Phần đầu, phẩm Chúc Lụy (dặn dò và phó thác kinh pháp) thứ năm mươi tám, đoạn thứ nhất.
Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba, vị chúa tể các cõi trời thấp) thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), con nói như thế, khen ngợi như thế, xác nhận như thế, có thuận với lời pháp, lời luật của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: "Như Lai" là bậc từ chân lý mà đến; "Ứng" là bậc xứng đáng được cúng dường; "Chánh Đẳng Giác" là bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp) không? Có phải là xác nhận không điên đảo, đúng theo pháp và những gì thuận theo pháp không?"
Phật nói: "Kiều-thi-ca (tên họ của Thiên Đế Thích), ông nói như thế, khen ngợi như thế, xác nhận như thế, thật là thuận với lời pháp, lời luật của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, là xác nhận không điên đảo, đúng theo pháp và những gì thuận theo pháp."
Lúc ấy Thiên Đế Thích lại thưa Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Đại đức (bậc có đức lớn, tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật nổi tiếng hiểu sâu về tính Không), những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào không (quán các pháp đều là không), vô tướng (quán các pháp không có hình tướng cố định) và vô nguyện (không còn mong cầu, không tạo tác gì).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào bốn niệm trụ (bốn phép quán chiếu thân, cảm thọ, tâm và các pháp để giữ chánh niệm), bốn chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng trưởng điều thiện đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng thiền định dẫn đến năng lực siêu phàm: mong muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ), năm lực (sức mạnh do năm căn ấy phát triển thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả) và tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc, tâm lắng dần từ thô đến tế), bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả rộng khắp không giới hạn đối với chúng sinh) và bốn vô sắc định (bốn tầng thiền định cao nhất, vượt khỏi mọi hình tướng vật chất).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự đắm nhiễm vào sắc và vô sắc), tám thắng xứ (tám phép quán giúp tâm làm chủ, vượt trội trên các đối tượng quán), chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nhập vào lần lượt theo thứ tự không gián đoạn) và mười biến xứ (mười phép quán một yếu tố như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trải khắp mọi nơi).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào Bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng hoàn hảo), Tịnh giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới trong sạch hoàn hảo), An nhẫn ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhục hoàn hảo), Tinh tấn ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng hoàn hảo), Tĩnh lự ba-la-mật-đa (hạnh thiền định hoàn hảo) và Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo, thấy rõ thật tướng các pháp vốn là không). (Ba-la-mật-đa nghĩa là hạnh tu hoàn hảo đưa người sang bờ giải thoát.)
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai, mũi… vốn là không), ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng tức Niết-bàn cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có đầu mối, chỗ tận cùng, cũng là không), tán không (các pháp chỉ là sự hợp lại rồi tan rã, vốn không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính vốn là không), tự tướng không (đặc điểm riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (đặc điểm chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên là không), vô tính không (không có tự tính nên là không), tự tính không (tự tính của các pháp vốn là không) và vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào chân như (thực tướng như thật, không đổi khác của mọi pháp), pháp giới (cảnh giới bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính chân thật không hư dối), bất biến dị tính (tính không biến đổi), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh khởi), pháp định (pháp vốn an định như thế), pháp trụ (pháp vốn an trụ như thế), thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tột cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rỗng rang như hư không) và bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào bốn thánh đế: Khổ (chân lý cao quý về sự khổ của đời sống), Tập (chân lý về nguyên nhân gây khổ), Diệt (chân lý về sự chấm dứt khổ), Đạo (chân lý về con đường dẫn đến dứt khổ).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào năm nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa, nghe xa, thấy xa, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch phiền não).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào tất cả các pháp môn đà-la-ni (pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ và gìn giữ mọi điều lành, mọi lời Phật dạy không quên mất) và tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các phép định tâm, thiền định).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn thứ hiểu biết và biện tài không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về sự thuyết giảng), đại từ (lòng thương ban vui lớn lao), đại bi (lòng thương cứu khổ lớn lao), đại hỷ (niềm vui theo cái vui của chúng sinh lớn lao), đại xả (tâm buông xả bình đẳng lớn lao) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào pháp không quên mất (luôn nhớ rõ, không bao giờ sai sót quên lãng) và tính luôn an trụ trong sự buông xả (tâm luôn bình thản, không dính mắc).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, là trí của Phật).
Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (các bậc đại Bồ-tát, tức người đã phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh). Đại đức Thiện Hiện, những gì ngài nói, không điều nào không dựa vào Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp) của chư Phật."
Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca, cụ thọ (cách gọi tôn kính dành cho vị tỳ-kheo đức hạnh, nghĩa là "bậc có tuổi thọ đáng kính") Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy Bố thí ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống gì có người thực hành Bố thí ba-la-mật-đa; quán thấy Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa còn không thể nắm bắt được, huống gì có người thực hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy bốn niệm trụ còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu bốn niệm trụ; quán thấy bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy bốn tĩnh lự còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu bốn tĩnh lự; quán thấy bốn vô lượng, bốn vô sắc định còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy tám giải thoát còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu tám giải thoát; quán thấy tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy nội không còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng nội không; quán thấy ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng ngoại không cho đến vô tính tự tính không.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy chân như còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng chân như; quán thấy pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng pháp giới cho đến bất tư nghị giới.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy Khổ thánh đế còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng Khổ thánh đế; quán thấy Tập, Diệt, Đạo thánh đế còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng Tập, Diệt, Đạo thánh đế.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán các pháp đều là không) còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu không giải thoát môn; quán thấy vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy năm nhãn còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu năm nhãn; quán thấy sáu thần thông còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu sáu thần thông.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy tất cả các pháp môn đà-la-ni còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu tất cả các pháp môn đà-la-ni; quán thấy tất cả các pháp môn tam-ma-địa còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu tất cả các pháp môn tam-ma-địa.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy mười lực của Phật còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu mười lực của Phật; quán thấy bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy pháp không quên mất còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu pháp không quên mất; quán thấy tính luôn an trụ trong sự buông xả còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu tính luôn an trụ trong sự buông xả.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy nhất thiết trí còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu nhất thiết trí; quán thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát còn không thể nắm bắt được, huống gì có người tu tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật. Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy các đức Như Lai còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, ví như quay bánh xe pháp nghiền nát phiền não). Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy pháp không sinh không diệt còn không thể nắm bắt được, huống gì có người chứng cái không sinh không diệt. Cụ thọ Thiện Hiện vì an trụ trong cái không nên quán thấy ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những đặc điểm hình tướng tốt đẹp nơi thân Phật) còn không thể nắm bắt được, huống gì có người có thân đầy đủ những tướng tốt và vẻ đẹp ấy.
Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, cụ thọ Thiện Hiện đối với tất cả các pháp, an trụ trong sự xa lìa, an trụ trong sự vắng lặng, an trụ trong sự không có gì để nắm bắt, an trụ trong cái không, an trụ trong vô tướng, an trụ trong vô nguyện. Này Kiều-thi-ca, cụ thọ Thiện Hiện đối với tất cả các pháp, an trụ trong vô lượng chỗ an trụ thù thắng như thế.
Này Kiều-thi-ca, chỗ an trụ của Thiện Hiện, so với chỗ an trụ tu hành thù thắng nhất là Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chúng Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, không bằng một phần câu-chi (một đơn vị số lớn, bằng mười triệu), không bằng một phần trăm câu-chi, không bằng một phần nghìn câu-chi, không bằng một phần trăm nghìn câu-chi, không bằng một phần na-dữu-đa (một đơn vị số cực lớn), không bằng một phần trăm na-dữu-đa, không bằng một phần nghìn na-dữu-đa, không bằng một phần trăm nghìn na-dữu-đa, không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa; dù tính bằng số phần, kể bằng phần, đếm bằng phần, ví dụ bằng phần, cho đến phần ô-ba-ni-sát-đàm (phần nhỏ nhất không thể chia được nữa) cũng không bằng một.
Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, trừ chỗ an trụ của Như Lai ra, thì chỗ an trụ tu hành thù thắng nhất là Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chúng Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ, so với chỗ an trụ của các hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát cho riêng mình), Độc giác (người tự mình giác ngộ không cần thầy, nhưng không đi giáo hóa rộng) v.v…, là bậc nhất, là thù thắng, là lớn nhất, là tôn quý, là tốt đẹp, là vi diệu, là cao trên, là cao không gì hơn. Vì thế, này Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn đứng trên tất cả các chúng hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có ý thức), thì nên an trụ trong chỗ an trụ tu hành thù thắng nhất là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, các Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong chỗ an trụ tu hành thù thắng nhất là Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì vượt qua địa vị của các hàng Thanh văn, Độc giác v.v…, chứng nhập chánh tính ly sinh của Bồ-tát (địa vị chân chính của bậc thánh, lìa hẳn tính phàm phu), mau có thể viên mãn (trọn vẹn đầy đủ) tất cả các pháp của Phật, dứt hẳn sự tiếp nối của các phiền não và tập khí (thói quen, dấu vết vi tế còn sót lại của phiền não), mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, được gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thành tựu viên mãn nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả, trí tuệ tột cùng của Phật)."
