Thiên 533 — Hội 2 · Phẩm 43 Phương Đông Bắc · phần 2

 Phần thứ hai — Phẩm Phương Đông Bắc, thứ bốn mươi ba, đoạn hai.

 Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tu sĩ cao tuổi đạo, nghĩa là "bậc đầy đủ tuổi thọ") Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người tu sang bờ giác ngộ; "bát-nhã" là trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự vật, "ba-la-mật-đa" là hạnh tu hoàn hảo, đến được bờ bên kia) như thế, nghĩa lý sâu xa vô cùng, ai có thể tin hiểu được?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người tu theo đạo Đại thừa, phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) từ lâu đã tu hành bố thí (cho đi của cải, giáo pháp, sự che chở), tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng mà tâm vẫn yên), tinh tiến (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm mà quán xét) và bát-nhã ba-la-mật-đa — gọi chung là sáu ba-la-mật-đa —, từ lâu đã gieo trồng căn lành (những việc thiện làm gốc rễ để sinh ra quả tốt), đã cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự) nhiều đức Phật, đã gần gũi phụng sự nhiều bạn lành (người dẫn dắt mình tu theo chánh pháp), thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy có thể tin hiểu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì nên biết đó là vị Bồ-tát ma-ha-tát từ lâu đã tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, từ lâu đã gieo trồng căn lành, đã cúng dường nhiều đức Phật, đã phụng sự nhiều bạn lành?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu vị Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với sắc (mọi thứ thuộc vật chất, kể cả thân thể) không khởi phân biệt (tâm suy tính chia chẻ, bám vào hình tướng mà cho là thật), cũng không có phân biệt nào khác; đối với thọ (cảm nhận khổ, vui, hay không khổ không vui), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, toan tính), thức (sự nhận biết phân biệt) — sắc, thọ, tưởng, hành, thức là năm nhóm hợp thành con người, gọi là năm uẩn — không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng (hình tướng, đặc điểm để nhận ra) của sắc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của thọ, tưởng, hành, thức không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính (bản chất riêng tự có) của sắc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của thọ, tưởng, hành, thức không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với nhãn xứ (con mắt, xét như một trong mười hai "xứ" — sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng, là nơi nhận thức nảy sinh) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với nhĩ xứ, tị xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhãn xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhãn xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với sắc xứ (cảnh sắc, hình dáng màu sắc do mắt thấy) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, cảm giác va chạm, và các đối tượng của ý) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của sắc xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của sắc xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với nhãn giới (con mắt, xét như một trong mười tám "giới" — sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức; "giới" là yếu tố có phạm vi riêng) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với nhĩ, tị, thiệt, thân, ý giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhãn giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhãn giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với sắc giới (ở đây là cảnh sắc, xét như một yếu tố trong mười tám giới; khác với cõi Sắc giới nói ở dưới) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của sắc giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của sắc giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với nhãn thức giới (cái biết sinh ra do mắt thấy) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với nhĩ, tị, thiệt, thân, ý thức giới (cái biết do tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhãn thức giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý thức giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhãn thức giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý thức giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh sắc và cái biết của mắt) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhãn xúc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhãn xúc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (những cảm nhận khổ, vui… nảy sinh nhờ sự tiếp xúc của mắt; "duyên" là điều kiện giúp cho sự vật phát sinh) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với các thọ do nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của các thọ do nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của các thọ do nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với Dục giới (cõi Dục: cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục tình, gồm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, loài người và sáu tầng trời thấp) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với Sắc giới (cõi Sắc: các tầng trời của người được thiền định, đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) và Vô sắc giới (cõi Vô sắc: cõi chỉ còn tâm thức trong định, không còn thân hình) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của Dục giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của Sắc giới, Vô sắc giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của Dục giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của Sắc giới, Vô sắc giới không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với bố thí ba-la-mật-đa không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với bát-nhã ba-la-mật-đa không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của bố thí ba-la-mật-đa không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tướng của bát-nhã ba-la-mật-đa không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của bố thí ba-la-mật-đa không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tự tính của bát-nhã ba-la-mật-đa không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với nội không (thấy sáu giác quan bên trong là "không", tức không có tự tính cố định; đây là loại đầu trong mười tám loại "không") không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với vô tính tự tính không (cái "không" vượt cả "không có tự tính" lẫn "có tự tính"; loại cuối trong mười tám loại "không") không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nội không không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tướng của vô tính tự tính không không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nội không không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tự tính của vô tính tự tính không không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với tứ niệm trụ (bốn phép đặt tâm quán sát: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với bát thánh đạo chi (tám nhánh đường chánh của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của tứ niệm trụ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tướng của bát thánh đạo chi không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của tứ niệm trụ không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tự tính của bát thánh đạo chi không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Cứ như thế, cho đến đối với Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ, điều gì không, biết rõ nghiệp báo…) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của Phật thập lực không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tướng của thập bát Phật bất cộng pháp không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của Phật thập lực không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác, cho đến đối với tự tính của thập bát Phật bất cộng pháp không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Đối với nhất thiết trí (trí biết cái tướng chung của mọi pháp, tức mọi pháp đều không) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi pháp cả tướng chung lẫn tướng riêng, chỉ Phật mới có) không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của nhất thiết trí không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tướng của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của nhất thiết trí không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác; đối với tự tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không khởi phân biệt, cũng không có phân biệt nào khác.

