Phần thứ hai, phẩm Phật Pháp, thứ tám mươi hai.
Bấy giờ Cụ thọ (cách gọi tôn kính một vị tỳ-kheo trưởng lão) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Nếu các pháp lành ấy là pháp của Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài), thì lại có những gì là pháp của Phật?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Chính pháp của Bồ-tát cũng là pháp của Phật. Nghĩa là các Bồ-tát đối với tất cả các pháp giác biết mọi tướng trạng, nhờ đó sẽ được Nhất thiết tướng trí (trí tuệ biết rõ mọi tướng trạng sai khác của tất cả các pháp), dứt hẳn sự nối tiếp của mọi tập khí (thói quen, dấu vết phiền não vi tế còn sót lại). Còn các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như, đáng được cúng dường, giác ngộ chân chính và trọn khắp) thì đối với tất cả các pháp, dùng trí tuệ vi diệu tương ưng trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) mà hiện chứng giác ngộ trọn vẹn, chứng được quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng (giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn khắp, tức quả Phật). Thiện Hiện! Đó gọi là sự khác biệt giữa hai pháp của Bồ-tát và của Phật.
Như hai bậc thánh, tuy đều là thánh, nhưng có sự khác biệt giữa người đang tu hướng tới quả và người đã đứng ở quả, nên các pháp mà họ thành tựu không phải là không khác nhau. Như vậy, Thiện Hiện! Nếu ở trong vô gián đạo (giai đoạn đang trực tiếp đoạn trừ phiền não, liền mạch không gián đoạn) mà thực hành tất cả các pháp, khi chưa lìa chướng ngại tối tăm, chưa đến bờ bên kia, chưa được tự tại, chưa được quả, thì gọi là Bồ-tát. Nếu ở trong giải thoát đạo (giai đoạn ngay sau khi phiền não đã bị đoạn, chứng được giải thoát) mà thực hành tất cả các pháp, khi đã lìa chướng ngại tối tăm, đã đến bờ bên kia, đã được tự tại, đã được quả, mới gọi là Phật. Đó là chỗ Bồ-tát và Phật khác nhau. Do giai vị khác nhau nên pháp không phải không khác, nhưng không thể nói pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) có khác."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu tự tướng của tất cả các pháp đều là không, thì trong tự tướng không ấy làm sao có được đủ thứ sai khác, như nói: đây là địa ngục, đây là bàng sinh (loài vật, súc sinh), đây là cõi quỷ, đây là người, đây là trời, đây là Chủng tính địa (giai vị đã có hạt giống, tính chất của bậc thánh), đây là Đệ bát địa (giai vị thứ tám, tức người đang tu hướng tới quả Dự lưu), đây là Dự lưu (quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh), đây là Nhất lai (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), đây là Bất hoàn (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), đây là A-la-hán (quả thứ tư, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), đây là Độc giác (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, sinh vào đời không có Phật), đây là Bồ-tát, đây là Như Lai?
Bạch Thế Tôn! Bổ-đặc-già-la (con người, cá thể được xem là chủ thể đi trong luân hồi) như đã nói đó đã không thể nắm bắt, thì nghiệp do họ tạo cũng không thể nắm bắt. Nghiệp đã tạo đã không thể nắm bắt, thì quả dị thục (quả báo chín muồi về sau, khác thời với lúc tạo nhân) của nghiệp ấy cũng không thể nắm bắt."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Tất cả các pháp đều tự tướng không. Trong tự tướng không, bổ-đặc-già-la đã không có, thì nghiệp, quả và dị thục cũng không có. Trong cái không có thì không có tướng sai khác. Nhưng các hữu tình (chúng sinh có tình thức) không biết đúng như thật lẽ tự tướng không của tất cả các pháp, nên tạo tác các nghiệp, hoặc thiện hoặc ác. Do tạo tác và tăng trưởng nghiệp thiện mà sinh vào cõi người, cõi trời; do tạo tác và tăng trưởng nghiệp ác mà rơi vào ba ác thú (ba nẻo khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Trong nghiệp thiện, do tạo tác và tăng trưởng nghiệp thiền định mà sinh vào cõi Sắc (cõi của các vị trời đã lìa dục, có thân vi tế) hoặc cõi Vô sắc (cõi chỉ có tâm thức, không có thân hình).
