Thiên 48 — Hội 1 · Phẩm 11 Thí dụ · phần 2

 Phần đầu, phẩm Thí Dụ, thứ mười một, phần hai.

 Này Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không")! Giả sử có Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ thật tướng của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ). Khi ấy, vị đó dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí (tâm hướng về và phù hợp với trí tuệ biết rõ hết thảy của một vị Phật) để quán xét. Vị ấy thấy tướng (đặc tính) thường hay vô thường (còn mãi không đổi, hay đổi thay rồi mất đi) của tứ niệm trụ (bốn phép giữ tâm chú ý tỉnh thức: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) đều không thể nắm bắt được (không tìm thấy có thật).

 Vị ấy cũng thấy tướng thường hay vô thường của tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh được tăng trưởng) đều không thể nắm bắt được. Tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét) cũng vậy. Ngũ căn (năm gốc rễ của sự tu tập: lòng tin, siêng năng, chánh niệm, thiền định, trí tuệ) cũng vậy. Ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc rễ ấy phát triển thành) cũng vậy. Thất đẳng giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ: chánh niệm, chọn lựa pháp, siêng năng, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, thiền định, buông xả) cũng vậy. Bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, chánh niệm đúng, thiền định đúng) cũng vậy.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng lạc hay khổ (vui sướng hay đau khổ) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng lạc hay khổ của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng ngã hay vô ngã (có một cái "tôi" làm chủ thường còn, hay không có cái "tôi" ấy) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng ngã hay vô ngã của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh (trong sạch hay nhơ nhớp) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng không hay bất không (trống rỗng, không có tự thể cố định, hay không trống rỗng) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng không hay bất không của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng (không có hình tướng để bám vào, hay có hình tướng) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện (không còn gì để mong cầu, hay còn mong cầu) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh (lặng yên, dứt hết phiền não, hay không lặng yên) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly (lìa xa mọi ràng buộc, hay không lìa xa) của tứ niệm trụ đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng cách thức thích hợp để tu tập và giáo hóa). Nhờ vậy, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng thường hay vô thường của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Không giải thoát môn là cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có tự thể. Vị ấy cũng quán thấy tướng thường hay vô thường của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác) đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng lạc hay khổ của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng lạc hay khổ của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng ngã hay vô ngã của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng ngã hay vô ngã của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng không hay bất không của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng không hay bất không của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của không giải thoát môn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của vô tướng và vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì có phương tiện thiện xảo. Nhờ vậy, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng thường hay vô thường của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Bố thí ba-la-mật-đa là hạnh cho đi đến mức hoàn hảo, đưa sang bờ giác ngộ. Vị ấy cũng quán thấy tướng thường hay vô thường của những ba-la-mật-đa sau đây đều không thể nắm bắt được: tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới trong sạch), an nhẫn ba-la-mật-đa (nhẫn nhịn, chịu đựng), tinh tấn ba-la-mật-đa (siêng năng không lùi bước), tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lặng tâm suy xét) và Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng lạc hay khổ của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng lạc hay khổ của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng ngã hay vô ngã của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng ngã hay vô ngã của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng không hay bất không của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng không hay bất không của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của bố thí ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì có phương tiện thiện xảo. Nhờ vậy, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng thường hay vô thường của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Ngũ nhãn là năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp và mắt Phật. Vị ấy cũng quán thấy tướng thường hay vô thường của lục thần thông đều không thể nắm bắt được. Lục thần thông là sáu năng lực siêu phàm: biến hóa và đi lại tự tại, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, thấy xa, và dứt sạch phiền não.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng lạc hay khổ của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng lạc hay khổ của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng ngã hay vô ngã của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng ngã hay vô ngã của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng không hay bất không của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng không hay bất không của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của ngũ nhãn đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của lục thần thông đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì có phương tiện thiện xảo. Nhờ vậy, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng thường hay vô thường của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Phật thập lực là mười năng lực trí tuệ của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ và điều gì không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…

