Phần thứ hai, phẩm "Tu trị địa" (trau dồi, rèn sửa các địa — tức các bậc, các giai đoạn tu chứng của Bồ-tát), thứ mười tám, đoạn hai.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh; "Ma-ha-tát" nghĩa là bậc lớn) ở nơi A-luyện-nhã (chốn vắng lặng, xa nơi ồn ào, thích hợp cho việc tu hành) mà luôn không rời bỏ? Này Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, người đang hỏi pháp)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát siêng năng cầu Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật), vượt lên trên các địa của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy, cũng chỉ cầu giải thoát cho mình) và các bậc khác, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát ở nơi A-luyện-nhã mà luôn không rời bỏ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn ưa ít ham muốn? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát còn không vì chính mình mà cầu sự giác ngộ lớn, huống chi lại ham muốn những việc thế gian và những việc của Nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ, tức hai lối tu Thanh văn và Độc giác), thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn ưa ít ham muốn.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn ưa biết đủ? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ vì muốn chứng được Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi sự của Phật) nên đối với các việc khác không hề bám chấp, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn ưa biết đủ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn không rời bỏ công đức (điều lành và sức mạnh tốt đẹp có được nhờ tu tập) của hạnh Đỗ-đa (tức đầu-đà: các hạnh tu sống đơn giản, kham khổ để gột bỏ lòng tham đắm, như đi xin ăn, ở nơi vắng, mặc áo vá...)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát luôn đối với giáo pháp sâu xa mà khởi lên sự nhẫn chịu do quán xét kỹ càng (chấp nhận được chân lý sau khi xét thấu), thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn không rời bỏ công đức của hạnh Đỗ-đa.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các học xứ (những giới điều, những điều phải học và giữ gìn) luôn không bỏ? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với những điều mình học giữ thì giữ chặt không đổi dời, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các học xứ luôn không bỏ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các thú vui dục lạc sinh lòng chán bỏ sâu xa? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với những thú vui dục lạc tuyệt diệu mà không khởi lòng ham muốn, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các thú vui dục lạc sinh lòng chán bỏ sâu xa.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn ưa khởi lên tâm đi cùng với sự vắng lặng diệt tận? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng hết thảy các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) chưa từng có sự sinh khởi hay tạo tác, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn ưa khởi lên tâm đi cùng với sự vắng lặng diệt tận.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát buông bỏ hết thảy mọi vật? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các pháp bên trong (thân tâm mình) và bên ngoài (cảnh vật, của cải) đều không nắm giữ, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát buông bỏ hết thảy mọi vật.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát tâm không bị vướng đọng, chìm đắm? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các thức trụ (những cảnh giới, chỗ mà tâm thức bám vào và dừng lại) chưa từng khởi tâm, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát tâm không bị vướng đọng, chìm đắm.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy mọi vật luôn không ngoái nhìn luyến tiếc? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy mọi việc chưa từng nghĩ tưởng đến, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy mọi vật luôn không ngoái nhìn luyến tiếc.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ tư, đối với mười pháp như vậy phải giữ gìn, không được bỏ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa đời sống tại gia? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dạo qua các cõi Phật, sinh ra ở nơi nào cũng luôn ưa xuất gia, cạo bỏ râu tóc, mặc giữ pháp phục (áo của người tu), hiện làm sa-môn (người xuất gia tu hành), thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa đời sống tại gia.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa bí-sô-ni (tức tỳ-kheo-ni, nữ tu sĩ xuất gia đã thọ đủ giới)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa các bí-sô-ni, không cùng ở chung dù chỉ trong khoảnh khắc một cái búng tay, cũng không khởi tâm khác lạ đối với họ, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa bí-sô-ni.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa thói keo kiệt giữ nhà thí chủ (tham giữ những nhà bố thí quen thuộc làm của riêng, ghen ghét người khác đến đó)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: "Ta phải suốt đêm dài (suốt thời gian lâu dài trong sinh tử) làm lợi ích, đem an vui cho hết thảy hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức). Nay những hữu tình này là do sức phước của chính họ mà có được nhà thí chủ tốt như vậy, cho nên ta không nên keo kiệt, ganh ghét ở trong đó." Suy nghĩ như vậy rồi thì xa lìa thói keo kiệt giữ nhà thí chủ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa thói keo kiệt giữ nhà thí chủ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chốn hội họp đông người và sự giận dữ tranh cãi? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: "Nếu ở nơi hội họp đông người, trong đó có thể có Thanh văn, Độc giác, hoặc họ nói những pháp thiết yếu tương ứng với cỗ xe của họ, khiến ta thoái mất tâm cầu giác ngộ lớn; vì thế nhất định phải xa lìa chốn hội họp đông người." Lại nghĩ thế này: "Những sự giận dữ tranh cãi có thể khiến hữu tình nổi lòng sân hận, muốn làm hại, gây ra đủ loại nghiệp ác, bất thiện; đến thiện thú (các cõi lành như cõi người, cõi trời) còn trái ngược, huống chi là sự giác ngộ lớn. Vì thế nhất định phải xa lìa sự giận dữ tranh cãi." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chốn hội họp đông người và sự giận dữ tranh cãi.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa việc tự khen mình chê người? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoàn toàn không thấy có các pháp trong hay ngoài, vì thế phải xa lìa việc tự khen mình chê người. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa việc tự khen mình chê người.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa mười nghiệp đạo bất thiện (mười đường tạo nghiệp ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, sân hận, tà kiến)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: "Mười nghiệp đạo bất thiện như vậy còn có thể ngăn trở con đường lành sinh lên cõi người, cõi trời, huống chi đối với thánh đạo (con đường tu đưa đến quả vị bậc thánh) và sự giác ngộ lớn lại không gây chướng ngại sao? Cho nên ta nhất định phải xa lìa chúng." Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa mười nghiệp đạo bất thiện.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tăng thượng mạn (lòng kiêu ngạo tự cho mình đã chứng đắc điều mình chưa chứng) và thói ngạo nghễ? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không thấy có pháp nào có thể làm khởi lên sự kiêu mạn ngạo nghễ ấy, vì thế phải xa lìa. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tăng thượng mạn và thói ngạo nghễ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa điên đảo (cái thấy sai ngược với sự thật, như cho cái vô thường là thường, cái khổ là vui, cái không có ta là có ta, cái nhơ là sạch)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy những việc điên đảo đều không thể nắm bắt được, vì thế nhất định phải xa lìa điên đảo. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa điên đảo.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự do dự ngờ vực? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy những việc do dự đều không thể nắm bắt được, vì thế nhất định phải xa lìa do dự. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa do dự.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tham, sân, si (tham lam, giận dữ, ngu mê — ba gốc rễ của phiền não)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoàn toàn không thấy có việc tham, sân, si, vì thế phải xa lìa ba pháp như vậy. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tham, sân, si.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ năm phải luôn xa lìa mười pháp như vậy.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sáu Ba-la-mật-đa (sáu hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát làm tròn đầy sáu thứ Ba-la-mật-đa thì vượt qua các địa của Thanh văn và Độc giác. Lại nữa, nương vào sáu Ba-la-mật-đa này, Phật và Nhị thừa có thể vượt qua đến bờ của biển năm thứ cần biết. Năm thứ ấy là gì? Một là quá khứ, hai là vị lai, ba là hiện tại, bốn là cái không thể nói được, năm là vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sáu Ba-la-mật-đa.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm Thanh văn? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: "Các tâm Thanh văn không phải là con đường chứng sự giác ngộ lớn vô thượng, vì thế phải xa lìa." Vì sao vậy? Vì tâm ấy chán ghét sinh tử. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm Thanh văn.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm Độc giác? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: "Các tâm Độc giác không phải là con đường chứng sự giác ngộ lớn vô thượng, vì thế phải xa lìa." Vì sao vậy? Vì tâm ấy ưa Niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) cho riêng mình. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm Độc giác.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm nóng nảy bức bối? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: "Tâm nóng nảy bức bối này không phải là con đường chứng sự giác ngộ lớn vô thượng, vì thế phải xa lìa." Vì sao vậy? Vì tâm ấy sợ hãi sinh tử. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm nóng nảy bức bối.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm thấy người xin đến thì không vui, buồn rầu? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: "Tâm buồn rầu này không phải là con đường chứng sự giác ngộ lớn vô thượng, vì thế phải xa lìa." Vì sao vậy? Vì nó trái với lòng từ bi. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm thấy người xin đến thì không vui, buồn rầu.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm đã bỏ của cải rồi lại tiếc nuối, lo buồn hối hận? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: "Tâm tiếc nuối hối hận này không phải là con đường chứng sự giác ngộ lớn vô thượng, vì thế phải xa lìa." Vì sao vậy? Vì nó trái với bản nguyện (lời nguyện ban đầu). Nghĩa là: "Lúc ta mới phát tâm bồ-đề (tâm quyết chí cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) đã nguyện rằng: tất cả những gì ta có, ai đến xin thì ta cho theo ý muốn, không để họ về tay không. Sao nay đã cho rồi lại tiếc nuối hối hận?" Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm đã bỏ của cải rồi lại tiếc nuối, lo buồn hối hận.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm dùng mánh khóe lừa dối người đến xin? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: "Tâm lừa dối này không phải là con đường chứng sự giác ngộ lớn vô thượng, vì thế phải xa lìa." Vì sao vậy? Vì nó trái với lời thề ban đầu. Nghĩa là: "Lúc ta mới phát tâm bồ-đề đã thề rằng: phàm những gì ta có, ai đến xin thì ta cho theo ý muốn, không để họ về tay không. Sao nay lại lừa dối họ?" Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tâm dùng mánh khóe lừa dối người đến xin.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ sáu, phải luôn làm tròn đầy sáu pháp nói trước và phải xa lìa sáu pháp nói sau.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp ngã cho đến sự chấp có người thấy (chấp rằng có một cái "ta", có "chúng sinh", có "người sống", v.v. cho đến có "người thấy" — tức các quan niệm sai lầm cho rằng có một chủ thể có thật)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy cái "ta" cho đến "người thấy" rốt ráo là không có, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp ngã cho đến sự chấp có người thấy.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp đoạn (cho rằng mọi thứ rồi sẽ mất hẳn, chết là hết)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét hết thảy các pháp rốt ráo là không sinh, nên không có nghĩa là đứt mất. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp đoạn.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp thường (cho rằng có cái tồn tại mãi không đổi)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét hết thảy các pháp, bản tính đã không sinh, nên không có nghĩa là thường còn. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp thường.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tướng tưởng (sự nghĩ tưởng, bám vào hình tướng của sự vật)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy các phiền não như tham v.v. là không có gì cả. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa tướng tưởng.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa kiến chấp (sự bám chặt vào các quan điểm, cách nhìn)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoàn toàn không thấy có bản tính của các quan điểm. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa kiến chấp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp danh sắc ("danh" là phần tinh thần, "sắc" là phần vật chất, hợp thành thân tâm con người)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của danh sắc hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp danh sắc.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và tạo tác, thức là sự phân biệt nhận biết)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các uẩn hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp uẩn.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp xứ (mười hai xứ: sáu giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý và sáu đối tượng của chúng là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm, các pháp)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các xứ hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp xứ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức nhận biết sinh ra từ đó)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các giới hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp giới.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các đế hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp đế.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp duyên khởi (lẽ mọi sự vật đều nương vào nhau, do các điều kiện hội đủ mà sinh khởi)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của duyên khởi hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp duyên khởi.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp bám trụ vào ba cõi (tam giới: cõi dục là cõi còn ham muốn ăn uống, dục tình; cõi sắc là cõi còn thân hình vi tế nhưng không còn dục; cõi vô sắc là cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của ba cõi hoàn toàn không có gì, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp bám trụ vào ba cõi.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp hết thảy các pháp? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các pháp đều như hư không, không thể nắm bắt được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa chấp hết thảy các pháp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp hết thảy các pháp là đúng lẽ hay không đúng lẽ? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các pháp đều không thể nắm bắt được, không có đúng lẽ hay không đúng lẽ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp hết thảy các pháp là đúng lẽ hay không đúng lẽ.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào Phật (bám vào một hình ảnh, quan niệm về Phật)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng chấp kiến dựa vào Phật thì không thấy được Phật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào Phật.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào Pháp (giáo pháp)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng bản tính chân thật của Pháp là không thể thấy được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào Pháp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào Tăng (đoàn thể người tu)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng chúng hòa hợp (Tăng đoàn) là vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vô vi, không thể thấy được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào Tăng.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào giới luật? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng bản tính của tội và phúc đều không có thật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào giới luật.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào cái không (cái "không" ở đây là chân lý mọi pháp đều không có tự tính cố định, do duyên hợp mà có)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy các pháp không hoàn toàn không có gì, không thể thấy được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chấp kiến dựa vào cái không.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chán ghét, sợ hãi tính không? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy tự tính của hết thảy các pháp đều là không, chẳng phải cái không đối nghịch hay làm hại cái không, cho nên những việc chán ghét, sợ hãi đều không thể nắm bắt được; do đó đối với pháp không chẳng nên chán ghét sợ hãi. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa sự chán ghét, sợ hãi tính không.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự thông đạt cái không? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng tự tướng của hết thảy các pháp đều là không. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự thông đạt cái không.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự chứng vô tướng (không bám vào bất cứ hình tướng nào)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không nghĩ tưởng đến hết thảy các tướng. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự chứng vô tướng.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự biết vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác vì mong muốn điều gì)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các pháp trong ba cõi đều không khởi trí (không khởi tâm nhận biết để mong cầu). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự biết vô nguyện.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự thanh tịnh của ba vòng (ở đây chỉ ba nghiệp: việc làm của thân, lời nói của miệng và ý nghĩ của tâm đều trong sạch)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ mười nghiệp đạo lành trong sạch (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không sân, không tà kiến). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự thanh tịnh của ba vòng.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy lòng thương xót hữu tình mà đối với hữu tình lại không bám chấp? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã được lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho hết thảy chúng sinh) và làm trang nghiêm, thanh tịnh cõi Phật mà đều không có gì bám chấp. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy lòng thương xót hữu tình mà đối với hữu tình lại không bám chấp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy cái thấy bình đẳng đối với hết thảy các pháp mà trong đó lại không bám chấp? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy các pháp không thêm không bớt, đều không có gì bám chấp. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy cái thấy bình đẳng đối với hết thảy các pháp mà trong đó lại không bám chấp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy cái thấy bình đẳng đối với hết thảy hữu tình mà trong đó lại không bám chấp? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các hữu tình không thêm không bớt, đều không có gì bám chấp. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy cái thấy bình đẳng đối với hết thảy hữu tình mà trong đó lại không bám chấp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự thông đạt lý lẽ chân thật mà trong đó lại không bám chấp? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với lý lẽ chân thật của hết thảy các pháp, tuy thông đạt đúng như thật mà không có gì là được thông đạt, đều không có gì bám chấp. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự thông đạt lý lẽ chân thật mà trong đó lại không bám chấp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy trí vô sinh nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát chấp nhận được rằng hết thảy các pháp không sinh, không diệt, không có gì tạo tác, và biết rằng danh sắc rốt ráo là không sinh. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy trí vô sinh nhẫn.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc nói lý lẽ "một tướng" của hết thảy các pháp (mọi pháp đều cùng một thể tướng như nhau, không hai)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy các pháp thực hành theo tướng không hai. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc nói lý lẽ một tướng của hết thảy các pháp.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc diệt trừ sự phân biệt (sự chia chẻ, so đo phải trái, ta người bằng ý niệm)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy các pháp không khởi phân biệt. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc diệt trừ sự phân biệt.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc xa lìa các tưởng? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát xa lìa các tưởng về nhỏ, lớn và vô lượng. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc xa lìa các tưởng.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc xa lìa các kiến? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát xa lìa cái thấy của các địa Thanh văn, Độc giác. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc xa lìa các kiến.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc xa lìa phiền não? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát buông bỏ hết thảy phiền não hữu lậu (phiền não còn rỉ chảy, khiến còn trôi lăn trong sinh tử) và dòng tập khí (những thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) tiếp nối không dứt. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc xa lìa phiền não.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy địa chỉ quán ("chỉ" là dừng tâm lắng yên trên một đối tượng; "quán" là dùng trí tuệ quán xét)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu Nhất thiết trí (trí biết toàn thể các pháp) và Nhất thiết tướng trí (trí biết rõ từng tướng trạng sai biệt của mọi pháp, là trí của Phật). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy địa chỉ quán.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc điều phục tâm tính? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không đắm trước ba cõi. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc điều phục tâm tính.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy tâm tính vắng lặng? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khéo thu nhiếp sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy tâm tính vắng lặng.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy tính trí không ngăn ngại? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu được Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết hết thảy không gì sót). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy tính trí không ngăn ngại.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự không có gì đắm nhiễm yêu thích? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát buông bỏ sáu xứ (sáu giác quan là chỗ tiếp nhận cảnh bên ngoài). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự không có gì đắm nhiễm yêu thích.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc tùy theo ý muốn mà đi đến các cõi Phật, tự hiện thân trong hội chúng của Phật? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu thần thông (năng lực siêu phàm có được nhờ tu thiền định) thù thắng, đi đến các cõi Phật, phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính), thỉnh Phật chuyển pháp luân (giảng nói giáo pháp, ví như xoay bánh xe pháp lăn đi khắp nơi phá tan mê lầm) để độ các loài hữu tình. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc tùy theo ý muốn mà đi đến các cõi Phật, tự hiện thân trong hội chúng của Phật.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ bảy, phải luôn xa lìa hai mươi pháp nói trước và phải làm tròn đầy hai mươi pháp nói sau.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc hiểu thấu tâm hành (hoạt động của tâm) của hết thảy hữu tình? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng trí trong một tâm niệm mà biết khắp đúng như thật tâm và tâm sở (các trạng thái, tác dụng tâm lý đi kèm với tâm như vui, buồn, tham, giận…) của hết thảy hữu tình. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc hiểu thấu tâm hành của hết thảy hữu tình.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc thong dong vận dụng các thần thông? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thong dong vận dụng đủ loại thần thông tự tại, vì muốn gần gũi cúng dường Phật mà từ một cõi Phật đi đến một cõi Phật khác, nhưng có thể không khởi ý tưởng là mình đang dạo qua cõi Phật. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc thong dong vận dụng các thần thông.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc thấy các cõi Phật, rồi theo như điều mình thấy mà tự làm trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong một cõi Phật mà có thể thấy vô biên cõi Phật trong mười phương, cũng có thể hiện bày ra, nhưng chưa từng khởi ý tưởng về cõi nước Phật. Lại vì muốn làm thuần thục các hữu tình mà hiện ra ở ngôi Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp) trong tam thiên đại thiên thế giới (một thế giới rộng lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn tiểu thế giới) và tự trang nghiêm, rồi cũng có thể buông bỏ mà không bám chấp. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc thấy các cõi Phật, rồi theo như điều mình thấy mà tự làm trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc cúng dường phụng sự chư Phật Thế Tôn và quán xét đúng như thật thân Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình mà phân tích đúng như thật ý nghĩa của giáo pháp; như vậy gọi là dùng pháp để cúng dường phụng sự chư Phật. Lại quán xét kỹ pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không phải thân xác thịt) của chư Phật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc cúng dường phụng sự chư Phật Thế Tôn và quán xét đúng như thật thân Như Lai.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ tám, đối với bốn pháp này phải siêng năng làm tròn đầy.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy trí biết căn cơ hơn kém? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ nơi mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo, biết rõ căn tính chúng sinh…), biết rõ đúng như thật các căn (khả năng, năng lực tiếp nhận giáo pháp) hơn kém của hết thảy hữu tình. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy trí biết căn cơ hơn kém.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy sự không có gì để đắc (không bám vào bất cứ điều gì là mình đạt được) làm phương tiện, làm cho tâm hành của hết thảy hữu tình được trang nghiêm thanh tịnh. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy đẳng trì như huyễn (đẳng trì là trạng thái định tâm, giữ tâm đều đặn chuyên nhất; "như huyễn" là thấy mọi sự như trò ảo thuật) và nhiều lần nhập vào các định? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong đẳng trì này, tuy có thể làm xong mọi việc mà tâm đối với các pháp đều không lay động. Lại do tu đẳng trì đã cực kỳ thuần thục nên không cần gia hạnh (nỗ lực chuẩn bị, gắng sức tu tập) mà vẫn có thể nhiều lần hiện ra trước mắt. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy đẳng trì như huyễn và nhiều lần nhập vào các định.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc tùy theo căn lành của các hữu tình đã đến lúc chín muồi mà vào các cõi hữu (các cõi tồn tại trong sinh tử), tự hiện ra hóa sinh (sinh ra bằng cách biến hiện, không qua cha mẹ, thai trứng)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn làm chín muồi căn lành thù thắng của các loài hữu tình, tùy theo điều thích hợp với họ mà vào các cõi hữu, hiện ra thọ sinh. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát tùy theo căn lành của các hữu tình đã đến lúc chín muồi mà vào các cõi hữu, tự hiện ra hóa sinh.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ chín, đối với bốn pháp này phải siêng năng làm tròn đầy.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc nắm giữ những đại nguyện về vô biên nơi chốn, và hễ có nguyện gì đều khiến chứng được? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã tu đầy đủ sáu Ba-la-mật-đa đến chỗ cực kỳ tròn đầy, nên hoặc vì muốn trang nghiêm thanh tịnh các cõi nước Phật, hoặc vì muốn làm chín muồi các loài hữu tình, tùy tâm nguyện điều gì đều có thể chứng được. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy việc nắm giữ những đại nguyện về vô biên nơi chốn, và hễ có nguyện gì đều khiến chứng được.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy trí biết tiếng nói của các loài khác như trời, rồng, dược-xoa (một loài quỷ thần có sức mạnh, bay nhanh) v.v.? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập từ vô ngại giải thù thắng (sự hiểu biết thông suốt không trở ngại về ngôn ngữ, lời lẽ của mọi loài), có thể biết rõ sự sai khác trong tiếng nói của trời, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược (thần âm nhạc, sống bằng hương thơm), a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần hay gây chiến với trời), yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (thần ca hát, hình dạng nửa người), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người v.v. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy trí biết tiếng nói của các loài khác như trời, rồng, dược-xoa v.v.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy tài biện thuyết không ngăn ngại? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập biện vô ngại giải thù thắng (khả năng thuyết giảng lưu loát, ứng đối không trở ngại), có thể vì các hữu tình mà nói không cùng tận. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy tài biện thuyết không ngăn ngại.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ khi vào thai? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy ở mọi nơi sinh ra thực ra đều là hóa sinh, nhưng vì làm lợi ích cho hữu tình mà hiện ra vào thai mẹ, và ở trong đó đầy đủ vô biên việc thù thắng. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ khi vào thai.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ khi ra đời? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lúc ra khỏi thai hiện bày đủ loại việc thù thắng hiếm có, khiến các hữu tình ai thấy cũng vui mừng, được lợi ích an vui lớn. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ khi ra đời.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về gia tộc? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoặc sinh vào nhà dòng họ lớn Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ sĩ ở Ấn Độ xưa), hoặc sinh vào nhà dòng họ lớn Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, giữ việc tế lễ ở Ấn Độ xưa), cha mẹ chân chính trong sạch. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về gia tộc.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về chủng tính (dòng giống)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát luôn sinh ra trong dòng giống của các Bồ-tát Ma-ha-tát quá khứ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về chủng tính.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về quyến thuộc (những người thân cận, đi theo)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thuần lấy vô lượng vô số chúng Bồ-tát Ma-ha-tát làm quyến thuộc. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về quyến thuộc.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về thân lúc sinh ra? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lúc mới sinh, thân có đủ hết thảy tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của bậc vĩ nhân), phóng ánh sáng lớn chiếu khắp vô biên thế giới của chư Phật, cũng khiến các thế giới ấy chấn động theo sáu cách (rung, nổi, vọt, kêu vang, gầm, đánh), hữu tình nào gặp được đều được lợi ích. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về thân lúc sinh ra.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ khi xuất gia? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lúc xuất gia có vô lượng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một con số cực lớn, ước khoảng nghìn tỷ) chúng vây quanh trước sau, tôn trọng khen ngợi, đi đến đạo tràng (nơi tu đạo, chứng đạo), cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y (ba tấm áo của người xuất gia), cầm giữ ứng khí (bình bát đựng thức ăn khất thực), dẫn dắt vô lượng vô biên hữu tình, khiến họ nương ba thừa (ba cỗ xe, ba lối tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát) mà đi đến viên tịch (Niết-bàn, sự vắng lặng tròn đầy). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ khi xuất gia.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về cây bồ-đề trang nghiêm (cây mà dưới đó Bồ-tát ngồi chứng thành Phật)? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nhờ căn lành thù thắng và sức nguyện rộng lớn mà cảm được cây bồ-đề lớn như vầy: lấy báu phệ-lưu-ly (lưu ly, một loại ngọc quý màu xanh biếc) làm thân cây, vàng ròng làm rễ, cành lá hoa quả đều do bảy thứ báu thượng diệu làm thành; cây ấy cao rộng che khắp cõi Phật tam thiên đại thiên, ánh sáng chiếu rực khắp các thế giới của chư Phật trong mười phương nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ, ý nói nhiều vô số). Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ về cây bồ-đề trang nghiêm.
Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ trong việc thành tựu hết thảy công đức? Này Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát làm đầy đủ tư lương phước tuệ thù thắng (hành trang phước đức và trí tuệ cần thiết để thành Phật), thành tựu hữu tình, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phải làm tròn đầy sự đầy đủ trong việc thành tựu hết thảy công đức.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ mười phải siêng năng làm tròn đầy mười hai pháp này.
Vì sao nói Bồ-tát Ma-ha-tát đã ở địa thứ mười thì nên nói là không khác với chư Như Lai? Này Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã làm tròn đầy sáu Ba-la-mật-đa, cho đến đã làm tròn đầy mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với Thanh văn, Độc giác hay Bồ-tát), có đủ Nhất thiết trí và Nhất thiết tướng trí; nếu lại dứt hẳn dòng tập khí phiền não tiếp nối thì liền an trụ nơi Phật địa (quả vị của Phật). Do vậy nên nói: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã ở địa thứ mười thì nên nói là không khác với chư Như Lai.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa thứ mười mà tiến đến địa Như Lai? Này Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo, thích hợp để tu tập và độ người), thực hành sáu Ba-la-mật-đa, bốn niệm trụ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, vượt qua Tịnh quán địa (bậc quán xét trong sạch, giai đoạn tu tập đầu tiên), Chủng tính địa (bậc đã có dòng giống bậc thánh), Đệ bát địa (bậc thứ tám, tức bậc sắp vào dòng thánh), Cụ kiến địa (bậc đã thấy đủ chân lý, tức quả Dự lưu), Bạc địa (bậc phiền não đã mỏng, tức quả Nhất lai), Ly dục địa (bậc đã lìa dục ở cõi dục, tức quả Bất hoàn), Dĩ biện địa (bậc đã làm xong việc tu, tức quả A-la-hán), Độc giác địa và Bồ-tát địa; lại có thể dứt hẳn dòng tập khí phiền não tiếp nối, liền thành Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: "Ứng" là bậc xứng đáng được cúng dường, "Chánh Đẳng Giác" là bậc giác ngộ chân chánh và trọn vẹn), an trụ nơi địa Như Lai. Này Thiện Hiện! Như vậy là Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa thứ mười mà tiến đến địa Như Lai.
Này Thiện Hiện! Theo những điều đã nói đến đây, nên biết đó là việc Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến bước trên Đại thừa (cỗ xe lớn, lối tu cầu thành Phật để độ hết thảy chúng sinh).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video