Do nhân duyên ấy, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ("Ma-ha-tát" nghĩa là bậc lớn) tu hành Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu pháp tu hoàn thiện đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, và bát-nhã tức trí tuệ thấu suốt); an trụ nội không cho đến vô tính tự tính không (các loại tính Không, từ cái không của các giác quan bên trong cho đến cái không của tự tính vốn không có tự tính); an trụ chân như (thực tướng như thế, không biến đổi của các pháp) cho đến bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn); an trụ các thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo (bốn chân lý của bậc thánh: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ);
tu hành bốn niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm: quán thân không sạch, quán cảm thọ là khổ, quán tâm vô thường, quán các pháp vô ngã) cho đến tám chi thánh đạo (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng); tu hành bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng không giới hạn), bốn vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc); tu hành tám giải thoát (tám phép thiền giúp thoát khỏi ràng buộc của sắc và tưởng) cho đến mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, các màu sắc, không gian, thức, trải ra khắp mọi nơi); tu hành ba cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện (quán các pháp là không, không có tướng để nắm bắt, không có gì để mong cầu);
tu hành Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa (mười giai vị của Bồ-tát, từ bậc thứ nhất là vui mừng tột độ khi lần đầu chứng chân lý, đến bậc thứ mười là trí tuệ như mây pháp che phủ khắp); tu hành tất cả các pháp môn Đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên) và pháp môn Tam-ma-địa (thiền định, tâm chuyên chú một chỗ); tu hành năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu việt: thần cảnh, thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, túc mạng, lậu tận); tu hành mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có); tu hành pháp không quên mất và tính luôn an trụ nơi xả (tâm luôn bình thản); tu hành Nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều là không), Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và Nhất thiết tướng trí.
Thiện Hiện! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát đối với những pháp phần Bồ-đề (các pháp trợ giúp đạt giác ngộ) như thế, tu tập không gián đoạn, không thiếu sót, làm cho viên mãn. Đã viên mãn rồi liền có thể phát khởi định Kim cương dụ (thiền định kiên cố như kim cương, phá tan phiền não vi tế cuối cùng) là thứ gần gũi trợ giúp cho Bồ-đề, chứng được quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng, làm lợi ích lớn cho các hữu tình, mãi không mất không hoại. Vì không mất không hoại, nên khiến các hữu tình thoát khỏi các việc khổ não của sinh tử."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Phật được giác ngộ vô thượng chánh đẳng rồi, có còn mang các pháp sinh tử trong các nẻo không?"
Phật nói: "Không."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Phật được giác ngộ vô thượng chánh đẳng rồi, có còn mang nghiệp đen (nghiệp ác, đưa đến quả khổ), nghiệp trắng (nghiệp thiện, đưa đến quả vui), nghiệp vừa đen vừa trắng (nghiệp xen lẫn thiện ác), nghiệp không đen không trắng (nghiệp vô lậu, không gây quả sinh tử, đưa đến chấm dứt mọi nghiệp) không?"
Phật nói: "Không."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Nếu Phật không mang sinh tử trong các nẻo và các sự sai khác của nghiệp, thì làm sao đặt bày ra: đây là địa ngục, đây là bàng sinh, đây là cõi quỷ, đây là người, đây là trời, đây là Chủng tính địa, đây là Đệ bát địa, đây là Dự lưu, đây là Nhất lai, đây là Bất hoàn, đây là A-la-hán, đây là Độc giác, đây là Bồ-tát, đây là Như Lai?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Các loài hữu tình có tự biết các pháp tự tướng là không không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không."