 Vị ấy cũng quán thấy tướng thường hay vô thường của những phẩm chất sau đây đều không thể nắm bắt được:
– tứ vô sở úy: bốn điều Phật không hề e sợ khi giảng pháp trước đại chúng;
– tứ vô ngại giải: bốn trí hiểu biết và diễn giải không bị ngăn ngại, gồm về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, và về tài biện thuyết;
– đại từ: lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh;
– đại bi: lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh;
– đại hỷ: niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui;
– đại xả: lòng buông xả lớn, bình đẳng không thiên vị;
– thập bát Phật bất cộng pháp: mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác;
– nhất thiết trí: trí biết tổng quát tất cả các pháp;
– đạo tướng trí: trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh;
– nhất thiết tướng trí: trí biết tường tận mọi tướng trạng riêng biệt của mọi pháp, là trí trọn vẹn của Phật.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng lạc hay khổ của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng lạc hay khổ của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng ngã hay vô ngã của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng ngã hay vô ngã của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịnh hay bất tịnh của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng không hay bất không của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng không hay bất không của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô tướng hay hữu tướng của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Vị ấy dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của Phật thập lực đều không thể nắm bắt được. Vị ấy quán thấy tướng viễn ly hay không viễn ly của tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát như thế khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì có phương tiện thiện xảo. Nhờ vậy, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi quán xét như vậy lại khởi lên ý nghĩ này: "Ta sẽ lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói cho các hữu tình." Vô sở đắc là không chấp rằng có điều gì để đạt được. Hữu tình là các chúng sinh có tình cảm và ý thức. Vị ấy sẽ giảng cho họ rằng mọi pháp đều như sau:
– tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Đó là bố thí ba-la-mật-đa vô sở trước (hạnh cho đi hoàn hảo mà không dính mắc vào đâu) của Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát Ma-ha-tát như thế nhờ bố thí ba-la-mật-đa này mà có phương tiện thiện xảo. Do đó, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không dùng tâm tương ưng với hàng Thanh văn và Độc giác để quán xét mọi pháp. Thanh văn là những người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự mình giải thoát. Độc giác là những người tự tu tự ngộ một mình, không cầu cứu độ người khác. Vị ấy quán thấy mọi pháp đều như sau:
– tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Đó là vì vị ấy lấy vô sở đắc làm phương tiện.

 Này Thiện Hiện! Đó là tịnh giới ba-la-mật-đa vô sở trước của Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát Ma-ha-tát như thế nhờ tịnh giới ba-la-mật-đa này mà có phương tiện thiện xảo. Do đó, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện mà quán xét. Vị ấy thấy mọi pháp đều như sau:
– tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Ở trong chỗ ấy, vị ấy có thể kham nhẫn chấp nhận và vui lòng ưa thích.

 Này Thiện Hiện! Đó là an nhẫn ba-la-mật-đa vô sở trước của Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát Ma-ha-tát như thế nhờ an nhẫn ba-la-mật-đa này mà có phương tiện thiện xảo. Do đó, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán xét. Vị ấy thấy mọi pháp đều như sau:
– tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Tuy lấy vô sở đắc làm phương tiện, vị ấy vẫn luôn không bỏ sự tác ý (sự chú tâm, hướng tâm) tương ưng với nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là tinh tấn ba-la-mật-đa vô sở trước của Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát Ma-ha-tát như thế nhờ tinh tấn ba-la-mật-đa này mà có phương tiện thiện xảo. Do đó, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không dùng tâm tương ưng với hàng Thanh văn và Độc giác để quán xét mọi pháp. Vị ấy thấy mọi pháp đều như sau:
– tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên ở trong đó vị ấy không khởi tâm tương ưng với Thanh văn, Độc giác, cũng không khởi các tâm bất thiện khác khiến mình tán loạn, dao động.

 Này Thiện Hiện! Đó là tĩnh lự ba-la-mật-đa vô sở trước của Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát Ma-ha-tát như thế nhờ tĩnh lự ba-la-mật-đa này mà có phương tiện thiện xảo. Do đó, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì quán xét như sau.

 Sắc (hình thể vật chất, uẩn thứ nhất trong năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người) là không. Đó không phải vì làm cho sắc thành trống rỗng mà sắc mới là không. Sắc chính là không, không chính là sắc. Thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm) và thức (sự nhận biết) cũng đều như vậy.

