Thiên 530 — Hội 2 · Phẩm 41 Không dấu hiệu · phần 2

 Hội thứ hai, phẩm "Không Có Dấu Hiệu" (Vô Tiêu Xí: không có dấu hiệu hay tên gọi nào để nắm giữ), thứ bốn mươi mốt, phần hai.

 Bấy giờ, Cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tỳ-kheo trưởng lão, đức cao tuổi lớn) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không) lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, tức người đã phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) có thể khoác lên mình áo giáp công đức to lớn như thế (ví việc lập chí nguyện lớn, lấy công đức làm áo giáp để bền bỉ, không lùi bước), thì hết thảy hữu tình (chúng sinh có tình cảm, ý thức) đều nên kính lễ.

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì các hữu tình mà khoác áo giáp công đức, siêng năng tinh tấn (nỗ lực không ngừng trên đường tu), thì cũng như vì hư không mà khoác áo giáp công đức, phát tâm siêng năng tinh tấn. Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn thành thục (giúp chúng sinh tu tập đến chỗ chín muồi, đủ sức giác ngộ) và giải thoát (đưa ra khỏi mọi trói buộc khổ đau) cho hữu tình mà khoác áo giáp công đức, siêng năng tinh tấn, thì cũng như vì muốn thành thục, giải thoát cho hư không mà khoác áo giáp công đức, phát tâm siêng năng tinh tấn. Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì hết thảy pháp (mọi sự vật, hiện tượng) mà khoác áo giáp công đức, siêng năng tinh tấn, thì cũng như vì hư không mà khoác áo giáp công đức, phát tâm siêng năng tinh tấn. Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn kéo hữu tình ra khỏi nỗi khổ sinh tử (vòng luân hồi chết đi sinh lại không dứt) mà khoác áo giáp công đức, siêng năng tinh tấn, thì cũng như vì muốn nhấc hư không đặt lên chỗ cao trội mà khoác áo giáp công đức lớn, phát tâm siêng năng tinh tấn.

 Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát có được sức mạnh tinh tấn lớn lao, dũng mãnh, vì các loài hữu tình vốn như hư không mà giúp họ mau thoát khỏi sinh tử, phát tâm hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn vẹn của Phật). Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát có được thần lực không thể nghĩ bàn, không gì sánh bằng, vì biển pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp, rộng sâu như biển) của các pháp vốn như hư không mà khoác áo giáp công đức, phát tâm hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát vô cùng dũng mãnh, vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mình mong cầu vốn như hư không mà khoác áo giáp công đức, phát tâm siêng năng tinh tấn. Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì các loài hữu tình vốn như hư không, muốn giúp họ thành thục, giải thoát, được lợi ích an vui lớn, mà siêng tu khổ hạnh, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thật là hết sức hiếm có.

 Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Giả sử khắp cõi tam thiên đại thiên thế giới (một thế giới cực lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) đầy dẫy các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như; bậc đáng được cúng dường; bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), dày đặc như rừng tre, rừng gai, rừng lau sậy, rừng mía; trải qua một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) hoặc hơn một kiếp, thường vì các hữu tình mà giảng nói chánh pháp (giáo pháp chân chánh), mỗi vị độ được vô lượng vô biên hữu tình, khiến họ vào Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử), được an vui rốt ráo; vậy mà cõi hữu tình vẫn chẳng tăng chẳng giảm. Vì sao vậy? Vì các hữu tình đều không có thật, tự tánh vốn xa lìa. Bạch Thế Tôn! Giả sử khắp tất cả thế giới trong mười phương đầy dẫy các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, dày đặc như rừng tre, rừng gai, rừng lau sậy, rừng mía; trải qua một kiếp hoặc hơn một kiếp, thường vì các hữu tình mà giảng nói chánh pháp, mỗi vị độ được vô lượng vô biên hữu tình, khiến họ vào Niết-bàn, được an vui rốt ráo; vậy mà cõi hữu tình vẫn chẳng tăng chẳng giảm. Vì sao vậy? Vì các hữu tình đều không có thật, tự tánh vốn xa lìa. Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên ấy nên con nói rằng: các Bồ-tát Ma-ha-tát vì các loài hữu tình vốn như hư không, muốn giúp họ thành thục, giải thoát, được lợi ích an vui lớn, mà siêng tu khổ hạnh, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thật là hết sức hiếm có."

