Thiên 513 — Hội 2 · Phẩm 29 Nhiếp thọ · phần 2

 Phần thứ hai — Phẩm Nhiếp Thụ (thâu nhận và gìn giữ), thứ hai mươi chín, đoạn hai.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba, vị đứng đầu các vị trời ở trên đỉnh núi Tu-di) thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, đưa người tu sang bờ giác ngộ) như thế thật hết sức hiếm có, có thể điều phục chúng Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện tu hành thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), khiến họ không sinh lòng tự cao, mà lại có thể hồi hướng (hướng công đức mình về một mục đích) về nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết tất cả, tức trí tuệ của Phật)."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca (tên họ của Thiên Đế Thích thời còn làm người)! Thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa điều phục chúng Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ không sinh lòng tự cao, mà lại có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí?"

 Khi ấy Thiên Đế Thích thưa: "Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bố thí ba-la-mật-đa của thế gian (hạnh bố thí — đem cho — còn mang tính thế gian, tức còn chấp có người cho, người nhận và vật được cho), nếu bố thí ở chỗ Phật thì liền nghĩ: 'Ta có thể bố thí cho Phật.' Nếu bố thí cho Bồ-tát, Độc giác (bậc tự tu tự ngộ vào thời không có Phật), Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng), người côi cút nghèo khổ, người già, người bệnh, người đi đường, người hành khất, thì liền nghĩ: 'Ta có thể bố thí cho Bồ-tát cho đến người hành khất.' Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng cách thích hợp, ở đây là trí tuệ biết không chấp vào việc mình làm) nên tuy thực hành bố thí mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nại chịu đựng), tinh tiến (siêng năng), tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã ba-la-mật-đa của thế gian, thì liền nghĩ: 'Ta có thể tu hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa'; cũng nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.' Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành tịnh giới cho đến Bát-nhã mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bốn niệm trụ của thế gian (bốn phép quán giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm giác, quán tâm, quán các pháp), thì liền nghĩ: 'Ta có thể tu hành bốn niệm trụ'; cũng nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn bốn niệm trụ.' Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành bốn niệm trụ mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bốn chánh đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh thêm lớn), bốn thần túc (bốn nền tảng phát sinh thần thông: mong muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét), năm căn (năm gốc rễ của sự tu: lòng tin, siêng năng, ghi nhớ tỉnh giác, thiền định, trí tuệ), năm lực (năm căn ấy khi đã mạnh mẽ thành sức mạnh), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, việc làm đúng, nghề sống đúng, siêng năng đúng, ghi nhớ tỉnh giác đúng, thiền định đúng), nếu nghĩ: 'Ta có thể tu hành bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi', hoặc nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành ba cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện (quán mọi pháp đều trống rỗng; không bám vào hình tướng; không còn mong cầu gì), nếu nghĩ: 'Ta có thể tu hành ba cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện', hoặc nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn ba cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành ba cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành tất cả các pháp môn tam-ma-địa (các pháp môn thiền định chuyên chú tâm vào một đối tượng) và pháp môn đà-la-ni (các pháp môn tổng trì, ghi nhớ nắm giữ giáo pháp không quên mất), nếu nghĩ: 'Ta có thể tu hành tất cả các pháp môn tam-ma-địa, pháp môn đà-la-ni', hoặc nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn tất cả các pháp môn tam-ma-địa, pháp môn đà-la-ni', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành tất cả các pháp môn tam-ma-địa, pháp môn đà-la-ni mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và biện tài không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về khả năng giảng giải), đại từ (lòng thương lớn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn theo niềm vui của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng với mọi chúng sinh), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các hàng khác), nếu nghĩ: 'Ta có thể tu hành mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật', hoặc nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành nhất thiết trí (trí biết toàn bộ các pháp ở mặt chung), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chung và riêng của mọi pháp, tức trí tuệ của Phật), nếu nghĩ: 'Ta có thể tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí', hoặc nghĩ: 'Ta có thể làm trọn vẹn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy thực hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát làm cho hữu tình (chúng sinh có tình thức, tức mọi loài có cảm giác và tâm thức) được thành thục (căn lành chín muồi, đủ sức tiếp nhận giáo pháp mà được giải thoát) và làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, nếu nghĩ: 'Ta có thể làm cho hữu tình thành thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, người khác không có khả năng này', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện thiện xảo nên tuy làm cho hữu tình thành thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh mà khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, chúng Bồ-tát Ma-ha-tát như vậy nương vào tâm thế gian mà tu các pháp lành; vì không có phương tiện thiện xảo, vì tâm bị sự chấp "ta" và "của ta" quấy nhiễu, vì tuy tu Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chưa đạt được, nên không thể đúng như thật mà điều phục lòng tự cao, cũng không thể đúng như thật mà hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bố thí ba-la-mật-đa xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian, không còn bám chấp vào hình tướng), nhờ khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có người cho, người nhận và vật được cho để nắm bắt; Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thực hành bố thí, nên có thể đúng như thật mà điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa xuất thế gian, nhờ khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã và tất cả các pháp để nắm bắt; Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thực hành tịnh giới cho đến Bát-nhã, nên có thể đúng như thật mà điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bốn niệm trụ xuất thế gian, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, nhờ khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có bốn niệm trụ, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, và tất cả các pháp để nắm bắt; Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thực hành bốn niệm trụ, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, nên có thể đúng như thật mà điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát làm cho hữu tình thành thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, nhờ khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có việc làm cho hữu tình thành thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, và tất cả các pháp để nắm bắt; Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà làm cho hữu tình thành thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, nên có thể đúng như thật mà điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn, do nhân duyên này mà con nói rằng: Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật hết sức hiếm có, có thể điều phục chúng Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ không sinh lòng tự cao, mà lại có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video