Thiên 379 — Hội 1 · Phẩm 55 Học phương tiện khéo · phần 3

 Phẩm Xảo Tiện Học (học bằng phương tiện khéo léo), thứ năm mươi lăm, thuộc Phần đầu (của bộ kinh), đoạn ba

 Bạch Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) vì muốn tứ niệm trụ cạn hết mà học, thì học như thế có phải là học nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi sự, trí tuệ trọn vẹn của Phật) không? Tứ niệm trụ là bốn phép quán để giữ tâm an trú: quán thân không sạch, quán cảm giác là khổ, quán tâm không thường còn, quán các pháp không có cái ngã. Vì muốn tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm phát sinh điều lành chưa có, làm lớn thêm điều lành đã có), tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: lòng tin, sự siêng năng, sự ghi nhớ chánh pháp, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh phát triển từ năm gốc lành ấy), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chọn lựa pháp, siêng năng, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng, ghi nhớ, thiền định, buông xả) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói năng đúng, hành động đúng, sinh sống đúng, siêng năng đúng, ghi nhớ đúng, thiền định đúng) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa tứ niệm trụ mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn tứ niệm trụ diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tứ niệm trụ không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tứ niệm trụ không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tứ niệm trụ xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tứ niệm trụ tự bản chất vốn là Niết-bàn (trạng thái vắng lặng tuyệt đối, dứt sạch phiền não và khổ đau) mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn không giải thoát môn (cửa giải thoát quán về tính không: thấy mọi pháp đều không có tự thể riêng) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát quán không có hình tướng nào để bám víu) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát không còn mong cầu, ham muốn điều gì) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa không giải thoát môn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn không giải thoát môn diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn vô tướng, vô nguyện giải thoát môn diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì không giải thoát môn không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì không giải thoát môn không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì không giải thoát môn xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì không giải thoát môn tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Cực hỷ địa (địa vui mừng tột bậc — địa thứ nhất trong thập địa, tức mười giai đoạn tu chứng của Bồ-tát) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn Ly cấu địa (địa lìa nhơ bẩn), Phát quang địa (địa phát ra ánh sáng trí tuệ), Diệm tuệ địa (địa trí tuệ rực cháy như lửa), Cực nan thắng địa (địa rất khó vượt qua), Hiện tiền địa (địa trí tuệ hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (địa đi xa), Bất động địa (địa không lay động), Thiện tuệ địa (địa trí tuệ khéo léo) và Pháp vân địa (địa mây pháp, trí tuệ che khắp như mây) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa Cực hỷ địa mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Cực hỷ địa diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Cực hỷ địa không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Cực hỷ địa không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Cực hỷ địa xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Cực hỷ địa tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe khắp nơi, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy khắp nơi, dứt sạch phiền não) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa ngũ nhãn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa lục thần thông mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn ngũ nhãn diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn lục thần thông diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì ngũ nhãn không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì lục thần thông không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì ngũ nhãn không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì lục thần thông không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì ngũ nhãn xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì lục thần thông xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì ngũ nhãn tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì lục thần thông tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi của Phật khi giảng dạy giáo pháp), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, đối xử bình đẳng không thiên vị) và thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa Phật thập lực mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Phật thập lực diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Phật thập lực không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Phật thập lực không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Phật thập lực xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Phật thập lực tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn ghi nhớ rõ ràng) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn hằng trụ xả tính (tính chất luôn an trú trong sự buông xả, tâm thường bình thản) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa vô vong thất pháp mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa hằng trụ xả tính mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn vô vong thất pháp diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn hằng trụ xả tính diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô vong thất pháp không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hằng trụ xả tính không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô vong thất pháp không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hằng trụ xả tính không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô vong thất pháp xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hằng trụ xả tính xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô vong thất pháp tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hằng trụ xả tính tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhất thiết trí (trí biết tổng quát tính không của tất cả các pháp) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết tường tận mọi hình tướng, mọi chi tiết của tất cả các pháp — trí tuệ trọn vẹn của Phật) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa nhất thiết trí mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhất thiết trí diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhất thiết trí không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhất thiết trí không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhất thiết trí xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhất thiết trí tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì: năng lực ghi nhớ và gìn giữ mọi giáo pháp không quên mất) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định: giữ tâm chuyên chú vào một điểm) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa tất cả đà-la-ni môn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa tất cả tam-ma-địa môn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn tất cả đà-la-ni môn diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn tất cả tam-ma-địa môn diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả đà-la-ni môn không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tất cả tam-ma-địa môn không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả đà-la-ni môn không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tất cả tam-ma-địa môn không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả đà-la-ni môn xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tất cả tam-ma-địa môn xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả đà-la-ni môn tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì tất cả tam-ma-địa môn tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên: mới bước vào dòng của bậc thánh) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn quả Nhất lai (quả vị thánh thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (quả vị thánh thứ ba: không còn trở lại cõi dục nữa) và quả A-la-hán (quả vị thánh cao nhất của hàng đệ tử nghe pháp: dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa quả Dự lưu mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn quả Dự lưu diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì quả Dự lưu không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì quả Dự lưu không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì quả Dự lưu xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì quả Dự lưu tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác — người tự mình tu tập, tự giác ngộ mà không cần nghe thầy dạy) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa Độc giác Bồ-đề mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Độc giác Bồ-đề diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Độc giác Bồ-đề không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Độc giác Bồ-đề không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Độc giác Bồ-đề xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Độc giác Bồ-đề tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát (mọi việc tu hành của bậc đại Bồ-tát) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn vô thượng chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn khắp cùng) của chư Phật cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn hữu tình (chúng sinh, loài có tình cảm, có nhận thức) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa hữu tình mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn hữu tình diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì hữu tình không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì hữu tình không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì hữu tình xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì hữu tình tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Bồ-tát cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa Bồ-tát mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Bồ-tát diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-tát không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-tát không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-tát xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Bồ-tát tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức sự thật như nó vốn là) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa Như Lai mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn Như Lai diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Như Lai không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Như Lai không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Như Lai xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Như Lai tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?

