Phần thứ hai, phẩm Tùy Thuận (phẩm "Thuận theo, không trái nghịch"), thứ hai mươi hai.
Bấy giờ, Cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo, nghĩa là bậc có đầy đủ tuổi thọ về đạo đức và trí tuệ) Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng giỏi thuyết pháp) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Trước đây Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) bảo tôn giả Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lý "không") giảng nói bát-nhã ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện của trí tuệ thấy rõ thực tướng mọi sự vật, hạnh tu đưa người sang bờ giác ngộ) cho các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh, có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn), vậy mà nay vì sao ngài lại nói về Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu chở được vô số chúng sinh đến giác ngộ)?"
Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Những nghĩa về Đại thừa mà con nói trước đây, có lẽ nào lại trái vượt với bát-nhã ba-la-mật-đa đã được dạy chăng?" Phật bảo Thiện Hiện: "Những nghĩa về Đại thừa mà ông nói trước đây, đối với bát-nhã ba-la-mật-đa thì hoàn toàn thuận theo, không hề trái vượt. Vì sao vậy? Này Thiện Hiện! Tất cả pháp thiện, các pháp bồ-đề phần (các pháp hỗ trợ cho việc đạt giác ngộ), dù là pháp của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, hướng đến quả A-la-hán, tức bậc dứt sạch phiền não, thoát sinh tử), pháp của Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy), pháp của Bồ-tát, hay pháp của Như Lai — tất cả những pháp ấy không pháp nào không được thu nhiếp vào trong bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu."
Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là tất cả pháp thiện, các pháp bồ-đề phần, dù là pháp của Thanh văn, pháp của Độc giác, pháp của Bồ-tát, hay pháp của Như Lai, đều được thu nhiếp vào trong bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Dù là bố thí ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện của hạnh cho đi: của cải, giáo pháp, sự che chở), hay tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nại chịu đựng), tinh tấn (siêng năng nỗ lực), tĩnh lự (thiền định), bát-nhã ba-la-mật-đa; dù là tứ niệm trụ (bốn phép quán chú tâm: quán thân, cảm thọ, tâm, các pháp), hay tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm cho thiện chưa sinh được sinh, làm cho thiện đã sinh tăng trưởng), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm năng lực gốc: lòng tin, siêng năng, chú tâm, định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn phát triển vững chắc mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh, từ thấy đúng cho đến định đúng); dù là không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp đều không có tự thể), hay vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp không có hình tướng cố định để chấp) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác gì); dù là Phật thập lực (mười trí lực đặc biệt của Phật), hay tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, ý nghĩa, ngôn ngữ, biện luận), đại từ (lòng thương lớn, mong cho chúng sinh được vui), đại bi (lòng xót thương lớn, mong cứu chúng sinh khỏi khổ), đại hỷ (niềm vui lớn trước an vui của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả, bình đẳng, không thiên vị), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có); dù là nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không), hay đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu khác nhau để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ trọn vẹn mọi hình tướng, mọi khía cạnh của tất cả các pháp — trí tuệ toàn hảo của Phật); dù là vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn nhớ rõ mọi điều), hay hằng trụ xả tính (tính luôn an trụ trong sự buông xả, tâm thường bình lặng) — này Thiện Hiện! Tất cả các pháp thiện như thế, các pháp bồ-đề phần, dù là pháp của Thanh văn, pháp của Độc giác, pháp của Bồ-tát, hay pháp của Như Lai, tất cả những pháp như vậy đều được thu nhiếp vào trong bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu.
