệt, chính là vi diệu, chính là đúng như thật; tức là không, không có gì để đạt được, con đường dứt hết, ái dục cạn sạch, không còn sót lại gì, lìa mọi nhiễm ô, diệt hẳn, là niết-bàn (cảnh giới mọi phiền não và khổ đau đều tắt hẳn).

 Thiện Hiện! Bồ-tát ma-ha-tát cầu chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày pháp tịch diệt vi diệu như thế. Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm bãi cồn cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm ánh sáng cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Bồ-tát ma-ha-tát vì muốn phá tan bóng tối dày đặc của các hữu tình bị cái vỏ trứng vô minh (?) che phủ trong đêm dài sinh tử; vì muốn chữa con mắt bị màng mờ của sự không hiểu biết nơi hữu tình, khiến mắt trong sáng trở lại; vì muốn làm ánh sáng soi rọi cho tất cả hữu tình ngu tối, nên phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm ánh sáng cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm ngọn đuốc cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Bồ-tát ma-ha-tát muốn vì hữu tình mà giảng nói ý nghĩa chân thật của những kinh điển tương ứng với sáu pháp ba-la-mật-đa và tứ nhiếp sự (bốn cách gần gũi, thu phục người để dẫn dắt họ: cho giúp, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích cho họ, cùng làm việc với họ), dùng phương tiện khéo léo mà dạy dỗ dẫn dắt, khuyên họ tu học, phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm ngọn đuốc cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm người dẫn đường cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Bồ-tát ma-ha-tát muốn khiến các hữu tình đang đi theo đường tà lìa bỏ bốn chỗ không nên đi tới (?), nên nói cho họ con đường duy nhất để họ quay về đường chánh; vì muốn người nhiễm ô được trong sạch; vì muốn người sầu não được vui vẻ; vì muốn người lo khổ được hoan hỷ an vui; vì muốn hữu tình sống trái lẽ chứng được pháp đúng lẽ; vì muốn hữu tình đang trôi lăn trong sinh tử được nhập niết-bàn hoàn toàn, nên phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm người dẫn đường cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm vị tướng soái (người cầm quân, đứng đầu dẫn dắt) cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Bồ-tát ma-ha-tát mong cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng sắc không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh (không có sinh ra, không có mất đi, không có dơ nhiễm, không có trong sạch); thọ, tưởng, hành, thức không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhãn xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng sắc xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhãn giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhĩ giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tỷ giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc, cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng thiệt giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc, cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng thân giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; xúc giới, thân thức giới, thân xúc, cùng các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng ý giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; pháp giới, ý thức giới, ý xúc, cùng các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng địa giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; thủy, hỏa, phong, không, thức giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô minh không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bố thí ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tịnh giới ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng an nhẫn ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tinh tấn ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tĩnh lự ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bát-nhã ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng phương tiện thiện xảo ba-la-mật-đa (hạnh hoàn hảo về sự khéo léo dùng phương cách thích hợp để giáo hóa chúng sinh) không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nguyện ba-la-mật-đa (hạnh hoàn hảo về lời nguyện lớn cứu độ chúng sinh) không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng lực ba-la-mật-đa (hạnh hoàn hảo về sức mạnh tu tập, không gì lay chuyển được) không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng trí ba-la-mật-đa (hạnh hoàn hảo về trí biết rõ mọi pháp để làm lợi ích chúng sinh) không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nội không không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng chân như không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, tính không đổi khác, tính bình đẳng, tính lìa sinh khởi, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới, không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng khổ thánh đế không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tập, diệt, đạo thánh đế không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tứ tĩnh lự không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tứ vô lượng, tứ vô sắc định không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bát giải thoát không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tứ niệm trụ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng không giải thoát môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Bồ-tát thập địa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng ngũ nhãn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; lục thần thông không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Phật thập lực không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô vong thất pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; hằng trụ xả tính không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhất thiết trí không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tất cả đà-la-ni môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tất cả tam-ma-địa môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng quả Dự lưu không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; quả Nhất lai, quả Bất hoàn, quả A-la-hán không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Độc giác bồ-đề không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.

 Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm vị tướng soái cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm chỗ quy hướng (nơi để hướng về, nương về) cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Bồ-tát ma-ha-tát mong cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng sắc lấy hư không làm chỗ quy hướng; thọ, tưởng, hành, thức cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhãn xứ lấy hư không làm chỗ quy hướng; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng sắc xứ lấy hư không làm chỗ quy hướng; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhãn giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhĩ giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tỷ giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc, cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng thiệt giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc, cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng thân giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; xúc giới, thân thức giới, thân xúc, cùng các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng ý giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; pháp giới, ý thức giới, ý xúc, cùng các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng địa giới lấy hư không làm chỗ quy hướng; thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô minh lấy hư không làm chỗ quy hướng; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bố thí ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tịnh giới ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng an nhẫn ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tinh tấn ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tĩnh lự ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bát-nhã ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng phương tiện thiện xảo ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nguyện ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng lực ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng trí ba-la-mật-đa lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nội không lấy hư không làm chỗ quy hướng; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng chân như lấy hư không làm chỗ quy hướng; pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, tính không đổi khác, tính bình đẳng, tính lìa sinh khởi, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng khổ thánh đế lấy hư không làm chỗ quy hướng; tập, diệt, đạo thánh đế cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tứ tĩnh lự lấy hư không làm chỗ quy hướng; tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bát giải thoát lấy hư không làm chỗ quy hướng; bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tứ niệm trụ lấy hư không làm chỗ quy hướng; tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng không giải thoát môn lấy hư không làm chỗ quy hướng; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Bồ-tát thập địa lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng ngũ nhãn lấy hư không làm chỗ quy hướng; lục thần thông cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Phật thập lực lấy hư không làm chỗ quy hướng; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô vong thất pháp lấy hư không làm chỗ quy hướng; hằng trụ xả tính cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhất thiết trí lấy hư không làm chỗ quy hướng; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tất cả đà-la-ni môn lấy hư không làm chỗ quy hướng; tất cả tam-ma-địa môn cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng quả Dự lưu lấy hư không làm chỗ quy hướng; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Độc giác bồ-đề lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát lấy hư không làm chỗ quy hướng. Muốn vì hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật lấy hư không làm chỗ quy hướng.

 Lại vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng sắc chẳng phải hướng tới, cũng chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của sắc là không; trong cái không thì không có hướng tới, cũng không có không hướng tới. Thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của thọ, tưởng, hành, thức là không; trong cái không thì không có hướng tới, cũng không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhãn xứ chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nhãn xứ là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng sắc xứ chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của sắc xứ là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhãn giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nhãn giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhĩ giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nhĩ giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tỷ giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tỷ giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc, cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng thiệt giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của thiệt giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc, cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng thân giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của thân giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Xúc giới, thân thức giới, thân xúc, cùng các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng ý giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của ý giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Pháp giới, ý thức giới, ý xúc, cùng các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng địa giới chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của địa giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô minh chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của vô minh là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, lo, buồn phiền là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bố thí ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của bố thí ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tịnh giới ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tịnh giới ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng an nhẫn ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của an nhẫn ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tinh tấn ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tinh tấn ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tĩnh lự ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tĩnh lự ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của bát-nhã ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng phương tiện thiện xảo ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của phương tiện thiện xảo ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nguyện ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nguyện ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng lực ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của lực ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng trí ba-la-mật-đa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của trí ba-la-mật-đa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nội không chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nội không là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng chân như chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của chân như là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, tính không đổi khác, tính bình đẳng, tính lìa sinh khởi, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng khổ thánh đế chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của khổ thánh đế là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Tập, diệt, đạo thánh đế cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tập, diệt, đạo thánh đế là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tứ tĩnh lự chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ tĩnh lự là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ vô lượng, tứ vô sắc định là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng bát giải thoát chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của bát giải thoát là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tứ niệm trụ chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ niệm trụ là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng không giải thoát môn chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của không giải thoát môn là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Bồ-tát thập địa chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của Bồ-tát thập địa là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng ngũ nhãn chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của ngũ nhãn là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Lục thần thông cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của lục thần thông là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Phật thập lực chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của Phật thập lực là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô vong thất pháp chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của vô vong thất pháp là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Hằng trụ xả tính cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của hằng trụ xả tính là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng nhất thiết trí chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của nhất thiết trí là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tất cả đà-la-ni môn chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tất cả đà-la-ni môn là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Tất cả tam-ma-địa môn cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tất cả tam-ma-địa môn là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng quả Dự lưu chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của quả Dự lưu là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng Độc giác bồ-đề chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của Độc giác bồ-đề là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của tất cả hạnh bồ-tát ma-ha-tát là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới. Vì các hữu tình mà giảng nói, chỉ bày rằng vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật chẳng phải hướng tới, chẳng phải không hướng tới. Vì sao vậy? Vì tự tính của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là không; trong cái không thì không có hướng tới, không có không hướng tới.

 Thiện Hiện! Đó là bồ-tát ma-ha-tát vì muốn làm chỗ quy hướng cho thế gian mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ ba trăm mười lăm (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười sáu.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video