Thiên 433 — Hội 1 · Phẩm 68 Tướng các công đức · phần 4

 Phần đầu (Sơ phần), phẩm "Các tướng công đức" (những biểu hiện của công đức, tức phước lành và phẩm chất tốt đẹp có được nhờ tu tập), thứ sáu mươi tám, phần bốn.

 "Lại nữa, Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không)! Giả sử có một đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân lý như thật mà đến; Ứng là bậc xứng đáng nhận sự cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ hoàn toàn đúng đắn và trọn vẹn) hóa hiện ra một vị Phật. Vị Phật ấy lại hóa hiện ra vô lượng trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi và na-dữu-đa là các đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa; câu-chi khoảng mười triệu, na-dữu-đa còn lớn hơn nhiều) chúng sinh.

 Khi ấy, vị Phật hóa hiện kia dạy dỗ đám chúng sinh được hóa hiện. Có người được dạy tu bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí là đem của cải, giáo pháp và sự che chở cho người khác mà không mong đáp lại). Có người được dạy tu tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới luật trong sạch). Có người được dạy tu an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn, an nhiên chịu đựng mọi nghịch cảnh và sự xúc phạm). Có người được dạy tu tinh tấn ba-la-mật-đa (siêng năng, nỗ lực không lui sụt). Có người được dạy tu tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lắng tâm suy xét). Có người được dạy tu bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy rõ thực tướng của mọi sự vật).

 Có người được dạy tu tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định cõi Sắc, tâm càng lúc càng lắng sâu). Có người được dạy tu tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ). Có người được dạy tu tứ niệm trụ (bốn phép đặt chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp). Có người được dạy tu tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh được tăng trưởng), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định nhiệm mầu: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của sự tu: tin, tinh tấn, chánh niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, định đúng).

 Có người được dạy tu không giải thoát môn (cửa giải thoát quán mọi pháp đều không có tự thể). Có người được dạy tu vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát quán mọi pháp không có tướng trạng để nắm bắt) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát không còn mong cầu, không tạo tác).

 Có người được dạy an trụ trong nội không (các căn bên trong như mắt, tai… vốn là không). Có người được dạy an trụ trong ngoại không (các cảnh bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều là không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương không gian rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm khởi đầu, không có điểm kết thúc nên là không), tán không (các pháp vốn rời rã, phân tán, không có khối thực nên là không), vô biến dị không (cái không hề đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính các pháp là không), tự tướng không (tướng riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (tướng chung của các pháp như vô thường, khổ… là không), nhất thiết pháp không (mọi pháp đều là không), bất khả đắc không (mọi pháp không thể nắm bắt được nên là không), vô tính không (cái "không có thể tính" cũng là không), tự tính không (tự tính, tức bản chất tự có của các pháp, là không), vô tính tự tính không (cả cái không có thể tính lẫn tự tính đều là không).

 Có người được dạy an trụ trong chân như (thực tướng như thật, không đổi của mọi pháp). Có người được dạy an trụ trong pháp giới (cảnh giới chân thật làm nền tảng cho mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau nơi mọi pháp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh khởi), pháp định (pháp an định thường còn), pháp trụ (pháp trụ yên vững chắc), thật tế (biên giới chân thật, chỗ tận cùng của thực tại), hư không giới (cảnh giới như hư không, không ngăn ngại) và bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).

 Có người được dạy an trụ trong khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sinh tử là khổ). Có người được dạy an trụ trong tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến dứt khổ).

 Có người được dạy tu bát giải thoát (tám pháp thiền giúp thoát khỏi sự ràng buộc của hình sắc và các tầng định). Có người được dạy tu bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định tuần tự nối nhau: bốn tầng thiền, bốn định vô sắc và định diệt hết cảm thọ, tri giác) và thập biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, không gian, thức trùm khắp mọi nơi).

 Có người được dạy tu tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên sót). Có người được dạy tu tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn chánh định, tâm chuyên nhất không tán loạn).