 Phật dạy: Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật)! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn sắc (thân thể và vật chất nói chung) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm) và thức (sự nhận biết phân biệt) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa sắc mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa thọ, tưởng, hành, thức mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn sắc diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thọ, tưởng, hành, thức diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thọ, tưởng, hành, thức không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thọ, tưởng, hành, thức không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thọ, tưởng, hành, thức xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thọ, tưởng, hành, thức tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như (thực tính chân thật, vốn như thế, không hề đổi khác của mọi sự vật) của sắc có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của thọ, tưởng, hành, thức có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng (nắm bắt, chứng đắc như một đối tượng). Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn xứ (con mắt, xét như một trong mười hai xứ — mười hai chỗ nương nhau làm phát sinh nhận thức) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý, cũng xét như các xứ) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa nhãn xứ mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn xứ diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xứ không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xứ không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xứ xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xứ tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhãn xứ có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn sắc xứ (hình sắc — đối tượng mà mắt thấy, xét như một xứ) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi hương, vị nếm, vật chạm xúc, và các đối tượng của ý) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa sắc xứ mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn sắc xứ diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc xứ không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc xứ không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc xứ xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc xứ tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của sắc xứ có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn giới (con mắt, xét như một trong mười tám giới — mười tám yếu tố cấu thành mọi hoạt động nhận thức) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới (tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như các giới) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa nhãn giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhãn giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn sắc giới (hình sắc — đối tượng của mắt, xét như một trong mười tám giới; ở đây không phải là cõi Sắc) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (âm thanh, mùi hương, vị nếm, vật chạm xúc, các đối tượng của ý, xét như các giới) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa sắc giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn sắc giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thanh, hương, vị, xúc, pháp giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sắc giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của sắc giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn thức giới (sự nhận biết phát sinh qua con mắt, xét như một trong mười tám giới) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới (sự nhận biết qua tai, mũi, lưỡi, thân và ý) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa nhãn thức giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn thức giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn thức giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn thức giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn thức giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn thức giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhãn thức giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa con mắt, hình sắc và sự nhận biết của mắt) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc (sự tiếp xúc tương tự nơi tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa nhãn xúc mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn nhãn xúc diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xúc không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xúc không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xúc xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì nhãn xúc tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhãn xúc có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ, phát sinh nhờ có sự tiếp xúc của mắt làm điều kiện) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của các cảm thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn địa giới (yếu tố đất: tính cứng chắc) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thủy giới (yếu tố nước: tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa: tính nóng), phong giới (yếu tố gió: tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa địa giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa thủy, hỏa, phong, không, thức giới mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn địa giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn thủy, hỏa, phong, không, thức giới diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì địa giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì địa giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì địa giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì địa giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của địa giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của thủy, hỏa, phong, không, thức giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Phật dạy: Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ chân lý — khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn hành (các hành động tạo nghiệp), thức (sự nhận biết khi bắt đầu thọ sinh), danh sắc (tâm và thân lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng khát khao ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống mới), sinh (sự ra đời) và lão tử (già và chết) cạn hết mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn xa lìa vô minh mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn xa lìa hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn vô minh diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì muốn hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô minh không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử không sinh khởi mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô minh không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử không diệt mất mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô minh xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử xưa nay vốn vắng lặng mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì vô minh tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử tự bản chất vốn là Niết-bàn mà học, thì có phải là học nhất thiết trí trí không?" —

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của vô minh có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Ý ông nghĩ thế nào? Chân như của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không? Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Phật dạy: Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với chân như mà học như vậy, thì đó là học nhất thiết trí trí.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ đưa đến bờ giải thoát), quyển thứ ba trăm ba mươi chín.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười (?) (theo thứ tự có lẽ là quyển ba trăm bốn mươi).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video