 Nhãn xứ (con mắt, chỗ nương của sự thấy) là không. Đó không phải vì làm cho nhãn xứ thành trống rỗng mà nhãn xứ mới là không. Nhãn xứ chính là không, không chính là nhãn xứ. Nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân) và ý xứ (ý) cũng đều như vậy.

 Sắc xứ (cảnh hình sắc mà mắt thấy) là không. Đó không phải vì làm cho sắc xứ thành trống rỗng mà sắc xứ mới là không. Sắc xứ chính là không, không chính là sắc xứ. Thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (sự đụng chạm) và pháp xứ (các đối tượng của ý) cũng đều như vậy.

 Nhãn giới (yếu tố con mắt) là không. Đó không phải vì làm cho nhãn giới thành trống rỗng mà nhãn giới mới là không. Nhãn giới chính là không, không chính là nhãn giới. Những yếu tố sau đây cũng đều như vậy:
– sắc giới, tức yếu tố cảnh hình sắc mà mắt thấy, ở đây không phải là cõi Sắc;
– nhãn thức giới, tức yếu tố sự nhận biết bằng mắt;
– nhãn xúc, tức sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và nhận biết;
– các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra.

 Nhĩ giới là không. Đó không phải vì làm cho nhĩ giới thành trống rỗng mà nhĩ giới mới là không. Nhĩ giới chính là không, không chính là nhĩ giới. Thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra cũng đều như vậy.

 Tỷ giới là không. Đó không phải vì làm cho tỷ giới thành trống rỗng mà tỷ giới mới là không. Tỷ giới chính là không, không chính là tỷ giới. Hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra cũng đều như vậy.

 Thiệt giới là không. Đó không phải vì làm cho thiệt giới thành trống rỗng mà thiệt giới mới là không. Thiệt giới chính là không, không chính là thiệt giới. Vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra cũng đều như vậy.

 Thân giới là không. Đó không phải vì làm cho thân giới thành trống rỗng mà thân giới mới là không. Thân giới chính là không, không chính là thân giới. Xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra cũng đều như vậy.

 Ý giới là không. Đó không phải vì làm cho ý giới thành trống rỗng mà ý giới mới là không. Ý giới chính là không, không chính là ý giới. Pháp giới (yếu tố các đối tượng của ý), ý thức giới, ý xúc và các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng đều như vậy.

 Địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) là không. Đó không phải vì làm cho địa giới thành trống rỗng mà địa giới mới là không. Địa giới chính là không, không chính là địa giới. Thủy giới (yếu tố nước), hỏa giới (yếu tố lửa), phong giới (yếu tố gió), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố sự nhận biết) cũng đều như vậy.

 Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ) là không. Đó không phải vì làm cho khổ thánh đế thành trống rỗng mà khổ thánh đế mới là không. Khổ thánh đế chính là không, không chính là khổ thánh đế. Ba chân lý cao quý còn lại cũng đều như vậy: tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự dứt khổ) và đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ).

 Vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý, khâu đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai mắt xích nhân quả của sống chết) là không. Đó không phải vì làm cho vô minh thành trống rỗng mà vô minh mới là không. Vô minh chính là không, không chính là vô minh. Các khâu còn lại cũng đều như vậy:
– hành, tức các hành động tạo nghiệp;
– thức, tức sự nhận biết;
– danh sắc, tức tinh thần và thể xác;
– lục xứ, tức sáu giác quan;
– xúc, tức sự tiếp xúc;
– thọ, tức cảm giác;
– ái, tức lòng ham muốn;
– thủ, tức sự bám giữ;
– hữu, tức sự hình thành đời sống;
– sinh, tức sự ra đời;
– lão tử, tức già và chết, cùng với buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền não.

 Tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định) là không. Đó không phải vì làm cho tứ tĩnh lự thành trống rỗng mà tứ tĩnh lự mới là không. Tứ tĩnh lự chính là không, không chính là tứ tĩnh lự. Tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc) cũng đều như vậy.

 Tứ niệm trụ là không. Đó không phải vì làm cho tứ niệm trụ thành trống rỗng mà tứ niệm trụ mới là không. Tứ niệm trụ chính là không, không chính là tứ niệm trụ. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi cũng đều như vậy.