 Vì sao vậy? Thiện Hiện, vì sắc là bất khả tư nghị (không thể nghĩ bàn, vượt ngoài sự suy lường của lời nói và ý nghĩ), thọ, tưởng, hành, thức là bất khả tư nghị; cứ như thế cho đến nhất thiết trí là bất khả tư nghị, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là bất khả tư nghị. Thiện Hiện, đến mức ấy thì nên biết đó là vị Bồ-tát ma-ha-tát từ lâu đã tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa, từ lâu đã gieo trồng căn lành, đã cúng dường nhiều đức Phật, đã phụng sự nhiều bạn lành."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật cực kỳ sâu xa." Phật nói: "Đúng vậy, Thiện Hiện. Vì sắc sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì thọ, tưởng, hành, thức sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì nhãn xứ sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xứ sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì sắc xứ sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì nhãn giới sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý giới sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì sắc giới sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì nhãn thức giới sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý thức giới sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì nhãn xúc sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì các thọ do nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự ba-la-mật-đa sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì nội không sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa, cho đến vì vô tính tự tính không sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì tứ niệm trụ sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa, cho đến vì bát thánh đạo chi sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Cứ như thế cho đến vì Phật thập lực sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa, cho đến vì thập bát Phật bất cộng pháp sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa. Vì nhất thiết trí sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ sâu xa."

 Bấy giờ tôn giả Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là một kho báu lớn." Phật nói: "Đúng vậy, vì có thể ban cho hữu tình (chúng sinh có tâm thức, tình cảm) những báu vật công đức. Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là kho châu báu lớn, vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là thập thiện nghiệp đạo (mười đường nghiệp lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến), tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền của cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không lường: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui người, buông xả bình đẳng), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô sắc) và ngũ thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại).

 Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán vô tán không, bản tính không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không (mười tám cách quán thấy mọi thứ đều không có tự tính cố định: giác quan bên trong là không, cảnh bên ngoài là không, cả trong lẫn ngoài là không, chính cái "không" cũng không, mười phương rộng lớn là không, chân lý tối thượng cũng không, các pháp do nhân duyên tạo thành là không, các pháp không do nhân duyên tạo thành là không, rốt ráo là không, không có đầu cuối nên không, các pháp tan hay không tan đều không, bản tính vốn không, tướng riêng và tướng chung đều không, tất cả pháp đều không, không thể nắm bắt nên không, không có tự tính nên không, tự tính vốn không, và cái không vượt cả có lẫn không tự tính).

 Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa có sinh ra, làm điều thiện đã có thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét), ngũ căn (năm căn lành: tin, siêng, nhớ nghĩ, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: nhớ nghĩ, chọn lựa pháp, siêng năng, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) và bát thánh đạo chi.

 Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp là không, không bám vào hình tướng, không mong cầu tạo tác). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là bát giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi sự trói buộc của sắc và tâm), bát thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt hơn cảnh mình quán), cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định nhập lần lượt không gián đoạn) và thập biến xứ (mười phép quán một màu sắc hay một yếu tố trùm khắp mọi nơi). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là chân như (thật tướng như vậy, không đổi khác, của mọi pháp), pháp giới (bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp), thật tế (chỗ tột cùng của sự chân thật) và bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là bốn thánh đế (bốn chân lý của bậc thánh): khổ (đời là khổ), tập (nguyên nhân của khổ), diệt (sự dứt hết khổ) và đạo (con đường dứt khổ).

 Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là Bồ-tát thập địa (mười cấp bậc tu chứng của Bồ-tát), đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không quên mất) và tam-ma-địa môn (các pháp môn định, giữ tâm chuyên chú một chỗ). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: năm thần thông nói trên cộng với năng lực dứt sạch phiền não). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) thập lực, tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn trí biện giải không vướng mắc: về giáo pháp, về nghĩa lý, về ngôn ngữ, về tài biện thuyết), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo, buông xả — ở mức rộng lớn của Phật) và thập bát Phật bất cộng pháp. Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót) và hằng trụ xả tính (tính luôn an trụ trong sự bình thản buông xả). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, mới vào dòng thánh), quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi Dục một lần nữa), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, người tự tu tự ngộ không cần nghe Phật dạy). Vì có thể ban cho hữu tình các châu báu lớn là mọi hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát, Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp của chư Phật) của chư Phật, và việc chuyển chánh pháp luân (quay bánh xe chánh pháp, tức là thuyết pháp giáo hóa chúng sinh)."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là khối thanh tịnh (nơi tụ hội của sự trong sạch)." Phật nói: "Đúng vậy, Thiện Hiện. Vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì nhãn xứ thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xứ thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì sắc xứ thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì nhãn giới thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý giới thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì sắc giới thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì nhãn thức giới thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý thức giới thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì nhãn xúc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì các thọ do nhĩ, tị, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh.

 Vì bố thí ba-la-mật-đa thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự ba-la-mật-đa thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì nội không thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh, cho đến vì vô tính tự tính không thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì tứ niệm trụ thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh, cho đến vì bát thánh đạo chi thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Cứ như thế cho đến vì Như Lai thập lực thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh, cho đến vì thập bát Phật bất cộng pháp thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh. Vì nhất thiết trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa là khối thanh tịnh."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thật lạ lùng thay, bạch Thế Tôn! Thật hiếm có thay, bạch Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến nơi giác ngộ)! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, vì cực kỳ sâu xa nên có nhiều chướng nạn (những trở ngại, tai nạn ngăn cản việc tu học), vậy mà nay được giảng nói rộng rãi lại không có chướng nạn nào phát sinh."

 Phật nói: "Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có nhiều chướng nạn; nhờ thần lực của Phật nên nay tuy giảng nói rộng rãi mà chướng nạn không phát sinh. Vì vậy, các thiện nam tử, thiện nữ nhân (những người nam, người nữ có lòng lành) theo Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh), vì yêu mến chánh pháp, đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, nếu muốn chép viết thì nên mau chép viết; nếu muốn đọc tụng thì nên mau đọc tụng; nếu muốn thọ trì (nhận lấy và gìn giữ không quên) thì nên mau thọ trì; nếu muốn tu tập thì nên mau tu tập; nếu muốn suy ngẫm thì nên mau suy ngẫm; nếu muốn giảng nói thì nên mau giảng nói. Vì sao vậy? Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có nhiều chướng nạn; đừng để cho người chép viết, đọc tụng, thọ trì, tu tập, suy ngẫm, giảng nói cho người khác gặp chướng nạn nổi lên mà việc làm không được trọn vẹn.

 Thiện Hiện, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, nếu muốn trong một tháng, hoặc hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy tháng, cho đến một năm, chép viết trọn vẹn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì nên siêng năng tinh tấn, chuyên tâm chép viết, trải qua khoảng thời gian ấy cho được trọn vẹn. Thiện Hiện, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, nếu muốn trong một tháng, hoặc hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy tháng, cho đến một năm, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói cho người khác kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế cho được trọn vẹn, thì nên siêng năng tinh tấn, chuyên tâm thọ trì cho đến giảng nói, trải qua khoảng thời gian ấy cho được trọn vẹn. Vì sao vậy? Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là châu báu vô giá nên có nhiều chướng nạn."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thật lạ lùng thay, bạch Thế Tôn! Thật hiếm có thay, bạch Thiện Thệ! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là châu báu vô giá, có nhiều chướng nạn, vậy mà có người chép viết, đọc tụng, thọ trì, suy ngẫm, tu tập, giảng nói cho người khác, và ác ma (loài ma xấu ác chuyên phá hoại người tu đạo) đối với họ không gây chướng nạn để khiến họ không chép viết cho đến không diễn nói được."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ác ma đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, tuy muốn gây chướng nạn để khiến người ta không chép viết, đọc tụng, thọ trì, suy ngẫm, tu tập, diễn nói cho người khác, nhưng chúng không có sức, không thể gây chướng nạn khiến cho các việc chép viết, đọc tụng, thọ trì… của vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không được trọn vẹn."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử (một trong mười đại đệ tử của Phật, được xem là trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, do thần lực của ai mà ác ma kia không thể gây chướng nạn cho các vị Bồ-tát ma-ha-tát chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế?"

