Thiên 397 — Hội 1 · Phẩm 61 Hỏi nhiều về bất nhị · phần 3

 Phần đầu: Phẩm “Nhiều câu hỏi về lẽ không hai” (Đa vấn bất nhị), thứ sáu mươi mốt, phần ba

 Phật bảo: “Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý ‘không’)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát; Bồ-tát là người phát nguyện tu đến thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) suy nghĩ về sắc (hình sắc, phần vật chất như thân thể), suy nghĩ về thọ (cảm nhận khổ, vui), tưởng (sự nhận biết hình tướng, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) (năm thứ này gọi là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục, gồm loài người, súc sinh, địa ngục và một số tầng trời), cõi Sắc (cõi các tầng trời đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế) và cõi Vô sắc (cõi các tầng trời không còn thân hình, chỉ còn tâm thức trong thiền định) (ba cõi này là nơi chúng sinh sinh tử luân hồi).

 Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát để chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn khắp tất cả, tức sự giác ngộ của Phật). Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về sắc, không suy nghĩ về thọ, tưởng, hành, thức, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ giải thoát, tức trí tuệ thấy rõ bản chất chân thật của mọi sự vật là không có thực thể cố định) thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần).

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về nhãn xứ (con mắt, chỗ dựa để thấy), suy nghĩ về nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý, tâm suy nghĩ) (sáu thứ này là sáu giác quan bên trong), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về nhãn xứ, không suy nghĩ về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về sắc xứ (hình sắc, đối tượng mà mắt thấy), suy nghĩ về thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cảm giác khi chạm), pháp xứ (đối tượng của ý, như ý niệm, ký ức) (sáu thứ này là sáu đối tượng bên ngoài), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về sắc xứ, không suy nghĩ về thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về nhãn giới (yếu tố con mắt, xét như một trong mười tám giới; mười tám giới là mười tám yếu tố hợp thành mọi kinh nghiệm: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), suy nghĩ về nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới (các yếu tố tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về nhãn giới, không suy nghĩ về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt, một trong mười tám giới; khác với “cõi Sắc”), suy nghĩ về thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (các yếu tố âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, đối tượng của ý), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về sắc giới, không suy nghĩ về thanh, hương, vị, xúc, pháp giới, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về nhãn thức giới (yếu tố cái biết phát sinh khi mắt thấy), suy nghĩ về nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới (các yếu tố cái biết qua tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về nhãn thức giới, không suy nghĩ về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa con mắt, hình sắc và cái biết của mắt), suy nghĩ về nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc (sự tiếp xúc tương tự ở tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về nhãn xúc, không suy nghĩ về nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm nhận vui, khổ, hoặc không vui không khổ, phát sinh nhờ sự tiếp xúc của mắt), suy nghĩ về các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra, thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, không suy nghĩ về các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc), suy nghĩ về thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố tâm thức) (sáu yếu tố hợp thành thân tâm), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về địa giới, không suy nghĩ về thủy, hỏa, phong, không, thức giới, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật), suy nghĩ về hành (các hành động tạo nghiệp), thức (tâm thức đi vào đời sống mới), danh sắc (thân và tâm lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm nhận), ái (lòng ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống kế tiếp do nghiệp), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo lắng, phiền não) (chuỗi này gọi là mười hai nhân duyên, tức mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sinh tử), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về vô minh, không suy nghĩ về hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về Bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng đạt đến mức hoàn hảo; “Ba-la-mật-đa” nghĩa là hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát), suy nghĩ về Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), Tinh tiến (siêng năng), Tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét), Bát-nhã (trí tuệ) Ba-la-mật-đa (sáu hạnh này là sáu pháp tu chính của Bồ-tát), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về Bố thí Ba-la-mật-đa, không suy nghĩ về Tịnh giới cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về nội không (sáu giác quan bên trong là không, không có thực thể), suy nghĩ về ngoại không (sáu đối tượng bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái “không” cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm đầu, điểm cuối, nên là không), tán không (các pháp do hợp lại mà có, rồi tan rã, vốn là không), vô biến dị không (cái được xem là không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp, như vô thường, khổ, cũng là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không có gì có thể nắm bắt được, nên là không), vô tính không (không có thực thể, nên là không), tự tính không (tự tính của các pháp là không), vô tính tự tính không (cả cái không có thực thể lẫn tự tính đều là không) (đây là mười tám loại “không”), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về nội không, không suy nghĩ về ngoại không cho đến vô tính tự tính không, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về chân như (cái “như thật”, bản chất chân