 Khi ấy trong hội chúng có một vị bí-sô (tức tỳ-kheo, người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) thầm nghĩ: "Ta nên kính lễ Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ) rất sâu. Trong đây tuy không có các pháp sinh diệt, nhưng vẫn có giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn (năm khối công đức của bậc giác ngộ: giới hạnh, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và cái biết thấy rõ rằng mình đã giải thoát) được thi thiết (đặt bày, gọi tên theo quy ước) mà có thể nắm được. Cũng có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán (bốn quả vị tu chứng của hàng Thanh văn: mới vào dòng thánh; còn trở lại cõi người một lần; không còn trở lại cõi dục; bậc đã dứt sạch phiền não) và Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo, không nghe ai dạy) được thi thiết mà có thể nắm được. Cũng có hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát được thi thiết mà có thể nắm được. Cũng có Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề được thi thiết mà có thể nắm được. Cũng có chúng Bồ-tát Ma-ha-tát và các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác được thi thiết mà có thể nắm được. Cũng có Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo (ba ngôi báu: Phật, giáo pháp, đoàn thể tu sĩ) được thi thiết mà có thể nắm được. Cũng có việc chư Phật chuyển bánh xe diệu pháp (giảng dạy giáo pháp; ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm) khiến các hữu tình được lợi ích an vui, được thi thiết mà có thể nắm được."

 Phật biết ý nghĩ ấy, bảo rằng: "Này bí-sô! Đúng vậy, đúng vậy, như điều ông nghĩ, Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, vi diệu khó lường; tuy chẳng phải là pháp có, mà cũng chẳng phải là không."

 Khi ấy Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba) hỏi Thiện Hiện rằng: "Thưa Đại đức (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức lớn)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên học thế nào?" Thiện Hiện đáp: "Này Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích)! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên như hư không mà siêng năng tu học."

 Khi ấy Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, biên chép, giảng giải, truyền bá rộng rãi, thì con phải bảo vệ họ như thế nào?"

 Bấy giờ Thiện Hiện bảo Đế Thích: "Này Kiều-thi-ca! Ông có thấy có pháp nào có thể bảo vệ được không?" Thiên Đế Thích thưa: "Thưa Đại đức, không. Con không thấy có pháp nào có thể bảo vệ được." Thiện Hiện nói: "Này Kiều-thi-ca! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đúng như lời Phật dạy mà an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì đó chính là được bảo vệ. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật-đa, thường không rời xa, thì nên biết rằng hết thảy người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) rình tìm sơ hở để làm hại, rốt cuộc cũng không thể được.

 Này Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì chẳng khác gì có người dốc lòng gắng sức để bảo vệ hư không. Này Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các thiện nam tử, thiện nữ nhân tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì chỉ luống công nhọc nhằn, chẳng ích lợi gì. Này Kiều-thi-ca! Ý ông thế nào? Có ai bảo vệ được trò huyễn thuật, giấc mộng, tiếng vang, hình bóng trong gương, ánh sáng và bóng râm, sóng nắng (ảo ảnh như mặt nước do hơi nóng bốc lên), việc biến hóa, và thành Tầm Hương (tức thành của thần càn-thát-bà: thành quách ảo hiện giữa không trung, ví cho điều không thật) không?" Thiên Đế Thích thưa: "Thưa Đại đức, không." Thiện Hiện nói: "Này Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các thiện nam tử, thiện nữ nhân tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như vậy, chỉ luống công nhọc nhằn, chẳng ích lợi gì.