Lại nữa, này Thiện Hiện! Dù là Đại thừa, hay bát-nhã ba-la-mật-đa, hay tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa; dù là sắc (hình chất vật chất), hay thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết hình tướng, gọi tên), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) — tức năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người; dù là nhãn xứ (con mắt, xét như nơi tiếp nhận hình sắc để sinh nhận thức), hay nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý); dù là sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt), hay thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị), xúc xứ (cái mà thân chạm biết), pháp xứ (đối tượng của ý, như ý niệm); dù là nhãn giới (con mắt, xét như một thành phần trong mười tám giới — mười tám yếu tố cấu thành mọi kinh nghiệm), hay nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới; dù là sắc giới (hình sắc, xét như một thành phần trong mười tám giới), hay thanh, hương, vị, xúc, pháp giới; dù là nhãn thức giới (cái biết sinh ra do mắt tiếp xúc hình sắc), hay nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới; dù là nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt), hay nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc; dù là các thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện), hay các thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên;
dù là tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc), hay tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn vô hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc, thuộc cõi Vô sắc); dù là bát giải thoát (tám pháp thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc của sắc và tâm), hay bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, chế ngự được cảnh sở duyên), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự, không xen tâm khác), thập biến xứ (mười phép quán cho một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, màu xanh... trùm khắp mọi nơi); dù là tứ niệm trụ, hay tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; dù là không giải thoát môn, hay vô tướng, vô nguyện giải thoát môn;
dù là pháp thiện, hay pháp không thiện; dù là pháp hữu ký (pháp có thể ghi nhận là thiện hay ác), hay pháp vô ký (pháp không thể xếp là thiện hay ác); dù là pháp hữu lậu (pháp còn phiền não, còn rò rỉ, dẫn đến sinh tử), hay pháp vô lậu (pháp không còn phiền não); dù là pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), hay pháp vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt); dù là pháp thế gian, hay pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi thế gian, dẫn đến giải thoát); dù là khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ), hay tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ); dù là cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục), hay cõi Sắc (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) và cõi Vô sắc (cõi của chúng sinh không còn thân hình, chỉ còn tâm thức trong định);
dù là nội không (các giác quan bên trong là không), hay ngoại không (các đối tượng bên ngoài là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, niết-bàn cũng là không), hữu vi không (các pháp hữu vi là không), vô vi không (các pháp vô vi là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có khởi đầu, không có tận cùng nên là không), tán vô tán không (dù tan rã hay không tan rã cũng đều là không), bản tính không (bản tính vốn là không), tự cộng tướng không (tướng riêng và tướng chung của các pháp đều là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên là không), vô tính không (không có tự tính nên là không), tự tính không (tự tính vốn là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không); dù là pháp giới (bản thể chân thật chung của mọi pháp), hay chân như (thực tại như nó vốn là, không biến đổi), thực tế (biên giới tột cùng của chân thật), bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn), an ẩn giới (cảnh giới an ổn, tức niết-bàn) v.v.;
dù là đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn không quên mất giáo pháp), hay tam-ma-địa (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một đối tượng); dù là Phật thập lực, hay tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; dù là các đức Như Lai, hay pháp và luật mà Phật đã giác ngộ và đã giảng nói; dù là bồ-đề (giác ngộ), hay niết-bàn (sự dập tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau) — tất cả các pháp như thế đều chẳng phải tương ưng (hợp với nhau) cũng chẳng phải không tương ưng, không hình sắc, không thể thấy, không đối ngại, chỉ cùng một tướng, đó là vô tướng (không có hình tướng nào cả).
Này Thiện Hiện! Do nhân duyên ấy, những nghĩa về Đại thừa mà ông nói trước đây, đối với bát-nhã ba-la-mật-đa thì hoàn toàn thuận theo, không hề trái vượt. Vì cớ sao? Này Thiện Hiện! Đại thừa không khác bát-nhã ba-la-mật-đa, bát-nhã ba-la-mật-đa không khác Đại thừa. Đại thừa không khác tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa; tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa không khác Đại thừa. Vì sao vậy? Vì dù là Đại thừa, hay bát-nhã ba-la-mật-đa, hay tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa, tính của chúng không hai, không chia làm hai phần. Này Thiện Hiện! Đại thừa không khác tứ niệm trụ, tứ niệm trụ không khác Đại thừa. Đại thừa không khác tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi; tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không khác Đại thừa. Vì sao vậy? Vì dù là Đại thừa, hay tứ niệm trụ, hay tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi, tính của chúng không hai, không chia làm hai phần. Này Thiện Hiện! Đại thừa cho đến không khác Phật thập lực, Phật thập lực không khác Đại thừa. Đại thừa không khác tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thập bát Phật bất cộng pháp; tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không khác Đại thừa. Vì sao vậy? Vì dù là Đại thừa, hay Phật thập lực, hay tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp, tính của chúng không hai, không chia làm hai phần.
Này Thiện Hiện! Do nhân duyên ấy, những nghĩa về Đại thừa mà ông nói trước đây, đối với bát-nhã ba-la-mật-đa thì hoàn toàn thuận theo, không hề trái vượt. Nếu nói Đại thừa tức là nói bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu nói bát-nhã ba-la-mật-đa tức là nói Đại thừa, vì hai tên gọi này nghĩa không khác nhau."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video