Phần thứ hai, phẩm "Sơ nghiệp" (người mới bắt đầu tu học), phẩm thứ năm mươi, đoạn một.
Bấy giờ cụ thọ (cách tôn xưng các vị tỳ-kheo có đức hạnh, ý là "bậc trọn đủ tuổi thọ của đạo") Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ "không") bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) mới bắt đầu tu thì nên học Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa như thế nào?"
Ba-la-mật-đa là hạnh tu toàn hảo, đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Sáu hạnh ấy gồm:
- Bát-nhã: trí tuệ thấy đúng bản chất thật của mọi sự vật.
- Tĩnh lự: thiền định, giữ tâm lặng yên, chuyên chú.
- Tinh tấn: siêng năng, không lười mỏi.
- An nhẫn: nhẫn nhịn, chịu đựng mà tâm vẫn yên.
- Tịnh giới: giữ giới luật trong sạch.
- Bố thí: đem của cải, giáo pháp và sự che chở cho người khác.
Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát Ma-ha-tát mới bắt đầu tu, nếu muốn tu học Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, thì trước hết nên gần gũi, phụng sự, cúng dường bậc thiện hữu (người bạn lành, bậc thầy tốt dẫn dắt mình tu học) chân chính, trong sạch, giỏi giảng giải Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa.
Bậc thiện hữu ấy, khi giảng kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, sẽ dạy bảo và răn nhắc Bồ-tát Ma-ha-tát mới tu rằng: 'Lại đây, thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi thân mật người tu theo Phật)! Ông nên siêng tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi siêng tu, ông nên lấy vô sở đắc (không chấp rằng có điều gì để đạt được) làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu). Ông hãy đem công đức tu được chung cho khắp mọi hữu tình (chúng sinh có tình cảm và hiểu biết), một cách bình đẳng, rồi hồi hướng (hướng công đức ấy về một mục đích) đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật).
Ông chớ dựa vào sắc mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào thọ, tưởng, hành, thức mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Năm thứ này gọi là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người:
- Sắc: thân xác và vật chất.
- Thọ: cảm nhận khổ, vui, không khổ không vui.
- Tưởng: nhận biết hình tướng, hình thành khái niệm.
- Hành: các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, quyết định.
- Thức: cái biết phân biệt.
Ông chớ dựa vào nhãn xứ mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. "Xứ" là cửa để nhận biết. Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ lần lượt là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và tâm ý, xét như sáu cửa giác quan bên trong.
Ông chớ dựa vào sắc xứ mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Đây là sáu đối tượng bên ngoài của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý.
Ông chớ dựa vào nhãn giới mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. "Giới" là phạm vi, yếu tố riêng biệt. Mười tám giới gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức.
Ông chớ dựa vào sắc giới mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Ông chớ dựa vào nhãn thức giới (yếu tố cái biết sinh ra nơi mắt) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, cảnh vật và cái biết của mắt) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Ông chớ dựa vào các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào Bố thí ba-la-mật-đa mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào nội không mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào mười bảy cái "không" còn lại mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. "Không" ở đây nghĩa là không có bản chất riêng, cố định. Mười tám cái "không" gồm:
- Nội không: các giác quan bên trong là không.
- Ngoại không: các đối tượng bên ngoài là không.
- Nội ngoại không: cả trong lẫn ngoài đều không.
- Không không: chính cái "không" cũng là không.
- Đại không: mười phương rộng lớn cũng là không.
- Thắng nghĩa không: chân lý tối thượng tức niết-bàn cũng là không.
- Hữu vi không: các pháp do nhân duyên tạo thành là không.
- Vô vi không: các pháp không do tạo tác cũng là không.
- Tất cánh không: rốt ráo là không.
- Vô tế không: không có điểm đầu, điểm cuối, cũng là không.
- Tán vô tán không: cái tan rã và cái không tan rã đều không.
- Bản tính không: bản tính vốn không.
- Tự cộng tướng không: đặc tính riêng và đặc tính chung đều không.
