Thiên 602 — Hội 2 · Phẩm 83 Vô sự

 Phần thứ hai, phẩm Vô Sự, thứ tám mươi ba.

 Bấy giờ Cụ thọ (cách gọi tôn kính một vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Nếu tất cả các pháp đều lấy vô tính (không có tự tính, không có bản chất riêng cố định) làm tự tính, và vô tính như thế không phải do chư Phật làm ra, không phải do Độc giác (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, sinh vào đời không có Phật) làm ra, không phải do Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) làm ra, không phải do Thanh văn (hàng đệ tử nghe Phật giảng mà tu, cầu tự mình ra khỏi sinh tử) làm ra, cũng không phải do người đã đứng ở quả vị hay người đang tu hướng tới quả vị làm ra, thì làm sao đặt bày các pháp có khác nhau?

 Như nói: đây là địa ngục, đây là bàng sinh (loài vật, súc sinh), đây là cõi quỷ, đây là người; đây là trời Tứ Đại vương chúng (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, do bốn vị thiên vương cai quản) cho đến trời Tha hóa tự tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục); đây là trời Phạm chúng (cõi trời đầu tiên của cõi Sắc, cõi của các vị trời đã lìa dục, có thân vi tế) cho đến trời Sắc cứu cánh (cõi trời cao nhất của cõi Sắc); đây là trời Không vô biên xứ (tầng đầu của cõi Vô sắc, cõi chỉ có tâm thức, không có thân hình) cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ (tầng cao nhất của cõi Vô sắc, nơi tâm chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng); đây là Dự lưu (quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh), đây là Nhất lai (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), đây là Bất hoàn (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), đây là A-la-hán (quả thứ tư, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), đây là Độc giác, đây là Bồ-tát, đây là Như Lai (danh hiệu Phật, bậc đến từ chân như).

 Do nghiệp này mà đặt bày ra địa ngục, do nghiệp này mà đặt bày ra bàng sinh, do nghiệp này mà đặt bày ra cõi quỷ, do nghiệp này mà đặt bày ra loài người, do nghiệp này mà đặt bày ra trời Tứ Đại vương chúng cho đến trời Tha hóa tự tại, do nghiệp này mà đặt bày ra trời Phạm chúng cho đến trời Sắc cứu cánh, do nghiệp này mà đặt bày ra trời Không vô biên xứ cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Do pháp này mà đặt bày ra Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn; do pháp này mà đặt bày ra A-la-hán; do pháp này mà đặt bày ra Độc giác; do pháp này mà đặt bày ra Bồ-tát; do pháp này mà đặt bày ra Như Lai.

 Bạch Thế Tôn! Pháp vô tính thì chắc chắn không có tác dụng, sao có thể nói: do nghiệp như thế mà sinh vào địa ngục, do nghiệp như thế mà sinh làm bàng sinh, do nghiệp như thế mà sinh vào cõi quỷ, do nghiệp như thế mà sinh vào loài người, do nghiệp như thế mà sinh lên trời Tứ Đại vương chúng cho đến trời Tha hóa tự tại, do nghiệp như thế mà sinh lên trời Phạm chúng cho đến trời Sắc cứu cánh, do nghiệp như thế mà sinh lên trời Không vô biên xứ cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ;

 do pháp như thế mà được quả Dự lưu, do pháp như thế mà được quả Nhất lai, do pháp như thế mà được quả Bất hoàn, do pháp như thế mà được quả A-la-hán, do pháp như thế mà được Bồ-đề (giác ngộ) của Độc giác, do pháp như thế mà vào địa vị Bồ-tát, đi con đường Bồ-tát, do pháp như thế mà được Nhất thiết tướng trí (trí tuệ biết rõ mọi tướng trạng sai khác của tất cả các pháp), gọi là Phật Thế Tôn, khiến các hữu tình (chúng sinh có tình thức) được giải thoát khỏi sinh tử?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Trong pháp vô tính không thể đặt bày các pháp có khác nhau, không có nghiệp, không có quả, cũng không có tác dụng. Nhưng những kẻ phàm phu ngu muội vì không hiểu rõ giáo pháp và Tỳ-nại-da (giới luật, khuôn phép tu học) của bậc thánh, nên không biết đúng như thật rằng các pháp đều lấy vô tính làm tính, do ngu si điên đảo mà phát khởi đủ loại nghiệp của thân, lời nói và ý, tùy theo sự sai khác của nghiệp mà nhận đủ loại thân.