 Này Kiều-thi-ca! Ý ông thế nào? Có ai bảo vệ được hết thảy các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác và những việc biến hóa do Phật làm ra không?" Thiên Đế Thích thưa: "Thưa Đại đức, không." Thiện Hiện nói: "Này Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các thiện nam tử, thiện nữ nhân tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như vậy, chỉ luống công nhọc nhằn, chẳng ích lợi gì. Này Kiều-thi-ca! Ý ông thế nào? Có ai bảo vệ được pháp giới, pháp tánh, chân như, thật tế, cõi không thể nghĩ bàn, cõi hư không (các tên gọi khác nhau của thực tại chân thật: cõi gồm mọi pháp, bản tánh của pháp, cái như thật không đổi, biên tế chân thật, cảnh giới vượt ngoài suy nghĩ, và cõi trống không vô ngại) không?" Thiên Đế Thích thưa: "Thưa Đại đức, không." Thiện Hiện nói: "Này Kiều-thi-ca! Muốn bảo vệ các thiện nam tử, thiện nữ nhân tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như vậy, chỉ luống công nhọc nhằn, chẳng ích lợi gì."

 Khi ấy Thiên Đế Thích hỏi Thiện Hiện: "Thưa Đại đức! Vì sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy biết các pháp như huyễn, như mộng, như tiếng vang, như hình bóng, như ánh sáng và bóng râm, như sóng nắng, như việc biến hóa, như thành Tầm Hương, mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không chấp rằng đây là huyễn, đây là mộng, đây là tiếng vang, đây là hình bóng, đây là ánh sáng và bóng râm, đây là sóng nắng, đây là việc biến hóa, đây là thành Tầm Hương; cũng không chấp rằng do huyễn cho đến do thành Tầm Hương; cũng không chấp rằng thuộc về huyễn cho đến thuộc về thành Tầm Hương; cũng không chấp rằng nương vào huyễn cho đến nương vào thành Tầm Hương?"

 Thiện Hiện đáp: "Này Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không chấp đây là sắc, đây là thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người: thân thể vật chất, cảm giác, tri giác, các hoạt động tạo tác của tâm, và nhận thức); cũng không chấp do sắc, do thọ, tưởng, hành, thức; cũng không chấp thuộc về sắc, thuộc về thọ, tưởng, hành, thức; cũng không chấp nương vào sắc, nương vào thọ, tưởng, hành, thức; cứ như vậy cho đến không chấp đây là nhất thiết trí, đây là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí (ba loại trí: trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều không; trí biết mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh, là trí của Bồ-tát; và trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng của mọi pháp, là trí của Phật); cũng không chấp do nhất thiết trí, do đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng không chấp thuộc về nhất thiết trí, thuộc về đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng không chấp nương vào nhất thiết trí, nương vào đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy biết các pháp như huyễn cho đến như thành Tầm Hương, mà vẫn có thể không chấp đây là huyễn cho đến đây là thành Tầm Hương; cũng không chấp do huyễn cho đến do thành Tầm Hương; cũng không chấp thuộc về huyễn cho đến thuộc về thành Tầm Hương; cũng không chấp nương vào huyễn cho đến nương vào thành Tầm Hương."

 Bấy giờ, nhờ sức oai thần của Như Lai, trong cõi tam thiên đại thiên thế giới này, tất cả chư thiên từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng (cõi trời thấp nhất trong cõi dục, do bốn vị Thiên vương cai quản) cho đến cõi trời Tịnh Cư (các cõi trời cao nhất trong cõi sắc, nơi các bậc thánh quả Bất hoàn ở), mỗi vị đều đem hoa trời và bột hương chiên-đàn, trầm hương từ xa rải lên Phật, rồi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân Phật, lui đứng một bên. Khi ấy, nhờ thần lực của Phật, chư thiên từ xa trông thấy nghìn cõi Phật ở phương Đông, mỗi cõi đều có đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác đang giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; nghĩa lý, phẩm mục, tên gọi đều giống như ở đây; vị bí-sô đứng đầu thỉnh giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa đều tên là Thiện Hiện; vị đứng đầu chúng trời nêu câu hỏi vặn về Bát-nhã ba-la-mật-đa đều tên là Đế Thích. Phương Nam, phương Tây, phương Bắc, bốn phương phụ (Đông Nam, Tây Nam, Tây Bắc, Đông Bắc), phương trên và phương dưới cũng đều như vậy.