 Có người được dạy tu Cực hỷ địa (giai vị thứ nhất trong mười giai vị tu chứng của Bồ-tát, vui mừng tột bậc vì mới chứng chân lý). Có người được dạy tu Ly cấu địa (giai vị lìa mọi nhơ bẩn của sự phạm giới), Phát quang địa (giai vị trí tuệ phát sáng), Diệm tuệ địa (giai vị trí tuệ rực cháy như lửa đốt phiền não), Cực nan thắng địa (giai vị vượt qua điều rất khó vượt), Hiện tiền địa (giai vị trí tuệ hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (giai vị đi xa, vượt khỏi các giai vị thấp), Bất động địa (giai vị tâm không còn lay động), Thiện tuệ địa (giai vị trí tuệ khéo léo, thuyết pháp vô ngại) và Pháp vân địa (giai vị trí tuệ như mây lớn che trùm, tuôn mưa giáo pháp khắp nơi).

 Có người được dạy tu ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Có người được dạy tu lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, tai nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy xa, dứt sạch phiền não). Có người được dạy tu Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật). Có người được dạy tu tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và biện giải không ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết) và thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác).

 Có người được dạy tu đại từ (lòng thương yêu lớn, ban vui cho chúng sinh). Có người được dạy tu đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui) và đại xả (tâm buông xả lớn, đối xử bình đẳng không thiên vị). Có người được dạy tu vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót). Có người được dạy tu hằng trụ xả tính (tâm luôn an trụ trong buông xả, bình thản).

 Có người được dạy tu nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp). Có người được dạy tu đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chung và riêng của tất cả các pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật). Có người được dạy tu ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai tướng tốt nổi bật nơi thân Phật). Có người được dạy tu tám mươi tùy hảo (tám mươi vẻ đẹp phụ đi kèm các tướng tốt).

 Có người được dạy chứng đắc quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, bước vào dòng thánh). Có người được dạy chứng đắc quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, tự tu tự ngộ không nhờ thầy dạy). Có người được dạy chứng đắc địa vị thù thắng của Bồ-tát. Có người được dạy chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn) của chư Phật.

 Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Khi ấy, vị Phật hóa hiện cùng đám chúng sinh được hóa hiện có phân biệt hay phá hoại gì đối với các pháp chăng?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi qua, đến bờ giác ngộ), không ạ! Vì những gì được hóa hiện đều không có sự phân biệt."

 Phật dạy: "Thiện Hiện! Do lẽ ấy, nên biết Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát nghĩa là bậc đại sĩ) cũng như thế. Khi thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vị ấy tùy theo căn cơ mà thuyết pháp cho các hữu tình (chúng sinh có tình cảm, tri giác). Tuy không phân biệt, không phá hoại tướng của các pháp, nhưng vị ấy vẫn có thể đúng như thật mà sắp đặt các hữu tình, khiến họ an trụ vào địa vị mà họ nên trụ. Tuy đối với hữu tình và tất cả các pháp đều không nắm bắt được gì, nhưng vẫn khiến hữu tình được giải thoát khỏi sự bám chấp vào vọng tưởng điên đảo, vì lấy cái 'không trói buộc, không cởi thoát' làm phương tiện (cách thức khéo léo để dẫn dắt).