 Phật bảo Xá-lợi Tử: "Chính thần lực của Phật khiến ác ma kia không thể gây chướng nạn cho các vị Bồ-tát ma-ha-tát chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Lại nữa, Xá-lợi Tử, đó cũng là thần lực của chư Phật ở khắp các thế giới trong mười phương, khiến ác ma kia không thể gây chướng nạn cho các vị Bồ-tát ma-ha-tát chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Lại nữa, Xá-lợi Tử, vì tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc xứng đáng nhận sự cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chánh, trọn khắp) đều cùng hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ gìn giữ) các vị Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên ác ma kia không thể gây chướng nạn cho các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng đến thành Phật) để khiến họ không chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng cho người khác kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Vì sao vậy? Xá-lợi Tử, vì tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều cùng hộ niệm những việc lành do các chúng Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa làm ra, nên ác ma kia không thể gây chướng nạn.

 Xá-lợi Tử, nếu vị Bồ-tát ma-ha-tát có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng, thì theo lẽ tự nhiên sẽ được vô lượng, vô số, vô biên đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới mười phương — những vị đang an ổn trụ thế, hiện đang thuyết pháp — hộ niệm. Nếu đã được chư Phật hộ niệm thì theo lẽ tự nhiên ác ma không thể gây chướng nạn.

 Xá-lợi Tử, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng, thì nên nghĩ thế này: 'Nay ta chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng nói rộng cho người khác kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, đều là nhờ thần lực hộ niệm của vô lượng, vô số, vô biên đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở mười phương đang an ổn trụ thế, hiện đang thuyết pháp, khiến cho việc lành ta làm như thế không bị ác ma gây chướng nạn.'"

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thì tất cả đều là nhờ thần lực hộ niệm của chư Phật Thế Tôn ở các thế giới mười phương, khiến cho việc lành thù thắng (đặc biệt cao quý) mà họ làm, tất cả ác ma đều không thể gây chướng nạn."

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thì nên biết tất cả đều là nhờ thần lực hộ niệm của tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thì vô lượng, vô số, vô biên đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở các thế giới mười phương đang an ổn trụ thế, hiện đang thuyết pháp, đều cùng biết rõ các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đang chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; do nhân duyên ấy mà vui mừng hộ niệm. Bạch Thế Tôn, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy luôn được tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới mười phương đang an ổn trụ thế, hiện đang thuyết pháp, dùng phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) nhìn thấy; do nhân duyên ấy mà các Ngài thương xót hộ niệm, nên những việc lành họ làm không việc nào là không thành tựu."

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy luôn được tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới mười phương đang an ổn trụ thế, hiện đang thuyết pháp, dùng phật nhãn nhìn thấy, biết rõ và hộ niệm, khiến các ác ma không thể quấy nhiễu làm phiền, nên những việc lành họ làm đều mau chóng thành tựu.

 Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa, nếu có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thì nên biết những người ấy đã gần đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề; các đạo quân ác ma không thể gây chướng nạn. Lại nữa, Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa, nếu có thể chép viết kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, trang hoàng đủ cách, rồi thọ trì, đọc tụng, thì nên biết những người ấy đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này đã sinh lòng tin hiểu sâu xa, có thể dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy thường được các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác dùng phật nhãn nhìn thấy, biết rõ và hộ niệm. Do nhân duyên ấy, nhất định họ sẽ được của cải lớn, lợi ích lớn, quả lớn, dị thục lớn (quả báo lớn do nhân lành đã gieo chín muồi mà thành).