 Bấy giờ Phật bảo Cụ thọ Thiện Hiện: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật sẽ ra đời trong tương lai) chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, cũng sẽ giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa tại chỗ này. Các đức Phật sẽ ra đời trong Hiền kiếp này (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) cũng sẽ giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa tại chỗ này."

 Khi ấy Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, sẽ dùng pháp gì, với những hành tướng (dáng vẻ, đặc điểm) nào để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị đắc Vô thượng Chánh đẳng giác, sẽ dùng 'sắc chẳng phải thường, chẳng phải vô thường' (thường: còn mãi không đổi; vô thường: luôn biến đổi, không bền) để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải thường, chẳng phải vô thường' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như vậy cho đến sẽ dùng 'nhất thiết trí chẳng phải thường, chẳng phải vô thường' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải thường, chẳng phải vô thường' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Sẽ dùng 'sắc chẳng phải vui, chẳng phải khổ' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải vui, chẳng phải khổ' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như vậy cho đến sẽ dùng 'nhất thiết trí chẳng phải vui, chẳng phải khổ' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải vui, chẳng phải khổ' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Sẽ dùng 'sắc chẳng phải ngã, chẳng phải vô ngã' (ngã: có một cái tôi thật, chủ thể thường còn; vô ngã: không có cái tôi thật ấy) để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải ngã, chẳng phải vô ngã' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như vậy cho đến sẽ dùng 'nhất thiết trí chẳng phải ngã, chẳng phải vô ngã' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải ngã, chẳng phải vô ngã' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Sẽ dùng 'sắc chẳng phải tịnh, chẳng phải bất tịnh' (tịnh: trong sạch; bất tịnh: nhơ nhớp) để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải tịnh, chẳng phải bất tịnh' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như vậy cho đến sẽ dùng 'nhất thiết trí chẳng phải tịnh, chẳng phải bất tịnh' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải tịnh, chẳng phải bất tịnh' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Sẽ dùng 'sắc chẳng phải trói buộc, chẳng phải giải thoát' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải trói buộc, chẳng phải giải thoát' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như vậy cho đến sẽ dùng 'nhất thiết trí chẳng phải trói buộc, chẳng phải giải thoát' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải trói buộc, chẳng phải giải thoát' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Sẽ dùng 'sắc chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như vậy cho đến sẽ dùng 'nhất thiết trí chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa; sẽ dùng 'đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại' để giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị đắc Vô thượng Chánh đẳng giác, sẽ chứng pháp gì, sẽ nói pháp gì?" Phật bảo Thiện Hiện: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị đắc Vô thượng Chánh đẳng giác, sẽ chứng sắc thanh tịnh rốt ráo, nói sắc thanh tịnh rốt ráo; chứng thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh rốt ráo, nói thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh rốt ráo; cứ như vậy cho đến chứng nhất thiết trí thanh tịnh rốt ráo, nói nhất thiết trí thanh tịnh rốt ráo; chứng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thanh tịnh rốt ráo, nói đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thanh tịnh rốt ráo."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế do đâu mà thanh tịnh?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; cứ như vậy cho đến vì nhất thiết trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Thế nào là vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh, vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; cứ như vậy cho đến thế nào là vì nhất thiết trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh, vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Sắc vì không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên thanh tịnh; vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Thọ, tưởng, hành, thức vì không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên thanh tịnh; vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Cứ như vậy cho đến nhất thiết trí vì không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên thanh tịnh; vì nhất thiết trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vì không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên thanh tịnh; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hư không thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh." — "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì hư không thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?" — "Thiện Hiện! Hư không vì không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên thanh tịnh; vì hư không thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì sắc không bị nhiễm ô (vấy bẩn) nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; vì thọ, tưởng, hành, thức không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; cứ như vậy cho đến vì nhất thiết trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì sắc không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh, vì thọ, tưởng, hành, thức không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh; cứ như vậy cho đến thế nào là vì nhất thiết trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh, vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Sắc vì không thể chấp lấy nên không bị nhiễm ô; vì sắc không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Thọ, tưởng, hành, thức vì không thể chấp lấy nên không bị nhiễm ô; vì thọ, tưởng, hành, thức không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Cứ như vậy cho đến nhất thiết trí vì không thể chấp lấy nên không bị nhiễm ô; vì nhất thiết trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vì không thể chấp lấy nên không bị nhiễm ô; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hư không không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh." — "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì hư không không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?" — "Thiện Hiện! Hư không vì không thể chấp lấy nên không bị nhiễm ô; vì hư không không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hư không chỉ là giả gọi nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh." — "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì hư không chỉ là giả gọi nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?" — "Thiện Hiện! Ví như nương nơi hư không mà tiếng nói và tiếng vang (?) hiện ra, chỉ là giả gọi; vì chỉ là giả gọi nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hư không không thể nói nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh." — "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì hư không không thể nói nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?" — "Thiện Hiện! Hư không vì không có gì để nói nên không thể nói; do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hư không không thể nắm bắt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh." — "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì hư không không thể nắm bắt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?" — "Thiện Hiện! Hư không vì không có gì để nắm bắt nên không thể nắm bắt; do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hết thảy pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh." — "Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì hết thảy pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?" — "Thiện Hiện! Vì hết thảy pháp thanh tịnh rốt ráo nên không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh."

 Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, biên chép, giảng giải, truyền bá rộng rãi, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy mắt, tai, mũi, lưỡi đều không bệnh tật, thân thể tay chân không khuyết tật, không đến nỗi già yếu suy kiệt, cũng không chết oan uổng; thường được vô lượng trăm nghìn vị thiên thần cung kính vây quanh, theo sát hộ vệ. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, vào ngày mồng tám, ngày mười bốn và ngày mười lăm của mỗi nửa tháng trăng tối và nửa tháng trăng sáng, đọc tụng, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, thì khi ấy chư thiên từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng cho đến cõi trời Tịnh Cư đều đến tụ họp nơi vị pháp sư (người giảng giải, truyền bá giáo pháp) ấy để lắng nghe, thọ nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, do ở giữa vô lượng đại hội chúng mà đọc tụng, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, liền được công đức thù thắng (vượt trội) vô lượng, vô số, vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể đo lường."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, tinh tấn tu học, suy nghĩ đúng lẽ, biên chép, giảng giải, truyền bá rộng rãi, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy mắt, tai, mũi, lưỡi đều không bệnh tật, thân thể tay chân không khuyết tật, không đến nỗi già yếu suy kiệt, cũng không chết oan uổng; thường được vô lượng trăm nghìn vị thiên thần cung kính vây quanh, theo sát hộ vệ. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, vào sáu ngày trai (sáu ngày trong tháng giữ giới thanh tịnh: mồng 8, 14, 15, 23, 29 và 30) mà đọc tụng, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, thì khi ấy chư thiên từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng cho đến cõi trời Tịnh Cư đều đến tụ họp nơi vị pháp sư ấy để lắng nghe, thọ nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, do ở giữa vô lượng đại hội chúng mà đọc tụng, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, liền được công đức thù thắng vô lượng, vô số, vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể đo lường.

