Phần đầu: Phẩm Thí Dụ (phẩm dùng các hình ảnh so sánh để giảng giải), thứ mười một, đoạn một.
Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành lớn tuổi, có đức hạnh) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), nếu có người hỏi: Người huyễn (người giả do nhà ảo thuật làm phép hiện ra) có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa (Bát-nhã là trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật; ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức pháp tu được hoàn thiện, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) mà thành tựu nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi điều, tức trí tuệ viên mãn của Phật) không? Người huyễn có thể học tĩnh lự ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về thiền định, giữ tâm lắng yên mà suy xét), tinh tiến ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về nỗ lực không biếng nhác), an nhẫn ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về nhẫn nhịn, chịu đựng), tịnh giới ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về giữ giới luật trong sạch), bố thí ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về cho tặng, giúp đỡ người khác) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Con gặp câu hỏi ấy thì nên trả lời thế nào?
Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi: Người huyễn có thể học tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định từ thấp đến cao, gọi là sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Người huyễn có thể học tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ là thương yêu ban vui, bi là xót thương cứu khổ, hỷ là vui theo niềm vui của người, xả là buông bỏ, bình đẳng không thiên vị) và tứ vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc vật chất: định không gian vô tận, định thức vô tận, định không có gì cả, định chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Con gặp câu hỏi ấy thì nên trả lời thế nào?
Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi: Người huyễn có thể học tứ niệm trụ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh giác: quán thân là nhơ, quán cảm thọ là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là vô ngã) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Người huyễn có thể học tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh được tăng trưởng), tứ thần túc (bốn nền tảng giúp thành tựu định và thần thông: ý muốn, sự tinh tiến, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của việc tu: lòng tin, tinh tiến, chánh niệm, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm gốc rễ ấy khi lớn mạnh thành năm sức mạnh), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chọn lựa pháp đúng, tinh tiến, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng, chánh niệm, thiền định, buông xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói năng đúng, hành động đúng, sinh sống đúng, nỗ lực đúng, ghi nhớ tỉnh giác đúng, thiền định đúng) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Con gặp câu hỏi ấy thì nên trả lời thế nào?
Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi: Người huyễn có thể học không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi sự vật đều không có tự thể riêng) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Người huyễn có thể học vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi sự vật không có hình tướng nào để nắm bắt) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không còn tạo tác) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Con gặp câu hỏi ấy thì nên trả lời thế nào?
Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi: Người huyễn có thể học ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời thấy xa thấy suốt, mắt tuệ thấy tính không, mắt pháp thấy rõ các pháp môn để độ người, mắt Phật thấy biết tất cả) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Người huyễn có thể học lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa đi lại tự tại, tai nghe khắp nơi, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy khắp nơi, dứt sạch phiền não) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Con gặp câu hỏi ấy thì nên trả lời thế nào?
Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi: Người huyễn có thể học Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ điều gì trái lẽ, biết rõ nghiệp và quả báo của chúng sinh…) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Người huyễn có thể học tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn giảng thông suốt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui của người, buông xả bình đẳng ở mức rộng lớn nhất của Phật), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với người khác), nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi sự vật đều là không), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ tận chi tiết mọi tướng trạng của mọi sự vật, chỉ Phật mới có) mà thành tựu nhất thiết trí trí không? Con gặp câu hỏi ấy thì nên trả lời thế nào?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Ta hỏi lại ông, ông cứ theo ý mình mà trả lời. Thiện Hiện, ý ông thế nào? Sắc (hình chất vật chất, gồm thân thể và cảnh vật) với huyễn có khác nhau không? Thọ (cảm nhận vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung hình ảnh và khái niệm), hành (các tạo tác, ý chí của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì sắc chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác sắc; sắc chính là huyễn, huyễn chính là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nhãn xứ (con mắt, xét như một trong sáu "chỗ" bên trong làm chỗ dựa cho nhận thức sinh ra) với huyễn có khác nhau không? Nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (tâm ý) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác nhãn xứ; nhãn xứ chính là huyễn, huyễn chính là nhãn xứ. Nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy, xét như một trong sáu "chỗ" bên ngoài làm đối tượng cho nhận thức) với huyễn có khác nhau không? Thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (những gì thân chạm biết), pháp xứ (những gì tâm ý nhận biết) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì sắc xứ chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác sắc xứ; sắc xứ chính là huyễn, huyễn chính là sắc xứ. Thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nhãn giới (con mắt, xét như một trong mười tám "yếu tố" cấu thành kinh nghiệm) với huyễn có khác nhau không? Sắc giới (yếu tố hình sắc mà mắt thấy; ở đây không phải cõi Sắc giới), nhãn thức giới (yếu tố cái biết sinh ra nhờ mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì nhãn giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác nhãn giới; nhãn giới chính là huyễn, huyễn chính là nhãn giới. Sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nhĩ giới (yếu tố tai) với huyễn có khác nhau không? Thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố cái biết của tai), cùng nhĩ xúc (sự tiếp xúc của tai) và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì nhĩ giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác nhĩ giới; nhĩ giới chính là huyễn, huyễn chính là nhĩ giới. Thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Tỷ giới (yếu tố mũi) với huyễn có khác nhau không? Hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố cái biết của mũi), cùng tỷ xúc (sự tiếp xúc của mũi) và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì tỷ giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác tỷ giới; tỷ giới chính là huyễn, huyễn chính là tỷ giới. Hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Thiệt giới (yếu tố lưỡi) với huyễn có khác nhau không? Vị giới (yếu tố vị), thiệt thức giới (yếu tố cái biết của lưỡi), cùng thiệt xúc (sự tiếp xúc của lưỡi) và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì thiệt giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác thiệt giới; thiệt giới chính là huyễn, huyễn chính là thiệt giới. Vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Thân giới (yếu tố thân) với huyễn có khác nhau không? Xúc giới (yếu tố những gì thân chạm biết), thân thức giới (yếu tố cái biết của thân), cùng thân xúc (sự tiếp xúc của thân) và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì thân giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác thân giới; thân giới chính là huyễn, huyễn chính là thân giới. Xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Ý giới (yếu tố tâm ý) với huyễn có khác nhau không? Pháp giới (yếu tố những gì tâm ý nhận biết), ý thức giới (yếu tố cái biết của ý), cùng ý xúc (sự tiếp xúc của ý) và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì ý giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác ý giới; ý giới chính là huyễn, huyễn chính là ý giới. Pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) với huyễn có khác nhau không? Thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố cái biết) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì địa giới chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác địa giới; địa giới chính là huyễn, huyễn chính là địa giới. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong mê lầm vốn là khổ) với huyễn có khác nhau không? Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến chấm dứt khổ) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì khổ thánh đế chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác khổ thánh đế; khổ thánh đế chính là huyễn, huyễn chính là khổ thánh đế. Tập, diệt, đạo thánh đế cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ sự thật; mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên tạo nên vòng sống chết) với huyễn có khác nhau không? Hành (các hành động tạo nghiệp), thức (cái biết đi vào đời mới), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm nhận), ái (lòng khao khát), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo nên, dẫn tới đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, than thở, khổ, ưu, não (buồn rầu, kêu than, đau đớn, lo âu, phiền muộn) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì vô minh chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác vô minh; vô minh chính là huyễn, huyễn chính là vô minh. Hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Tứ tĩnh lự với huyễn có khác nhau không? Tứ vô lượng, tứ vô sắc định với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì tứ tĩnh lự chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác tứ tĩnh lự; tứ tĩnh lự chính là huyễn, huyễn chính là tứ tĩnh lự. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Tứ niệm trụ với huyễn có khác nhau không? Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì tứ niệm trụ chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác tứ niệm trụ; tứ niệm trụ chính là huyễn, huyễn chính là tứ niệm trụ. Tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Không giải thoát môn với huyễn có khác nhau không? Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì không giải thoát môn chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác không giải thoát môn; không giải thoát môn chính là huyễn, huyễn chính là không giải thoát môn. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Bố thí ba-la-mật-đa với huyễn có khác nhau không? Tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì bố thí ba-la-mật-đa chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác bố thí ba-la-mật-đa; bố thí ba-la-mật-đa chính là huyễn, huyễn chính là bố thí ba-la-mật-đa. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Ngũ nhãn với huyễn có khác nhau không? Lục thần thông với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì ngũ nhãn chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác ngũ nhãn; ngũ nhãn chính là huyễn, huyễn chính là ngũ nhãn. Lục thần thông cũng như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Phật thập lực với huyễn có khác nhau không? Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì Phật thập lực chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác Phật thập lực; Phật thập lực chính là huyễn, huyễn chính là Phật thập lực. Tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí cũng đều như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn khắp tất cả, tức quả vị Phật) với huyễn có khác nhau không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì vô thượng chánh đẳng bồ-đề chẳng khác huyễn, huyễn chẳng khác vô thượng chánh đẳng bồ-đề; vô thượng chánh đẳng bồ-đề chính là huyễn, huyễn chính là vô thượng chánh đẳng bồ-đề."
Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Huyễn có tạp nhiễm (bị phiền não làm ô nhiễm), có thanh tịnh (trong sạch, thoát phiền não) không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Huyễn có sinh ra, có diệt mất không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp (sự vật, hiện tượng) không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học tứ tĩnh lự mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học tứ vô lượng, tứ vô sắc định mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học tứ niệm trụ mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học không giải thoát môn mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học ngũ nhãn mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học lục thần thông mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học Phật thập lực mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Ngoài các pháp như ngũ uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), ngoài các tưởng, các đẳng tưởng (những khái niệm và hình dung mà tâm gán lên sự vật) và những lời nói đặt ra tạm thời, có Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại sĩ phát tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) nào riêng biệt không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Có phải chỉ dựa trên các pháp như ngũ uẩn, rồi do các tưởng, các đẳng tưởng mà đặt ra lời nói tạm thời, gọi đó là Bồ-tát ma-ha-tát chăng?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, đúng như vậy."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Cái chỉ dựa trên các pháp như ngũ uẩn, do các tưởng, các đẳng tưởng mà đặt ra lời nói tạm thời ấy, có tạp nhiễm, có thanh tịnh, có sinh, có diệt không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu một pháp không có tưởng, không có đẳng tưởng, không có sự đặt để tạm thời, không có lời nói, không có tên gọi, không có tên gọi giả đặt, không có thân, không có thân nghiệp (việc làm của thân), không có lời nói, không có khẩu nghiệp (việc làm của miệng), không có ý, không có ý nghiệp (việc làm của tâm ý), không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt, thì pháp ấy có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến nhất thiết tướng trí mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ."
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể lấy vô sở đắc (không thấy có gì để nắm giữ, không thấy có gì để đạt được) làm phương tiện mà học Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến nhất thiết tướng trí, thì nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy có thể thành tựu nhất thiết trí trí."
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì nên tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa giống như người huyễn, đối với mọi việc đều không phân biệt. Vì sao vậy? Vì nên biết người huyễn chính là ngũ uẩn v.v., và ngũ uẩn v.v. chính là người huyễn."
Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Ngũ uẩn v.v. như huyễn có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì ngũ uẩn v.v. như huyễn ấy lấy vô tính làm tự tính (lấy việc không có bản chất riêng cố định làm chính bản chất của mình), mà tự tính vốn không có tính ấy thì không thể nắm bắt được."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Ngũ uẩn v.v. như giấc mộng, như tiếng vang, như bóng sáng, như ảnh trong gương, như hoa đốm giữa hư không (hoa ảo mà người mắt bệnh thấy lơ lửng trên không), như dương diệm (ảo ảnh sóng nước lúc trời nắng gắt), như tầm hương thành (thành quách ảo hiện trên không trung, tương truyền là thành của thần nhạc Càn-thát-bà, nhìn thấy mà không có thật), như vật biến hóa ra, có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thành tựu nhất thiết trí trí không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì ngũ uẩn v.v. như mộng, cho đến ngũ uẩn v.v. như vật biến hóa ấy lấy vô tính làm tự tính, mà tự tính vốn không có tính ấy thì không thể nắm bắt được."
"Thiện Hiện, ý ông thế nào? Các pháp như ngũ uẩn v.v. như huyễn v.v. ấy, mỗi thứ có khác nhau không?" Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ. Vì sao vậy? Vì sắc, thọ, tưởng, hành, thức như huyễn v.v. chính là sắc, thọ, tưởng, hành, thức như mộng v.v.; sắc, thọ, tưởng, hành, thức như huyễn v.v. chính là lục căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) v.v. như huyễn; lục căn v.v. như huyễn chính là sắc, thọ, tưởng, hành, thức như huyễn v.v. Tất cả đều do nội không (cái không của các pháp bên trong, tức sáu giác quan) nên không thể nắm bắt được, cho đến đều do vô tính tự tính không (cái không ở chỗ tự tính của mọi pháp vốn không có tính cố định) nên không thể nắm bắt được."
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm hướng về đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu hành cứu độ tất cả chúng sinh để cùng thành Phật), khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm họ có kinh hãi, sợ sệt, khiếp sợ không?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm hướng về đại thừa, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu không có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách tu, biết dùng phương pháp thích hợp) và không được thiện hữu (bạn lành, bậc thầy hiền đức) che chở dìu dắt, thì khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm họ có kinh hãi, có sợ sệt, có khiếp sợ."
Bấy giờ Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát như thế nào, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí (tâm hòa hợp, luôn hướng về trí tuệ viên mãn của Phật) mà quán (quan sát, suy xét bằng tâm) sắc thì thấy tướng thường (bền vững mãi) hay vô thường (luôn đổi thay) đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng ngã (có cái tôi thật) hay vô ngã (không có cái tôi thật) đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng không (không có tự thể) hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt) hay hữu tướng (có hình tướng) đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng vô nguyện (không mong cầu) hay hữu nguyện (có mong cầu) đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng tịch tĩnh (lặng yên, dứt hết phiền não) hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc thì thấy tướng viễn ly (xa lìa, tách khỏi mọi ràng buộc) hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán thọ, tưởng, hành, thức thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn xứ thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được; quán thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán sắc xứ thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, cùng nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới, cùng nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên, thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, cùng tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên, thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, cùng thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên, thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán thân giới, xúc giới, thân thức giới, cùng thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên, thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán ý giới, pháp giới, ý thức giới, cùng ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên, thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán địa giới thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán khổ thánh đế thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán tập, diệt, đạo thánh đế thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được; quán hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán vô minh thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán hành cho đến lão tử, sầu, than thở, khổ, ưu, não thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng thường hay vô thường đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng vui hay khổ đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng ngã hay vô ngã đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng sạch hay không sạch đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng không hay chẳng không đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng vô tướng hay hữu tướng đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng vô nguyện hay hữu nguyện đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng tịch tĩnh hay không tịch tĩnh đều không thể nắm bắt được.
Dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí mà quán tứ tĩnh lự thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được; quán tứ vô lượng, tứ vô sắc định thì thấy tướng viễn ly hay không viễn ly đều không thể nắm bắt được.
Thiện Hiện, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhờ có phương tiện thiện xảo nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tâm không kinh hãi, không sợ sệt, không khiếp sợ.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn mươi hai.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn mươi ba.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video