Phần đầu — Phẩm Bất thoái chuyển (địa vị không còn thoái lui, không còn quay trở lại trên đường tu tiến đến quả Phật), thứ bốn mươi chín, phần hai.
Lại nữa, Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nghĩa "không")! Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát bậc cao) ở địa vị bất thoái chuyển thành tựu được những việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ (thân nghiệp, ngữ nghiệp, ý nghiệp: ba loại hành động tạo thành nghiệp) mềm mỏng, đáng mến, đáng vui; đối với mọi hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có nhận biết) lòng không vướng mắc, ngăn ngại. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện, dáng dấp của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển luôn luôn thành tựu những việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ khởi lên từ và tương ứng với từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: từ là ban vui cho chúng sinh; bi là cứu khổ cho chúng sinh; hỷ là vui mừng khi chúng sinh được an vui; xả là buông bỏ thiên vị, đối xử bình đẳng). Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì quyết định không ở chung với năm cái (năm thứ che lấp tâm, khiến định và tuệ không sinh được), đó là: tham dục (ham muốn), sân nhuế (giận dữ), hôn trầm thụy miên (tâm u tối nặng nề và buồn ngủ), trạo cử ác tác (tâm xao động bồn chồn và hối hận day dứt), và nghi cái (ngờ vực, do dự). Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì mọi tùy miên (phiền não ở dạng tiềm ẩn, nằm ngủ ngầm trong tâm, gặp duyên thì trỗi dậy) đều đã bị bẻ gãy, khuất phục; mọi kết phược (các phiền não trói buộc chúng sinh vào vòng sinh tử), tùy phiền não (các phiền não phụ, sinh theo phiền não gốc, như giận hờn, ghen ghét, dối trá…) và triền (các phiền não đang hiện hành, quấn chặt lấy tâm) đều vĩnh viễn không khởi lên, hiện tại cũng không còn tìm thấy. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì khi vào ra, đi lại, tâm không mê lầm; lúc nào cũng an trú trong chánh niệm chánh tri (chánh niệm: luôn ghi nhớ, tỉnh thức về việc mình đang làm; chánh tri: hiểu biết rõ ràng, đúng đắn về việc ấy), giữ oai nghi (dáng điệu, cử chỉ trang nghiêm đúng phép) khi tiến khi dừng, khi đi, đứng, ngồi, nằm; lúc nhấc chân, đặt chân cũng như thế. Đi đến đâu cũng nhìn kỹ mặt đất, thong thả, chú tâm, nhìn thẳng mà đi. Cử động và nói năng chưa từng hấp tấp, thô bạo. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì đồ nằm, quần áo dùng đến đều luôn thơm sạch, không có mùi hôi, đồ dơ; cũng không có ghét bẩn, cáu nhờn, trứng chấy, chấy rận và các loài sâu bọ; tâm ưa thích sự trong sạch thanh nhã, thân không bệnh tật. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì thân tâm trong sạch, không như người thường, trong thân luôn bị tám vạn loài trùng gặm ăn. Vì sao vậy? Vì thiện căn (gốc lành: những công đức, việc thiện làm nền tảng sinh ra quả tốt) của các Bồ-tát ấy tăng trưởng mạnh mẽ, vượt hơn thế gian, nên thân hình mà các vị nhận lấy trong ngoài đều trong sạch, vì thế không có loài trùng nào gặm ăn thân các vị. Thiện căn tăng thêm dần dần đến đâu thì thân tâm càng trở nên trong sạch đến đó. Do nhân duyên này, thân tâm các Bồ-tát ấy vững chắc như kim cương, không bị các duyên trái nghịch xâm hại, quấy nhiễu. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Bấy giờ cụ thọ (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đức) Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy làm sao mà được thân tâm trong sạch?" Phật dạy: "Thiện Hiện! Thiện căn của Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tăng trưởng dần dần đến đâu thì sự quanh co, dối nịnh của thân tâm, nhờ sức thiện căn mà bị trừ bỏ đến đó, cho đến tận cùng thời gian vị lai rốt ráo không khởi lên nữa; do đó mà được thân tâm trong sạch. Lại nữa, Thiện Hiện! Thiện căn của Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tăng trưởng dần dần đến đâu thì việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ, nhờ sức thiện căn mài giũa cho sáng bóng, xa lìa mọi sự ô trọc, dơ bẩn, tà vạy, quanh co đến đó; do đó mà được thân tâm trong sạch. Vì thân tâm trong sạch nên vượt qua địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu tự giải thoát, quả cao nhất là A-la-hán) và Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán sát lẽ nhân duyên, không cần thầy, không giáo hóa rộng rãi), an trụ nơi địa vị Bồ-tát, vững chắc không lay động. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển."
