Thiên 492 — Hội 2 · Phẩm 19 Xuất và trụ · phần 1

 Phần thứ hai, phẩm "Xuất trụ" (Ra khỏi và an trụ), thứ mười chín, đoạn một.

 Lại nữa, này Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, người đang hỏi pháp)! Ông hỏi Đại thừa (cỗ xe lớn, lối tu cầu thành Phật để độ hết thảy chúng sinh) như vậy từ đâu ra và đến đâu an trụ. Này Thiện Hiện! Đại thừa như vậy từ trong ba cõi (tam giới: cõi dục là cõi còn ham muốn ăn uống, dục tình; cõi sắc là cõi còn thân hình vi tế nhưng không còn dục; cõi vô sắc là cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình) mà ra, đến an trụ trong Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi sự của Phật). Nhưng vì lấy sự không hai (không phân chia đối đãi thành hai bên) làm phương tiện, nên không có ra cũng không có trụ.

 Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Hoặc Đại thừa, hoặc Nhất thiết trí trí, hai pháp như vậy chẳng phải tương ứng (gắn liền với nhau), cũng chẳng phải không tương ứng; không có hình sắc, không thể thấy, không có gì đối ngại (không chiếm chỗ, không va chạm), chỉ có một tướng, đó là vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt). Vì sao thế? Này Thiện Hiện! Pháp vô tướng không phải đã ra, đã trụ; không phải sẽ ra, sẽ trụ; không phải nay đang ra, đang trụ.

 Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của pháp giới (bản tính chân thật chung của mọi sự vật) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của pháp giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của pháp giới, tự tính của chính nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của chân như (cái như thế đúng thật, không đổi khác, của mọi pháp), thực tế (bờ mé chân thật của sự vật), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn), an ổn giới (cảnh giới yên ổn), tịch tĩnh giới (cảnh giới vắng lặng), đoạn giới (cảnh giới dứt sạch phiền não), ly giới (cảnh giới lìa bỏ ràng buộc), diệt giới (cảnh giới diệt tận khổ đau) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của chân như cho đến cái không của diệt giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của chân như, tự tính của nó vốn là không, cho đến cái không của diệt giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của sắc (hình sắc, phần vật chất) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của sắc không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của sắc, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình tướng), hành (ý muốn và sự tạo tác), thức (sự phân biệt nhận biết) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của thọ, tưởng, hành, thức không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của thọ, tưởng, hành, thức, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ tiếp nhận hình sắc; "xứ" là nơi giác quan và đối tượng gặp nhau sinh ra nhận biết) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhãn xứ không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhãn xứ, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của tai, mũi, lưỡi, thân, ý xứ không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của tai, mũi, lưỡi, thân, ý xứ, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của sắc xứ không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của sắc xứ, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm và các đối tượng của ý) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố trong mười tám giới; "giới" là các yếu tố cấu thành sự nhận biết, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhãn giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhãn giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của sắc giới (hình sắc, xét như một yếu tố trong mười tám giới) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của sắc giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của sắc giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhãn thức giới (sự nhận biết của mắt) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhãn thức giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhãn thức giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới (sự nhận biết của tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhận biết của mắt) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhãn xúc không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhãn xúc, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của cảnh trong mộng cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của cảnh trong mộng không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của cảnh trong mộng, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của trò ảo thuật, ảo ảnh nắng (như nước giả hiện trên đường nắng), tiếng vang, bóng hình trong gương, bóng sáng, hoa đốm trên không (hoa giả do mắt hoa mà thấy) và các sự biến hóa cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của trò ảo thuật cho đến cái không của sự biến hóa không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của trò ảo thuật, tự tính của nó vốn là không, cho đến cái không của sự biến hóa, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của Bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho đi đưa người qua bờ giác ngộ; "Ba-la-mật-đa" nghĩa là đến bờ bên kia) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của Bố thí Ba-la-mật-đa không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của Bố thí Ba-la-mật-đa, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhục), Tinh tiến (siêng năng), Tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng các pháp) Ba-la-mật-đa cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của nội không (cái không của các pháp bên trong như sáu giác quan) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của nội không không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của nội không, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của ngoại không (cái không của các đối tượng bên ngoài), nội ngoại không (cái không của cả trong lẫn ngoài), không không (cái không của chính cái không), đại không (cái không của mười phương rộng lớn), thắng nghĩa không (cái không của chân lý tối cao, kể cả Niết-bàn), hữu vi không (cái không của các pháp do nhân duyên tạo thành), vô vi không (cái không của các pháp không do nhân duyên tạo thành), tất cánh không (cái không rốt ráo), vô tế không (cái không của cái không có đầu không có cuối), tán vô tán không (cái không của cái tan rã và không tan rã), bản tính không (cái không của bản tính các pháp), tự cộng tướng không (cái không của tướng riêng và tướng chung), nhất thiết pháp không (cái không của hết thảy các pháp), bất khả đắc không (cái không của cái không thể nắm bắt), vô tính không (cái không của cái không có tự tính), tự tính không (cái không của tự tính), vô tính tự tính không (cái không của tự tính vốn không có) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của ngoại không cho đến cái không của vô tính tự tính không không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của ngoại không, tự tính của nó vốn là không, cho đến cái không của vô tính tự tính không, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của bốn niệm trụ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của bốn niệm trụ không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của bốn niệm trụ, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của bốn chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn tăng trưởng mà thành), bảy giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), tám chi thánh đạo (tám con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của bốn chánh đoạn cho đến cái không của tám chi thánh đạo không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của bốn chánh đoạn, tự tính của nó vốn là không, cho đến cái không của tám chi thánh đạo, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho … cho đến cái không của mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo, biết rõ căn tính chúng sinh…) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của mười lực của Phật không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của mười lực của Phật, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của bốn vô sở úy (bốn điều Phật tự tin không chút sợ hãi khi thuyết pháp), bốn vô ngại giải (bốn sự hiểu biết thông suốt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về lời lẽ, về biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn, muốn đem vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được lợi ích), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của bốn vô sở úy, tự tính của nó vốn là không, cho đến cái không của mười tám pháp bất cộng của Phật, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho các bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh, không còn sinh vào đường ác) còn sinh vào ác thú (các đường xấu ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); các bậc Nhất lai (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần) còn sinh trở lại nhiều lần; các bậc Bất hoàn (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục) còn sinh vào cõi dục; các vị đại Bồ-tát còn sinh vì lợi ích riêng mình; các bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy) và Như Lai (một danh hiệu của Phật) còn có sự sinh ở đời sau. Nhưng không có việc ấy. Vì sao thế? Vì các bậc Dự lưu v.v. và việc sinh vào ác thú v.v. đều không thể nắm bắt được.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của bậc Dự lưu cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của bậc Dự lưu không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của bậc Dự lưu, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của bậc Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, Bồ-tát, Như Lai cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của bậc Nhất lai cho đến cái không của Như Lai không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của bậc Nhất lai, tự tính của nó vốn là không, cho đến cái không của Như Lai, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của tên gọi, sự tưởng tượng giả lập, sự đặt bày và lời nói cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của tên gọi, sự tưởng tượng giả lập, sự đặt bày và lời nói không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của tên gọi, sự tưởng tượng giả lập, sự đặt bày và lời nói, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Những ai muốn cho pháp vô tướng có ra có trụ, tức là muốn cho cái không của sự không sinh, không diệt, không nhiễm ô, không thanh tịnh, vô tướng, vô vi (không do nhân duyên tạo tác) cũng có ra có trụ. Nhưng cái không của sự không sinh, không diệt, không nhiễm ô, không thanh tịnh, vô tướng, vô vi không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Vì sao thế? Vì cái không của sự không sinh, không diệt, không nhiễm ô, không thanh tịnh, vô tướng, vô vi, tự tính của nó vốn là không.

 Này Thiện Hiện! Do nhân duyên ấy, Đại thừa như vậy từ trong ba cõi mà ra, đến an trụ trong Nhất thiết trí trí. Nhưng vì lấy sự không hai làm phương tiện nên không có ra cũng không có trụ. Vì sao vậy? Vì pháp vô tướng không hề lay động, chuyển dời.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ đưa người qua bờ giác ngộ), quyển thứ bốn trăm mười sáu.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười bảy.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho giáo điển của đạo Phật: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video