 Vì sao vậy? Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là kho báu lớn. Nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa là kho báu lớn ấy mà vô lượng, vô số, vô biên hữu tình được thoát khỏi địa ngục, loài bàng sinh (súc sinh, loài vật) và cõi quỷ đói; lại khiến vô lượng, vô số, vô biên trời, rồng, dược-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh nhẹn), người và phi nhân thoát khỏi mọi thứ khổ nạn nghèo cùng. Nó có thể ban cho vô lượng, vô số, vô biên loài hữu tình sự giàu sang an vui của dòng lớn sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ), dòng lớn bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), dòng lớn trưởng giả (người giàu có, có danh vọng), dòng lớn cư sĩ (người tại gia giàu có, có địa vị). Nó có thể ban cho vô lượng, vô số, vô biên loài hữu tình sự giàu sang an vui của các cõi trời từ Tứ Đại Vương Chúng cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi trời cao nhất trong cõi vô sắc, nơi tâm thức vi tế đến mức không thể gọi là có tưởng hay không có tưởng). Nó có thể ban cho vô lượng, vô số, vô biên loài hữu tình sự an vui tự tại của quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác Bồ-đề và Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Vì sao vậy? Thiện Hiện! Trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế có giảng rộng và chỉ bày: mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến); bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền định của cõi sắc); bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả); bốn định vô sắc (bốn bậc thiền định của cõi vô sắc); bốn niệm trụ (bốn phép quán để giữ chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến tám chi thánh đạo (tám con đường chân chánh: thấy, nghĩ, nói, làm, nuôi sống, tinh tấn, nhớ nghĩ, thiền định đều chân chánh); bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu hạnh hoàn hảo đưa sang bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); nội không cho đến vô tánh tự tánh không (mười tám loại "không", tức các phương diện quán xét thấy mọi pháp đều không có thực thể, từ cái không của các giác quan bên trong cho đến cái không của cả tự tánh lẫn vô tánh); mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có); nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Đó là vô lượng châu báu công đức như vậy.

 Vô lượng, vô số, vô biên hữu tình tu học trong ấy mà được sinh vào dòng lớn sát-đế-lợi, dòng lớn bà-la-môn, dòng lớn trưởng giả, dòng lớn cư sĩ. Vô lượng, vô số, vô biên hữu tình tu học trong ấy mà được sinh lên các cõi trời từ Tứ Đại Vương Chúng cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vô lượng, vô số, vô biên hữu tình tu học trong ấy mà đắc quả Dự lưu, quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán. Vô lượng, vô số, vô biên hữu tình tu học trong ấy mà đắc Độc giác Bồ-đề. Vô lượng, vô số, vô biên hữu tình tu học trong ấy mà được vào chánh tánh ly sinh của Bồ-tát (địa vị chắc chắn trên đường thành Phật, lìa hẳn tánh phàm phu), chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Thiện Hiện! Do nhân duyên ấy, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế gọi là kho báu lớn, vì mọi châu báu công đức thế gian và xuất thế gian (thuộc đời thường và vượt ra ngoài đời thường) đều nương nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế mà xuất hiện.

 Thiện Hiện! Trong kho báu lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, không nói có một chút pháp nào có sinh, có diệt, có nhiễm, có tịnh, có lấy, có bỏ. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì không có một chút pháp nào có thể sinh, có thể diệt, có thể nhiễm, có thể tịnh, có thể lấy bỏ. Thiện Hiện! Trong kho báu lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, không nói có pháp nào là thiện hay chẳng phải thiện, là hữu ký hay vô ký (có thể xác định là thiện hay ác, hoặc không thể xác định là thiện hay ác), là thế gian hay xuất thế gian, là hữu lậu hay vô lậu (còn phiền não rỉ chảy ra hay không còn phiền não), là hữu vi hay vô vi (do nhân duyên tạo tác mà có hay không do tạo tác). Thiện Hiện! Do nhân duyên ấy, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế gọi là kho báu pháp lớn không chỗ đắc (không có gì để nắm giữ).

