Thiên 358 — Hội 1 · Phẩm 47 Chân như · phần 7

 Phần đầu, phẩm Chân Như thứ bốn mươi bảy, đoạn thứ bảy.

 Xá-lợi Tử (Śāriputra, vị đệ tử có trí tuệ bậc nhất của Đức Phật), ông nghĩ sao? Bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: pháp tu hoàn thiện đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí: đem tiền của, giáo pháp và sự che chở cho người khác) có thoái lui (nản lòng, rút lui, bỏ dở con đường hướng tới) đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật) không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử của Đức Phật giỏi nhất về lý 'không')."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng mà tâm vẫn an), Tinh tiến (siêng năng không lười), Tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét) và Bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng các pháp) ba-la-mật-đa có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Bố thí ba-la-mật-đa ra, có pháp (sự vật, hiện tượng) nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như (bản tính chân thật, vốn như thế, không hề đổi khác của sự vật) của Bố thí ba-la-mật-đa có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Bố thí ba-la-mật-đa ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Nội không (cái "không" — tức không có tự thể cố định — của các giác quan bên trong như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoại không (cái không của các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh…), nội ngoại không (cái không của cả trong lẫn ngoài), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (cái không của mười phương, không gian rộng lớn), thắng nghĩa không (cái không của chân lý tối thượng, kể cả Niết-bàn), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác đều không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo, triệt để là không), vô tế không (không có điểm đầu điểm cuối, nên là không), tán không (các pháp do hợp lại rồi tan rã, nên là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tánh không (tính vốn có của các pháp cũng là không), tự tướng không (đặc điểm riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc điểm chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, nên là không), vô tánh không (không có thực thể, nên là không), tự tánh không (tự tính của các pháp là không), vô tánh tự tánh không (cả cái không thực thể lẫn tự tính đều là không) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài nội không ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của nội không có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của nội không ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Pháp giới (bản thể chung, cõi gốc của mọi pháp), pháp tánh (bản tính của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không giả dối), bất biến dị tánh (tính không đổi khác), bình đẳng tánh (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tánh (tính lìa sinh diệt), pháp định (các pháp vốn cố định như thế), pháp trụ (các pháp vốn an trụ như thế), thật tế (giới hạn chân thật, chỗ tận cùng của thực tại), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài pháp giới cho đến bất tư nghị giới ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của chân như có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của chân như ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tứ niệm trụ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tứ chánh đoạn (bốn sự gắng sức đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định và năng lực siêu phàm: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của điều lành: lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ đúng, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc Thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài tứ niệm trụ ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của tứ niệm trụ có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của tứ niệm trụ ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Khổ thánh đế (chân lý của bậc Thánh về sự khổ: đời sống vốn chứa đầy khổ đau) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến chấm dứt khổ) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Khổ thánh đế ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Tập, Diệt, Đạo thánh đế ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Khổ thánh đế có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Khổ thánh đế ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Tập, Diệt, Đạo thánh đế ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc — cõi trời còn có thân hình vi tế) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định thuộc cõi Vô sắc — cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài tứ tĩnh lự ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài tứ vô lượng và tứ vô sắc định ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của tứ tĩnh lự có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của tứ vô lượng và tứ vô sắc định có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của tứ tĩnh lự ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của tứ vô lượng và tứ vô sắc định ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc của cảnh vật và phiền não) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Bát thắng xứ (tám phép quán giúp tâm làm chủ, vượt lên trên đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định tiến dần theo thứ tự) và thập biến xứ (mười phép quán một yếu tố như đất, nước, lửa, gió, các màu sắc, hư không, thức… lan tỏa khắp mọi nơi) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài bát giải thoát ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của bát giải thoát có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của bát giải thoát ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán thấy mọi pháp đều không có tự thể) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách thấy mọi pháp không có hình tướng nào để bám giữ) và Vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không còn mong cầu, không tạo tác vì ham muốn) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Không giải thoát môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Không giải thoát môn có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Không giải thoát môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, tai nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, mắt thấy xa, dứt sạch phiền não) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài ngũ nhãn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài lục thần thông ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của ngũ nhãn có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của lục thần thông có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của ngũ nhãn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của lục thần thông ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định; tam-ma-địa là trạng thái tâm chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không quên mất, cũng chỉ các câu thần chú) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài tam-ma-địa môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài đà-la-ni môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của tam-ma-địa môn có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của đà-la-ni môn có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của tam-ma-địa môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của đà-la-ni môn ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi, tự tin hoàn toàn khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, mong đem vui cho mọi chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, mong cứu khổ cho mọi chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, đối xử bình đẳng không thiên vị), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Phật thập lực ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Phật thập lực có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Phật thập lực ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Quả Dự lưu (quả vị Thánh đầu tiên của người tu theo hàng Thanh văn, nghĩa là mới bước vào dòng Thánh) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Quả Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), quả Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục — cõi còn ham muốn) và quả A-la-hán (quả vị cao nhất, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài quả Dự lưu ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của quả Dự lưu có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của quả Dự lưu ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác — người tự mình giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, thường xuất hiện vào thời không có Phật) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Độc giác Bồ-đề ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Độc giác Bồ-đề có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Độc giác Bồ-đề ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Nhất thiết trí (trí biết một cách tổng quát rằng tất cả các pháp đều không, là trí của hàng Thanh văn, Độc giác) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh, là trí của Bồ-tát) và Nhất thiết tướng trí (trí biết rõ trọn vẹn mọi hình tướng, mọi chi tiết của tất cả các pháp, là trí của Phật) có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Nhất thiết trí ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài Đạo tướng trí và Nhất thiết tướng trí ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Nhất thiết trí có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của Đạo tướng trí và Nhất thiết tướng trí có thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Nhất thiết trí ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Ngoài chân như của Đạo tướng trí và Nhất thiết tướng trí ra, có pháp nào thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề không? Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Bấy giờ, cụ thọ (tiếng tôn xưng dành cho vị tỳ-kheo, nghĩa là bậc đầy đủ đức hạnh và tuổi đạo) Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử rằng: "Nếu xét theo lẽ chân thật, xét theo lẽ thường trụ, thì tất cả các pháp đều hoàn toàn không có gì cả, đều không thể nắm bắt được. Vậy thì nói pháp nào có thể thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề?"

