Phần thứ hai, phẩm Kinh Văn thứ ba mươi sáu, đoạn 1
Lúc ấy, Phật bảo Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi, tức cõi trời Ba Mươi Ba): "Kiều Thi Ca (tên họ của Thiên Đế Thích, Phật gọi ông bằng tên này)! Nếu các thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành tin theo Phật pháp) dạy dỗ tất cả các loài hữu tình (các loài có tình thức, tức chúng sinh) ở Thiệm Bộ Châu (châu lục phía nam núi Tu-di theo vũ trụ quan Phật giáo, nơi loài người chúng ta ở), khiến họ đều an trụ vững vàng trong thập thiện nghiệp đạo (mười đường nghiệp lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói lời chia rẽ, không nói lời ác độc, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không có cái thấy sai lệch), thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?"
Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn (Đấng được thế gian tôn kính, tức Phật)! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (Đấng Khéo Đi Đến Nơi Giải Thoát, một danh hiệu của Phật)!"
Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giải thoát; cũng là tên bộ kinh này) sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì trong kho tàng bí mật (kho giáo pháp sâu kín) của Bát-nhã Ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp vô lậu (pháp không còn rỉ chảy phiền não, tức pháp đưa đến giải thoát). Các thiện nam, thiện nữ ở trong đó đã học, đang học, sẽ học.
Hoặc có người đã vào, đang vào, sẽ vào chánh tánh ly sinh (địa vị bậc Thánh chắc chắn, đã thấy chân lý và lìa hẳn tính phàm phu) của pháp Thanh văn thừa (con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), dần dần cho đến đã, đang, sẽ chứng quả A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Hoặc có người đã vào, đang vào, sẽ vào chánh tánh ly sinh của pháp Độc giác thừa (con đường của người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy), dần dần cho đến đã, đang, sẽ chứng Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác). Hoặc có người đã vào, đang vào, sẽ vào chánh tánh ly sinh của pháp Bồ-tát thừa (con đường của Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh), dần dần tu các hạnh Bồ-tát, đã chứng, đang chứng, sẽ chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn khắp cả của Phật).
Kiều Thi Ca! Thế nào gọi là pháp vô lậu? Đó là tứ niệm trụ (bốn phép quán: quán thân không sạch, quán cảm thọ là khổ, quán tâm vô thường, quán các pháp không có cái ta) cho đến bát thánh đạo chi (tám nhánh đường Thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); trí về tứ thánh đế (trí hiểu rõ bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ); tam giải thoát môn (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện); nội không (sự trống rỗng không có tự thể của các giác quan bên trong) cho đến vô tính tự tính không (cái không của tự tính vốn không có tự tính; tức trọn mười tám loại không); thập lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp của Phật), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và giảng nói không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện tài), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương lớn ban niềm vui, lòng xót lớn cứu khổ đau, niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc, tâm buông xả lớn không phân biệt thân sơ), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác. Tất cả đều là các pháp vô lậu được nói trong kinh này.
Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy một hữu tình an trụ nơi quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thánh Thanh văn, đã nhập vào dòng Thánh), thì khối phúc có được còn hơn cả việc giáo hóa các loài hữu tình ở cả một Thiệm Bộ Châu, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì những ai an trụ trong thập thiện nghiệp đạo vẫn không tránh khỏi địa ngục, bàng sinh (loài súc vật) và cõi quỷ đói; còn người an trụ nơi quả Dự lưu thì vĩnh viễn thoát khỏi ba đường ác. Huống chi dạy người an trụ nơi quả Nhất lai (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), quả Bất hoàn (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán, hay Độc giác bồ-đề, thì khối phúc có được lẽ nào lại không hơn kia?
Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu đều an trụ nơi quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác bồ-đề, thì cũng không bằng có người dạy một hữu tình hướng tới Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì nếu dạy hữu tình hướng tới Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì khiến cho Phật nhãn (con mắt Phật, ý nói dòng giống Phật) ở thế gian không bị dứt mất. Tại sao thế? Vì nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) nên mới có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác bồ-đề; nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính khắp cả) chuyển diệu pháp luân (quay bánh xe pháp nhiệm mầu, tức thuyết giảng giáo pháp) cứu độ vô số chúng sinh. Mà các Bồ-tát ma-ha-tát đều nương nơi Bát-nhã Ba-la-mật-đa mới được thành tựu.
Vì thế, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc có được hơn khối phúc trước vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã Ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp lành thù thắng nhiệm mầu của thế gian và xuất thế gian. Nương vào các pháp lành ấy, thế gian mới có dòng họ lớn Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), dòng họ lớn Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), dòng họ lớn trưởng giả (người giàu có, đức hạnh), dòng họ lớn cư sĩ (người tại gia giàu sang), có cõi trời Tứ Đại Vương Chúng (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, do bốn vị Thiên vương cai quản) cho đến cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi trời cao nhất trong ba cõi, nơi tâm không phải có tưởng mà cũng không phải không có tưởng); cũng có tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí (trí của Phật biết rõ mọi tướng trạng của tất cả các pháp) được đặt ra và có thể nói đến; cũng có các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, chư Phật Thế Tôn được đặt ra và có thể nói đến.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở bốn đại châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ), khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở bốn đại châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở tiểu thiên giới (một nghìn thế giới nhỏ gộp lại), khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở tiểu thiên giới. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở trung thiên giới (một nghìn tiểu thiên giới gộp lại), khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở trung thiên giới. Nếu các thiện nam, thiện nữ giáo hóa các loài hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên giới gộp lại, tức một tỉ thế giới nhỏ), khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới này. Nếu các thiện nam, thiện nữ giáo hóa các loài hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ; ý nói nhiều vô kể), khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già. Nếu các thiện nam, thiện nữ giáo hóa các loài hữu tình ở tất cả các thế giới khắp mười phương, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không bờ bến: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô sắc, nơi không còn thân thể vật chất) và ngũ thần thông (năm năng lực siêu thường: thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại), thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở bốn đại châu, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở bốn đại châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở tiểu thiên giới, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở tiểu thiên giới. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở trung thiên giới, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở trung thiên giới. Nếu các thiện nam, thiện nữ giáo hóa các loài hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới này. Nếu các thiện nam, thiện nữ giáo hóa các loài hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già. Nếu các thiện nam, thiện nữ giáo hóa các loài hữu tình ở tất cả các thế giới khắp mười phương, khiến họ đều an trụ trong tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ chép bộ kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa như thế này đem cho người khác đọc tụng, hoặc lại chép thêm ra để lưu truyền rộng rãi, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì (tiếp nhận và gìn giữ), đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được hơn cả việc giáo hóa các loài hữu tình ở một Thiệm Bộ Châu, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông; cũng hơn việc giáo hóa các loài hữu tình ở một bốn đại châu, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông; cũng hơn việc giáo hóa các loài hữu tình ở tiểu thiên thế giới, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông; cũng hơn việc giáo hóa các loài hữu tình ở trung thiên thế giới, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông; cũng hơn việc giáo hóa các loài hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông; cũng hơn việc giáo hóa các loài hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông; cũng hơn việc giáo hóa các loài hữu tình ở tất cả các thế giới khắp mười phương, khiến họ đều an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông.
Kiều Thi Ca! Ở đây, "suy nghĩ đúng như lý" nghĩa là: dùng hạnh phi nhị phi bất nhị (cách tu không rơi vào phân biệt hai bên đối đãi, mà cũng không chấp vào sự không phân biệt) để cầu Vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà suy nghĩ về Bát-nhã Ba-la-mật-đa cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa (sự cho tặng hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát); dùng hạnh phi nhị phi bất nhị để cầu Vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà suy nghĩ về nội không cho đến vô tính tự tính không; dùng hạnh phi nhị phi bất nhị để cầu Vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà suy nghĩ về tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, thì khối phúc có được hơn cả công đức của việc tự mình lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý về Bát-nhã Ba-la-mật-đa như thế này gấp vô lượng lần.