- Nhất thiết pháp không: mọi pháp đều không.
- Bất khả đắc không: không thể nắm bắt được gì, điều ấy cũng không.
- Vô tính không: cái không có thực thể là không.
- Tự tính không: tự tính là không.
- Vô tính tự tính không: cả cái không có thực thể lẫn tự tính đều không.
Ông chớ dựa vào chân như (tính chân thật, như vậy, không đổi khác của mọi sự vật) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào những tên gọi khác của thực tại chân thật sau đây mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề:
- Pháp giới: nền tảng chung của mọi pháp.
- Pháp tính: bản tính của các pháp.
- Bất hư vọng tính: tính không giả dối.
- Bất biến dị tính: tính không biến đổi.
- Bình đẳng tính: tính bình đẳng như nhau.
- Ly sinh tính: tính lìa khỏi sinh khởi.
- Pháp định: tính quyết định, không lay chuyển của pháp.
- Pháp trụ: tính an trụ thường hằng của pháp.
- Thực tế: chỗ cùng tột của thực tại.
- Hư không giới: cõi hư không không giới hạn.
- Bất tư nghì giới: cõi không thể nghĩ bàn.
Ông chớ dựa vào khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi sắc, cõi các vị trời còn thân vi tế) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi vô sắc, nơi chỉ còn tâm mà không còn thân) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào bát giải thoát (tám phép thiền giúp thoát khỏi ràng buộc) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ được đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập vào lần lượt, không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, màu xanh… trải khắp mọi nơi) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: thân, cảm thọ, tâm, các pháp) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào những pháp tu sau đây mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề:
- Tứ chánh đoạn: bốn sự siêng năng đúng đắn, là dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều thiện chưa có, làm tăng điều thiện đã có.
- Tứ thần túc: bốn nền tảng của định và thần thông, là ý muốn, sự siêng năng, tâm, sự quán xét.
- Ngũ căn: năm gốc lành, là lòng tin, siêng năng, tỉnh giác, định, trí tuệ.
- Ngũ lực: năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành.
- Thất đẳng giác chi: bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ.
- Bát thánh đạo chi: tám nhánh của con đường chân chính, như thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng…
Ông chớ dựa vào không giải thoát môn (cửa giải thoát quán mọi pháp đều không) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát quán không có hình tướng nào để bám) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát không còn mong cầu tạo tác) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào lục thần thông mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Lục thần thông là sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, thấy xa, dứt sạch phiền não.
Ông chớ dựa vào thập lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào những đức sau đây mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề:
- Tứ vô sở úy: bốn điều Phật hoàn toàn tự tin, không chút sợ hãi khi giảng pháp.
- Tứ vô ngại giải: bốn tài hiểu và giảng thông suốt, không vướng mắc, về giáo pháp, ý nghĩa, ngôn từ và biện luận.
- Đại từ: thương yêu, ban niềm vui.
- Đại bi: xót thương, cứu khổ.
- Đại hỷ: vui theo điều lành của người.
- Đại xả: buông xả, không thiên vị.
- Mười tám pháp bất cộng: mười tám đức chỉ riêng Phật có, không chung với ai khác.
Ông chớ dựa vào ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân bậc đại nhân, tức thân Phật) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào tám mươi tùy hảo (tám mươi vẻ đẹp phụ đi kèm các tướng tốt) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào vô vong thất pháp (đức không bao giờ quên sót, luôn nhớ rõ) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào hằng trụ xả tính (tính luôn an trụ trong tâm buông xả, bình thản) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào đà-la-ni môn (pháp môn ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi điều đã nghe, không quên) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng chớ dựa vào tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên chú một chỗ) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Ông chớ dựa vào nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều không) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cũng chớ dựa vào đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi khía cạnh của mọi pháp, tức trí của Phật) mà chấp lấy vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Vì sao vậy? Nếu không chấp lấy sắc thì liền đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, không chấp lấy thọ, tưởng, hành, thức thì liền đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Cứ như thế cho đến nếu không chấp lấy nhất thiết trí thì liền đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, không chấp lấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì liền đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Này thiện nam tử! Khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ông chớ sinh lòng tham đắm nơi sắc, chớ sinh lòng tham đắm nơi thọ, tưởng, hành, thức. Vì sao vậy? Vì sắc cho đến thức chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không (không có bản chất riêng, cố định).