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu các hữu tình tự biết các pháp tự tướng là không, thì các vị Bồ-tát Ma-ha-tát không cần cầu chứng quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng, dùng phương tiện khéo léo cứu vớt các hữu tình ra khỏi ác thú và sinh tử. Vì các hữu tình không biết các pháp tự tướng là không, nên trôi lăn trong các nẻo, chịu vô lượng khổ. Vì thế Bồ-tát sau khi nghe từ chư Phật rằng tất cả các pháp tự tướng là không, vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình, nên cầu chứng quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng, dùng phương tiện khéo léo cứu vớt các hữu tình ra khỏi ác thú và sinh tử.
Thiện Hiện nên biết! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát thường nghĩ thế này: "Không phải tất cả các pháp thật có tự tướng, như những kẻ phàm phu ngu muội (gọi là dị sinh: chúng sinh chưa chứng thánh, do nghiệp khác nhau mà sinh vào các loài khác nhau) chấp giữ. Nhưng do sức phân biệt điên đảo, họ ở trong cái không thật có mà khởi ý tưởng thật có: trong cái vô ngã mà khởi ý tưởng có ngã, trong cái không có hữu tình mà khởi ý tưởng có hữu tình, nói rộng cho đến trong cái không có người thấy mà khởi ý tưởng có người thấy; trong cái không có sắc (hình thể vật chất) mà khởi ý tưởng có sắc, trong cái không có thọ, tưởng, hành, thức (cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức) mà khởi ý tưởng có thọ, tưởng, hành, thức; cho đến trong tất cả các pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành), do sức phân biệt hư vọng điên đảo mà không thật cho là thật, không có chấp là có. Do đó tạo tác các nghiệp của thân, lời nói và ý, không thể thoát khỏi ác thú và sinh tử. Ta phải cứu vớt họ, khiến họ được giải thoát."
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nghĩ như vậy rồi, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thâu gồm các pháp lành vào trong đó, tu hành các hạnh Bồ-tát không sai lệch, dần dần viên mãn tư lương Bồ-đề (vốn liếng công đức và trí tuệ cần tích lũy để đạt giác ngộ). Tư lương Bồ-đề đã được viên mãn rồi, chứng được quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng. Được Bồ-đề rồi, vì các hữu tình mà tuyên nói, chỉ bày, phân tích, xác lập ý nghĩa bốn thánh đế, tức là: đây là thánh đế Khổ, đây là thánh đế Khổ tập (nguyên nhân sinh ra khổ), đây là thánh đế Khổ diệt (sự chấm dứt khổ), đây là thánh đế con đường đi đến diệt khổ.
Lại dựa vào trí thông đạt (trí thấu suốt) mà thâu gồm tất cả các pháp phần Bồ-đề vào trong bốn thánh đế ấy. Lại dựa vào tất cả các pháp phần Bồ-đề, dùng trí vi diệu mà đặt bày, xác lập ngôi báu Phật, Pháp, Tăng (Tam bảo: Phật là bậc giác ngộ, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu). Nhờ Tam bảo này xuất hiện ở thế gian mà các loài hữu tình được giải thoát khỏi sinh tử. Nếu các hữu tình không thể quy y, tin theo ngôi báu Phật, Pháp, Tăng, thì tạo tác các nghiệp, luân hồi trong các nẻo, chịu khổ không cùng; vì thế nên quy y ngôi báu Phật, Pháp, Tăng."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Các loài hữu tình được bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn, dứt hẳn sinh tử) là nhờ các thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo, hay nhờ thánh trí về Khổ, Tập, Diệt, Đạo?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Không phải nhờ các thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà các loài hữu tình được bát Niết-bàn, cũng không phải nhờ thánh trí về Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà các loài hữu tình được bát Niết-bàn. Thiện Hiện! Ta nói tính bình đẳng của bốn thánh đế chính là Niết-bàn. Niết-bàn như thế không phải nhờ các đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà được, không phải nhờ trí về Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà được, mà chỉ nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa chứng được tính bình đẳng thì gọi là được Niết-bàn."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Những gì gọi là tính bình đẳng của Khổ, Tập, Diệt, Đạo?