 Không giải thoát môn là không. Đó không phải vì làm cho không giải thoát môn thành trống rỗng mà không giải thoát môn mới là không. Không giải thoát môn chính là không, không chính là không giải thoát môn. Vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn cũng đều như vậy.

 Bố thí ba-la-mật-đa là không. Đó không phải vì làm cho bố thí ba-la-mật-đa thành trống rỗng mà bố thí ba-la-mật-đa mới là không. Bố thí ba-la-mật-đa chính là không, không chính là bố thí ba-la-mật-đa. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự và Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng đều như vậy.

 Ngũ nhãn là không. Đó không phải vì làm cho ngũ nhãn thành trống rỗng mà ngũ nhãn mới là không. Ngũ nhãn chính là không, không chính là ngũ nhãn. Lục thần thông cũng như vậy.

 Phật thập lực là không. Đó không phải vì làm cho Phật thập lực thành trống rỗng mà Phật thập lực mới là không. Phật thập lực chính là không, không chính là Phật thập lực. Những phẩm chất sau đây cũng đều như vậy: tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp, nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa vô sở trước của Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát Ma-ha-tát như thế nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà có phương tiện thiện xảo. Do đó, khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm.

 Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được các thiện hữu (bạn lành, người dẫn dắt trên đường tu) nhiếp thọ (che chở và dìu dắt)? Thế nào mà khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói những điều sau đây:
– tướng thường hay vô thường của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của sắc đều không thể nắm bắt được, và của thọ, tưởng, hành, thức cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành (gốc rễ của điều thiện, những việc lành làm nhân cho quả tốt). Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng (đem công đức hướng về một mục đích) về quả vị Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói những điều sau đây:
– tướng thường hay vô thường của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của nhãn xứ đều không thể nắm bắt được, và của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói những điều sau đây:
– tướng thường hay vô thường của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của sắc xứ đều không thể nắm bắt được, và của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về nhãn giới và về nhóm sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc cùng các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của nhãn giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về nhĩ giới và về nhóm thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc cùng các cảm thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của nhĩ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về tỷ giới và về nhóm hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc cùng các cảm thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của tỷ giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về thiệt giới và về nhóm vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các cảm thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của thiệt giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về thân giới và về nhóm xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các cảm thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của thân giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về ý giới và về nhóm pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của ý giới đều không thể nắm bắt được, và của cả nhóm ấy cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói những điều sau đây:
– tướng thường hay vô thường của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của địa giới đều không thể nắm bắt được, và của thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói những điều sau đây:
– tướng thường hay vô thường của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của khổ thánh đế đều không thể nắm bắt được, và của tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều không thể nắm bắt được.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 "Lại nữa, này Thiện Hiện! Thiện hữu của các Bồ-tát Ma-ha-tát là người có thể lấy vô sở đắc làm phương tiện mà giảng nói về vô minh và về các khâu tiếp theo. Các khâu ấy gồm hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, cho đến lão tử cùng buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền não. Người ấy giảng rằng:
– tướng thường hay vô thường của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng lạc hay khổ của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng ngã hay vô ngã của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịnh hay bất tịnh của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng không hay bất không của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô tướng hay hữu tướng của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng vô nguyện hay hữu nguyện của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được;
– tướng viễn ly hay không viễn ly của vô minh đều không thể nắm bắt được, và của các khâu từ hành cho đến lão tử cũng đều không thể nắm bắt được.
Ở mỗi điều trên, các khâu từ hành cho đến lão tử đều kèm cả buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền não.

 Người ấy lại khuyên Bồ-tát nương theo pháp này mà siêng năng vun trồng căn lành. Người ấy không để Bồ-tát hồi hướng về Thanh văn, Độc giác, mà chỉ khiến Bồ-tát chứng đắc nhất thiết trí trí.

 Này Thiện Hiện! Đó là thiện hữu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được thiện hữu như thế nhiếp thọ, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lòng vị ấy không kinh hãi, không lo sợ, không khiếp đảm."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn mươi ba.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn mươi bốn.

 Tam Tạng pháp sư Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch. Tam Tạng pháp sư là danh hiệu tôn xưng vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận. Huyền Trang là cao tăng đời Đường, Trung Hoa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video