Chớ sinh lòng tham đắm nơi nhãn xứ, chớ sinh lòng tham đắm nơi nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Vì sao vậy? Vì nhãn xứ cho đến ý xứ chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi sắc xứ, chớ sinh lòng tham đắm nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Vì sao vậy? Vì sắc xứ cho đến pháp xứ chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi nhãn giới, chớ sinh lòng tham đắm nơi nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Vì sao vậy? Vì nhãn giới cho đến ý giới chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi sắc giới, chớ sinh lòng tham đắm nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Vì sao vậy? Vì sắc giới cho đến pháp giới chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi nhãn thức giới, chớ sinh lòng tham đắm nơi nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Vì sao vậy? Vì nhãn thức giới cho đến ý thức giới chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi nhãn xúc, chớ sinh lòng tham đắm nơi nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Vì sao vậy? Vì nhãn xúc cho đến ý xúc chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên, chớ sinh lòng tham đắm nơi các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên. Vì sao vậy? Vì các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên đều chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi Bố thí ba-la-mật-đa, chớ sinh lòng tham đắm nơi Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi nội không, chớ sinh lòng tham đắm nơi ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán vô tán không, bản tính không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không. Vì sao vậy? Vì nội không cho đến vô tính tự tính không chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi chân như, chớ sinh lòng tham đắm nơi pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Vì sao vậy? Vì chân như cho đến bất tư nghì giới chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi khổ thánh đế, chớ sinh lòng tham đắm nơi tập, diệt, đạo thánh đế. Vì sao vậy? Vì khổ thánh đế cho đến đạo thánh đế chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi tứ tĩnh lự, chớ sinh lòng tham đắm nơi tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Vì sao vậy? Vì tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi bát giải thoát, chớ sinh lòng tham đắm nơi bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ. Vì sao vậy? Vì bát giải thoát cho đến thập biến xứ chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi tứ niệm trụ, chớ sinh lòng tham đắm nơi tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi. Vì sao vậy? Vì tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi không giải thoát môn, chớ sinh lòng tham đắm nơi vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Vì sao vậy? Vì không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi ngũ nhãn, chớ sinh lòng tham đắm nơi lục thần thông. Vì sao vậy? Vì ngũ nhãn, lục thần thông chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi thập lực của Phật, chớ sinh lòng tham đắm nơi tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì sao vậy? Vì thập lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi ba mươi hai tướng đại sĩ, chớ sinh lòng tham đắm nơi tám mươi tùy hảo. Vì sao vậy? Vì ba mươi hai tướng đại sĩ, tám mươi tùy hảo chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi vô vong thất pháp, chớ sinh lòng tham đắm nơi hằng trụ xả tính. Vì sao vậy? Vì vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi đà-la-ni môn, chớ sinh lòng tham đắm nơi tam-ma-địa môn. Vì sao vậy? Vì đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi nhất thiết trí, chớ sinh lòng tham đắm nơi đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, người mới vào dòng thánh). Cũng chớ sinh lòng tham đắm nơi các quả vị sau đây:
- Quả Nhất lai: chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa.
- Quả Bất hoàn: không còn trở lại cõi dục, tức cõi còn ham muốn giác quan.
- Quả A-la-hán: dứt hết phiền não, không còn tái sinh.
- Độc giác bồ-đề: sự giác ngộ của bậc tự tu tự ngộ, không nhờ thầy.