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu ở chỗ nào không có các đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo, không có trí về Khổ, Tập, Diệt, Đạo, thì gọi là tính bình đẳng của bốn thánh đế. Tính bình đẳng này chính là chân như, pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, tính không biến đổi, tính bình đẳng, tính lìa sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghị giới của bốn thánh đế (đều là các tên gọi khác nhau của thực tướng chân thật, thường còn, không biến đổi của các pháp). Dù Phật ra đời hay không ra đời, tính và tướng ấy vẫn thường trụ, không mất hoại, không đổi khác. Như thế gọi là tính bình đẳng của Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, là vì muốn tùy giác (thấu hiểu đúng theo) tính bình đẳng của bốn thánh đế này mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nếu khi có thể tùy giác được tính bình đẳng của bốn thánh đế này, thì gọi là thật sự tùy giác tất cả các thánh đế, mau chứng quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vì muốn tùy giác tính bình đẳng của bốn thánh đế này mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; nếu khi có thể tùy giác tính bình đẳng của bốn thánh đế này, thì gọi là thật sự tùy giác tất cả thánh đế, không rơi vào các địa vị Thanh văn (hàng đệ tử nghe Phật giảng mà tu, cầu tự mình ra khỏi sinh tử), Độc giác v.v., mà đi vào Chánh tính ly sinh của Bồ-tát (giai vị chắc chắn của bậc thánh, lìa hẳn tính chất phàm phu)?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không có một chút pháp nào mà không thấy đúng như thật. Khi thấy đúng như thật tất cả các pháp, thì đối với tất cả các pháp hoàn toàn không nắm bắt được gì. Khi đối với tất cả các pháp không nắm bắt được gì, thì thấy đúng như thật tất cả các pháp đều không, tức là thấy đúng như thật các pháp được bao gồm trong bốn đế và không được bao gồm trong bốn đế đều là không. Khi thấy như vậy thì có thể đi vào Chánh tính ly sinh của Bồ-tát.
Vì có thể đi vào Chánh tính ly sinh của Bồ-tát, nên liền an trụ trong Chủng tính địa của Bồ-tát. Đã an trụ trong Chủng tính địa của Bồ-tát thì chắc chắn không bị đỉnh đọa (rơi xuống từ chỗ cao đã đạt, tức là thoái lui khỏi đường Bồ-tát). Nếu bị đỉnh đọa thì sẽ rơi xuống địa vị Thanh văn hoặc Độc giác.
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong Chủng tính địa của Bồ-tát, khởi bốn tĩnh lự cùng bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ trong địa Xa-ma-tha (chỉ: tâm lắng yên trong định) như thế, liền có thể quyết trạch (phân định rõ ràng) pháp tính của tất cả các pháp, và tùy giác ngộ lẽ của bốn thánh đế.
Lúc ấy Bồ-tát tuy biết khắp về Khổ mà có thể không khởi tâm bám chấp vào Khổ; tuy dứt hẳn Tập mà có thể không khởi tâm bám chấp vào Tập; tuy có thể chứng Diệt mà có thể không khởi tâm bám chấp vào Diệt; tuy có thể tu Đạo mà có thể không khởi tâm bám chấp vào Đạo; chỉ khởi tâm tùy thuận, hướng về, sắp vào quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng, quán sát đúng như thật thực tướng của các pháp."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán sát thực tướng của các pháp như thế nào?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán tất cả các pháp không gì là không không, đó là quán sát thực tướng của các pháp."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy quán sát các pháp đều không như thế nào?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đối với tất cả các pháp quán sát đúng như thật rằng đều là tự tướng không; quán sát như vậy là các pháp đều không. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng Tỳ-bát-xá-na (quán: trí tuệ quán sát sáng suốt) có tướng như thế, thấy đúng như thật các pháp đều không, hoàn toàn không thấy có tự tính của pháp nào để có thể an trụ nơi tính ấy mà chứng quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng. Vì sao vậy? Vì quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng của chư Phật và tất cả các pháp đều lấy vô tính (không có tự tính) làm tự tính.