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì không coi trọng lợi lộc, cúng dường, không chạy theo danh tiếng; đối với đồ ăn uống, quần áo, đồ nằm, nhà cửa, tài sản đều không tham đắm. Dù thực hành mười hai hạnh đỗ-đa (tức đầu-đà: mười hai hạnh khổ tu giản dị để gột sạch tham đắm, như chỉ ăn đồ khất thực, chỉ mặc áo vá, ở nơi vắng vẻ, ngồi dưới gốc cây, không nằm…) nhưng trong đó hoàn toàn không cậy vào để tự cho mình hơn người. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì luôn tu bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: "đến bờ bên kia", tức pháp tu được thực hành đến mức hoàn hảo tột bậc, đưa người từ bờ mê sinh tử sang bờ giác ngộ; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở ban cho người khác), tâm keo kiệt tham lam rốt ráo không khởi lên; luôn tu tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới luật trong sạch), tâm phạm giới rốt ráo không khởi lên; luôn tu an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn, chịu đựng mọi điều trái ý mà lòng vẫn an), tâm giận dữ rốt ráo không khởi lên; luôn tu tinh tấn ba-la-mật-đa (siêng năng, nỗ lực không ngừng làm điều thiện), tâm lười biếng rốt ráo không khởi lên; luôn tu tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, giữ tâm lắng đọng, chuyên nhất), tâm tán loạn rốt ráo không khởi lên; luôn tu bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy suốt thực tướng của mọi sự vật), tâm ngu si rốt ráo không khởi lên. Nhờ vậy, các tâm ghen ghét, nịnh bợ, dối trá, kiêu căng, buông lung, che giấu lỗi lầm, bực bội ấm ức cũng vĩnh viễn không khởi lên. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thì trí tuệ giác ngộ vững chắc, có thể thấu hiểu sâu xa; nghe chánh pháp thì cung kính tin nhận. Những pháp thế gian và xuất thế gian (pháp thế gian: những việc, những lẽ thuộc đời sống trong vòng sinh tử; pháp xuất thế gian: những pháp đưa ra khỏi sinh tử) đã nghe được, đều có thể khéo léo dung hội vào lẽ thú sâu xa của bát-nhã ba-la-mật-đa. Những sự nghiệp thế gian đã làm, cũng nhờ bát-nhã ba-la-mật-đa mà dung hội vào pháp tánh (bản tính chân thật vốn có của mọi pháp, tức tánh không), không thấy có một việc nào ra ngoài pháp tánh. Giả sử có việc không tương ứng với pháp tánh, cũng có thể khéo léo dung hội vào lẽ thú sâu xa của bát-nhã ba-la-mật-đa; do đó không thấy có gì ra ngoài pháp tánh. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển, giả sử có ác ma (ma ác: loài chuyên phá hoại việc tu hành, ngăn người khác giác ngộ) hiện ra trước mặt, biến hóa thành tám đại địa ngục (tám tầng địa ngục nóng lớn, nơi chúng sinh tạo tội nặng phải chịu khổ), lại trong mỗi đại địa ngục biến hóa ra nhiều trăm Bồ-tát, nhiều nghìn Bồ-tát, nhiều trăm nghìn Bồ-tát, nhiều câu-chi (đơn vị số lớn của Ấn Độ, thường hiểu là mười triệu) Bồ-tát, nhiều trăm câu-chi Bồ-tát, nhiều nghìn câu-chi Bồ-tát, nhiều trăm nghìn câu-chi Bồ-tát, nhiều trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ, lớn hơn câu-chi rất nhiều) Bồ-tát, tất cả đều bị lửa dữ thiêu đốt thấu suốt, ai nấy chịu khổ lớn cay đắng, đau đớn như bị đầu độc. Biến hóa như thế xong, ma nói với các Bồ-tát bất thoái chuyển rằng: "Các Bồ-tát này đều đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển (lời Phật báo trước, xác nhận người ấy không còn thoái lui, chắc chắn sẽ thành Phật) của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật — Như Lai: bậc đến từ chân như; Ứng: bậc đáng được trời người cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), cho nên mới sinh vào đại địa ngục như thế này, luôn chịu đủ thứ khổ dữ dội như vậy. Các ngươi là Bồ-tát đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thì cũng sẽ rơi vào đại địa ngục này chịu các khổ dữ dội. Phật thọ ký cho các ngươi là sẽ chịu khổ cùng cực trong đại địa ngục, chứ không phải thọ ký bất thoái chuyển đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật). Vì thế các ngươi nên mau vứt bỏ tâm đại bồ-đề (tâm cầu đạt đại giác ngộ để thành Phật) thì mới thoát khỏi khổ đại địa ngục, được sinh lên cõi trời hoặc sinh trong cõi người, hưởng giàu sang vui sướng."