Vì sao vậy? Vì quả Dự lưu cho đến độc giác bồ-đề chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.
Chớ sinh lòng tham đắm nơi hạnh của tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát, chớ sinh lòng tham đắm nơi vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật. Vì sao vậy? Vì hạnh của tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát và vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật chẳng phải thứ đáng tham đắm. Vì sao thế? Vì mọi pháp tự tính đều không.'"
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát làm được việc khó: ngay trong chỗ mọi pháp tự tính đều không mà vẫn mong cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Các Bồ-tát Ma-ha-tát làm được việc khó: ngay trong chỗ mọi pháp tự tính đều không mà vẫn mong cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thấu rõ mọi pháp tự tính đều không, như trò ảo thuật, như giấc mộng, như tiếng vang, như bóng trong gương, như bóng sáng, như dương diễm (ảo ảnh như mặt nước lấp loáng do hơi nóng giữa trưa), như việc biến hóa, như tầm hương thành (lâu đài ảo hiện giữa không trung, tương truyền là thành của thần nhạc Càn-thát-bà), mà vẫn phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề vì những lẽ sau:
- Để thế gian được lợi ích chân thật.
- Để thế gian được giúp đỡ, đầy đủ.
- Để thế gian được yên vui.
- Để cứu vớt thế gian.
- Để làm chỗ nương tựa cho thế gian.
- Để làm nhà cửa che chở cho thế gian.
- Để chỉ cho thế gian con đường rốt ráo.
- Để làm cồn bãi giữa dòng nước cho thế gian.
- Để làm mặt trời, mặt trăng cho thế gian.
- Để làm đèn đuốc cho thế gian.
- Để làm người dẫn đường cho thế gian.
- Để làm tướng soái cho thế gian.
- Để làm chỗ quy hướng cho thế gian.
- Vì thương xót nỗi khổ sống chết của thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để thế gian được lợi ích chân thật? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn giải thoát mọi hữu tình khỏi mọi việc khổ não, nên dùng phương tiện tu hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, và vì thế mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để thế gian được lợi ích chân thật.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để thế gian được giúp đỡ, đầy đủ? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tự mình an trụ trong sáu ba-la-mật-đa, rồi dùng phương tiện khuyên bảo, khơi dậy các loài hữu tình cũng an trụ trong sáu ba-la-mật-đa, vì thế mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để thế gian được giúp đỡ, đầy đủ.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để thế gian được yên vui? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát tự mình an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, rồi dùng phương tiện khuyên bảo, khơi dậy các loài hữu tình cũng an trụ trong thập thiện nghiệp đạo, vì thế mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thập thiện nghiệp đạo là mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để thế gian được yên vui.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để cứu vớt thế gian? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thấy các hữu tình rơi vào ba ác thú (ba nẻo khổ: địa ngục, quỷ đói, súc sinh), muốn cứu vớt họ, khiến họ tu nghiệp lành, được ở nơi an ổn, vô cùng mát mẻ, vì thế mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để cứu vớt thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm chỗ nương tựa cho thế gian? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát muốn giảng cho hữu tình pháp "không chỗ nương". Đó là: sắc không chỗ nương, thọ, tưởng, hành, thức không chỗ nương; cứ như thế cho đến nhất thiết trí không chỗ nương, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không chỗ nương. Bồ-tát muốn cho các hữu tình nghe xong được giải thoát khỏi mọi sinh, già, bệnh, chết cùng những sầu muộn, than khóc, khổ đau, lo buồn, phiền não. Do nhân duyên ấy mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm chỗ nương tựa cho thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm nhà cửa che chở cho thế gian? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát muốn làm chỗ dựa cho hữu tình, và muốn đưa họ đến được cung điện Đại niết-bàn (trạng thái tịch diệt hoàn toàn, dứt hết khổ đau và phiền não), nơi không còn kinh hãi, không còn sợ sệt, vì thế mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm nhà cửa che chở cho thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để chỉ cho thế gian con đường rốt ráo? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thấy các hữu tình không biết rõ đâu là đường đúng, đâu là đường sai, cứ rong ruổi trên những nẻo đường dục vọng. Bồ-tát muốn dùng phương tiện giảng giải những điều cốt yếu của giáo pháp, khiến họ hiểu rõ tướng của con đường rốt ráo, nên phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
Muốn giảng cho hữu tình những điều cốt yếu nào? Đó là giảng rằng sắc, xét đến rốt ráo, luôn không có gì đáng sợ; thọ, tưởng, hành, thức, xét đến rốt ráo, luôn không có gì đáng sợ; cứ như thế cho đến nhất thiết trí, xét đến rốt ráo, luôn không có gì đáng sợ; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, xét đến rốt ráo, luôn không có gì đáng sợ. Lại giảng rằng chỗ rốt ráo của sắc thì chẳng phải là sắc; chỗ rốt ráo của thọ, tưởng, hành, thức thì chẳng phải là thọ, tưởng, hành, thức; cứ như thế cho đến chỗ rốt ráo của nhất thiết trí thì chẳng phải là nhất thiết trí; chỗ rốt ráo của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thì chẳng phải là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Này Thiện Hiện! Tướng rốt ráo của các pháp ấy như thế nào thì tướng của mọi pháp cũng như thế ấy."
Cụ thọ Thiện Hiện bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, nếu tướng của mọi pháp đều như tướng rốt ráo, thì làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát có thể hiện đẳng giác (giác ngộ trực tiếp và trọn vẹn) đối với mọi pháp? Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, trong chỗ rốt ráo của sắc không có sự phân biệt rằng 'đây là sắc'; trong chỗ rốt ráo của thọ, tưởng, hành, thức cũng không có sự phân biệt rằng 'đây là thọ, tưởng, hành, thức'; cứ như thế cho đến trong chỗ rốt ráo của nhất thiết trí không có sự phân biệt rằng 'đây là nhất thiết trí'; trong chỗ rốt ráo của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không có sự phân biệt rằng 'đây là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí'."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Trong chỗ rốt ráo của sắc không có sự phân biệt rằng 'đây là sắc'; trong chỗ rốt ráo của thọ, tưởng, hành, thức cũng không có sự phân biệt rằng 'đây là thọ, tưởng, hành, thức'; cứ như thế cho đến trong chỗ rốt ráo của nhất thiết trí không có sự phân biệt rằng 'đây là nhất thiết trí'; trong chỗ rốt ráo của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không có sự phân biệt rằng 'đây là đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí'. Đó là vì bản tính của mọi pháp vốn là không.
Này Thiện Hiện! Đây là việc khó bậc nhất của Bồ-tát Ma-ha-tát. Tuy quán thấy mọi pháp đều mang tướng vắng lặng, tịch diệt, rất sâu xa vi diệu, mà tâm vẫn không chìm đắm, nản lòng. Bồ-tát vẫn nghĩ rằng: 'Ta sẽ hiện đẳng giác pháp này, chứng đắc vô thượng chánh đẳng bồ-đề, rồi vì các hữu tình mà giảng giải, chỉ bày pháp vắng lặng, sâu xa, vi diệu như thế.' Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để chỉ cho thế gian con đường rốt ráo.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm cồn bãi cho thế gian? Này Thiện Hiện! Ví như trong biển lớn, biển nhỏ, sông, ao, có chỗ đất cao có thể ở được, bốn bề nước bị ngăn cách, thì gọi là cồn bãi.
Cũng vậy, này Thiện Hiện! Sắc bị cắt đứt ở tiền tế và hậu tế (quá khứ và vị lai, tức không có điểm khởi đầu nối từ trước cũng không có điểm nối về sau); thọ, tưởng, hành, thức cũng bị cắt đứt ở tiền tế và hậu tế; cứ như thế cho đến nhất thiết trí cũng bị cắt đứt ở tiền tế và hậu tế; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng bị cắt đứt ở tiền tế và hậu tế. Do tiền tế và hậu tế bị cắt đứt nên mọi pháp đều dứt.