 Thiện Hiện! Trong kho báu lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, không nói có một chút pháp nào có thể làm nhiễm ô. Vì sao vậy? Vì không có một chút pháp nào có thể bị nhiễm ô; cũng không có một chút pháp nào có thể làm nhiễm ô kho báu pháp lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế. Vì sao vậy? Vì pháp có thể làm nhiễm ô không thể nắm bắt được. Thiện Hiện! Do nhân duyên ấy, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế gọi là kho báu pháp lớn không nhiễm ô.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà không có ý tưởng như thế, sự phân biệt như thế, sự cho là có được như thế, sự hý luận (suy nghĩ, bàn luận phân biệt vô ích, xa rời sự thật) như thế, rằng: "Ta có thể tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu", thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể tu hành đúng như thật Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu; cũng có thể gần gũi, lễ bái, phụng sự chư Phật; từ cõi Phật này đến cõi Phật khác cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Phật Thế Tôn; đi khắp các cõi Phật, khéo ghi nhận tướng trạng của các cõi ấy; trang nghiêm, làm thanh tịnh cõi Phật, thành thục hữu tình; tu các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với hết thảy pháp, chẳng phải có tự tại, chẳng phải không tự tại; không lấy, không bỏ, không sinh, không diệt, không nhơ, không sạch, không tăng, không giảm. Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại; không hướng đến cõi dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn), không bỏ cõi dục, không trụ cõi dục; không hướng đến cõi sắc (cõi trời đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế), không bỏ cõi sắc, không trụ cõi sắc; không hướng đến cõi vô sắc (cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình), không bỏ cõi vô sắc, không trụ cõi vô sắc.

 Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, không trao cho cũng không bỏ đi; đối với nội không cho đến vô tánh tự tánh không, cũng không trao cho, không bỏ đi; đối với bốn niệm trụ cho đến tám chi thánh đạo, cũng không trao cho, không bỏ đi; đối với mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, cũng không trao cho, không bỏ đi; đối với quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề, cũng không trao cho, không bỏ đi; đối với chánh tánh ly sinh của các Bồ-tát cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, cũng không trao cho, không bỏ đi; đối với nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng không trao cho, không bỏ đi.

 Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với pháp của dị sinh (phàm phu), không trao cho, không bỏ đi; đối với pháp của bậc Dự lưu cho đến pháp của bậc A-la-hán, không trao cho, không bỏ đi; đối với pháp Độc giác, không trao cho, không bỏ đi; đối với pháp Bồ-tát, không trao cho, không bỏ đi; đối với pháp của chư Phật, không trao cho, không bỏ đi. Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, không trao cho pháp Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng giải thoát), không bỏ pháp dị sinh; không trao cho pháp Độc giác, không bỏ pháp Thanh văn; không trao cho pháp của chư Phật, không bỏ pháp Độc giác; không trao cho pháp vô vi, không bỏ pháp hữu vi. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Dù Như Lai ra đời hay không ra đời, các pháp như thế vẫn thường không đổi khác, vì pháp tánh, pháp giới, pháp định (tính nhất định không đổi của pháp), pháp trụ (sự an trụ của pháp) không hề sai lệch.

 Bấy giờ vô lượng trăm nghìn vị thiên tử đứng giữa hư không, vui mừng hớn hở, đem các thứ hoa của cõi trời: hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đặc-ma (sen đỏ), hoa câu-mâu-đà (một loài sen súng), hoa bôn-đồ-lợi (sen trắng), hoa vi diệu âm, cùng các thứ bột hương, rải lên Phật, rồi cùng nhau chúc mừng, đồng thanh nói: "Hôm nay chúng ta ở châu Thiệm-bộ (châu lục nơi loài người ở) được thấy Phật chuyển bánh xe diệu pháp lần thứ hai." Trong số ấy có vô lượng trăm nghìn thiên tử nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đồng thời chứng được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt).