 Vì sao vậy? Thiện Hiện! Sắc (hình chất vật chất, gồm thân thể và thế giới vật chất) bản tính không bị trói buộc, cũng không được cởi thoát. Thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung tướng trạng), hành (các hoạt động tạo tác của tâm) và thức (sự nhận biết phân biệt) bản tính cũng không bị trói buộc, không được cởi thoát. Sắc bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là thọ, tưởng, hành, thức. Vì sao vậy? Vì từ sắc cho đến thức đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nhãn xứ (mắt, xét như chỗ dựa làm phát sinh nhận thức) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (ý, tâm suy nghĩ) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nhãn xứ bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhãn xứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì sao vậy? Vì từ nhãn xứ cho đến ý xứ đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cảm giác va chạm nơi thân) và pháp xứ (các đối tượng của ý) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Sắc xứ bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là sắc xứ. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì sao vậy? Vì từ sắc xứ cho đến pháp xứ đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nhãn giới (mắt, xét như một trong mười tám yếu tố cấu thành nhận thức) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nhãn giới bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhãn giới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Vì sao vậy? Vì từ nhãn giới cho đến ý giới đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Sắc giới (yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Sắc giới bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là sắc giới. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Vì sao vậy? Vì từ sắc giới cho đến pháp giới đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt mà có, tức sự thấy) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nhãn thức giới bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhãn thức giới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Vì sao vậy? Vì từ nhãn thức giới cho đến ý thức giới đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nhãn xúc bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhãn xúc. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Vì sao vậy? Vì từ nhãn xúc cho đến ý xúc đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên. Vì sao vậy? Vì từ các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Địa giới bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là địa giới. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Vì sao vậy? Vì địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nhân duyên (nguyên nhân trực tiếp sinh ra sự vật) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Đẳng vô gián duyên (điều kiện tiếp nối liền nhau: niệm tâm trước vừa diệt liền mở đường cho niệm tâm sau sinh, không gián đoạn), sở duyên duyên (điều kiện là đối tượng được tâm nhận biết) và tăng thượng duyên (mọi điều kiện hỗ trợ hoặc không ngăn trở) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nhân duyên bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhân duyên. Đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên. Vì sao vậy? Vì từ nhân duyên cho đến tăng thượng duyên đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Các pháp do các duyên sinh ra bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Các pháp do các duyên sinh ra bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là các pháp do các duyên sinh ra. Vì sao vậy? Vì các pháp do các duyên sinh ra đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Vô minh (sự không thấy rõ chân lý, khâu đầu tiên trong mười hai khâu của vòng sinh tử) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Hành (hành động tạo nghiệp), thức (thức thác sinh vào thai), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng khát khao ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại được hình thành do nghiệp), sinh, lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo lắng, phiền muộn) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Vô minh bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là vô minh. Từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não. Vì sao vậy? Vì từ vô minh cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Bố thí ba-la-mật-đa bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Bố thí ba-la-mật-đa bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là bố thí ba-la-mật-đa. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì từ bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Tứ tĩnh lự bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Tứ tĩnh lự bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tứ tĩnh lự. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Vì sao vậy? Vì tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Tứ niệm trụ bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Tứ niệm trụ bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tứ niệm trụ. Từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi. Vì sao vậy? Vì từ tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Không giải thoát môn bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Không giải thoát môn bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là không giải thoát môn. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Vì sao vậy? Vì không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nội không bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nội không bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nội không. Từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không. Vì sao vậy? Vì từ nội không cho đến vô tính tự tính không đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Khổ thánh đế bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tập, diệt, đạo thánh đế bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Khổ thánh đế bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là khổ thánh đế. Tập, diệt, đạo thánh đế bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tập, diệt, đạo thánh đế. Vì sao vậy? Vì khổ, tập, diệt, đạo thánh đế đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Bát giải thoát bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Bát giải thoát bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là bát giải thoát. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Vì sao vậy? Vì từ bát giải thoát cho đến thập biến xứ đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Tất cả đà-la-ni môn bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tất cả tam-ma-địa môn bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Tất cả đà-la-ni môn bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tất cả đà-la-ni môn. Tất cả tam-ma-địa môn bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tất cả tam-ma-địa môn. Vì sao vậy? Vì tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Cực hỷ địa bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Cực hỷ địa bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là Cực hỷ địa. Từ Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là từ Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa. Vì sao vậy? Vì từ Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Ngũ nhãn bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Lục thần thông bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Ngũ nhãn bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là ngũ nhãn. Lục thần thông bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là lục thần thông. Vì sao vậy? Vì ngũ nhãn và lục thần thông đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Phật thập lực bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Phật thập lực bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là Phật thập lực. Từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là từ tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp. Vì sao vậy? Vì từ Phật thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Đại từ bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Đại bi, đại hỷ, đại xả bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Đại từ bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là đại từ. Đại bi, đại hỷ, đại xả bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là đại bi, đại hỷ, đại xả. Vì sao vậy? Vì từ đại từ cho đến đại xả đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Vô vong thất pháp bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Hằng trụ xả tính bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Vô vong thất pháp bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là vô vong thất pháp. Hằng trụ xả tính bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là hằng trụ xả tính. Vì sao vậy? Vì vô vong thất pháp và hằng trụ xả tính đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Nhất thiết trí bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Nhất thiết trí bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là nhất thiết trí. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Ba mươi hai tướng đại sĩ bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Tám mươi tùy hảo bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Ba mươi hai tướng đại sĩ bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là ba mươi hai tướng đại sĩ. Tám mươi tùy hảo bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tám mươi tùy hảo. Vì sao vậy? Vì ba mươi hai tướng đại sĩ và tám mươi tùy hảo đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Quả Dự lưu bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Quả Nhất lai, quả Bất hoàn, quả A-la-hán và độc giác bồ-đề bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Quả Dự lưu bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là quả Dự lưu. Quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề. Vì sao vậy? Vì từ quả Dự lưu cho đến độc giác bồ-đề đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật. Vì sao vậy? Vì tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát và vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Pháp thế gian (những gì thuộc về cuộc đời trong vòng sinh tử) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Pháp xuất thế gian (những gì vượt ra ngoài vòng sinh tử) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Pháp thế gian bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là pháp thế gian. Pháp xuất thế gian bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là pháp xuất thế gian. Vì sao vậy? Vì pháp thế gian và xuất thế gian đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Pháp hữu lậu (những gì còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến sinh tử) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Pháp vô lậu (những gì đã sạch phiền não) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Pháp hữu lậu bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là pháp hữu lậu. Pháp vô lậu bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là pháp vô lậu. Vì sao vậy? Vì pháp hữu lậu và vô lậu đều rốt ráo thanh tịnh.