Này Thiện Hiện! Mọi pháp này bị cắt đứt ở tiền tế và hậu tế, đó chính là vắng lặng, là vi diệu, là đúng như thật. Tức là: không, không có gì để đạt được, con đường luân hồi bị cắt đứt (?), ái dục hết sạch không còn sót, mọi nhiễm ô diệt hẳn, niết-bàn rốt ráo. Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát cầu chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn vì hữu tình mà giảng giải, chỉ bày pháp vắng lặng, rất sâu xa, vi diệu, đúng như thật ấy. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm cồn bãi cho thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm mặt trời, mặt trăng, đèn đuốc cho thế gian? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát muốn vì hữu tình mà giảng giải ý nghĩa chân thật của sáu ba-la-mật-đa và của các kinh điển tương ứng với tứ y (bốn điều nương tựa của người tu, như nương theo giáo pháp chứ không nương theo người) và nhiếp sự (các cách thu phục, gần gũi chúng sinh) (?). Bồ-tát dùng phương tiện dạy dỗ, dẫn dắt họ siêng năng tu học, phá tan mọi thứ bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý), vì thế mà phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm mặt trời, mặt trăng, đèn đuốc cho thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm người dẫn đường, làm tướng soái cho thế gian? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề vì những lẽ sau:
- Muốn cho các hữu tình đang đi theo đường tà lìa bỏ bốn nẻo không nên đi (?), nên giảng cho họ con đường duy nhất để họ trở về chánh đạo.
- Để người bị nhiễm ô được trong sạch.
- Để người sầu não được vui vẻ.
- Để người lo khổ được hoan hỷ.
- Để hữu tình sống trái lẽ chứng được pháp hợp lẽ.
- Để hữu tình đang trôi lăn trong sống chết được bát-niết-bàn (nhập niết-bàn trọn vẹn, ra khỏi hẳn vòng sinh tử).
Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn vì hữu tình mà giảng giải, chỉ bày rằng: sắc không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; thọ, tưởng, hành, thức không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Nhãn xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Sắc xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Nhãn giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Sắc giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Nhãn thức giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Nhãn xúc không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Bố thí ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Nội không không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán vô tán không, bản tính không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không đều không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Chân như không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới đều không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Khổ thánh đế không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tập, diệt, đạo thánh đế không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Tứ tĩnh lự không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tứ vô lượng, tứ vô sắc định không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Bát giải thoát không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Tứ niệm trụ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Không giải thoát môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Tịnh quán địa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Các địa sau đây cũng không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Mười địa này là mười giai đoạn tu chung cho cả ba thừa:
- Tịnh quán địa: giai đoạn quán xét trong sạch, khi mới tu.
- Chủng tính địa: giai đoạn đã có hạt giống bậc thánh.
- Đệ bát địa: giai đoạn thứ tám, tức bậc hướng tới quả Dự lưu.
- Cụ kiến địa: giai đoạn thấy đủ chân lý, tức quả Dự lưu.
- Bạc địa: giai đoạn phiền não đã mỏng, tức quả Nhất lai.
- Ly dục địa: giai đoạn lìa dục, tức quả Bất hoàn.
- Dĩ biện địa: giai đoạn việc tu đã xong, tức quả A-la-hán.
- Độc giác địa: giai đoạn của bậc Độc giác.
- Bồ-tát địa: giai đoạn của Bồ-tát.
- Như Lai địa: giai đoạn của Phật.
Cực hỷ địa không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Các địa sau đây cũng không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Đây là mười địa của Bồ-tát:
- Cực hỷ địa: giai đoạn rất vui mừng.
- Ly cấu địa: lìa nhơ bẩn.
- Phát quang địa: phát ánh sáng trí tuệ.
- Diệm tuệ địa: trí tuệ rực cháy như lửa.
