Thiên 536 — Hội 2 · Phẩm 45 Không hòa hợp · phần 1
Phần thứ hai, Phẩm Bất Hòa Hợp (không hòa hợp), thứ bốn mươi lăm, đoạn một. "Lại nữa, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không)! Người học pháp thì ưa thích nghe hỏi, chép, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) sâu xa; còn người giữ pháp (vị thầy nắm giữ và truyền dạy giáo pháp) thì ham vui, lười biếng, không chịu giảng nói, không muốn trao Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự (việc do ma gây ra để ngăn trở người tu đạo) của Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh). Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp tâm không ham vui, cũng không lười biếng, ưa giảng nói, ưa trao truyền Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khéo léo khuyên gắng người khác chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp thì lười biếng, ham vui, không muốn nghe nhận. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp ưa thích nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người giữ pháp lại muốn đi phương khác, nên không được dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp ưa giảng nói, ưa trao truyền Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khéo léo khuyên gắng người khác chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp lại muốn đi phương khác, nên không được nghe nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp có nhiều ham muốn xấu, coi trọng danh lợi, đối với sự cúng dường cung kính bằng áo quần, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các thứ của cải khác thì lòng không biết chán; còn người học pháp thì ít ham muốn, biết đủ, tu hạnh xa lìa (sống tách khỏi chốn đông đúc ồn ào), dũng mãnh siêng năng chân chính, đầy đủ chánh niệm, thiền định, trí tuệ, chán sợ lợi lộc, sự cung kính và danh tiếng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp ít ham muốn, biết đủ, tu hạnh xa lìa, dũng mãnh siêng năng chân chính, đầy đủ chánh niệm, thiền định, trí tuệ, chán sợ lợi lộc, sự cung kính và danh tiếng; còn người học pháp có nhiều ham muốn xấu, coi trọng danh lợi, đối với sự cúng dường cung kính bằng áo quần, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các thứ của cải khác thì lòng không biết chán. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp đầy đủ mười hai công đức đầu-đà (mười hai hạnh khổ tu để giũ sạch tham đắm), đó là: ở nơi a-lan-nhã (chốn rừng vắng xa xóm làng, yên tĩnh để tu), thường đi khất thực, mặc áo phấn tảo (áo may từ vải vụn người ta vứt bỏ), chỉ nhận thức ăn một lần, ăn trong một lần ngồi, được gì ăn nấy, ở giữa bãi tha ma, ở chỗ đất trống, ở dưới gốc cây, thường ngồi không nằm, được chỗ trải nằm ngồi nào thì dùng chỗ ấy, chỉ giữ ba y (ba tấm áo của tỳ-kheo); còn người học pháp thì không giữ mười hai công đức đầu-đà, tức là không ở nơi a-lan-nhã, cho đến không chỉ giữ ba y. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp đầy đủ mười hai công đức đầu-đà, tức là ở nơi a-lan-nhã, cho đến chỉ giữ ba y; còn người giữ pháp không giữ mười hai công đức đầu-đà, tức là không ở nơi a-lan-nhã, cho đến không chỉ giữ ba y. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp có lòng tin, có pháp lành, muốn vì người khác giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khéo léo khuyên gắng họ chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp không có lòng tin, không có pháp lành, không ưa nghe nhận. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp có lòng tin, có pháp lành, mong muốn được nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người giữ pháp không có lòng tin, không có pháp lành, không muốn dạy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp lòng không keo kiệt, việc gì cũng có thể buông bỏ cho đi; còn người học pháp lòng keo kiệt, không thể buông bỏ cho đi. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp lòng không keo kiệt, việc gì cũng có thể buông bỏ cho đi; còn người giữ pháp lòng keo kiệt, không thể buông bỏ cho đi. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp muốn cúng dường cho người giữ pháp áo quần, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các thứ của cải khác; còn người giữ pháp không ưa nhận dùng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp muốn cung cấp cho người học pháp áo quần, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và các thứ của cải khác; còn người học pháp không ưa nhận dùng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp có khai trí (loại trí hiểu nhanh, chỉ cần nói tóm lược là nắm được) nên không ưa giảng rộng; còn người học pháp có diễn trí (loại trí cần được giảng giải rộng rãi, chi tiết mới hiểu) nên không ưa nghe nói tóm lược. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp có khai trí nên chỉ ưa nghe nói tóm lược; còn người giữ pháp có diễn trí nên chỉ ưa giảng rộng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp chuyên ưa biết rộng thứ lớp nghĩa lý của mười hai phần giáo (mười hai thể loại kinh văn của Phật giáo), đó là: Khế kinh (phần văn xuôi trình bày giáo lý), Ứng tụng (phần kệ nhắc lại ý của đoạn văn xuôi), Ký biệt (lời Phật thụ ký, báo trước về tương lai của đệ tử), Phúng tụng (phần kệ đứng riêng), Tự thuyết (lời Phật tự nói ra không đợi ai hỏi), Nhân duyên (chuyện kể duyên cớ Phật thuyết pháp, chế giới), Bản sự (chuyện đời trước của các đệ tử), Bản sinh (chuyện tiền thân của Phật), Phương quảng (giáo lý rộng lớn sâu xa), Hy pháp (chuyện những việc hiếm có, kỳ diệu), Thí dụ (các ví dụ, ngụ ngôn), Luận nghị (phần bàn luận, phân tích giáo lý); còn người học pháp không ưa biết rộng thứ lớp nghĩa lý của mười hai phần giáo, tức là Khế kinh cho đến Luận nghị. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp chuyên ưa biết rộng thứ lớp nghĩa lý của mười hai phần giáo, tức là Khế kinh cho đến Luận nghị; còn người giữ pháp không ưa biết rộng thứ lớp nghĩa lý của mười hai phần giáo, tức là Khế kinh cho đến Luận nghị. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp đã thành tựu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu hạnh hoàn hảo của Bồ-tát: Bố thí là đem cho; Tịnh giới là giữ giới trong sạch; An nhẫn là nhẫn chịu điều trái ý; Tinh tiến là siêng năng không lùi; Tĩnh lự là thiền định; Bát-nhã là trí tuệ); còn người nghe pháp chưa thành tựu Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp đã thành tựu Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; còn người giữ pháp chưa thành tựu Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo biết dùng cách thích hợp để tu hành và giáo hóa) đối với sáu ba-la-mật-đa; còn người học pháp không có phương tiện thiện xảo đối với sáu ba-la-mật-đa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp có phương tiện thiện xảo đối với sáu ba-la-mật-đa; còn người giữ pháp không có phương tiện thiện xảo đối với sáu ba-la-mật-đa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp đã đắc đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn giáo pháp không quên mất); còn người học pháp chưa đắc đà-la-ni. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp đã đắc đà-la-ni; còn người giữ pháp chưa đắc đà-la-ni. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp muốn khiến người khác cung kính chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người học pháp không muốn cung kính chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp muốn được cung kính chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người giữ pháp không muốn cung kính chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người giữ pháp đã lìa vết nhơ keo kiệt, đã lìa các cái (những thứ che lấp tâm, khiến tâm không sáng suốt) là tham dục, sân hận, hôn trầm thụy miên (tâm mờ mịt nặng nề và buồn ngủ), trạo cử ố tác (tâm xao động không yên và hối tiếc ăn năn), nghi ngờ; còn người học pháp chưa lìa vết nhơ keo kiệt, chưa lìa tham dục cho đến cái nghi ngờ. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Người học pháp đã lìa vết nhơ keo kiệt, đã lìa tham dục cho đến cái nghi ngờ; còn người giữ pháp chưa lìa vết nhơ keo kiệt, chưa lìa tham dục cho đến cái nghi ngờ. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân thuộc Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, nhắm tới thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), khi chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nếu có người đến nói cho họ nghe đủ thứ việc khổ ở địa ngục, loài bàng sinh (loài súc vật) và cõi quỷ, nhân đó bảo rằng: 'Ngay trong thân này, các ngươi nên siêng năng tinh tiến để mau dứt hết khổ đau, nhập Bát-niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, chấm dứt hẳn vòng sinh tử); cần gì phải lưu lại trong biển lớn sinh tử, chịu trăm nghìn thứ khổ khó nhẫn chịu, để cầu hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật)?' Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nếu vì lời nói kia mà việc chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không được hoàn tất, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát." Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm bốn mươi. Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười một (?) (có lẽ là quyển bốn trăm bốn mươi mốt). Tam tạng Pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.