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, nhờ sức căn lành của việc chép viết, thọ trì, đọc tụng, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cho đến khi đạt được bậc bất thoái chuyển (bậc không còn thối lui trên con đường thành Phật), trong khoảng thời gian ấy thường không xa lìa Phật, luôn được nghe chánh pháp, không rơi vào ác thú (các đường xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, nhờ căn lành này, cho đến khi đạt Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thường không xa lìa bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa; thường không xa lìa nội không cho đến vô tính tự tính không; thường không xa lìa tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; cứ như thế cho đến thường không xa lìa Như Lai thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp; thường không xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; thường không xa lìa vô lượng vô biên Phật pháp khác. Nhờ đó mà mau chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề mình mong cầu. Xá-lợi Tử, do nhân duyên ấy, các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này nên siêng năng chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giải nói cho người khác, cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, không được tạm bỏ dù trong chốc lát.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn (tức là sau khi Phật qua đời; Niết-bàn là trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết), sẽ đến phương đông nam và dần dần hưng thịnh. Ở phương ấy có nhiều bí-sô (tỳ-kheo, nam tu sĩ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), bí-sô-ni (tỳ-kheo-ni, nữ tu sĩ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ổ-ba-sách-ca (ưu-bà-tắc, nam cư sĩ tại gia giữ giới) và ổ-ba-tư-ca (ưu-bà-di, nữ cư sĩ tại gia giữ giới) theo Bồ-tát thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói; lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nhờ căn lành thù thắng như thế, họ rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ngày càng tăng thêm, mau được viên mãn. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát) mà tu tập dần dần để tiến đến sự xuất ly (thoát ra khỏi vòng sinh tử). Hoặc có người chứng được Niết-bàn của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ), hoặc có người chứng được Niết-bàn của Độc giác, hoặc có người chứng được Niết-bàn vô thượng (Niết-bàn cao tột của Phật), an vui rốt ráo.

 Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn, từ phương đông nam chuyển đến phương nam và dần dần hưng thịnh. Ở phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca theo Bồ-tát thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói; lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nhờ căn lành thù thắng như thế, họ rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ngày càng tăng thêm, mau được viên mãn. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa mà tu tập dần dần để tiến đến sự xuất ly. Hoặc có người chứng được Niết-bàn của Thanh văn, hoặc có người chứng được Niết-bàn của Độc giác, hoặc có người chứng được Niết-bàn vô thượng, an vui rốt ráo.

 Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn, lại từ phương nam đến phương tây nam và dần dần hưng thịnh. Ở phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca theo Bồ-tát thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói; lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nhờ căn lành thù thắng như thế, họ rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ngày càng tăng thêm, mau được viên mãn. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa mà tu tập dần dần để tiến đến sự xuất ly. Hoặc có người chứng được Niết-bàn của Thanh văn, hoặc có người chứng được Niết-bàn của Độc giác, hoặc có người chứng được Niết-bàn vô thượng, an vui rốt ráo.

 Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn, từ phương tây nam đến phương tây bắc và dần dần hưng thịnh. Ở phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca theo Bồ-tát thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói; lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nhờ căn lành thù thắng như thế, họ rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ngày càng tăng thêm, mau được viên mãn. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa mà tu tập dần dần để tiến đến sự xuất ly. Hoặc có người chứng được Niết-bàn của Thanh văn, hoặc có người chứng được Niết-bàn của Độc giác, hoặc có người chứng được Niết-bàn vô thượng, an vui rốt ráo.

 Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn, từ phương tây bắc chuyển đến phương bắc và dần dần hưng thịnh. Ở phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca theo Bồ-tát thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói; lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nhờ căn lành thù thắng như thế, họ rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ngày càng tăng thêm, mau được viên mãn. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa mà tu tập dần dần để tiến đến sự xuất ly. Hoặc có người chứng được Niết-bàn của Thanh văn, hoặc có người chứng được Niết-bàn của Độc giác, hoặc có người chứng được Niết-bàn vô thượng, an vui rốt ráo.

 Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn, lại từ phương bắc đến phương đông bắc và dần dần hưng thịnh. Ở phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca theo Bồ-tát thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói; lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nhờ căn lành thù thắng như thế, họ rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ngày càng tăng thêm, mau được viên mãn. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa mà tu tập dần dần để tiến đến sự xuất ly. Hoặc có người chứng được Niết-bàn của Thanh văn, hoặc có người chứng được Niết-bàn của Độc giác, hoặc có người chứng được Niết-bàn vô thượng, an vui rốt ráo.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, sau khi Ta nhập Niết-bàn, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng (thời kỳ cuối khi chánh pháp suy dần), kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sẽ làm nhiều Phật sự (công việc của Phật: truyền bá giáo pháp, cứu độ chúng sinh) ở phương đông bắc. Vì sao vậy? Xá-lợi Tử, pháp mà tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tôn trọng chính là kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế được tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng hộ niệm. Xá-lợi Tử, chánh pháp vô thượng — tức pháp và tì-nại-da (giới luật) — mà chư Phật đã chứng đắc thì không có tướng diệt mất; chánh pháp vô thượng, pháp và tì-nại-da mà chư Phật chứng đắc ấy, chính là kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

 Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ở phương đông bắc ấy, ai có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà tin yêu, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thì Ta thường hộ niệm các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, khiến họ không bị phiền não hãm hại. Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ở phương đông bắc ấy, ai có thể chép viết kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lại dùng đủ loại vòng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì Ta quả quyết nói rằng các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, nhờ căn lành này, rốt ráo không rơi vào các đường hiểm ác, sinh trong cõi trời và cõi người thường hưởng niềm vui tốt đẹp. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm. Dựa vào đó họ lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp, họ dựa vào giáo pháp tam thừa mà tu học dần dần, đạt được bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn). Vì sao vậy? Xá-lợi Tử, Ta dùng phật nhãn nhìn thấy, chứng biết, khen ngợi tán dương công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được; tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới khắp phương đông, tây, nam, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới, đang an ổn trụ thế, hiện đang thuyết pháp, cũng dùng phật nhãn nhìn thấy, chứng biết, khen ngợi tán dương công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được."

 Khi ấy Xá-lợi Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Phật nhập Niết-bàn, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, sẽ được lưu truyền rộng rãi ở phương đông bắc chăng?" Phật nói: "Xá-lợi Tử, đúng vậy, đúng vậy. Kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, sẽ được lưu truyền rộng rãi ở phương đông bắc. Xá-lợi Tử, sau khi Ta nhập Niết-bàn, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ở phương đông bắc ấy, nếu được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm đúng lẽ, diễn nói cho người khác, thì nên biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy từ lâu đã phát tâm cầu Vô thượng chánh đẳng giác, từ lâu đã tu hạnh Bồ-tát ma-ha-tát, đã cúng dường nhiều đức Phật, đã phụng sự nhiều bạn lành, từ lâu đã tu tập thân, giới, tâm, tuệ (rèn luyện thân, giữ giới, tu dưỡng tâm, phát triển trí tuệ), những căn lành đã gieo đều đã chín muồi. Nhờ sức phước ấy mà được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế và sinh lòng tin yêu sâu xa, lại có thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói cho người khác."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Sau khi Phật nhập Niết-bàn, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, ở phương đông bắc sẽ có bao nhiêu thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh lòng tin yêu sâu xa, tâm không kinh, không sợ, không hãi, cũng không lo buồn hối hận, lại có thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói cho người khác?"

 Phật nói: "Xá-lợi Tử, sau khi Ta nhập Niết-bàn, vào thời sau, phần sau, trong năm trăm năm sau cùng, lúc chánh pháp sắp diệt, ở phương đông bắc tuy có vô lượng thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa, nhưng ít người được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà sinh lòng tin yêu sâu xa, tâm không kinh, không sợ, không hãi, cũng không lo buồn hối hận, lại có thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói cho người khác. Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nghe kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà tâm không kinh, không sợ, không hãi, cũng không lo buồn hối hận, sinh lòng tin yêu sâu xa, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, diễn nói, thật là rất hiếm có. Vì sao vậy? Xá-lợi Tử, vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đã từng gần gũi, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen vô lượng đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng các chúng Bồ-tát ma-ha-tát, và đã thưa hỏi những nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế.

 Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, chẳng bao lâu nhất định sẽ viên mãn bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa; chẳng bao lâu nhất định sẽ viên mãn nội không cho đến vô tính tự tính không; chẳng bao lâu nhất định sẽ viên mãn tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; chẳng bao lâu nhất định sẽ viên mãn Phật thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp; chẳng bao lâu nhất định sẽ viên mãn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, vì được tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hộ niệm, vì được vô lượng bạn lành dìu dắt, vì được căn lành thù thắng nâng đỡ, vì muốn làm lợi ích và an vui cho nhiều chúng sinh, nên cầu tiến đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Xá-lợi Tử, vì Ta thường vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy mà nói các pháp tương ứng với nhất thiết tướng trí; các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thời quá khứ cũng thường vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy mà nói các pháp tương ứng với nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên ấy, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đời sau lại có thể cầu tiến đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng có thể vì người khác mà nói pháp thích hợp, khiến họ tiến đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy thân tâm vững vàng an định; ngay cả các ma vương và quyến thuộc (bè lũ, những kẻ theo hầu) của chúng còn không thể phá hoại tâm cầu tiến đến Vô thượng chánh đẳng giác của họ, huống gì những kẻ khác ưa làm điều ác, chê bai Bát-nhã ba-la-mật-đa, lại có thể ngăn trở tâm họ, khiến họ không tinh tấn cầu tiến đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm ba mươi chín.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video