 Dựa vào sự sai khác về chủng loại của những thân như thế, mà đặt bày ra địa ngục, bàng sinh, cõi quỷ, hoặc người hoặc trời, cho đến cõi Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vì muốn cứu vớt những kẻ phàm phu ngu si điên đảo đang chịu khổ sinh tử như thế, nên đặt bày ra các giai vị khác nhau của giáo pháp và Tỳ-nại-da của bậc thánh. Dựa vào các giai vị ấy mà đặt bày ra Dự lưu cho đến Độc giác, Bồ-tát, Như Lai. Thế nhưng tất cả các pháp đều lấy vô tính làm tự tính; trong pháp vô tính thật không có pháp khác nhau, không có nghiệp, không có quả, cũng không có tác dụng, vì pháp vô tính thì luôn luôn là vô tính.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Như ông nói: pháp vô tính chắc chắn không có tác dụng, sao có thể nói do pháp như thế mà được quả Dự lưu, nói rộng cho đến do pháp như thế mà được Nhất thiết trí (trí biết toàn khắp), gọi là Phật Thế Tôn, khiến các hữu tình thoát khỏi sinh tử. Ý ông thế nào? Các đạo được tu có phải là vô tính không? Các quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, quả A-la-hán, Bồ-đề của Độc giác, cùng con đường Bồ-tát và Nhất thiết tướng trí có phải là vô tính không?"

 Thiện Hiện thưa: "Đúng vậy, đúng vậy. Các đạo được tu, nói rộng cho đến Nhất thiết tướng trí, đều là vô tính."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Pháp vô tính có thể đạt được pháp vô tính không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Vô tính và đạo, đó là tất cả các pháp, đều chẳng phải tương ưng (gắn kết với nhau) cũng chẳng phải không tương ưng, không có hình sắc, không thể thấy, không có sự ngăn ngại đối chọi, chỉ có một tướng, tức là vô tướng (không có tướng). Kẻ phàm phu ngu muội (gọi là dị sinh: chúng sinh chưa chứng thánh, do nghiệp khác nhau mà sinh vào các loài khác nhau) ngu si điên đảo, đối với pháp vô tướng mà khởi ý tưởng có pháp, chấp trước năm uẩn (năm nhóm cấu thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là tri giác, hành là ý chí tạo tác, thức là nhận thức); trong cái vô thường mà khởi ý tưởng thường còn, trong các khổ mà khởi ý tưởng vui sướng, trong cái vô ngã mà khởi ý tưởng có ngã, trong cái không sạch mà khởi ý tưởng trong sạch, đối với pháp vô tính mà chấp là có tính.

 Vì vậy các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát ("Ma-ha-tát" nghĩa là bậc lớn) thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về trí tuệ thấu suốt, đưa sang bờ giác ngộ) sâu xa, dùng phương tiện khéo léo cứu vớt các loài hữu tình như thế, khiến họ lìa sự phân biệt hư vọng điên đảo, dùng phương tiện đặt họ vào trong pháp vô tướng, khiến họ siêng năng tu học, giải thoát khỏi sinh tử, chứng được Niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) thường còn an vui rốt ráo."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Những điều mà kẻ phàm phu ngu muội chấp trước, có điều nào chân thật chứ không hư dối, mà họ chấp trước rồi tạo tác các nghiệp, do nhân duyên ấy chìm đắm trong các nẻo, không thể thoát khỏi khổ sinh tử không?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Những điều mà kẻ phàm phu ngu muội chấp trước, cho đến không có lấy một chút nhỏ như đầu sợi lông mảnh có thể nói là chân thật chứ không hư dối. Họ chấp trước rồi tạo tác các nghiệp, do nhân duyên ấy chìm đắm trong các nẻo, không thể thoát khỏi các khổ sinh tử, chỉ là do sự chấp trước hư vọng điên đảo. Nay ta vì ông nói rộng các thí dụ, để làm sáng tỏ thêm nghĩa này cho dễ hiểu. Những người có trí nhờ các thí dụ mà đối với nghĩa được nói có thể sinh hiểu biết đúng đắn.

 Thiện Hiện! Ý ông thế nào? Trong mộng thấy người hưởng năm dục lạc (năm thú vui từ hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm), trong mộng có chút sự việc thật nào có thể khiến người ấy hưởng dục lạc không?"

 Thiện Hiện thưa: "Người thấy trong mộng còn không thật có, huống gì có sự việc thật có thể khiến người ấy hưởng năm dục lạc."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Có pháp nào, hoặc thiện hoặc chẳng thiện, hoặc hữu ký hoặc vô ký (có thể xác định là thiện hay ác, hoặc không thiện không ác), hoặc hữu lậu hoặc vô lậu (còn phiền não hoặc không còn phiền não), hoặc thế gian hoặc xuất thế gian, hoặc hữu vi hoặc vô vi (do nhân duyên tạo thành hoặc không do tạo thành), mà không giống như sự việc thấy trong mộng không?"