thật, không đổi của mọi pháp), suy nghĩ về pháp giới (thể tính chung của tất cả các pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không biến đổi), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (các pháp vốn được xác định như thế), pháp trụ (các pháp vốn an trụ như thế), thực tế (biên tế chân thật, chỗ tột cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rộng không ngằn mé như hư không), bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) (đây đều là những tên gọi khác nhau của chân lý), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về chân như, không suy nghĩ về pháp giới cho đến bất tư nghị giới, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về Khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ của đời sống), suy nghĩ về Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), Đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến chấm dứt khổ) (gọi chung là bốn thánh đế), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về Khổ thánh đế, không suy nghĩ về Tập, Diệt, Đạo thánh đế, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định tương ứng với cõi Sắc), suy nghĩ về bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui mừng theo niềm vui người khác, buông xả không phân biệt) và bốn định vô sắc (bốn tầng thiền định tương ứng với cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về bốn tĩnh lự, không suy nghĩ về bốn vô lượng, bốn định vô sắc, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về tám giải thoát (tám pháp quán định giúp thoát khỏi sự dính mắc vào hình sắc và cảm thọ), suy nghĩ về tám thắng xứ (tám pháp quán giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng được quán), chín định thứ lớp (chín tầng thiền định nối tiếp nhau theo thứ tự, không xen tạp), mười biến xứ (mười pháp quán cho một thứ như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về tám giải thoát, không suy nghĩ về tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về bốn niệm trụ (bốn chỗ an trú sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), suy nghĩ về bốn chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), bốn thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), năm căn (năm gốc rễ lành: lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), bảy giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường Thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, việc làm đúng, nghề sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, thiền định đúng) (gọi chung là ba mươi bảy pháp hỗ trợ giác ngộ), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về bốn niệm trụ, không suy nghĩ về bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều không có thực thể), suy nghĩ về vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp không có hình tướng cố định) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không mong cầu, không tạo tác gì), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về không giải thoát môn, không suy nghĩ về vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời thấy xa và xuyên suốt, mắt tuệ thấy lý không, mắt pháp thấy rõ các pháp môn cứu độ, mắt Phật thấy biết trọn vẹn tất cả), suy nghĩ về sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa và đi lại tự tại, tai nghe khắp nơi, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy khắp nơi, dứt sạch phiền não), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về năm nhãn, không suy nghĩ về sáu thần thông, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý và không hợp lý, biết rõ nghiệp và quả báo…), suy nghĩ về bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương lớn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn trước hạnh phúc của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng với tất cả), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về mười lực của Phật, không suy nghĩ về bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về pháp không quên mất (khả năng ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót), suy nghĩ về tính luôn an trú trong buông xả (tâm luôn bình thản, không dao động trước mọi cảnh), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về pháp không quên mất, không suy nghĩ về tính luôn an trú trong buông xả, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không), suy nghĩ về đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ tường tận mọi tướng trạng sai khác của tất cả các pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về nhất thiết trí, không suy nghĩ về đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về tất cả pháp môn đà-la-ni (pháp môn “tổng trì”, tức năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất), suy nghĩ về tất cả pháp môn tam-ma-địa (pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên chú vào một điểm), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về tất cả pháp môn đà-la-ni, không suy nghĩ về tất cả pháp môn tam-ma-địa, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về quả Dự lưu (quả vị Thánh đầu tiên của người tu theo lối nghe Phật dạy mà giác ngộ: bắt đầu vào dòng Thánh), suy nghĩ về quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục nữa), quả A-la-hán (đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về quả Dự lưu, không suy nghĩ về quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, người tự mình tu và ngộ lý nhân duyên mà không cần thầy dạy, thường xuất hiện vào thời không có Phật), thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về Độc giác Bồ-đề, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật, thì sẽ đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật, thì không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Nếu không đắm nhiễm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, thì có thể tu đầy đủ các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì phải siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, không nên suy nghĩ và đắm nhiễm các pháp.”

 Cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức hạnh, đáng kính) Thiện Hiện lại bạch Phật: “Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì nên trụ (an trú, nương dựa) vào đâu?”

