Phẩm Xảo Tiện Học (phẩm nói về cách học khéo léo, biết dùng phương tiện thích hợp), thứ năm mươi lăm, phần bốn
Phật dạy: “Này Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không)! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi chúng sinh; “ma-ha-tát” nghĩa là bậc lớn) học để bố thí ba-la-mật-đa cạn hết (tận) thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Bố thí ba-la-mật-đa là sự tu bố thí đến mức hoàn thiện, tức đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác. “Ba-la-mật-đa” nghĩa là “đến bờ bên kia”, chỉ pháp tu hoàn thiện đưa đến giác ngộ. Nhất thiết trí trí là trí biết trọn vẹn hết thảy mọi điều, tức trí tuệ toàn giác của Phật.
Học để tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn (nhẫn nại chịu đựng mọi điều trái ý), tinh tiến (siêng năng không lười mỏi), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm mà suy xét), bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng của mọi sự vật) ba-la-mật-đa cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ (ly) bố thí ba-la-mật-đa thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để bố thí ba-la-mật-đa diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bố thí ba-la-mật-đa vô sinh (vốn không hề sinh ra) thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bố thí ba-la-mật-đa vô diệt (vốn không hề diệt mất) thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bố thí ba-la-mật-đa bản lai tịch tĩnh (xưa nay vốn vắng lặng, không xao động) thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bố thí ba-la-mật-đa tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Tự tính niết-bàn nghĩa là bản chất tự nó vốn đã là niết-bàn. Niết-bàn là trạng thái phiền não dứt sạch, vắng lặng an ổn. Học vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như (bản chất chân thật, như như không đổi khác của mọi sự vật) của bố thí ba-la-mật-đa có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), không ạ! Bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát, cũng là danh hiệu của Phật), không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng (không thể lấy làm một đối tượng để nắm bắt mà chứng đắc). Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để nội không cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Nội không là cái không của bên trong, tức các giác quan của thân tâm vốn không có thực thể.
Ông lại hỏi: ‘Học để các pháp không sau đây cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Các pháp không ấy gồm:
- ngoại không: cái không của bên ngoài, tức các đối tượng của giác quan vốn không thực thể;
- nội ngoại không: cả trong lẫn ngoài đều không;
- không không: chính cái “không” cũng là không;
- đại không: mười phương rộng lớn cũng là không;
- thắng nghĩa không: chân lý tối thượng, kể cả niết-bàn, cũng là không;
- hữu vi không: những gì do nhân duyên tạo tác đều không;
- vô vi không: những gì không do tạo tác cũng không;
- tất cánh không: rốt ráo hoàn toàn là không;
- vô tế không: không có điểm đầu, điểm cuối, cũng là không;
- tán không: các pháp vốn tan rã, rời rạc, là không;
- vô biến dị không: cái không thay đổi cũng là không;
- bản tính không: tính vốn có của mọi pháp là không;
- tự tướng không: tướng riêng của từng pháp là không;
- cộng tướng không: tướng chung của các pháp là không;
- nhất thiết pháp không: hết thảy các pháp đều không;
- bất khả đắc không: không thể nắm bắt được, là không;
- vô tính không: cái không có tự tính là không;
- tự tính không: tự tính là không;
- vô tính tự tính không: cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều không.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ nội không thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ ngoại không cho đến vô tính tự tính không thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để nội không diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để ngoại không cho đến vô tính tự tính không diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nội không vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nội không vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nội không bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nội không tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của nội không có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của ngoại không cho đến vô tính tự tính không có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để chân như cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Ông lại hỏi: ‘Học để các pháp sau đây cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Các pháp ấy gồm:
- pháp giới: cõi giới, tức bản thể chung của mọi pháp;
- pháp tính: bản tính chân thật của các pháp;
- bất hư vọng tính: tính không giả dối;
- bất biến dị tính: tính không đổi khác;
- bình đẳng tính: tính bình đẳng như nhau;
- ly sinh tính: tính lìa khỏi sinh diệt;
- pháp định: quy luật của pháp vốn đã định vững;
- pháp trụ: pháp vốn trụ yên như thế;
- thực tế: bờ mé chân thật, tức thực tại rốt ráo;
- hư không giới: cõi hư không vô biên;
- bất tư nghì giới: cõi không thể nghĩ bàn.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ chân như thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ pháp giới cho đến bất tư nghì giới thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để chân như diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để pháp giới cho đến bất tư nghì giới diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì chân như vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì pháp giới cho đến bất tư nghì giới vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì chân như vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì pháp giới cho đến bất tư nghì giới vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì chân như bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì pháp giới cho đến bất tư nghì giới bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì chân như tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì pháp giới cho đến bất tư nghì giới tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của chân như có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của pháp giới cho đến bất tư nghì giới có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để khổ thánh đế cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Khổ thánh đế là chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử vốn là khổ.