Thiện Hiện! Khi ấy, Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thấy nghe việc ấy, tâm không lay động, cũng không kinh sợ ngờ vực, chỉ nghĩ thế này: "Bồ-tát Ma-ha-tát đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển mà lại rơi vào địa ngục, bàng sinh (loài súc vật), quỷ giới (cõi ngạ quỷ, loài quỷ đói), a-tố-lạc (A-tu-la: loài thần hiếu chiến, hay ganh đua với chư thiên) thì quyết không có lẽ ấy. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ở địa vị bất thoái chuyển chắc chắn không có nghiệp bất thiện; cũng không có nghiệp thiện nào lại chuốc lấy quả khổ; vì Như Lai chắc chắn không nói lời hư dối lừa gạt; vì những gì chư Phật nói ra đều để làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình, đều tuôn ra từ tâm đại từ bi. Những điều ta thấy nghe đây chắc chắn là do ác ma làm ra, nói ra." Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển, giả sử có ác ma hóa làm hình sa-môn (người xuất gia tu hành) đi đến chỗ Bồ-tát, lớn tiếng nói thế này: "Trước đây ngươi đã nghe rằng phải tu bố thí ba-la-mật-đa cho đến cứu cánh viên mãn; phải tu tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến cứu cánh viên mãn, thì sẽ chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Những điều nghe được như thế đều là lời tà, nên mau vứt bỏ. Lại trước đây ngươi đã nghe rằng: đối với tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, vị lai, hiện tại cùng các đệ tử của các Ngài, từ lúc mới phát tâm cho đến thời pháp trụ (khoảng thời gian giáo pháp của một vị Phật còn lưu truyền ở đời), tất cả công đức, thiện căn trong khoảng ấy, đều nên sinh lòng tùy hỷ (vui mừng theo điều thiện của người khác), gom góp tất cả lại, cùng với các hữu tình hồi hướng (hướng công đức của mình về một mục đích cao cả và chia sẻ cho chúng sinh) về vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Những điều nghe được như thế cũng là lời tà, nên mau vứt bỏ. Nếu ngươi vứt bỏ pháp tà đã nghe, ta sẽ dạy ngươi Phật pháp chân thật, khiến ngươi tu học mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Những gì ngươi nghe trước kia không phải lời Phật thật; đó là văn kệ do kẻ khác bịa đặt gom góp lại. Những gì ta nói mới là lời Phật thật."
Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe lời ấy mà tâm lay động, kinh sợ ngờ vực, nên biết vị ấy chưa được chư Phật thọ ký bất thoái chuyển; vị ấy đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề vẫn chưa quyết định chắc chắn. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe lời ấy mà tâm không lay động, cũng không kinh sợ ngờ vực, chỉ thuận theo pháp tánh vô tác, vô tướng, vô sinh (pháp tánh vốn không do tạo tác mà có, không có hình tướng để nắm bắt, không hề sinh khởi) mà an trụ.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy làm việc gì cũng không tin lời người khác, không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu bố thí ba-la-mật-đa; không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa.
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà an trụ nội không (sáu căn bên trong — mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — đều không có tự tính). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà an trụ ngoại không (sáu cảnh bên ngoài đều không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không, không được chấp vào), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, kể cả niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều không), vô vi không (các pháp không do nhân duyên tạo thành cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm khởi đầu và kết thúc, cũng là không), tán không (các pháp do nhiều phần hợp lại, khi tan rã thì không còn gì), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính của các pháp vốn không), tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, cũng là không), vô tính không (cái "không có tự tính" cũng là không), tự tính không (tự tính của các pháp là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà an trụ chân như (cái chân thật như thế, bản thể chân thật không biến đổi của mọi pháp). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà an trụ pháp giới (cảnh giới chân thật bao trùm mọi pháp), pháp tánh, bất hư vọng tánh (tính không hư dối), bất biến dị tánh (tính không biến đổi), bình đẳng tánh (tính bình đẳng, không sai khác), ly sinh tánh (tính lìa khỏi sự sinh diệt), pháp định (tính cố định, chắc chắn của pháp), pháp trụ (tính thường trụ của pháp), thật tế (giới hạn chân thật, chỗ tận cùng của thực tại), hư không giới (cảnh giới rộng không như hư không), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tứ niệm trụ (bốn phép chú tâm quán sát: quán thân là bất tịnh, quán cảm thọ là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là vô ngã). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh được tăng trưởng), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán sát), ngũ căn (năm cội rễ sinh ra điều thiện: tín, tấn, niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), bát thánh đạo chi (tám con đường chân chánh của bậc thánh: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà an trụ khổ thánh đế (chân lý của bậc thánh về khổ: đời sống trong sinh tử là khổ). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà an trụ tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ, tức phiền não và nghiệp), diệt thánh đế (chân lý về sự diệt khổ, tức niết-bàn), đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến diệt khổ).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, từ sơ thiền đến tứ thiền, tâm càng lúc càng lắng sâu). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc của sắc và vô sắc). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt thắng các cảnh sắc), cửu thứ đệ định (chín tầng định tu lần lượt nối nhau không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió, màu xanh, vàng, đỏ, trắng, không gian, thức lan tỏa khắp tất cả).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều không). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, đắm trước điều gì).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu Cực hỷ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu của Bồ-tát, gọi là mười địa: bậc vui mừng tột độ vì mới chứng chân lý). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu Ly cấu địa (bậc thứ hai: lìa mọi cấu nhiễm của sự phạm giới), Phát quang địa (bậc thứ ba: trí tuệ phát ra ánh sáng), Diệm tuệ địa (bậc thứ tư: trí tuệ rực cháy như lửa đốt phiền não), Cực nan thắng địa (bậc thứ năm: vượt qua điều cực khó vượt), Hiện tiền địa (bậc thứ sáu: trí tuệ chân thật hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (bậc thứ bảy: đi xa, vượt khỏi hai thừa), Bất động địa (bậc thứ tám: tâm không còn lay động), Thiện tuệ địa (bậc thứ chín: trí tuệ khéo léo thuyết pháp không ngại), Pháp vân địa (bậc thứ mười: giáo pháp như mây lớn che khắp, mưa pháp tưới nhuần chúng sinh).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu lục thần thông (sáu năng lực siêu việt: biến hóa tự tại, thấy xa không ngại, nghe xa không ngại, biết tâm người khác, biết đời trước, dứt sạch phiền não). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tam-ma-địa môn (các pháp môn tam-muội, tức các loại thiền định chuyên nhất). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp, không để quên mất).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo ba đời…). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn thứ hiểu biết và biện luận thông suốt không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện tài), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả ở mức rộng lớn tột cùng của Phật), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng của Phật, không chung với Thanh văn, Độc giác).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu phép quán thuận và quán nghịch mười hai chi duyên khởi (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử; quán thuận là xét từ vô minh sinh ra các khâu sau cho đến già chết; quán nghịch là xét từ sự diệt của vô minh dẫn đến sự diệt của các khâu sau). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà biết khổ, dứt nguyên nhân của khổ, chứng sự diệt khổ, tu con đường diệt khổ.
