Thiên 413 — Hội 1 · Phẩm 64 Học khắp các đạo · phần 1

 Phần đầu, phẩm "Biến Học Đạo" (phẩm học khắp mọi con đường tu), thứ sáu mươi bốn, phần một.

 Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành đáng kính) Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của ngài Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Các Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) có sự giác ngộ tối thắng, tuy có thể vâng nhận và thực hành giáo pháp sâu xa như vậy, mà trong đó vẫn có thể không mong cầu quả báo."

 Phật dạy: "Này Thiện Hiện! Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Các Bồ-tát Ma-ha-tát có sự giác ngộ tối thắng, tuy có thể vâng nhận và thực hành giáo pháp sâu xa như vậy, mà trong đó không mong cầu quả báo. Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Vì các Bồ-tát Ma-ha-tát không lay động đối với tự tính (bản thể, tự thể riêng của sự vật)."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát không lay động đối với tự tính nào?" Phật dạy: "Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát không lay động đối với tự tính vốn là vô tính (không có tự thể thật)." — "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát không lay động đối với tự tính vô tính của những pháp nào?"

 "Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát không lay động đối với tự tính vô tính của sắc (hình chất vật lý, thân thể); không lay động đối với tự tính vô tính của thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt nhận biết). Không lay động đối với tự tính vô tính của nhãn xứ (giác quan mắt, làm chỗ sinh ra sự nhận biết); không lay động đối với tự tính vô tính của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (giác quan tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Không lay động đối với tự tính vô tính của sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt); không lay động đối với tự tính vô tính của thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm, và các đối tượng của ý).

 Không lay động đối với tự tính vô tính của nhãn giới (mắt xét như một yếu tố cấu thành kinh nghiệm); không lay động đối với tự tính vô tính của nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới. Không lay động đối với tự tính vô tính của sắc giới (hình sắc xét như một yếu tố); không lay động đối với tự tính vô tính của thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (ở đây là các đối tượng của ý xét như một yếu tố). Không lay động đối với tự tính vô tính của nhãn thức giới (sự nhận biết do mắt); không lay động đối với tự tính vô tính của nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới. Không lay động đối với tự tính vô tính của nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và sự nhận biết); không lay động đối với tự tính vô tính của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Không lay động đối với tự tính vô tính của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên; không lay động đối với tự tính vô tính của các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên.

 Không lay động đối với tự tính vô tính của địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc); không lay động đối với tự tính vô tính của thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới (yếu tố nước, lửa, gió, khoảng trống và tâm thức). Không lay động đối với tự tính vô tính của vô minh (sự mê muội không thấy chân lý, khâu đầu tiên trong chuỗi mười hai nhân duyên dẫn đến sinh tử); không lay động đối với tự tính vô tính của hành (hành động tạo nghiệp), thức (tâm thức đi thác sinh), danh sắc (tinh thần và thể chất), lục xứ (sáu giác quan), xúc (tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (ham muốn), thủ (bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống mới), sinh (ra đời), lão tử (già chết), sầu than, khổ, ưu, não.

 Không lay động đối với tự tính vô tính của Bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho đi được thực hành trọn vẹn đến mức đưa sang bờ giải thoát); không lay động đối với tự tính vô tính của Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng), Tinh tiến (siêng năng bền bỉ), Tĩnh lự (thiền định) và Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt chân lý) Ba-la-mật-đa.

 Không lay động đối với tự tính vô tính của nội không (các giác quan bên trong là trống rỗng, không có thực thể); không lay động đối với tự tính vô tính của ngoại không (các đối tượng bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng là Niết-bàn cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm khởi đầu hay tận cùng, là không), tán không (các pháp vốn rời rạc, không thành khối thật, là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp là không), tự tướng không (đặc tính riêng mỗi pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt, là không), vô tính không (cái không có tự thể là không), tự tính không (tự thể là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự thể lẫn tự thể đều không).

 Không lay động đối với tự tính vô tính của tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi còn hình sắc); không lay động đối với tự tính vô tính của tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định vượt khỏi hình sắc). Không lay động đối với tự tính vô tính của tứ niệm trụ (bốn phép chú tâm quán xét: thân, cảm thọ, tâm, các pháp); không lay động đối với tự tính vô tính của tứ chính đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính dứt ác, làm lành), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định), ngũ căn (năm gốc lành: tín, tấn, niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh lớn lên từ năm gốc lành ấy), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh, từ thấy đúng đến định đúng).

 Không lay động đối với tự tính vô tính của không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách thấy các pháp đều không); không lay động đối với tự tính vô tính của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không bám hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không mong cầu, không tạo tác). Không lay động đối với tự tính vô tính của khổ thánh đế (chân lý bậc thánh về sự khổ); không lay động đối với tự tính vô tính của tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự hết khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ).

 Không lay động đối với tự tính vô tính của bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi ràng buộc); không lay động đối với tự tính vô tính của bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt thắng các cảnh sắc), cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp theo thứ tự), thập biến xứ (mười phép quán một cảnh trùm khắp mọi nơi). Không lay động đối với tự tính vô tính của tất cả các pháp môn Tam-ma-địa (Tam-ma-địa là trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất); không lay động đối với tự tính vô tính của tất cả các pháp môn Đà-la-ni (Đà-la-ni là năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên). Không lay động đối với tự tính vô tính của mười địa Bồ-tát (mười cấp bậc tu hành của Bồ-tát). Không lay động đối với tự tính vô tính của ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Không lay động đối với tự tính vô tính của lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm).

 Không lay động đối với tự tính vô tính của mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật); không lay động đối với tự tính vô tính của tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và nói không trở ngại), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có). Không lay động đối với tự tính vô tính của đại từ (lòng thương lớn, mong mọi người được vui); không lay động đối với tự tính vô tính của đại bi (lòng xót thương lớn, mong mọi người hết khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi người được an lành), đại xả (tâm buông bỏ lớn, bình đẳng với tất cả). Không lay động đối với tự tính vô tính của vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót). Không lay động đối với tự tính vô tính của hằng trụ xả tính (tính thường an trụ trong buông xả, tâm không dao động).

 Không lay động đối với tự tính vô tính của nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp); không lay động đối với tự tính vô tính của đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ từng tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, tức trí tuệ của Phật). Không lay động đối với tự tính vô tính của quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, bậc đã nhập vào dòng thánh); không lay động đối với tự tính vô tính của quả Nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi dục) và quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Không lay động đối với tự tính vô tính của Bồ-đề của Độc giác (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán nhân duyên, không cần thầy). Không lay động đối với tự tính vô tính của tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Không lay động đối với tự tính vô tính của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn) của chư Phật.

 Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Vì tự tính của các pháp chính là vô tính, mà vô tính thì không thể tự mình chứng biết vô tính."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm sáu mươi sáu (?).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười bảy (?).

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video