Ông lại hỏi: ‘Học để tập, diệt, đạo thánh đế cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Ba chân lý ấy là:
- tập thánh đế: chân lý về nguyên nhân gây ra khổ, tức phiền não và nghiệp;
- diệt thánh đế: chân lý về sự dứt khổ, tức niết-bàn;
- đạo thánh đế: chân lý về con đường tu tập để dứt khổ.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ khổ thánh đế thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ tập, diệt, đạo thánh đế thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để khổ thánh đế diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để tập, diệt, đạo thánh đế diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì khổ thánh đế vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tập, diệt, đạo thánh đế vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì khổ thánh đế vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tập, diệt, đạo thánh đế vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì khổ thánh đế bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tập, diệt, đạo thánh đế bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì khổ thánh đế tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tập, diệt, đạo thánh đế tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của khổ thánh đế có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tập, diệt, đạo thánh đế có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tứ tĩnh lự cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Tứ tĩnh lự là bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc giới, tâm lắng lặng dần từ thấp lên cao.
Ông lại hỏi: ‘Học để tứ vô lượng và tứ vô sắc định cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
- Tứ vô lượng là bốn tâm rộng lớn không giới hạn đối với chúng sinh: từ (ban vui), bi (cứu khổ), hỷ (vui theo cái vui của người), xả (buông bỏ, không thiên vị).
- Tứ vô sắc định là bốn tầng thiền định vượt khỏi mọi hình sắc: không vô biên xứ, thức vô biên xứ, vô sở hữu xứ, phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ tứ tĩnh lự thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tứ tĩnh lự diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để tứ vô lượng, tứ vô sắc định diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ tĩnh lự vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ tĩnh lự vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ tĩnh lự bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ tĩnh lự tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tứ tĩnh lự có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tứ vô lượng, tứ vô sắc định có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để bát giải thoát cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Bát giải thoát là tám pháp thiền quán giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc vào hình sắc và các tầng định.
Ông lại hỏi: ‘Học để bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
- Bát thắng xứ là tám phép quán làm chủ, vượt thắng được các đối tượng hình sắc.
- Cửu thứ đệ định là chín tầng định nhập lần lượt theo thứ tự, không xen tâm tạp.
- Thập biến xứ là mười phép quán cho một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trải khắp mọi nơi.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ bát giải thoát thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để bát giải thoát diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bát giải thoát vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bát giải thoát vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bát giải thoát bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì bát giải thoát tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của bát giải thoát có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tứ niệm trụ cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Tứ niệm trụ là bốn phép quán giữ chánh niệm, tức luôn tỉnh giác quán sát thân, cảm thọ, tâm và các pháp.
Ông lại hỏi: ‘Học để các pháp sau đây cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Các pháp ấy gồm:
- tứ chính đoạn: bốn sự siêng năng chân chính, tức dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, nuôi lớn thiện đã sinh, làm sinh thiện chưa sinh;
- tứ thần túc: bốn nền tảng của định, đưa đến năng lực thần diệu;
- ngũ căn: năm gốc lành, gồm tín, tấn, niệm, định, tuệ;
- ngũ lực: năm sức mạnh do năm gốc lành ấy tăng trưởng;
- thất đẳng giác chi: bảy yếu tố đưa đến giác ngộ;
- bát thánh đạo chi: tám nhánh của con đường chân chính, như thấy đúng, nghĩ đúng…
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ tứ niệm trụ thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tứ niệm trụ diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ niệm trụ vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ niệm trụ vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ niệm trụ bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tứ niệm trụ tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tứ niệm trụ có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để không giải thoát môn cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Không giải thoát môn là cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp đều không có thực thể.