 Phật bảo: “Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào sắc, cũng không nên trụ vào thọ, tưởng, hành, thức. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào nhãn xứ, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào sắc xứ, cũng không nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào nhãn giới, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào sắc giới, cũng không nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào nhãn thức giới, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào nhãn xúc, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không nên trụ vào các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào địa giới, cũng không nên trụ vào thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào vô minh, cũng không nên trụ vào hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào Bố thí Ba-la-mật-đa, cũng không nên trụ vào Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào nội không, cũng không nên trụ vào ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào chân như, cũng không nên trụ vào pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào Khổ thánh đế, cũng không nên trụ vào Tập, Diệt, Đạo thánh đế. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào bốn tĩnh lự, cũng không nên trụ vào bốn vô lượng, bốn định vô sắc. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào tám giải thoát, cũng không nên trụ vào tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào bốn niệm trụ, cũng không nên trụ vào bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo chi. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào không giải thoát môn, cũng không nên trụ vào vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào năm nhãn, cũng không nên trụ vào sáu thần thông.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào mười lực của Phật, cũng không nên trụ vào bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào pháp không quên mất, cũng không nên trụ vào tính luôn an trú trong buông xả. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào nhất thiết trí, cũng không nên trụ vào đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào tất cả pháp môn đà-la-ni, cũng không nên trụ vào tất cả pháp môn tam-ma-địa. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào quả Dự lưu, cũng không nên trụ vào quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào Độc giác Bồ-đề. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì không nên trụ vào Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật.”

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào sắc, cũng không nên trụ vào thọ, tưởng, hành, thức? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào nhãn xứ, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào sắc xứ, cũng không nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào nhãn giới, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào sắc giới, cũng không nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp giới? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào nhãn thức giới, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào nhãn xúc, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không nên trụ vào các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra?

 Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào địa giới, cũng không nên trụ vào thủy, hỏa, phong, không, thức giới? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào vô minh, cũng không nên trụ vào hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào Bố thí Ba-la-mật-đa, cũng không nên trụ vào Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào nội không, cũng không nên trụ vào ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào chân như, cũng không nên trụ vào pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới?

 Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào Khổ thánh đế, cũng không nên trụ vào Tập, Diệt, Đạo thánh đế? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào bốn tĩnh lự, cũng không nên trụ vào bốn vô lượng, bốn định vô sắc? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào tám giải thoát, cũng không nên trụ vào tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào bốn niệm trụ, cũng không nên trụ vào bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo chi? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào không giải thoát môn, cũng không nên trụ vào vô tướng, vô nguyện giải thoát môn? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào năm nhãn, cũng không nên trụ vào sáu thần thông?

 Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào mười lực của Phật, cũng không nên trụ vào bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào pháp không quên mất, cũng không nên trụ vào tính luôn an trú trong buông xả? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào nhất thiết trí, cũng không nên trụ vào đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào tất cả pháp môn đà-la-ni, cũng không nên trụ vào tất cả pháp môn tam-ma-địa? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào quả Dự lưu, cũng không nên trụ vào quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào Độc giác Bồ-đề? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát? Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu thì không nên trụ vào Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật?”

 Phật bảo: “Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tinh tấn siêng năng tu học Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì vì không chấp trước (bám chặt, cho là thật) vào bất cứ pháp nào, nên không nên trụ vào sắc, cũng không nên trụ vào thọ, tưởng, hành, thức; không nên trụ vào nhãn xứ, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ; không nên trụ vào sắc xứ, cũng không nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ; không nên trụ vào nhãn giới, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới; không nên trụ vào sắc giới, cũng không nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp giới; không nên trụ vào nhãn thức giới, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới; không nên trụ vào nhãn xúc, cũng không nên trụ vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc; không nên trụ vào các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cũng không nên trụ vào các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra; không nên trụ vào địa giới, cũng không nên trụ vào thủy, hỏa, phong, không, thức giới; không nên trụ vào vô minh, cũng không nên trụ vào hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não; không nên trụ vào Bố thí Ba-la-mật-đa, cũng không nên trụ vào Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa;

 không nên trụ vào nội không, cũng không nên trụ vào ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; không nên trụ vào chân như, cũng không nên trụ vào pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới; không nên trụ vào Khổ thánh đế, cũng không nên trụ vào Tập, Diệt, Đạo thánh đế; không nên trụ vào bốn tĩnh lự, cũng không nên trụ vào bốn vô lượng, bốn định vô sắc; không nên trụ vào tám giải thoát, cũng không nên trụ vào tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ; không nên trụ vào bốn niệm trụ, cũng không nên trụ vào bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo chi; không nên trụ vào không giải thoát môn, cũng không nên trụ vào vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; không nên trụ vào năm nhãn, cũng không nên trụ vào sáu thần thông;