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Thiện Hiện: "Bánh xe pháp như thế chẳng phải chuyển lần thứ nhất, cũng chẳng phải lần thứ hai. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế xuất hiện ở đời chẳng phải để làm cho hết thảy pháp chuyển đi, cũng chẳng phải để làm cho chúng quay về, mà chỉ vì vô tánh tự tánh không (cái không có tự tánh và cả tự tánh đều là không)."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Vì những pháp nào là vô tánh tự tánh không mà Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế xuất hiện ở đời chẳng phải để làm cho hết thảy pháp chuyển đi, cũng chẳng phải để làm cho chúng quay về?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa thì tánh của Bát-nhã ba-la-mật-đa là không, cho đến bố thí ba-la-mật-đa thì tánh của bố thí ba-la-mật-đa là không; vì nội không thì tánh của nội không là không, cho đến vô tánh tự tánh không thì tánh của vô tánh tự tánh không là không; vì bốn niệm trụ thì tánh của bốn niệm trụ là không, cho đến tám chi thánh đạo thì tánh của tám chi thánh đạo là không; vì mười lực của Như Lai thì tánh của mười lực của Như Lai là không, cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật thì tánh của mười tám pháp bất cộng của Phật là không; nhất thiết trí thì tánh của nhất thiết trí là không; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không; tánh dị sinh thì tánh của tánh dị sinh là không; quả Dự lưu thì tánh của quả Dự lưu là không, cho đến quả A-la-hán thì tánh của quả A-la-hán là không; Độc giác Bồ-đề thì tánh của Độc giác Bồ-đề là không; hết thảy hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát thì tánh của hết thảy hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là không; Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật thì tánh của Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là không. Thiện Hiện! Vì các pháp như thế là vô tánh tự tánh không, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế xuất hiện ở đời chẳng phải để làm cho hết thảy pháp chuyển đi, cũng chẳng phải để làm cho chúng quay về."

 Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Đối với các Bồ-tát Ma-ha-tát, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là ba-la-mật-đa lớn, vì thấu suốt hết thảy pháp đều có tự tánh là không. Tuy thấu suốt hết thảy pháp tự tánh đều không, nhưng các Bồ-tát Ma-ha-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, chuyển bánh xe diệu pháp, độ vô lượng chúng sinh. Tuy chứng Bồ-đề mà không có gì được chứng, vì pháp chứng và pháp không chứng đều không thể nắm bắt. Tuy chuyển bánh xe pháp mà không có gì được chuyển, vì pháp chuyển và pháp quay về đều không thể nắm bắt. Tuy độ hữu tình mà không có ai được độ, vì pháp thấy và pháp không thấy đều không thể nắm bắt.

 Bạch Thế Tôn! Trong đại Bát-nhã ba-la-mật-đa này, việc chuyển bánh xe pháp hoàn toàn không thể nắm bắt, vì hết thảy pháp vĩnh viễn không sinh, người chuyển và cái được chuyển đều không thể nắm bắt. Vì sao vậy? Vì trong pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp đều trống không, không có tướng trạng để bám víu, nên không còn gì để mong cầu) thì không thể có pháp làm cho chuyển và pháp làm cho quay về, vì những pháp có tánh chuyển và quay về đều không thể nắm bắt.

 Bạch Thế Tôn! Đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này, nếu có thể giảng nói, chỉ bày, phân tích, làm sáng tỏ như vậy, khiến người dễ hiểu dễ vào, thì gọi là khéo giảng nói thanh tịnh Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong đây hoàn toàn không có người nói, người nhận, pháp được nói và pháp được nhận. Đã không có người nói, người nhận và pháp, thì những người có thể chứng cũng không thể nắm bắt. Vì không có người chứng nên cũng không có ai có thể đắc Niết-bàn. Trong pháp khéo nói của Bát-nhã ba-la-mật-đa này cũng không có ruộng phước (chỗ gieo phước, ví người đáng được bố thí cúng dường như mảnh ruộng gieo hạt ắt có thu hoạch), vì người thí, người nhận và vật thí đều có tánh là không. Vì không có ruộng phước nên phước cũng có tánh là không. Dấu hiệu, tên gọi, lời nói đều không thể nắm bắt. Vì thế gọi là ba-la-mật-đa lớn."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video