Ông lại hỏi: ‘Học để vô tướng và vô nguyện giải thoát môn cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
- Vô tướng giải thoát môn là cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp không có hình tướng cố định để bám víu.
- Vô nguyện giải thoát môn là cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không tạo tác gì để đạt lấy.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ không giải thoát môn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để không giải thoát môn diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để vô tướng, vô nguyện giải thoát môn diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì không giải thoát môn vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì không giải thoát môn vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì không giải thoát môn bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì không giải thoát môn tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của không giải thoát môn có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để Cực hỷ địa cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Cực hỷ địa là địa thứ nhất trong mười địa của Bồ-tát, tức mười bậc tu chứng; ở địa này hành giả vui mừng tột bậc vì mới chứng được chân lý.
Ông lại hỏi: ‘Học để chín địa còn lại cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Chín địa ấy là:
- Ly cấu địa: lìa sạch cấu nhiễm;
- Phát quang địa: phát ra ánh sáng trí tuệ;
- Diễm tuệ địa: trí tuệ rực cháy như lửa;
- Cực nan thắng địa: vượt được điều cực khó;
- Hiện tiền địa: trí tuệ hiện rõ trước mắt;
- Viễn hành địa: đi xa, vượt khỏi bậc thấp;
- Bất động địa: không còn lay động;
- Thiện tuệ địa: trí tuệ khéo léo thuyết pháp;
- Pháp vân địa: giáo pháp che khắp như mây.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ Cực hỷ địa thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để Cực hỷ địa diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Cực hỷ địa vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Cực hỷ địa vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Cực hỷ địa bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Cực hỷ địa tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của Cực hỷ địa có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để ngũ nhãn cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Ngũ nhãn là năm loại mắt: nhục nhãn (mắt thịt), thiên nhãn (mắt của chư thiên), tuệ nhãn (mắt trí tuệ), pháp nhãn (mắt thấy rõ giáo pháp), Phật nhãn (mắt của Phật).
Ông lại hỏi: ‘Học để lục thần thông cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Lục thần thông là sáu năng lực siêu phàm: thần túc thông (biến hóa, đi lại tự tại), thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông, tha tâm thông (biết tâm người khác), túc mạng thông (biết các đời trước), lậu tận thông (dứt sạch phiền não).
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ ngũ nhãn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ lục thần thông thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để ngũ nhãn diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lục thần thông diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì ngũ nhãn vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì lục thần thông vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì ngũ nhãn vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì lục thần thông vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì ngũ nhãn bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì lục thần thông bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì ngũ nhãn tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì lục thần thông tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của ngũ nhãn có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của lục thần thông có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để Phật thập lực cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Phật thập lực là mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý, điều gì không hợp lý, biết rõ nghiệp báo…
Ông lại hỏi: ‘Học để các pháp sau đây cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Các pháp ấy gồm:
- tứ vô sở úy: bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp;
- tứ vô ngại giải: bốn sự hiểu biết và biện thuyết thông suốt không trở ngại, về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện tài;
- đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả: lòng thương ban vui, thương cứu khổ, vui theo người, buông xả bình đẳng, ở mức rộng lớn của Phật;
- thập bát Phật bất cộng pháp: mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ Phật thập lực thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để Phật thập lực diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Phật thập lực vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Phật thập lực vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Phật thập lực bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Phật thập lực tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của Phật thập lực có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để vô vong thất pháp cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Vô vong thất pháp là phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn nhớ rõ mọi điều cần làm.