 Thiện Hiện! Pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) bản tính không trói buộc, không cởi thoát. Pháp vô vi (những gì không do tạo tác, không sinh không diệt) bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát. Pháp hữu vi bản tính không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là pháp hữu vi. Pháp vô vi bản tính cũng không trói buộc, không cởi thoát thì chẳng phải là pháp vô vi. Vì sao vậy? Vì pháp hữu vi và pháp vô vi đều rốt ráo thanh tịnh.

 Như vậy, Thiện Hiện! Khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tuy vì hữu tình mà giảng nói các pháp, nhưng đối với hữu tình và bản tính các pháp đều không nắm bắt được gì. Vì sao vậy? Vì các hữu tình và tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vì lấy sự không trụ vào đâu (không bám víu, không dừng chấp vào bất cứ điều gì) làm phương tiện, nên trụ trong chỗ tất cả các pháp đều không thể nắm bắt. Nghĩa là: vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của sắc. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của thọ, tưởng, hành, thức.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhãn xứ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của sắc xứ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhãn giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của sắc giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhãn thức giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhãn xúc. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của địa giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhân duyên. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của các pháp do các duyên sinh ra.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của vô minh. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của bố thí ba-la-mật-đa. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tứ tĩnh lự. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tứ vô lượng, tứ vô sắc định.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tứ niệm trụ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của không giải thoát môn. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nội không. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của khổ thánh đế. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tập, diệt, đạo thánh đế. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của bát giải thoát. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tất cả đà-la-ni môn. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tất cả tam-ma-địa môn.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của Cực hỷ địa. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của ngũ nhãn. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của lục thần thông. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của Phật thập lực. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của đại từ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của đại bi, đại hỷ, đại xả. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của vô vong thất pháp. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của hằng trụ xả tính.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của nhất thiết trí. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của ba mươi hai tướng đại sĩ. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tám mươi tùy hảo.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của quả Dự lưu. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật.

 Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của pháp thế gian. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của pháp xuất thế gian. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của pháp hữu lậu. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của pháp vô lậu. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của pháp hữu vi. Vì lấy sự không trụ vào đâu làm phương tiện, nên trụ trong tính không của pháp vô vi.

 Thiện Hiện! Sắc không có chỗ trụ; thọ, tưởng, hành, thức cũng không có chỗ trụ. Tính không của sắc không có chỗ trụ; tính không của thọ, tưởng, hành, thức cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Sắc không có tự tính (bản chất tự tồn tại riêng của nó), không thể nắm bắt; thọ, tưởng, hành, thức cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của sắc không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của thọ, tưởng, hành, thức cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nhãn xứ không có chỗ trụ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có chỗ trụ. Tính không của nhãn xứ không có chỗ trụ; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nhãn xứ không có tự tính, không thể nắm bắt; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nhãn xứ không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Sắc xứ không có chỗ trụ; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không có chỗ trụ. Tính không của sắc xứ không có chỗ trụ; tính không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Sắc xứ không có tự tính, không thể nắm bắt; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của sắc xứ không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nhãn giới không có chỗ trụ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không có chỗ trụ. Tính không của nhãn giới không có chỗ trụ; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nhãn giới không có tự tính, không thể nắm bắt; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nhãn giới không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Sắc giới không có chỗ trụ; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không có chỗ trụ. Tính không của sắc giới không có chỗ trụ; tính không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Sắc giới không có tự tính, không thể nắm bắt; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của sắc giới không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nhãn thức giới không có chỗ trụ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có chỗ trụ. Tính không của nhãn thức giới không có chỗ trụ; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nhãn thức giới không có tự tính, không thể nắm bắt; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nhãn thức giới không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nhãn xúc không có chỗ trụ; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có chỗ trụ. Tính không của nhãn xúc không có chỗ trụ; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nhãn xúc không có tự tính, không thể nắm bắt; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nhãn xúc không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có chỗ trụ; các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng không có chỗ trụ. Tính không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có chỗ trụ; tính không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có tự tính, không thể nắm bắt; các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Địa giới không có chỗ trụ; thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không có chỗ trụ. Tính không của địa giới không có chỗ trụ; tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Địa giới không có tự tính, không thể nắm bắt; thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của địa giới không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nhân duyên không có chỗ trụ; đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên cũng không có chỗ trụ. Tính không của nhân duyên không có chỗ trụ; tính không của đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nhân duyên không có tự tính, không thể nắm bắt; đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nhân duyên không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Các pháp do các duyên sinh ra không có chỗ trụ; tính không của các pháp do các duyên sinh ra cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Các pháp do các duyên sinh ra không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của các pháp do các duyên sinh ra cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Vô minh không có chỗ trụ; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không có chỗ trụ. Tính không của vô minh không có chỗ trụ; tính không của từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vô minh không có tự tính, không thể nắm bắt; từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của vô minh không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của từ hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Bố thí ba-la-mật-đa không có chỗ trụ; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có chỗ trụ. Tính không của bố thí ba-la-mật-đa không có chỗ trụ; tính không của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Bố thí ba-la-mật-đa không có tự tính, không thể nắm bắt; tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của bố thí ba-la-mật-đa không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Tứ tĩnh lự không có chỗ trụ; tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng không có chỗ trụ. Tính không của tứ tĩnh lự không có chỗ trụ; tứ vô lượng, tứ vô sắc định (?) cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Tứ tĩnh lự không có tự tính, không thể nắm bắt; tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của tứ tĩnh lự không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Tứ niệm trụ không có chỗ trụ; tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi cũng không có chỗ trụ. Tính không của tứ niệm trụ không có chỗ trụ; tính không của từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Tứ niệm trụ không có tự tính, không thể nắm bắt; từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của tứ niệm trụ không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của từ tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Không giải thoát môn không có chỗ trụ; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không có chỗ trụ. Tính không của không giải thoát môn không có chỗ trụ; tính không của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Không giải thoát môn không có tự tính, không thể nắm bắt; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của không giải thoát môn không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nội không không có chỗ trụ; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không cũng không có chỗ trụ. Tính không của nội không không có chỗ trụ; tính không của từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nội không không có tự tính, không thể nắm bắt; từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nội không không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của