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà khởi trí chứng quả Dự lưu (quả thứ nhất trong bốn quả Thanh văn: bắt đầu "nhập vào dòng thánh"). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà khởi trí chứng quả Nhất lai (quả thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (quả thứ ba: không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả cao nhất: dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà khởi trí chứng Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà khởi trí nhập vào địa vị Bồ-tát chánh tánh ly sinh (địa vị Bồ-tát đã chắc chắn bước vào chánh đạo, lìa hẳn thân phận phàm phu).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà nghiêm tịnh Phật độ (làm cho cõi nước nơi mình sẽ thành Phật được trang nghiêm, trong sạch). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà thành thục hữu tình (giáo hóa chúng sinh, giúp căn lành của họ chín muồi để được giải thoát). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà khởi thần thông của Bồ-tát. Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu nhất thiết trí (trí biết tổng quát tướng chung của tất cả các pháp, tức tánh không). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu, mọi phương tiện để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí của Phật, biết rõ trọn vẹn cả tướng chung lẫn tướng riêng của tất cả các pháp).
Không theo sự chỉ dạy của người khác mà dứt mọi phiền não cùng tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) nối tiếp nhau. Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu vô vong thất pháp (pháp không bao giờ quên mất, luôn ghi nhớ rõ ràng). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tu hằng trụ xả tánh (tính luôn an trụ trong sự buông xả, bình thản trước mọi cảnh). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tự thâu nhận thọ lượng viên mãn (tuổi thọ đầy đủ, dài lâu như ý nguyện). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà chuyển pháp luân (thuyết giảng giáo pháp; ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não). Không theo sự chỉ dạy của người khác mà bảo vệ chánh pháp. Không theo sự chỉ dạy của người khác mà tiến đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Thiện Hiện! Như vị A-la-hán lậu tận (đã dứt sạch lậu, tức các phiền não rỉ chảy khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử), làm việc gì cũng không tin lời người khác, tự mình chứng ngay pháp tánh, không mê lầm, không ngờ vực, mọi ác ma đều không thể làm lay chuyển; cũng vậy, Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thì mọi Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật pháp), các ác ma… đều không thể phá hoại, khuất phục tâm vị ấy khiến vị ấy thoái lui, nản chí đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã quyết định an trụ nơi địa vị bất thoái chuyển; mọi việc làm đều tự mình suy xét, chứ không chỉ tin theo người khác rồi mới làm. Đến như lời dạy của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác mà vị ấy còn không chỉ tin rồi làm theo, huống chi lại tin lời của Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo, ác ma… mà làm việc gì. Các Bồ-tát ấy làm việc gì mà chỉ tin theo người khác rồi thực hành thì quyết không có lẽ ấy. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy có pháp nào có thể tin theo mà thực hành. Vì cớ sao? Thiện Hiện!
Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy sắc (hình chất, thân thể và vật chất), không thấy thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung tên gọi, hình tướng), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) — năm thứ này gọi chung là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người — là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của sắc, không thấy chân như của thọ, tưởng, hành, thức là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy nhãn xứ (mắt, xét như chỗ phát sinh nhận thức; "xứ" là nơi căn và cảnh gặp nhau sinh ra nhận thức), không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của nhãn xứ, không thấy chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt), không thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và đối tượng của ý) là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của sắc xứ, không thấy chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy nhãn giới (mắt, xét như một trong mười tám giới, tức mười tám yếu tố cấu thành nhận thức: sáu căn, sáu cảnh, sáu thức), không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của nhãn giới, không thấy chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt, trong mười tám giới), không thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của sắc giới, không thấy chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy nhãn thức giới (yếu tố nhận biết bằng mắt), không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của nhãn thức giới, không thấy chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhận thức của mắt), không thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của nhãn xúc, không thấy chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, không thấy các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, không thấy chân như của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc), không thấy thủy (yếu tố nước, tính ẩm ướt), hỏa (yếu tố lửa, tính nóng), phong (yếu tố gió, tính chuyển động), không (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết) là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của địa giới, không thấy chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý — khâu đầu tiên trong mười hai chi duyên khởi), không thấy hành (hành động tạo nghiệp), thức (thức thần đi đầu thai), danh sắc (tâm và thân lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại, nghiệp dẫn đến đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết) là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của vô minh, không thấy chân như của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy bố thí ba-la-mật-đa, không thấy tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của bố thí ba-la-mật-đa, không thấy chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy nội không, không thấy ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của nội không, không thấy chân như của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy chân như, không thấy pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của chân như, không thấy chân như của pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy tứ niệm trụ, không thấy tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của tứ niệm trụ, không thấy chân như của tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy khổ thánh đế, không thấy tập, diệt, đạo thánh đế là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của khổ thánh đế, không thấy chân như của tập, diệt, đạo thánh đế là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy tứ tĩnh lự, không thấy tứ vô lượng, tứ vô sắc định là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của tứ tĩnh lự, không thấy chân như của tứ vô lượng, tứ vô sắc định là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy bát giải thoát, không thấy bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của bát giải thoát, không thấy chân như của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy không giải thoát môn, không thấy vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của không giải thoát môn, không thấy chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy ngũ nhãn, không thấy lục thần thông là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của ngũ nhãn, không thấy chân như của lục thần thông là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy tam-ma-địa môn, không thấy đà-la-ni môn là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của tam-ma-địa môn, không thấy chân như của đà-la-ni môn là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy Phật thập lực, không thấy tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của Phật thập lực, không thấy chân như của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy quả Dự lưu, không thấy quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của quả Dự lưu, không thấy chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy Độc giác bồ-đề là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của Độc giác bồ-đề là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy nhất thiết trí, không thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của nhất thiết trí, không thấy chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy dị sinh địa (địa vị phàm phu; "dị sinh" là chúng sinh do nghiệp khác nhau mà sinh vào các cõi khác nhau), không thấy Thanh văn địa, Độc giác địa, Bồ-tát địa, Như Lai địa là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của dị sinh địa, không thấy chân như của Thanh văn địa, Độc giác địa, Bồ-tát địa, Như Lai địa là có thể tin theo mà thực hành.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là có thể tin theo mà thực hành; cũng không thấy chân như của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là có thể tin theo mà thực hành. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển, giả sử có ác ma hóa làm hình bí-sô (tỳ-kheo, vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ) đến chỗ Bồ-tát, nói như thế này: "Những gì các ngươi đang làm là pháp sinh tử, không phải nhờ đó mà được nhất thiết trí trí (trí tuệ toàn giác của Phật, biết hết thảy mọi điều). Các ngươi nay nên tu con đường dứt khổ, mau dứt sạch mọi khổ, chứng bát-niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn: sự diệt tận hoàn toàn mọi phiền não và khổ đau, không còn tái sinh)."
Lúc ấy, ác ma liền nói cho Bồ-tát nghe những pháp có vẻ giống đạo nhưng làm rơi vào sinh tử, đó là: phép quán tưởng xương (quán thân người chỉ còn bộ xương trắng), hoặc quán tưởng thây bầm xanh, hoặc quán tưởng thây rữa nát chảy mủ, hoặc quán tưởng thây trương phình, hoặc quán tưởng thây bị giòi bọ ăn, hoặc quán tưởng thây đỏ loang khác thường (?) — đây là các phép quán sự nhơ nhớp của thân để dứt lòng tham đắm; hoặc tu tâm từ, hoặc tâm bi, hoặc tâm hỷ, hoặc tâm xả; hoặc sơ tĩnh lự (tầng thiền thứ nhất), hoặc cho đến tĩnh lự thứ tư; hoặc Không vô biên xứ (tầng định thấy hư không vô tận), hoặc cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ (tầng định cao nhất, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng).
Ma bảo Bồ-tát rằng: "Đây mới là đạo chân thật, hạnh chân thật. Ngươi dùng đạo này, hạnh này sẽ được quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc Độc giác bồ-đề. Nhờ đạo này, hạnh này, ngươi sẽ mau dứt sạch mọi sinh, già, bệnh, chết, cần gì phải chịu khổ sinh tử lâu dài? Cái thân khổ hiện tại còn nên chán bỏ, huống chi lại cầu nhận lấy thân khổ đời sau. Ngươi nên tự xét kỹ, bỏ điều mình đã tin trước kia."
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi nghe lời kia, tâm không lay động, cũng không kinh sợ ngờ vực, chỉ nghĩ thế này: "Vị bí-sô này nay giúp ích cho ta không ít, có thể nói cho ta nghe pháp có vẻ giống đạo, khiến ta biết rằng đạo này còn không thể chứng được quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc Độc giác bồ-đề, huống chi lại có thể chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật." Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nghĩ như vậy rồi, rất vui mừng, lại nghĩ thế này: "Vị bí-sô này nay rất có ích cho ta, khéo léo nói cho ta nghe những pháp làm vướng mắc, ngăn trở, khiến ta hiểu rõ những pháp làm vướng mắc ngăn trở rồi, thì đối với đạo của ba thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu: Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Bồ-tát thừa) được tự tại tu học."