 Khi ấy Xá-lợi Tử nói với Thiện Hiện rằng: "Đúng như nhân giả (tiếng gọi tôn kính người đối diện) nói, trong vô sinh pháp nhẫn (sự hiểu thấu và an trú vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) hoàn toàn không có pháp nào, cũng không có vị Bồ-tát nào có thể nói là thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu vậy thì vì sao Phật lại nói có ba hạng bổ-đặc-già-la (con người, chúng sinh — tiếng Phạn pudgala) trụ nơi Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu của Bồ-tát hướng tới thành Phật)? Lẽ ra chỉ nên nói một hạng thôi. Lại nữa, theo như nhân giả nói, thì lẽ ra không có sự khác biệt giữa Bồ-tát của tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác và Phật), mà chỉ nên có một Chánh đẳng giác thừa (cỗ xe đưa tới sự giác ngộ chân chính trọn vẹn của Phật) mà thôi."

 Khi ấy cụ thọ Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, vị đệ tử của Đức Phật giỏi thuyết pháp bậc nhất) nói với Xá-lợi Tử rằng: "Nên hỏi Thiện Hiện xem ông ấy có chấp nhận là có một Bồ-tát thừa hay không, rồi sau đó mới có thể vặn hỏi rằng lẽ ra không có sự phân biệt lập ra ba thừa, mà chỉ nên có một Chánh đẳng giác thừa."