Kiều Thi Ca! Ở đây, ý nghĩa của Bát-nhã Ba-la-mật-đa là: mọi ý nghĩa của Bát-nhã Ba-la-mật-đa này không nên quán xét theo tướng hai, cũng không nên quán xét theo tướng không hai; không phải có tướng, không phải không tướng; không phải vào, không phải ra; không phải tăng, không phải giảm; không phải nhơ, không phải sạch; không phải sinh, không phải diệt; không phải lấy, không phải bỏ; không phải chấp giữ, không phải không chấp giữ; không phải trụ, không phải không trụ; không phải thật, không phải không thật; không phải tương ưng (khớp hợp), không phải không tương ưng; không phải hòa hợp, không phải rời tan; không phải nhân duyên, không phải không nhân duyên; không phải pháp, không phải phi pháp; không phải chân như (thể tính chân thật như vậy của các pháp), không phải phi chân như; không phải thực tế (giới hạn chân thật, tức bản thể rốt ráo của các pháp), không phải phi thực tế. Ý nghĩa như thế có vô lượng phương diện.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ tự mình đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý, lại dùng vô số cách giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được vượt hơn khối phúc trước vô lượng vô biên."
Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Các thiện nam, thiện nữ nên dùng đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa cho người khác." Phật nói: "Kiều Thi Ca! Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Các thiện nam, thiện nữ nên dùng đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa cho người khác. Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ có thể dùng đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa cho người khác, thì các thiện nam, thiện nữ ấy thành tựu khối công đức lớn vô lượng, vô số, vô biên, không thể nghĩ bàn.
Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam, thiện nữ suốt cả đời dùng vô lượng thứ đồ dùng an vui tốt đẹp nhất, quần áo, đồ ăn thức uống, thuốc men chữa bệnh để cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen vô lượng, vô số, vô biên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già; lại có các thiện nam, thiện nữ tự mình đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý, lại nương theo đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế, dùng vô số cách giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, thì khối phúc mà các thiện nam, thiện nữ sau này có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì vô lượng, vô số, vô biên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già kia, đều nương nơi Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà siêng năng tu học, chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu có các thiện nam, thiện nữ trải qua vô lượng, vô số, vô biên đại kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài lâu), lấy hữu sở đắc (tâm còn chấp có cái để được, có ta, có người, có vật) làm phương tiện (cách thức, chỗ dựa để tu) mà tu hành bố thí cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa; lại có các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này, lấy vô sở đắc (tâm không chấp có cái gì để được) làm phương tiện mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý, lại dùng đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế, dù chỉ trong khoảnh khắc mà biện giải cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, thì khối phúc người sau có được còn nhiều hơn người trước.