 không nên trụ vào mười lực của Phật, cũng không nên trụ vào bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật; không nên trụ vào pháp không quên mất, cũng không nên trụ vào tính luôn an trú trong buông xả; không nên trụ vào nhất thiết trí, cũng không nên trụ vào đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; không nên trụ vào tất cả pháp môn đà-la-ni, cũng không nên trụ vào tất cả pháp môn tam-ma-địa; không nên trụ vào quả Dự lưu, cũng không nên trụ vào quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; không nên trụ vào Độc giác Bồ-đề; không nên trụ vào tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát; không nên trụ vào Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy có pháp nào để có thể khởi lên sự chấp trước và an trụ vào đó. Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế lấy sự không chấp trước và không an trụ làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu hành), mà thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ như thế này: ‘Nếu có thể không chấp trước gì, không an trụ vào đâu như vậy mà thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì đó là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nếu có thể không chấp trước gì, không an trụ vào đâu như vậy mà tu tập Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, thì đó là tu tập Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Ta nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu như vậy, ta nên tu tập Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu như vậy.’ Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do ý nghĩ như thế, nên đã nắm giữ hình tướng mà chấp trước, liền xa lìa Bát-nhã Ba-la-mật-đa.

 Nếu xa lìa Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì cũng xa lìa Tĩnh lự (thiền định), Tinh tiến (siêng năng), An nhẫn (nhẫn nhịn), Tịnh giới (giữ giới trong sạch), Bố thí (cho tặng) Ba-la-mật-đa (các hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát); cũng xa lìa nội không (sáu giác quan bên trong là không), ngoại không (sáu đối tượng bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái “không” cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm đầu, điểm cuối), tán không (các pháp hợp lại rồi tan rã, vốn là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng là không), cộng tướng không (đặc tính chung là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không gì nắm bắt được), vô tính không (không có thực thể), tự tính không (tự tính là không), vô tính tự tính không (cả không thực thể lẫn tự tính đều là không);

 cũng xa lìa chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới (các tên gọi khác của bản chất chân thật, không đổi của mọi pháp); cũng xa lìa Khổ thánh đế, Tập, Diệt, Đạo thánh đế (bốn chân lý cao quý về khổ, nguyên nhân khổ, sự chấm dứt khổ và con đường diệt khổ); cũng xa lìa bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc (các tầng thiền định và bốn tâm rộng lớn từ, bi, hỷ, xả); cũng xa lìa tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ (các pháp quán định cao sâu); cũng xa lìa bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo chi (ba mươi bảy pháp hỗ trợ giác ngộ); cũng xa lìa không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn (ba cửa giải thoát); cũng xa lìa năm nhãn, sáu thần thông; cũng xa lìa mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật (các phẩm chất đặc biệt của Phật); cũng xa lìa pháp không quên mất, tính luôn an trú trong buông xả; cũng xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí (ba loại trí tuệ của bậc giác ngộ); cũng xa lìa tất cả pháp môn đà-la-ni (pháp môn ghi nhớ, gìn giữ giáo pháp), tất cả pháp môn tam-ma-địa (pháp môn thiền định); cũng xa lìa tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát; cũng xa lìa Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật.

 Vì sao vậy? Thiện Hiện! Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu không chấp trước vào bất cứ pháp nào; Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu không có tính chất chấp trước. Vì sao thế? Thiện Hiện! Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu hoàn toàn không có tự tính (thực thể riêng tự có) để có thể chấp trước vào các pháp. Vì vậy, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa thì đối với tất cả các pháp, và đối với cả Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu, đều không chấp trước.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng như thế này: ‘Đây là Bát-nhã Ba-la-mật-đa; ta thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, tức là thực hành khắp thật tướng (bản chất chân thật) của các pháp.’ Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, do khởi lên ý tưởng này, liền thoái lui khỏi Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nếu thoái lui khỏi Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì cũng thoái lui khỏi Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa; cũng thoái lui khỏi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không; cũng thoái lui khỏi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới; cũng thoái lui khỏi Khổ thánh đế, Tập, Diệt, Đạo thánh đế;

 cũng thoái lui khỏi bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc; cũng thoái lui khỏi tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ; cũng thoái lui khỏi bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo chi; cũng thoái lui khỏi không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; cũng thoái lui khỏi năm nhãn, sáu thần thông; cũng thoái lui khỏi mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật; cũng thoái lui khỏi pháp không quên mất, tính luôn an trú trong buông xả; cũng thoái lui khỏi nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng thoái lui khỏi tất cả pháp môn đà-la-ni, tất cả pháp môn tam-ma-địa; cũng thoái lui khỏi tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát; cũng thoái lui khỏi Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm sâu là gốc rễ của mọi loại bạch pháp (pháp lành, trong sạch). Nếu thoái lui khỏi Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì là đánh mất tất cả bạch pháp.”

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm năm mươi ba (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười bốn (?)

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video