 Khi ấy Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: "Ông có chấp nhận là có một Bồ-tát thừa không?" Bấy giờ Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử rằng: "Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Trong chân như của tất cả các pháp, có tướng khác biệt của ba hạng bổ-đặc-già-la trụ nơi Bồ-tát thừa không? Tức là: đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, hạng chắc chắn thoái lui, hạng chắc chắn không thoái lui, và hạng chưa nhất định?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Trong chân như của tất cả các pháp, có Bồ-tát của ba thừa khác nhau không? Tức là Bồ-tát Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn — hàng đệ tử nghe tiếng Phật dạy mà giác ngộ, nhắm tới quả A-la-hán), Bồ-tát Độc giác thừa (cỗ xe Độc giác) và Bồ-tát Chánh đẳng giác thừa?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Trong chân như của tất cả các pháp, có thật có một Bồ-tát thừa chắc chắn không thoái lui không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." "Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Trong chân như của tất cả các pháp, có thật có các vị Bồ-tát thuộc một Chánh đẳng giác thừa không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 "Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Chân như của các pháp có tướng một, tướng hai, tướng ba không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện." "Xá-lợi Tử, ông nghĩ sao? Trong chân như của tất cả các pháp, có một pháp nào hay một vị Bồ-tát nào có thể nắm bắt được không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không, thưa Thiện Hiện."

 Bấy giờ Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử rằng: "Nếu xét theo lẽ chân thật, xét theo lẽ thường trụ, thì tất cả các pháp đều hoàn toàn không có gì cả, đều không thể nắm bắt được. Vậy thì vì sao, này Xá-lợi Tử, lại có thể nghĩ rằng: 'Vị Bồ-tát như thế này chắc chắn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật; vị Bồ-tát như thế này chắc chắn không thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật; vị Bồ-tát như thế này được nói là chưa nhất định đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật; vị Bồ-tát như thế này thuộc Thanh văn thừa; vị Bồ-tát như thế này thuộc Độc giác thừa; vị Bồ-tát như thế này thuộc Chánh đẳng giác thừa; như thế là ba; như thế là một'?"

 "Xá-lợi Tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, người lớn lao) đối với tất cả các pháp đều không thấy có gì để nắm bắt; đối với chân như của tất cả các pháp cũng khéo tin hiểu rằng hoàn toàn không có gì để nắm bắt; đối với các vị Bồ-tát cũng không thấy có gì để nắm bắt; đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật cũng không thấy có gì để nắm bắt, thì nên biết đó là bậc Bồ-tát Ma-ha-tát chân thật."

 "Xá-lợi Tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe nói về tướng không thể nắm bắt được của chân như các pháp như thế mà tâm không kinh hãi, không sợ, không khiếp, không nghi ngờ, không hối tiếc, không thoái lui, không chìm đắm nản chí, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ mau chóng đạt được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."

 Bấy giờ Đức Phật bảo cụ thọ Thiện Hiện rằng: "Thiện Hiện, hay thay, hay thay! Nay ông đã có thể vì các vị Bồ-tát Ma-ha-tát mà khéo nói những điều cốt yếu của giáo pháp. Những điều ông nói đều là do sức uy thần của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) gia hộ, chứ không phải sức của riêng ông."

 "Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tướng không thể nắm bắt được của chân như các pháp mà sinh lòng tin hiểu sâu xa, biết rằng tất cả các pháp không có tướng sai khác, nghe nói về tướng không thể nắm bắt được của chân như các pháp như thế mà tâm không kinh hãi, không sợ, không khiếp, không nghi ngờ, không hối tiếc, không thoái lui, không chìm đắm nản chí, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ mau chóng đạt được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu được pháp này thì sẽ mau chóng đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn của Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề) chăng?" Phật dạy: "Xá-lợi Tử, đúng vậy, đúng vậy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu được pháp này thì sẽ mau chóng đạt được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, không rơi vào bậc Thanh văn và bậc Độc giác."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video