Kiều Thi Ca! Người hữu sở đắc là chỉ các thiện nam, thiện nữ khi tu bố thí thì nghĩ thế này: "Ta là người có thể bố thí, kia là người nhận, đây là quả của bố thí, đây là việc bố thí và vật đem bố thí." Người ấy khi tu bố thí chỉ gọi là "dính mắc vào bố thí", không gọi là Bố thí Ba-la-mật-đa. Khi tu tịnh giới (giữ giới trong sạch) thì nghĩ thế này: "Ta có thể giữ giới để bảo vệ kẻ kia, đây là quả của giới, và đây là giới mà ta giữ." Người ấy khi tu giới chỉ gọi là "dính mắc vào tịnh giới", không gọi là Tịnh giới Ba-la-mật-đa. Khi tu an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng một cách bình thản) thì nghĩ thế này: "Ta có thể tu nhẫn, vì để bảo vệ kẻ kia, đây là quả của nhẫn, và đây là tự tính của nhẫn." Người ấy khi tu nhẫn chỉ gọi là "dính mắc vào an nhẫn", không gọi là An nhẫn Ba-la-mật-đa. Khi tu tinh tiến (siêng năng không lười biếng) thì nghĩ thế này: "Ta có thể tinh tiến, để tu điều kia và dứt điều kia, đây là quả của tinh tiến, đây là tự tính của tinh tiến." Người ấy khi tinh tiến chỉ gọi là "dính mắc vào tinh tiến", không gọi là Tinh tiến Ba-la-mật-đa. Khi tu tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lắng yên) thì nghĩ thế này: "Ta có thể tu định, kia là cảnh của định, đây là quả của định, và đây là tự tính của định." Người ấy khi tu định chỉ gọi là "dính mắc vào tĩnh lự", không gọi là Tĩnh lự Ba-la-mật-đa. Khi tu Bát-nhã (trí tuệ) thì nghĩ thế này: "Ta có thể tu tuệ, kia là cảnh của tuệ, đây là quả của tuệ, và đây là tự tính của tuệ." Người ấy khi tu tuệ chỉ gọi là "dính mắc vào Bát-nhã", không gọi là Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Kiều Thi Ca! Các thiện nam, thiện nữ ấy vì lấy hữu sở đắc làm phương tiện, nên không thể làm tròn đầy Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa."
Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành thế nào mới có thể làm tròn đầy Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa?" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu bố thí mà không thấy có người cho, người nhận, quả của bố thí, việc bố thí và vật bố thí, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên có thể làm tròn đầy Bố thí Ba-la-mật-đa. Khi tu tịnh giới mà không thấy có người giữ giới, kẻ được bảo vệ, quả của giới và giới được giữ, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên có thể làm tròn đầy Tịnh giới Ba-la-mật-đa. Khi tu an nhẫn mà không thấy có người nhẫn, kẻ được bảo vệ, quả của nhẫn và tự tính của nhẫn, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên có thể làm tròn đầy An nhẫn Ba-la-mật-đa. Khi tu tinh tiến mà không thấy có người siêng năng, việc được làm, quả của siêng năng và tự tính của siêng năng, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên có thể làm tròn đầy Tinh tiến Ba-la-mật-đa. Khi tu tĩnh lự mà không thấy có người nhập định, cảnh của định, quả của định và tự tính của định, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên có thể làm tròn đầy Tĩnh lự Ba-la-mật-đa. Khi tu Bát-nhã mà không thấy có người có tuệ, cảnh của tuệ, quả của tuệ và tự tính của tuệ, vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên có thể làm tròn đầy Bát-nhã Ba-la-mật-đa.
Kiều Thi Ca! Các Bồ-tát ma-ha-tát nên dùng trí tuệ vô sở đắc như thế, cùng với đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế, để giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì đời sau sẽ có những thiện nam, thiện nữ giảng nói cho người khác thứ Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự (nghe giống mà không phải thật). Người mới phát tâm cầu Vô thượng bồ-đề nghe thứ Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự mà họ nói, tâm liền mê lầm, thối lui bỏ dở giữa đường. Vì thế nên dùng trí tuệ vô sở đắc cùng với đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế, mà giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa cho người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề."
Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào gọi là giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự?" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa theo lối hữu sở đắc, thì như thế gọi là giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự."
Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là các thiện nam, thiện nữ nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa theo lối hữu sở đắc, nên gọi là nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự?"
Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ vì người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề, tu hành sáu Ba-la-mật-đa mà nói rằng: sắc cho đến thức (năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là các hoạt động của tâm ý, thức là sự hay biết) là vô thường, khổ, vô ngã (không có cái ta chân thật); nói nhãn xứ (con mắt, chỗ phát sinh sự thấy) cho đến ý xứ (tâm ý) là vô thường, khổ, vô ngã; nói sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) cho đến pháp xứ (các đối tượng của ý) là vô thường, khổ, vô ngã; nói nhãn giới (phạm vi của mắt) cho đến ý giới là vô thường, khổ, vô ngã; nói sắc giới (phạm vi của hình sắc) cho đến pháp giới là vô thường, khổ, vô ngã; nói nhãn thức giới (sự nhận biết qua mắt) cho đến ý thức giới là vô thường, khổ, vô ngã; nói nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và thức) cho đến ý xúc là vô thường, khổ, vô ngã; nói các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên là vô thường, khổ, vô ngã; nói tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định là vô thường, khổ, vô ngã; nói tứ niệm trụ cho đến nhất thiết tướng trí là vô thường, khổ, vô ngã. Rồi nói như vầy: "Nếu ai có thể nương theo các pháp như thế mà tu hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa, thì đó là thực hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa." Lại nói như vầy: "Người tu hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa nên tìm cầu sự vô thường, khổ, vô ngã của sắc cho đến nhất thiết tướng trí. Nếu ai có thể tìm cầu các pháp như thế mà tu hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa, thì đó là thực hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa." Kiều Thi Ca! Nếu có người tìm cầu sự vô thường, khổ, vô ngã của sắc cho đến nhất thiết tướng trí như thế, nương theo các pháp đó mà tu hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa, thì Ta gọi đó là thực hành Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự theo lối hữu sở đắc. Kiều Thi Ca! Những gì như đã nói trên, nên biết đều là nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa cho người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề, mà nói như vầy: "Lại đây, thiện nam! Ta sẽ dạy ngươi tu học Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Nếu ngươi tu học theo lời ta dạy, sẽ mau chóng an trụ từ Sơ địa cho đến Thập địa của Bồ-tát (mười bậc tu chứng từ thấp đến cao của Bồ-tát)." Kiều Thi Ca! Người ấy lấy cái có tướng và hữu sở đắc làm phương tiện, nương vào ý tưởng gom góp, cộng gộp (chấp rằng công đức tích tụ lại thành cái có thật) mà dạy tu Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa; đó gọi là giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa cho người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề, mà nói như vầy: "Lại đây, thiện nam! Ta sẽ dạy ngươi tu học Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Nếu ngươi tu học theo lời ta dạy, sẽ mau chóng vượt qua địa vị Thanh văn và Độc giác." Kiều Thi Ca! Người ấy lấy cái có tướng và hữu sở đắc làm phương tiện, nương vào ý tưởng gom góp mà dạy tu Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa; đó gọi là giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa cho người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề, mà nói như vầy: "Lại đây, thiện nam! Ta sẽ dạy ngươi tu học Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Nếu ngươi tu học theo lời ta dạy, sẽ mau chóng vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát. Đã vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, liền được vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) của Bồ-tát. Đã được vô sinh pháp nhẫn của Bồ-tát, liền được thần thông thù thắng của Bồ-tát. Đã được thần thông thù thắng của Bồ-tát, thì có thể dạo khắp tất cả cõi Phật mười phương, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Nhờ đó có thể mau chóng chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề." Kiều Thi Ca! Người ấy lấy cái có tướng và hữu sở đắc làm phương tiện, nương vào ý tưởng gom góp mà dạy tu Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa; đó gọi là giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ bảo người thuộc dòng Bồ-tát thừa (người có căn tánh theo đường Bồ-tát) rằng: "Nếu đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý, thì chắc chắn sẽ được công đức vô lượng, vô số, vô biên." Kiều Thi Ca! Người ấy lấy cái có tướng và hữu sở đắc làm phương tiện mà nói như thế; đó gọi là giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ bảo người thuộc dòng Bồ-tát thừa rằng: "Đối với tất cả thiện căn (gốc rễ điều lành) của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, vị lai, hiện tại, từ lúc mới phát tâm cho đến khi được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, ngươi đều nên tùy hỷ (vui mừng theo điều lành của người khác), gom góp tất cả lại, vì các hữu tình mà hồi hướng (đem công đức hướng về) Vô thượng chánh đẳng bồ-đề." Kiều Thi Ca! Người ấy lấy cái có tướng và hữu sở đắc làm phương tiện mà nói như thế; đó gọi là giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa giả tương tự."
Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào gọi là giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính?" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa theo lối vô sở đắc, thì như thế gọi là giảng nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính."
Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là các thiện nam, thiện nữ nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa theo lối vô sở đắc, nên gọi là nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính?"
Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa cho người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề, mà nói như vầy: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên tu Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Khi ngươi đang tu, không nên quán sắc là thường hay vô thường, là vui hay khổ, là ngã hay vô ngã; không nên quán thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường, là vui hay khổ, là ngã hay vô ngã. Cũng như thế, không nên quán nhãn xứ cho đến ý xứ; sắc xứ cho đến pháp xứ; nhãn giới cho đến ý giới; sắc giới cho đến pháp giới; nhãn thức giới cho đến ý thức giới; nhãn xúc cho đến ý xúc; các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên; tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định, tứ niệm trụ cho đến nhất thiết tướng trí là thường hay vô thường, là vui hay khổ, là ngã hay vô ngã.
Vì sao vậy? Này thiện nam! Vì sắc thì tự tính của sắc là không, cho đến nhất thiết tướng trí thì tự tính của nhất thiết tướng trí là không. Tự tính của sắc ấy tức chẳng phải tự tính, cho đến tự tính của nhất thiết tướng trí ấy tức chẳng phải tự tính. Nếu chẳng phải tự tính, thì đó chính là Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, thì cái thường, vô thường, vui, khổ, ngã, vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được; cho đến nhất thiết tướng trí không thể nắm bắt được, thì cái thường, vô thường, vui, khổ, ngã, vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tại sao thế? Vì trong đây đến sắc v.v... còn không thể nắm bắt được, huống chi lại có cái thường, vô thường, vui, khổ, ngã, vô ngã của chúng để nắm bắt? Này thiện nam! Nếu ngươi có thể tu Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa như thế, thì đó mới là tu Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa." Kiều Thi Ca! Các thiện nam, thiện nữ nói như thế, đó gọi là giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ giảng nói Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa cho người đã phát tâm Vô thượng bồ-đề, mà nói như vầy: "Lại đây, thiện nam! Ta sẽ dạy ngươi tu học Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Khi ngươi tu học, chớ thấy các pháp có chút gì có thể trụ, có thể vượt qua, có thể vào, có thể được, có thể chứng, có công đức do lắng nghe v.v... mà có được, và có thể tùy hỷ, hồi hướng về bồ-đề. Vì sao vậy? Này thiện nam! Vì trong Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa này, rốt ráo không có chút pháp nào có thể trụ, có thể vượt qua, có thể vào, có thể được, có thể chứng, có công đức do lắng nghe v.v... mà có được, và có thể tùy hỷ, hồi hướng về bồ-đề. Tại sao thế? Vì tự tính của tất cả các pháp đều là không. Nếu tự tính là không thì không có gì cả. Nếu không có gì cả, thì đó chính là Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa. Trong Bát-nhã cho đến Bố thí Ba-la-mật-đa này, rốt cuộc không có chút pháp nào có vào có ra, có sinh có diệt, có đoạn có thường, có một có khác, có đến có đi mà có thể nắm bắt được." Kiều Thi Ca! Các thiện nam, thiện nữ nói như thế, hoàn toàn trái ngược với tất cả những điều thuộc phần đen (phần những lời giảng sai lạc) đã nói ở trên; đó là nói Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tiến, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí Ba-la-mật-đa chân chính.