 Thiện Hiện thưa: "Chắc chắn không có pháp nào, hoặc thiện hoặc chẳng thiện, hoặc hữu ký hoặc vô ký, hoặc hữu lậu hoặc vô lậu, hoặc thế gian hoặc xuất thế gian, hoặc hữu vi hoặc vô vi, mà không giống như sự việc thấy trong mộng."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Trong mộng có thật các nẻo và việc qua lại sinh tử trong đó không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Trong mộng có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm (sự ô nhiễm của phiền não), được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì pháp thấy trong mộng hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các hình ảnh hiện trong gương sáng v.v., có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các hình ảnh hiện trong gương sáng v.v. hoàn toàn không có sự việc thật, chỉ lừa được trẻ con ngu dại, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú (các nẻo khổ xấu), hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các hình ảnh có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các hình ảnh trong gương sáng v.v. hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các tiếng vang phát ra trong hang núi v.v., có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các tiếng vang phát ra trong hang núi v.v. hoàn toàn không có sự việc thật, chỉ lừa được trẻ con ngu dại, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú, hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các tiếng vang có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì tiếng vang trong hang núi v.v. hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Trong các ảo ảnh sóng nắng (hơi nóng bốc lên dưới nắng gắt, nhìn xa trông như nước) hiện ra giống như nước v.v., có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Nước v.v. hiện ra trong các ảo ảnh sóng nắng hoàn toàn không có sự việc thật, chỉ lừa được trẻ con ngu dại, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú, hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Nước v.v. trong các ảo ảnh sóng nắng có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì nước v.v. của ảo ảnh sóng nắng hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các hình tướng hiện ra trong bóng sáng, có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các hình tướng hiện ra trong bóng sáng hoàn toàn không có sự việc thật, chỉ lừa được trẻ con ngu dại, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú, hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các hình tướng trong bóng sáng có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì hình tướng của bóng sáng hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Thầy ảo thuật dùng ảo thuật làm ra bốn loại quân hùng mạnh là voi, ngựa, xe và bộ binh, hoặc làm ra trâu, dê, đàn ông, đàn bà và đủ loại việc hết sức hiếm lạ khác. Những con voi ảo v.v. ấy có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Voi, ngựa ảo v.v. hoàn toàn không có sự việc thật, chỉ lừa được trẻ con ngu dại, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú, hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Những việc ảo thuật có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì voi, ngựa ảo v.v. hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Thân do người có phép biến hóa hóa ra, thân được hóa ra ấy có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các thân biến hóa hoàn toàn không có sự việc thật, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú, hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Thân biến hóa có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì các thân biến hóa hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các vật hiện ra trong thành Tầm hương (thành của Càn-thát-bà, loài thần âm nhạc sống nhờ ngửi hương; chỉ ảo ảnh thành quách lâu đài hiện giữa không trung hay trên mặt biển), có sự việc thật nào có thể dựa vào đó mà tạo nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào địa ngục, hoặc rơi vào bàng sinh, hoặc rơi vào cõi quỷ, hoặc sinh vào loài người, hoặc sinh lên cõi trời, chịu khổ vui không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các vật hiện ra trong thành Tầm hương hoàn toàn không có sự việc thật, làm sao có thể dựa vào đó mà tạo tác các nghiệp, rồi do nghiệp đã tạo mà hoặc rơi vào ác thú, hoặc sinh vào cõi người, cõi trời, chịu các khổ vui?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Các vật trong thành Tầm hương có thật việc tu đạo, và nhờ tu đạo ấy mà lìa tạp nhiễm, được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì các vật hiện ra trong thành Tầm hương hoàn toàn không có sự việc thật, chẳng phải cái đặt bày, cũng chẳng phải cái được đặt bày. Tu đạo còn không có, huống gì nhờ tu đạo mà lìa tạp nhiễm và được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Trong những điều này có thật người bị tạp nhiễm và người được thanh tịnh không?"

 Thiện Hiện thưa: "Trong những điều này hoàn toàn không có thật người bị tạp nhiễm và người được thanh tịnh."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Như người bị tạp nhiễm và người được thanh tịnh thật không có, thì do nhân duyên ấy, tạp nhiễm và thanh tịnh cũng không thật có. Vì sao vậy? Vì các loài hữu tình bám vào ngã và ngã sở (cái ta và cái của ta), phân biệt hư vọng, cho rằng có người bị tạp nhiễm và người được thanh tịnh; do nhân duyên ấy mà cho rằng có tạp nhiễm và có thanh tịnh. Không phải người thấy đúng sự thật mới cho rằng có người bị tạp nhiễm và người được thanh tịnh. Người thấy đúng như thật thì biết không có người bị tạp nhiễm và người được thanh tịnh; như vậy cũng không có sự việc thật nào của tạp nhiễm và thanh tịnh có thể nắm bắt được, vì tất cả các pháp rốt ráo đều là không."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video