Ông lại hỏi: ‘Học để hằng trụ xả tính cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Hằng trụ xả tính là tính luôn an trụ trong tâm buông xả, bình thản, không dao động trước mọi cảnh.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ vô vong thất pháp thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ hằng trụ xả tính thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để vô vong thất pháp diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để hằng trụ xả tính diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô vong thất pháp vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì hằng trụ xả tính vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô vong thất pháp vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì hằng trụ xả tính vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô vong thất pháp bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì hằng trụ xả tính bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô vong thất pháp tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì hằng trụ xả tính tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của vô vong thất pháp có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của hằng trụ xả tính có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để nhất thiết trí cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Nhất thiết trí là trí biết tổng quát tất cả các pháp đều không.
Ông lại hỏi: ‘Học để đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
- Đạo tướng trí là trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh.
- Nhất thiết tướng trí là trí biết rõ trọn vẹn mọi tướng trạng riêng biệt của tất cả các pháp, tức trí của Phật.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ nhất thiết trí thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để nhất thiết trí diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nhất thiết trí vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nhất thiết trí vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nhất thiết trí bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì nhất thiết trí tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của nhất thiết trí có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tất cả đà-la-ni môn cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Đà-la-ni môn là các pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không để quên mất.
Ông lại hỏi: ‘Học để tất cả tam-ma-địa môn cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Tam-ma-địa môn là các pháp môn chính định, tức trạng thái tâm chuyên nhất, an định.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ tất cả đà-la-ni môn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ tất cả tam-ma-địa môn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tất cả đà-la-ni môn diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để tất cả tam-ma-địa môn diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả đà-la-ni môn vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tất cả tam-ma-địa môn vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả đà-la-ni môn vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tất cả tam-ma-địa môn vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả đà-la-ni môn bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tất cả tam-ma-địa môn bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả đà-la-ni môn tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì tất cả tam-ma-địa môn tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tất cả đà-la-ni môn có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tất cả tam-ma-địa môn có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để quả Dự lưu cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Quả Dự lưu là quả vị đầu tiên của bậc thánh, tức người đã bước vào dòng thánh.
Ông lại hỏi: ‘Học để quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
- Nhất lai là bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần.
- Bất hoàn là bậc không còn trở lại cõi dục.
- A-la-hán là bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ quả Dự lưu thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để lìa bỏ quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để quả Dự lưu diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học để quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì quả Dự lưu vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì quả Dự lưu vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì quả Dự lưu bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì quả Dự lưu tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Học vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của quả Dự lưu có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để độc giác bồ-đề cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Độc giác bồ-đề là sự giác ngộ của bậc Độc giác, tức người tự mình ngộ đạo khi không có Phật ra đời, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ độc giác bồ-đề thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để độc giác bồ-đề diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì độc giác bồ-đề vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì độc giác bồ-đề vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì độc giác bồ-đề bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì độc giác bồ-đề tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của độc giác bồ-đề có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’ Vô thượng chính đẳng bồ-đề là sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn của Phật.
Ông lại hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ hữu tình thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để hữu tình diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì hữu tình vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì hữu tình vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì hữu tình bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì hữu tình tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của hữu tình có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Như ông đã hỏi: ‘Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để Bồ-tát cạn hết thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để lìa bỏ Bồ-tát thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học để Bồ-tát diệt mất thì có phải là học nhất thiết trí trí không?
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Bồ-tát vô sinh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Bồ-tát vô diệt thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Bồ-tát bản lai tịch tĩnh thì có phải là học nhất thiết trí trí không? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học vì Bồ-tát tự tính niết-bàn thì có phải là học nhất thiết trí trí không?’
Vậy thì này Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Chân như của Bồ-tát có cạn hết, diệt mất, đứt đoạn không?” Thiện Hiện thưa: “Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ!”
Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết: chân như không cạn hết, không diệt mất, không đứt đoạn, không thể tác chứng. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học đối với chân như như thế thì đó là học nhất thiết trí trí.”
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ hoàn thiện đưa đến bờ giác ngộ), quyển thứ ba trăm bốn mươi
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười một (?) (có lẽ là quyển thứ ba trăm bốn mươi mốt)
Tam tạng pháp sư Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận) vâng chiếu vua mà dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video