Bấy giờ trong hội có vô lượng vô số chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời do Thiên Đế Thích cai quản, gồm ba mươi ba thiên cung) vui mừng hớn hở, mỗi vị lấy hoa Vi Diệu Âm (một loài hoa đẹp của cõi trời) trên trời, tung rải cúng dường Như Lai và chúng bật-sô (tức tỳ-kheo, người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ). Lúc ấy trong chúng có sáu nghìn vị bật-sô từ chỗ ngồi đứng dậy, khoác áo che vai trái (để trần vai phải, theo lễ kính), gối phải quỳ sát đất, hướng về Phật chắp tay. Nhờ thần lực của Phật, trong lòng bàn tay mỗi vị tự nhiên đầy hoa Vi Diệu Âm. Các vị bật-sô ấy vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, mỗi vị đem hoa ấy tung rải cúng dường Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Rải hoa lên Phật xong, các vị cùng phát nguyện rằng: "Chúng con nguyện đem sức mạnh của thiện căn (gốc rễ điều lành, công đức làm nhân cho quả tốt) thù thắng này, luôn được an trụ trong chỗ an trụ tu hành thù thắng nhất là Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nơi mà hàng Thanh văn, Độc giác không thể an trụ được; mau hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vượt qua địa vị của các hàng Thanh văn và Độc giác."
Bấy giờ Thế Tôn biết tâm ý và việc làm của các vị bật-sô trong sạch, liền mỉm cười. Theo lệ thường của chư Phật, khi mỉm cười thì có ánh sáng đủ màu từ miệng phóng ra, đó là ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, xanh nhạt v.v…, chiếu khắp cõi Phật tam thiên đại thiên thế giới này (một cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), rồi quay về nhiễu quanh thân Phật ba vòng, sau đó đi vào từ đỉnh đầu.
Cụ thọ Khánh Hỷ (tức A-nan, người hầu cận Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, lễ Phật, chắp tay thưa: "Bạch Thế Tôn, vì nhân gì, duyên gì mà Ngài hiện nụ cười này? Chư Phật hiện nụ cười không phải là không có nhân duyên. Cúi xin Như Lai thương xót mà nói cho."
Phật bảo Khánh Hỷ: "Sáu nghìn vị bật-sô phát nguyện thù thắng này, ở đời vị lai, trong kiếp Tinh Dụ (kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài; Tinh Dụ là tên của kiếp ấy), sẽ chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, đều cùng một danh hiệu là Tán Hoa Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn (trí tuệ và đức hạnh đều trọn vẹn), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ mọi điều trong thế gian), Vô Thượng Trượng Phu (bậc trượng phu cao tột không ai hơn), Điều Ngự Sĩ (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người tu), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật, Bạc-già-phạm (bậc được tôn kính, có đủ mọi phước đức). Các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ấy, số đệ tử bật-sô, cõi Phật và tuổi thọ đều ngang nhau, đều sống lâu một nghìn năm. Các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ấy, từ lúc mới sinh, lúc xuất gia cho đến khi đã thành Phật, ở bất cứ nơi nào, dù ngày hay đêm, đều thường có mưa hoa Vi Diệu Âm năm màu rơi xuống. Vì nhân duyên ấy mà Ta mỉm cười.
Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn được an trụ trong chỗ an trụ thù thắng nhất, thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn được an trụ trong chỗ an trụ của Như Lai, thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân (những người con trai, con gái hiền lành, tiếng gọi người tu tập) siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, đời trước hoặc từ cõi người chết đi rồi lại sinh về đây, hoặc từ cõi trời Đổ-sử-đa (tức cõi trời Đâu-suất, nơi Bồ-tát sắp thành Phật thường ở) chết đi mà sinh xuống cõi người. Ở đời trước, họ hoặc ở cõi người, hoặc ở cõi trời, do được nghe rộng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, nên đời này có thể siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa. Này Khánh Hỷ, nên biết, người mà Như Lai thấy rõ đang siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa không hề luyến tiếc điều gì, thì người ấy chắc chắn là bậc đại Bồ-tát.
Lại nữa, này Khánh Hỷ, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà ưa thích lắng nghe, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, thông thạo đến tận cùng, suy nghĩ đúng như lý, rồi vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu tập để thành Phật và cứu độ chúng sinh) mà giảng nói, chỉ bày, răn dạy, truyền dạy, thì nên biết người ấy là bậc đại Bồ-tát. Trong quá khứ họ đã từng trực tiếp theo Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế; nghe rồi ưa thích, thọ trì, đọc tụng, thông thạo đến tận cùng, suy nghĩ đúng như lý, rộng vì người khác mà giảng nói; vì thế đời này có thể làm được việc ấy.
Này Khánh Hỷ, nên biết, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy trong quá khứ đã gieo trồng nhiều thiện căn ở chỗ vô lượng đức Phật, vì thế đời này có thể làm được việc ấy. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nên nghĩ thế này: "Trước kia ta không phải nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế từ hàng Thanh văn, Độc giác, mà chắc chắn đã nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế từ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Trước kia ta không phải gieo trồng các thiện căn nơi hàng Thanh văn, Độc giác, mà chắc chắn đã gieo trồng các thiện căn nơi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Do nhân duyên ấy, nay ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa này, ưa thích, thọ trì, đọc tụng, thông thạo, suy nghĩ đúng như lý, rộng vì người khác mà giảng nói không hề chán mỏi."
Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà ưa thích lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, thông thạo đến tận cùng, suy nghĩ đúng như lý, đối với nghĩa, đối với pháp, đối với ý chỉ sâu xa mà thuận theo tu hành, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy chính là đang tận mắt thấy chúng ta, các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.
Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà hết lòng tin nhận, không chê bai, không phỉ báng, không gì phá hoại được lòng tin ấy, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đã từng cúng dường vô lượng đức Phật, đã gieo trồng nhiều thiện căn ở chỗ các đức Phật, và cũng được vô lượng bạn lành giúp đỡ dìu dắt.
Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể gieo trồng các thiện căn nơi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác là ruộng phước (ví như ruộng tốt, gieo vào đó thì gặt được nhiều phước báo) thù thắng, thì tuy chắc chắn sẽ được hoặc quả Thanh văn, hoặc quả Độc giác, hoặc quả Như Lai, nhưng muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì cần phải đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà khéo hiểu không vướng ngại; tu hành Bố thí ba-la-mật-đa; tu hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; an trụ trong nội không; an trụ trong ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; an trụ trong chân như; an trụ trong pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới; an trụ trong Khổ thánh đế; an trụ trong Tập, Diệt, Đạo thánh đế; tu hành bốn niệm trụ; tu hành bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; tu hành bốn tĩnh lự; tu hành bốn vô lượng, bốn vô sắc định; tu hành tám giải thoát; tu hành tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; tu hành không giải thoát môn; tu hành vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; tu hành năm nhãn; tu hành sáu thần thông; tu hành mười lực của Phật; tu hành bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật; tu hành pháp không quên mất; tu hành tính luôn an trụ trong sự buông xả; tu hành tất cả các pháp môn đà-la-ni; tu hành tất cả các pháp môn tam-ma-địa; tu hành nhất thiết trí; tu hành đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, khiến cho được viên mãn.
Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà khéo hiểu không vướng ngại; tu hành Bố thí ba-la-mật-đa; tu hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; an trụ trong nội không; an trụ trong ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; an trụ trong chân như; an trụ trong pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới; an trụ trong Khổ thánh đế; an trụ trong Tập, Diệt, Đạo thánh đế; tu hành bốn niệm trụ; tu hành bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; tu hành bốn tĩnh lự; tu hành bốn vô lượng, bốn vô sắc định; tu hành tám giải thoát; tu hành tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; tu hành không giải thoát môn; tu hành vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; tu hành năm nhãn; tu hành sáu thần thông; tu hành mười lực của Phật; tu hành bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật; tu hành pháp không quên mất; tu hành tính luôn an trụ trong sự buông xả; tu hành tất cả các pháp môn đà-la-ni; tu hành tất cả các pháp môn tam-ma-địa; tu hành nhất thiết trí; tu hành đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, khiến cho được viên mãn, thì việc Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không đạt được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà lại dừng ở địa vị Thanh văn, Độc giác là điều không thể có.
Vì thế, Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì nên đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế mà khéo hiểu không vướng ngại, tu hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, cho đến tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, khiến cho được viên mãn.
Vì thế, này Khánh Hỷ, Ta đem kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa phó thác cho ông. Ông nên thọ trì đúng đắn, đọc tụng, thông thạo, chớ để quên mất. Này Khánh Hỷ, nên biết, ngoài kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa này ra, ông thọ trì các pháp khác mà Ta đã nói, giả sử có quên mất thì tội vẫn còn nhỏ. Nhưng nếu đối với kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa mà không khéo thọ trì, dù chỉ một câu thôi, để quên mất, thì tội ấy rất lớn. Này Khánh Hỷ, nên biết, nếu đối với kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa, dù chỉ một câu thôi, mà có thể khéo thọ trì không để quên mất, thì được phước vô lượng. Nếu có người đối với kinh này không khéo thọ trì, dù chỉ một câu thôi, để quên mất, thì tội nặng phải chịu cũng lớn bằng số phước nói ở trên. Vì thế, này Khánh Hỷ, Ta ân cần đem kinh điển rất sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa phó thác cho ông. Ông nên thọ trì đúng đắn, đọc tụng, thông thạo, suy nghĩ đúng như lý, rộng vì người khác mà phân tích chỉ bày, khiến người thọ trì hiểu rõ đến tận cùng văn, nghĩa và ý chỉ của kinh.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm bốn mươi sáu.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm (bốn mươi?) bảy (?).
Pháp sư Tam Tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video