- Cực nan thắng địa: rất khó vượt qua.
- Hiện tiền địa: trí tuệ hiện rõ trước mắt.
- Viễn hành địa: đi xa.
- Bất động địa: không còn lay động.
- Thiện tuệ địa: trí tuệ khéo léo.
- Pháp vân địa: giáo pháp như mây che khắp.
Ngũ nhãn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; lục thần thông không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Quả Dự lưu không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, độc giác bồ-đề không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Thập lực của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Ba mươi hai tướng đại sĩ không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tám mươi tùy hảo không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh.
Vô vong thất pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; hằng trụ xả tính không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Tất cả đà-la-ni môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; tất cả tam-ma-địa môn không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Nhất thiết trí không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm người dẫn đường, làm tướng soái cho thế gian.
Này Thiện Hiện! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm chỗ quy hướng cho thế gian? Này Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát mong cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, tu các hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, muốn dùng tứ nhiếp sự (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh) để thu nhiếp mọi hữu tình. Bốn cách ấy là: bố thí (cho), ái ngữ (nói lời dịu dàng, thương mến), lợi hành (làm việc có lợi cho người), đồng sự (cùng làm việc, cùng sống với người để dẫn dắt).
Bồ-tát muốn vì hữu tình mà giảng giải, chỉ bày rằng: sắc lấy hư không làm chỗ quy hướng; thọ, tưởng, hành, thức cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng; cứ như thế cho đến nhất thiết trí lấy hư không làm chỗ quy hướng; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng lấy hư không làm chỗ quy hướng.
Bồ-tát muốn vì hữu tình mà giảng giải, chỉ bày rằng: sắc ở vị lai quy về không nên chẳng từ đâu đến; sắc ở quá khứ quy về không nên chẳng đi đến đâu; sắc ở hiện tại quy về không nên cũng chẳng dừng ở đâu. Thọ, tưởng, hành, thức ở vị lai quy về không nên chẳng từ đâu đến; thọ, tưởng, hành, thức ở quá khứ quy về không nên chẳng đi đến đâu; thọ, tưởng, hành, thức ở hiện tại quy về không nên cũng chẳng dừng ở đâu.
Cứ như thế cho đến nhất thiết trí ở vị lai quy về không nên chẳng từ đâu đến; nhất thiết trí ở quá khứ quy về không nên chẳng đi đến đâu; nhất thiết trí ở hiện tại quy về không nên cũng chẳng dừng ở đâu. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ở vị lai quy về không nên chẳng từ đâu đến; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ở quá khứ quy về không nên chẳng đi đến đâu; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ở hiện tại quy về không nên cũng chẳng dừng ở đâu.
Bồ-tát muốn vì hữu tình mà giảng giải, chỉ bày rằng: sắc chẳng phải quy hướng, cũng chẳng phải không quy hướng. Vì sao vậy? Vì tính của sắc là không, mà trong cái không thì không có quy hướng, cũng không có không quy hướng. Thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng phải quy hướng, chẳng phải không quy hướng. Vì sao vậy? Vì tính của thọ, tưởng, hành, thức là không, mà trong cái không thì không có quy hướng, cũng không có không quy hướng.
Cứ như thế cho đến nhất thiết trí chẳng phải quy hướng, chẳng phải không quy hướng. Vì sao vậy? Vì tính của nhất thiết trí là không, mà trong cái không thì không có quy hướng, cũng không có không quy hướng. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng phải quy hướng, chẳng phải không quy hướng. Vì sao vậy? Vì tính của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không, mà trong cái không thì không có quy hướng, cũng không có không quy hướng. Này Thiện Hiện! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm hướng tới vô thượng chánh đẳng bồ-đề để làm chỗ quy hướng cho thế gian.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ toàn hảo đưa đến bờ giác ngộ), quyển thứ bốn trăm bốn mươi lăm.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười sáu (?) (theo thứ tự thì có lẽ là quyển bốn trăm bốn mươi sáu).
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video