Tức là sắc cho đến thức đều lấy vô tính làm tự tính. Nhãn xứ (mắt) cho đến ý xứ (ý) cũng lấy vô tính làm tự tính. Sắc xứ (hình sắc) cho đến pháp xứ (đối tượng của ý) cũng lấy vô tính làm tự tính. Nhãn giới cho đến ý giới cũng lấy vô tính làm tự tính. Sắc giới cho đến pháp giới cũng lấy vô tính làm tự tính. Nhãn thức giới cho đến ý thức giới cũng lấy vô tính làm tự tính. Nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhãn thức) cho đến ý xúc cũng lấy vô tính làm tự tính. Các cảm thọ sinh ra do duyên nhãn xúc cho đến các cảm thọ sinh ra do duyên ý xúc cũng lấy vô tính làm tự tính.
Địa giới (yếu tố đất) cho đến thức giới (yếu tố thức) cũng lấy vô tính làm tự tính. Nhân duyên cho đến tăng thượng duyên (bốn loại duyên: nguyên nhân trực tiếp, tâm trước dẫn tâm sau, đối tượng của tâm, mọi điều kiện hỗ trợ) cũng lấy vô tính làm tự tính. Các pháp do duyên sinh ra cũng lấy vô tính làm tự tính. Vô minh cho đến già chết (mười hai mắt xích nhân duyên của vòng sinh tử) cũng lấy vô tính làm tự tính. Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng lấy vô tính làm tự tính. Nội không cho đến vô tính tự tính không cũng lấy vô tính làm tự tính. Chân như cho đến bất tư nghị giới cũng lấy vô tính làm tự tính. Các thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo cũng lấy vô tính làm tự tính.
Bốn niệm trụ cho đến tám chi thánh đạo cũng lấy vô tính làm tự tính. Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng lấy vô tính làm tự tính. Tám giải thoát cho đến mười biến xứ cũng lấy vô tính làm tự tính. Ba cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện cũng lấy vô tính làm tự tính. Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa (mười địa chung cho cả ba thừa, từ giai vị quán sát thanh tịnh ban đầu đến địa vị Như Lai) cũng lấy vô tính làm tự tính. Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa cũng lấy vô tính làm tự tính. Tất cả các pháp môn Đà-la-ni và pháp môn Tam-ma-địa cũng lấy vô tính làm tự tính. Năm nhãn, sáu thần thông cũng lấy vô tính làm tự tính.
Mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng lấy vô tính làm tự tính. Ba mươi hai tướng của bậc đại sĩ và tám mươi vẻ đẹp phụ (các đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật) cũng lấy vô tính làm tự tính. Pháp không quên mất và tính luôn an trụ nơi xả cũng lấy vô tính làm tự tính. Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí cũng lấy vô tính làm tự tính. Quả Dự lưu cho đến Bồ-đề của Độc giác cũng lấy vô tính làm tự tính. Tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát cũng lấy vô tính làm tự tính. Quả giác ngộ vô thượng chánh đẳng của chư Phật cũng lấy vô tính làm tự tính.
Vô tính như thế không phải do chư Phật làm ra, không phải do Độc giác làm ra, không phải do Bồ-tát làm ra, không phải do Thanh văn làm ra, cũng không phải do người đã đứng ở quả hay người đang tu hướng tới quả làm ra. Chỉ vì các hữu tình đối với tất cả các pháp không biết, không thấy đúng như thật rằng chúng đều là không, nên các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dùng phương tiện khéo léo, đúng như điều mình đã giác ngộ mà vì các hữu tình tuyên nói đúng như thật, khiến họ lìa chấp trước, giải thoát khỏi tất cả sinh, già, bệnh, chết, được bát Niết-bàn, an vui rốt ráo."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm bảy mươi bảy.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười tám (?).
Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video