Vì thế, Kiều Thi Ca! Các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa nên lấy vô sở đắc làm phương tiện mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý; nên dùng đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế mà giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu. Kiều Thi Ca! Vì duyên cớ ấy, Ta mới nói thế này: Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà lấy vô sở đắc làm phương tiện, hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng như lý, lại dùng đủ loại lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế, dù chỉ trong khoảnh khắc mà biện giải cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, thì khối phúc có được còn nhiều hơn người trước.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu, khiến họ đều an trụ nơi quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thánh Thanh văn, đã nhập vào dòng Thánh), thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách với lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, lại nói thế này: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng như lý, theo pháp môn này mà siêng năng tu học", thì công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì tất cả bậc Dự lưu và quả Dự lưu đều từ Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tuôn chảy ra.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy tất cả hữu tình ở bốn đại châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ), hoặc tất cả hữu tình ở tiểu thiên giới (một nghìn thế giới nhỏ), hoặc tất cả hữu tình ở trung thiên giới (một nghìn tiểu thiên giới), hoặc tất cả hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên giới) này, hoặc tất cả hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng; ý nói nhiều vô kể), hoặc tất cả hữu tình ở vô biên thế giới khắp mười phương, khiến họ đều an trụ nơi quả Dự lưu, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách với lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, lại nói thế này: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng như lý, theo pháp môn này mà siêng năng tu học", thì công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì tất cả bậc Dự lưu và quả Dự lưu đều từ Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tuôn chảy ra.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu, khiến họ đều an trụ nơi quả Nhất lai (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), Bất hoàn (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả cao nhất, dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách với lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, lại nói thế này: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng như lý, theo pháp môn này mà siêng năng tu học", thì công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì tất cả bậc Nhất lai và quả Nhất lai, cho đến bậc A-la-hán và quả A-la-hán, đều từ Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tuôn chảy ra.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy tất cả hữu tình ở bốn đại châu, hoặc tất cả hữu tình ở tiểu thiên giới, hoặc tất cả hữu tình ở trung thiên giới, hoặc tất cả hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới này, hoặc tất cả hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già, hoặc tất cả hữu tình ở vô biên thế giới khắp mười phương, khiến họ đều an trụ nơi quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách với lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, lại nói thế này: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng như lý, theo pháp môn này mà siêng năng tu học", thì công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì tất cả bậc Nhất lai và quả Nhất lai, cho đến bậc A-la-hán và quả A-la-hán, đều từ Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tuôn chảy ra.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu, khiến họ đều an trụ nơi Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo nhờ quán lẽ nhân duyên), thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách với lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, lại nói thế này: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng như lý, theo pháp môn này mà siêng năng tu học", thì công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì tất cả bậc Độc giác và Độc giác bồ-đề đều từ Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tuôn chảy ra.
Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy gác lại các loài hữu tình ở Thiệm Bộ Châu. Nếu các thiện nam, thiện nữ dạy tất cả hữu tình ở bốn đại châu, hoặc tất cả hữu tình ở tiểu thiên giới, hoặc tất cả hữu tình ở trung thiên giới, hoặc tất cả hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới này, hoặc tất cả hữu tình ở các thế giới khắp mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già, hoặc tất cả hữu tình ở vô biên thế giới khắp mười phương, khiến họ đều an trụ nơi Độc giác bồ-đề, thì ý ông nghĩ sao? Các thiện nam, thiện nữ ấy nhờ nhân duyên đó có được nhiều phúc không?" Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!" Phật nói: "Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa này mà dùng vô số cách với lời văn và ý nghĩa khéo léo, tinh tế để giảng rộng cho người khác, trình bày, diễn giảng, làm sáng tỏ, giải thích, phân tích ý nghĩa khiến họ dễ hiểu, lại nói thế này: "Lại đây, thiện nam! Ngươi nên đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng cho thật thông thuộc, suy nghĩ đúng như lý, theo pháp môn này mà siêng năng tu học", thì công đức mà các thiện nam, thiện nữ ấy có được còn nhiều hơn người trước. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì tất cả bậc Độc giác và Độc giác bồ-đề đều từ Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà tuôn chảy ra.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm ba mươi mốt.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười hai (?) (theo thứ tự có lẽ là quyển bốn trăm ba mươi hai).
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video