Thiện Hiện! Lúc ấy ác ma biết Bồ-tát ấy trong lòng rất vui mừng, lại nói thế này: "Thiện nam tử (người con trai có lòng lành, cách gọi người tu tại gia hay xuất gia)! Ngươi có muốn thấy các Bồ-tát Ma-ha-tát suốt thời gian dài siêng năng làm những hạnh vô ích không? Đó là chúng Bồ-tát Ma-ha-tát trải qua số đại kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài; đại kiếp là đơn vị lớn nhất, gồm một chu kỳ thành, trụ, hoại, không của thế giới) nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; cát sông Hằng dùng để ví số nhiều vô kể), đem vô lượng thứ quần áo, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men, của cải, hoa hương… thượng hạng tuyệt diệu để cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Căng-già.
Lại ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu hành bố thí ba-la-mật-đa, tu hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa. Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, học an trụ nội không (sáu căn bên trong đều không có tự tính), học an trụ ngoại không (sáu cảnh bên ngoài đều không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do nhân duyên tạo thành cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có đầu cuối, cũng là không), tán không (các pháp do nhiều phần hợp lại, tan ra thì không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp vốn không), tự tướng không (đặc tính riêng là không), cộng tướng không (đặc tính chung là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp là không), bất khả đắc không (không nắm bắt được, cũng là không), vô tính không (cái không có tự tính cũng là không), tự tính không (tự tính là không), vô tính tự tính không (cả không có tự tính lẫn tự tính đều là không).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, học an trụ chân như (bản thể chân thật không biến đổi của mọi pháp), học an trụ pháp giới (cảnh giới chân thật bao trùm mọi pháp), pháp tánh (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không hư dối), bất biến dị tánh (tính không biến đổi), bình đẳng tánh (tính bình đẳng), ly sinh tánh (tính lìa sinh diệt), pháp định (tính cố định của pháp), pháp trụ (tính thường trụ của pháp), thật tế (chỗ tận cùng của thực tại), hư không giới (cảnh giới rộng không như hư không), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu tứ niệm trụ (bốn phép chú tâm quán sát thân, thọ, tâm, pháp), tu tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh dứt ác, làm thiện), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định), ngũ căn (năm cội rễ thiện: tín, tấn, niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám con đường chân chánh của bậc thánh).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, học an trụ khổ thánh đế (chân lý về khổ), học an trụ tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự diệt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường diệt khổ).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định), tu tứ vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả không giới hạn), tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi hình sắc).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát ràng buộc), tu bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ các cảnh sắc), cửu thứ đệ định (chín tầng định tu lần lượt nối nhau), thập biến xứ (mười phép quán một thứ lan tỏa khắp tất cả).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp là không), tu vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp hình tướng), vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu Cực hỷ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu của Bồ-tát: vui mừng tột độ), tu Ly cấu địa (bậc thứ hai: lìa cấu nhiễm), Phát quang địa (bậc thứ ba: trí tuệ phát sáng), Diệm tuệ địa (bậc thứ tư: trí tuệ rực cháy), Cực nan thắng địa (bậc thứ năm: vượt điều cực khó vượt), Hiện tiền địa (bậc thứ sáu: trí tuệ chân thật hiện tiền), Viễn hành địa (bậc thứ bảy: đi xa vượt khỏi hai thừa), Bất động địa (bậc thứ tám: tâm không lay động), Thiện tuệ địa (bậc thứ chín: trí tuệ khéo thuyết pháp), Pháp vân địa (bậc thứ mười: giáo pháp như mây lớn che khắp).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), tu lục thần thông (sáu năng lực siêu việt). Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định), tu đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, ghi nhớ giữ gìn trọn vẹn giáo pháp).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), tu tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn thứ hiểu biết, biện luận thông suốt), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (bốn tâm rộng lớn tột cùng của Phật), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có).
Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu vô vong thất pháp (pháp không bao giờ quên mất), tu hằng trụ xả tánh (tính luôn an trụ trong buông xả, bình thản). Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu phép quán thuận và quán nghịch mười hai chi duyên khởi (mười hai khâu nối tiếp tạo thành vòng sinh tử). Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, nghiêm tịnh Phật độ (làm cho cõi Phật trang nghiêm, trong sạch), thành thục hữu tình (giáo hóa chúng sinh cho căn lành chín muồi). Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu các thần thông thù thắng của Bồ-tát. Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu thọ lượng viên mãn (tuổi thọ đầy đủ), học chuyển pháp luân (thuyết giảng giáo pháp), giữ gìn chánh pháp. Cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu nhất thiết trí (trí biết tướng chung của mọi pháp), tu đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu, mọi phương tiện độ sinh), nhất thiết tướng trí (trí toàn diện của Phật, biết cả tướng chung lẫn tướng riêng của mọi pháp).
Chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy cũng gần gũi, phụng sự chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, ở chỗ chư Phật thưa hỏi về đạo của Bồ-tát Ma-ha-tát, hỏi như thế này: Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ nơi Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu của Bồ-tát nhằm tự giác ngộ và giác ngộ cho tất cả chúng sinh) như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí ba-la-mật-đa, tu hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát học an trụ nội không, học an trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không như thế nào?
Bồ-tát Ma-ha-tát học an trụ chân như, học an trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu tứ niệm trụ, tu tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát học an trụ khổ thánh đế, học an trụ tập, diệt, đạo thánh đế như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu tứ tĩnh lự, tu tứ vô lượng, tứ vô sắc định như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu bát giải thoát, tu bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu không giải thoát môn, tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn như thế nào?
Bồ-tát Ma-ha-tát tu Cực hỷ địa, tu Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu ngũ nhãn, tu lục thần thông như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu tam-ma-địa môn, tu đà-la-ni môn như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu Phật thập lực, tu tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu vô vong thất pháp, tu hằng trụ xả tánh như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu phép quán thuận nghịch mười hai chi duyên khởi như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát nghiêm tịnh Phật độ, thành thục hữu tình như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu các thần thông thù thắng của Bồ-tát như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu thọ lượng viên mãn như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát học chuyển đại pháp luân như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát giữ gìn chánh pháp khiến được tồn tại lâu dài như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu nhất thiết trí, tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí như thế nào?
Chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Căng-già đã theo đúng những điều được thưa hỏi mà lần lượt giảng nói. Chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy theo đúng lời Phật dạy bảo mà an trụ tu học, trải qua vô lượng kiếp tinh tấn hừng hực, mà còn không thể đạt được nhất thiết trí trí, huống chi những gì các ngươi nay tu, nay học lại có thể chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề."
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy nghe lời kia nhưng tâm không đổi khác, không kinh hãi, không sợ sệt, không ngờ vực, không mê lầm, lại càng vui mừng gấp bội, nghĩ thế này: "Vị bí-sô này nay giúp ích cho ta nhiều lắm, khéo léo nói cho ta nghe những pháp chướng ngại đạo, khiến ta biết những pháp chướng ngại đạo này quyết định không thể chứng quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc Độc giác bồ-đề, huống chi có thể chứng được nhất thiết trí trí."
Thiện Hiện! Khi ấy ác ma kia biết Bồ-tát này tâm không thoái lui nản chí, không sợ hãi, không ngờ vực, liền ngay tại chỗ ấy biến hóa ra vô lượng hình tượng bí-sô, nói với Bồ-tát rằng: "Các bí-sô này đều trong quá khứ mong cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, trải qua vô lượng kiếp tu hành đủ mọi hạnh khó làm, hạnh khổ, mà không thể đạt được, nay đều đã lui về an trụ nơi quả A-la-hán, các lậu đã dứt sạch, đã đến tận cùng bờ mé của khổ. Làm sao các ngươi lại có thể chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thấy nghe việc này rồi liền nghĩ thế này: "Chắc chắn đây là ác ma biến hóa ra những hình tượng bí-sô như vậy để quấy rối tâm ta, nhân đó nói những pháp có vẻ giống đạo nhưng làm vướng mắc ngăn trở. Chắc chắn không có chúng Bồ-tát Ma-ha-tát nào tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, lại thoái lui rơi xuống địa vị Thanh văn hoặc Độc giác."
Lúc ấy Bồ-tát lại nghĩ thế này: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí ba-la-mật-đa, tu hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học an trụ nội không, học an trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học an trụ chân như, học an trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tứ niệm trụ, tu tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học an trụ khổ thánh đế, học an trụ tập, diệt, đạo thánh đế đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tứ tĩnh lự, tu tứ vô lượng, tứ vô sắc định đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu bát giải thoát, tu bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu không giải thoát môn, tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu Cực hỷ địa, tu Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu ngũ nhãn, tu lục thần thông đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tam-ma-địa môn, tu đà-la-ni môn đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu Phật thập lực, tu tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu vô vong thất pháp, tu hằng trụ xả tánh đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu phép quán thuận nghịch mười hai chi duyên khởi đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghiêm tịnh Phật độ, thành thục hữu tình đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu các thần thông thù thắng của Bồ-tát đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu thọ lượng viên mãn đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học chuyển pháp luân, giữ gìn chánh pháp đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu nhất thiết trí, tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đến địa vị viên mãn mà không đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì chắc chắn không có lẽ ấy." Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thường thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa, luôn nghĩ thế này: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát theo đúng lời chư Phật dạy mà siêng năng tu học; thường không xa lìa những diệu hạnh thuộc về bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; thường không xa lìa sự tác ý (sự hướng tâm, chú ý khởi lên trong tâm) tương ứng với bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; thường không xa lìa sự tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí; thường dùng phương tiện khuyên các hữu tình siêng năng tu học bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quyết định không thoái lui khỏi bố thí ba-la-mật-đa, quyết định không thoái lui khỏi tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa.
Quyết định không thoái lui khỏi nội không; quyết định không thoái lui khỏi ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Quyết định không thoái lui khỏi chân như; quyết định không thoái lui khỏi pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.