từ ngoại không cho đến vô tính tự tính không cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Khổ thánh đế không có chỗ trụ; tập, diệt, đạo thánh đế cũng không có chỗ trụ. Tính không của khổ thánh đế không có chỗ trụ; tính không của tập, diệt, đạo thánh đế cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Khổ thánh đế không có tự tính, không thể nắm bắt; tập, diệt, đạo thánh đế cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của khổ thánh đế không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của tập, diệt, đạo thánh đế cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Bát giải thoát không có chỗ trụ; bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng không có chỗ trụ. Tính không của bát giải thoát không có chỗ trụ; tính không của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Bát giải thoát không có tự tính, không thể nắm bắt; bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của bát giải thoát không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Tất cả đà-la-ni môn không có chỗ trụ; tất cả tam-ma-địa môn cũng không có chỗ trụ. Tính không của tất cả đà-la-ni môn không có chỗ trụ; tính không của tất cả tam-ma-địa môn cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Tất cả đà-la-ni môn không có tự tính, không thể nắm bắt; tất cả tam-ma-địa môn cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của tất cả đà-la-ni môn không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của tất cả tam-ma-địa môn cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Cực hỷ địa không có chỗ trụ; Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa cũng không có chỗ trụ. Tính không của Cực hỷ địa không có chỗ trụ; tính không của từ Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Cực hỷ địa không có tự tính, không thể nắm bắt; từ Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của Cực hỷ địa không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của từ Ly cấu địa cho đến Pháp vân địa cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Ngũ nhãn không có chỗ trụ; lục thần thông cũng không có chỗ trụ. Tính không của ngũ nhãn không có chỗ trụ; tính không của lục thần thông cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Ngũ nhãn không có tự tính, không thể nắm bắt; lục thần thông cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của ngũ nhãn không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của lục thần thông cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Phật thập lực không có chỗ trụ; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp cũng không có chỗ trụ. Tính không của Phật thập lực không có chỗ trụ; tính không của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Phật thập lực không có tự tính, không thể nắm bắt; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của Phật thập lực không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Đại từ không có chỗ trụ; đại bi, đại hỷ, đại xả cũng không có chỗ trụ. Tính không của đại từ không có chỗ trụ; tính không của đại bi, đại hỷ, đại xả cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Đại từ không có tự tính, không thể nắm bắt; đại bi, đại hỷ, đại xả cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của đại từ không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của đại bi, đại hỷ, đại xả cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Vô vong thất pháp không có chỗ trụ; hằng trụ xả tính cũng không có chỗ trụ. Tính không của vô vong thất pháp không có chỗ trụ; tính không của hằng trụ xả tính cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vô vong thất pháp không có tự tính, không thể nắm bắt; hằng trụ xả tính cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của vô vong thất pháp không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của hằng trụ xả tính cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Nhất thiết trí không có chỗ trụ; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không có chỗ trụ. Tính không của nhất thiết trí không có chỗ trụ; tính không của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Nhất thiết trí không có tự tính, không thể nắm bắt; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của nhất thiết trí không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Ba mươi hai tướng đại sĩ không có chỗ trụ; tám mươi tùy hảo cũng không có chỗ trụ. Tính không của ba mươi hai tướng đại sĩ không có chỗ trụ; tính không của tám mươi tùy hảo cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Ba mươi hai tướng đại sĩ không có tự tính, không thể nắm bắt; tám mươi tùy hảo cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của ba mươi hai tướng đại sĩ không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của tám mươi tùy hảo cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Quả Dự lưu không có chỗ trụ; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề cũng không có chỗ trụ. Tính không của quả Dự lưu không có chỗ trụ; tính không của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Quả Dự lưu không có tự tính, không thể nắm bắt; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của quả Dự lưu không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và độc giác bồ-đề cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát không có chỗ trụ; vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật cũng không có chỗ trụ. Tính không của tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát không có chỗ trụ; tính không của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát không có tự tính, không thể nắm bắt; vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Pháp thế gian không có chỗ trụ; pháp xuất thế gian cũng không có chỗ trụ. Tính không của pháp thế gian không có chỗ trụ; tính không của pháp xuất thế gian cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Pháp thế gian không có tự tính, không thể nắm bắt; pháp xuất thế gian cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của pháp thế gian không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của pháp xuất thế gian cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Pháp hữu lậu không có chỗ trụ; pháp vô lậu cũng không có chỗ trụ. Tính không của pháp hữu lậu không có chỗ trụ; tính không của pháp vô lậu cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Pháp hữu lậu không có tự tính, không thể nắm bắt; pháp vô lậu cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của pháp hữu lậu không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của pháp vô lậu cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Pháp hữu vi không có chỗ trụ; pháp vô vi cũng không có chỗ trụ. Tính không của pháp hữu vi không có chỗ trụ; tính không của pháp vô vi cũng không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Pháp hữu vi không có tự tính, không thể nắm bắt; pháp vô vi cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Tính không của pháp hữu vi không có tự tính, không thể nắm bắt; tính không của pháp vô vi cũng không có tự tính, không thể nắm bắt. Vì không có pháp nào đã không có tự tính, không thể nắm bắt mà lại có chỗ trụ.