Quyết định không thoái lui khỏi tứ niệm trụ; quyết định không thoái lui khỏi tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi. Quyết định không thoái lui khỏi khổ thánh đế; quyết định không thoái lui khỏi tập, diệt, đạo thánh đế. Quyết định không thoái lui khỏi tứ tĩnh lự; quyết định không thoái lui khỏi tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Quyết định không thoái lui khỏi bát giải thoát; quyết định không thoái lui khỏi bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Quyết định không thoái lui khỏi không giải thoát môn; quyết định không thoái lui khỏi vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.
Quyết định không thoái lui khỏi Cực hỷ địa; quyết định không thoái lui khỏi Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa. Quyết định không thoái lui khỏi ngũ nhãn; quyết định không thoái lui khỏi lục thần thông. Quyết định không thoái lui khỏi tam-ma-địa môn; quyết định không thoái lui khỏi đà-la-ni môn. Quyết định không thoái lui khỏi Phật thập lực; quyết định không thoái lui khỏi tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp. Quyết định không thoái lui khỏi vô vong thất pháp; quyết định không thoái lui khỏi hằng trụ xả tánh. Quyết định không thoái lui khỏi nhất thiết trí; quyết định không thoái lui khỏi đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Quyết định không thoái lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn của "vô thượng chánh đẳng chánh giác", tức sự giác ngộ cao tột, trọn vẹn của Phật)." Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển thường thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa, luôn nghĩ thế này: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nhận biết việc ma mà không chạy theo việc ma; nhận biết bạn ác mà không nghe theo lời bạn ác; nhận biết cảnh giới mà không bị cảnh giới lôi cuốn xoay chuyển; thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quyết định không thoái lui khỏi bố thí ba-la-mật-đa, quyết định không thoái lui khỏi tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa.
Quyết định không thoái lui khỏi nội không; quyết định không thoái lui khỏi ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Quyết định không thoái lui khỏi chân như; quyết định không thoái lui khỏi pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.
Quyết định không thoái lui khỏi tứ niệm trụ; quyết định không thoái lui khỏi tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi. Quyết định không thoái lui khỏi khổ thánh đế; quyết định không thoái lui khỏi tập, diệt, đạo thánh đế. Quyết định không thoái lui khỏi tứ tĩnh lự; quyết định không thoái lui khỏi tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Quyết định không thoái lui khỏi bát giải thoát; quyết định không thoái lui khỏi bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Quyết định không thoái lui khỏi không giải thoát môn; quyết định không thoái lui khỏi vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.
Quyết định không thoái lui khỏi Cực hỷ địa; quyết định không thoái lui khỏi Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa. Quyết định không thoái lui khỏi ngũ nhãn; quyết định không thoái lui khỏi lục thần thông. Quyết định không thoái lui khỏi tam-ma-địa môn; quyết định không thoái lui khỏi đà-la-ni môn. Quyết định không thoái lui khỏi Phật thập lực; quyết định không thoái lui khỏi tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp. Quyết định không thoái lui khỏi vô vong thất pháp; quyết định không thoái lui khỏi hằng trụ xả tánh. Quyết định không thoái lui khỏi nhất thiết trí; quyết định không thoái lui khỏi đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Quyết định không thoái lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái, nghe những pháp yếu (giáo pháp cốt yếu) do chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác giảng nói, thì tận đáy lòng vui mừng, cung kính tin nhận, khéo hiểu ý nghĩa; tâm vững chắc như kim cương, không thể lay chuyển, không thể lôi kéo, cướp đoạt; thường siêng năng tu học bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng khuyên các hữu tình siêng năng tu học bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa. Thiện Hiện! Nếu thành tựu được những biểu hiện của hạnh như thế, nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái chuyển là thoái lui khỏi điều gì mà gọi là bất thoái chuyển?" Phật dạy: "Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về sắc (ý niệm nắm bắt, chấp lấy sắc là thật có) nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về thọ, tưởng, hành, thức nên gọi là bất thoái chuyển.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về nhãn xứ nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ nên gọi là bất thoái chuyển. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về sắc xứ nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ nên gọi là bất thoái chuyển.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về nhãn giới nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới nên gọi là bất thoái chuyển. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về sắc giới (yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt) nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về thanh, hương, vị, xúc, pháp giới nên gọi là bất thoái chuyển. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về nhãn thức giới nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới nên gọi là bất thoái chuyển.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về nhãn xúc nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc nên gọi là bất thoái chuyển. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên nên gọi là bất thoái chuyển.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về địa giới nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về thủy, hỏa, phong, không, thức giới nên gọi là bất thoái chuyển. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về vô minh nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử nên gọi là bất thoái chuyển.
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thoái lui khỏi tưởng về tham nên gọi là bất thoái chuyển; thoái lui khỏi tưởng về sân, tưởng về si (si: ngu mê) và tưởng về các ác kiến (những cách nhìn, quan điểm sai lầm) nên gọi là bất thoái chuyển.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ đưa người sang bờ giác ngộ), quyển thứ ba trăm hai mươi sáu.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười bảy (?).
Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video