 Thiện Hiện! Pháp không có thể tính không trụ nơi pháp không có thể tính; pháp có thể tính không trụ nơi pháp có thể tính; pháp không có thể tính không trụ nơi pháp có thể tính; pháp có thể tính không trụ nơi pháp không có thể tính. Pháp có tự tính không trụ nơi pháp có tự tính; pháp có tha tính (tính chất nương vào cái khác mà có) không trụ nơi pháp có tha tính; pháp có tự tính không trụ nơi pháp có tha tính; pháp có tha tính không trụ nơi pháp có tự tính. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp ấy đều không thể nắm bắt được; pháp đã không thể nắm bắt thì còn trụ vào đâu được?

 Như vậy, Thiện Hiện! Khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vị ấy dùng các tính không này mà tu tập, gạt bỏ sự bám chấp vào các pháp, và cũng có thể đúng như thật mà chỉ bày, giảng nói cho các hữu tình.

 Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể thực hành bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, thì đối với chư Phật, Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn (những người nghe lời Phật dạy mà tu chứng) và tất cả các bậc thánh đều không có lỗi lầm. Vì sao vậy? Vì chư Phật, Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn và tất cả các bậc thánh đều có thể giác ngộ đúng theo pháp tính này. Đã giác ngộ đúng theo rồi, các vị vì hữu tình mà giảng nói không sai lệch. Tuy vì hữu tình mà giảng nói các pháp, nhưng đối với pháp tính thì không làm biến đổi, cũng không vượt ra ngoài.

 Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì thực tính của các pháp chính là pháp giới, chân như, thật tế; mà pháp giới, chân như, thật tế như thế đều không thể làm biến đổi, không thể vượt ra ngoài. Tại sao thế? Vì pháp giới, chân như, thật tế như thế đều không có tự tính nào để có thể bị biến đổi hay bị vượt qua."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm tám mươi hai.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười ba (?) (có lẽ là quyển ba trăm tám mươi ba).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho tàng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video