Phần thứ ba, phẩm Xá-lợi Tử, thứ hai, đoạn bốn.
Lại nữa, Xá-lợi Tử (Śāriputra, vị đệ tử của Phật nổi tiếng trí tuệ bậc nhất)! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người đã phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh, đã tu hành ở mức cao) tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt hoàn hảo, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ), nhờ đó khơi dậy được Lục thần thông ba-la-mật-đa (sáu năng lực siêu phàm được tu đến mức hoàn hảo).
Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát có Thần cảnh trí chứng thông (năng lực siêu phàm về biến hóa thân hình và đi lại tự tại, do trí tuệ chứng được), có thể làm ra đủ mọi việc biến hóa thần diệu lớn lao. Đó là: làm rung chuyển đất đai cùng mọi vật trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; "như cát sông Hằng" nghĩa là nhiều không đếm xuể). Biến một thân thành nhiều thân, biến nhiều thân thành một thân. Lúc hiện ra, lúc ẩn đi, nhanh chóng không gì ngăn trở. Núi non, vách đá, tường vách đi thẳng qua như đi qua khoảng không. Bay lượn trong không trung qua lại như chim. Chui vào lòng đất rồi trồi lên như lặn ngụp trong nước. Đi trên mặt nước như đi trên mặt đất. Thân phát ra khói lửa như đám cháy lớn trên cánh đồng cao. Thân tuôn ra nhiều dòng nước như núi tuyết tan chảy. Mặt trời, mặt trăng có uy lực thần diệu khó ai địch nổi, vậy mà vị ấy lấy tay xoa chạm, ánh sáng của chúng liền bị che lấp. Thậm chí lên đến cõi trời Tịnh Cư (nhóm cõi trời thanh tịnh cao nhất trong cõi Sắc, nơi ở của các bậc thánh đã dứt hẳn ham muốn) mà xoay chuyển thân mình vẫn tự tại. Những việc biến hóa thần diệu như thế nhiều vô biên.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy có đủ năng lực trí tuệ thần thông biến hóa như thế, nhưng không vì vậy mà tự cao. Không chấp vào bản chất của Thần cảnh trí chứng thông, không chấp vào những việc làm của Thần cảnh trí chứng thông, không chấp vào người đạt được Thần cảnh trí chứng thông như thế. Đối với việc chấp hay không chấp, cả hai đều không vướng mắc. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì tự tính (bản chất tự có, riêng có của sự vật) vốn là không; vì tự tính vốn lìa xa; vì tự tính từ xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không vì vui chơi mà khơi dậy Thần cảnh trí thông như thế, mà chỉ để đạt được Nhất thiết trí trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi pháp, mọi sự). Xá-lợi Tử! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khơi dậy Thần cảnh trí chứng thông ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát có Thiên nhĩ trí chứng thông (năng lực tai nghe siêu phàm như tai của chư thiên), là tai trời trong sạch thù thắng nhất, vượt hơn tai người, có thể nghe đúng như thật đủ mọi loại âm thanh của loài có tình thức và loài không có tình thức trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Hằng. Đó là: nghe khắp tiếng của cõi địa ngục, tiếng của loài bàng sinh (loài súc vật, loài đi ngang), tiếng của cõi quỷ, tiếng người, tiếng chư thiên, tiếng của hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình), tiếng của hàng Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, sống ẩn tu một mình), tiếng của Bồ-tát, tiếng của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như), cùng mọi âm thanh khác của loài có tình thức và không có tình thức, dù lớn hay nhỏ đều nghe được, không chướng ngại, không ngăn trở.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy có đủ năng lực trí tuệ tai trời như thế, nhưng không vì vậy mà tự cao. Không chấp vào bản chất của Thiên nhĩ trí chứng thông, không chấp vào những việc làm của Thiên nhĩ trí chứng thông, không chấp vào người đạt được Thiên nhĩ trí chứng thông như thế. Đối với việc chấp hay không chấp, cả hai đều không vướng mắc. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì tự tính vốn là không; vì tự tính vốn lìa xa; vì tự tính từ xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không vì vui chơi mà khơi dậy Thiên nhĩ trí thông như thế, mà chỉ để đạt được Nhất thiết trí trí. Xá-lợi Tử! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khơi dậy Thiên nhĩ trí chứng thông ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát có Tha tâm trí chứng thông (năng lực biết được tâm ý người khác), có thể biết đúng như thật tâm và tâm sở (các trạng thái, tác dụng tâm lý đi kèm theo tâm, như vui, buồn, tham, giận…) của các loài hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có ý thức) khác trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Hằng. Đó là: biết khắp các loài hữu tình khác, tâm có tham hay tâm đã lìa tham; tâm có sân (giận dữ) hay tâm đã lìa sân; tâm có si (mê muội) hay tâm đã lìa si; tâm có ái (luyến ái, đắm say) hay tâm đã lìa ái; tâm có thủ (bám giữ, chiếm giữ) hay tâm đã lìa thủ; tâm gom tụ hay tâm tán loạn; tâm nhỏ hẹp hay tâm rộng lớn; tâm hăng hái nâng cao hay tâm chùng xuống; tâm vắng lặng hay tâm không vắng lặng; tâm xao động hay tâm không xao động; tâm định (an trụ tập trung) hay tâm không định; tâm giải thoát hay tâm không giải thoát; tâm hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn bị trói buộc trong luân hồi) hay tâm vô lậu (đã sạch phiền não); tâm có lỗi lầm, tì vết hay tâm không có lỗi lầm, tì vết; tâm còn có cái cao hơn hay tâm không còn gì cao hơn — tất cả đều biết đúng như thật.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy có đủ năng lực trí tuệ biết tâm người khác như thế, nhưng không vì vậy mà tự cao. Không chấp vào bản chất của Tha tâm trí chứng thông, không chấp vào những việc làm của Tha tâm trí chứng thông, không chấp vào người đạt được Tha tâm trí chứng thông như thế. Đối với việc chấp hay không chấp, cả hai đều không vướng mắc. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì tự tính vốn là không; vì tự tính vốn lìa xa; vì tự tính từ xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không vì vui chơi mà khơi dậy Tha tâm trí thông như thế, mà chỉ để đạt được Nhất thiết trí trí. Xá-lợi Tử! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khơi dậy Tha tâm trí chứng thông ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát có Túc trú tùy niệm trí chứng thông (năng lực nhớ lại các kiếp sống đời trước), có thể nhớ đúng như thật mọi việc đời trước của tất cả hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Hằng. Đó là: tùy ý nhớ lại những việc đời trước của mình hoặc của người khác trong khoảng một niệm tâm cho đến một trăm niệm tâm đã qua. Hoặc tùy ý nhớ lại những việc đời trước của mình hoặc của người khác trong một ngày cho đến một trăm ngày đã qua. Hoặc tùy ý nhớ lại những việc đời trước của mình hoặc của người khác trong một tháng cho đến một trăm tháng đã qua. Hoặc tùy ý nhớ lại những việc đời trước của mình hoặc của người khác trong một năm cho đến một trăm năm đã qua. Hoặc tùy ý nhớ lại những việc đời trước của mình hoặc của người khác trong một kiếp (đơn vị thời gian cực kỳ dài, tính bằng sự hình thành và hủy diệt của thế giới), trăm kiếp, nghìn kiếp, nhiều trăm nghìn kiếp, cho đến vô lượng trăm nghìn câu-chi (một con số, thường hiểu là mười triệu) na-dữu-đa (một con số cực lớn, khoảng trăm tỉ) kiếp đã qua.
Hoặc tùy ý nhớ lại mọi việc đời trước ở thời quá khứ xa xưa. Nghĩa là nhớ: vào thời như thế, ở nơi như thế, có tên như thế, có họ như thế, thuộc loại như thế, ăn uống như thế, sống lâu như thế, tuổi thọ như thế, chịu khổ vui như thế; từ nơi kia chết đi rồi sinh đến nơi này, từ nơi này chết đi rồi sinh về nơi kia; hình dáng như thế, lời nói như thế. Dù sơ lược hay chi tiết, mọi việc đời trước đều có thể tùy ý nhớ lại.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy có đủ các năng lực trí tuệ nhớ lại đời trước như thế, nhưng không vì vậy mà tự cao. Không chấp vào bản chất của Túc trú tùy niệm trí chứng thông, không chấp vào những việc làm của Túc trú tùy niệm trí chứng thông, không chấp vào người đạt được Túc trú tùy niệm trí chứng thông. Đối với việc chấp hay không chấp, cả hai đều không vướng mắc. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì tự tính vốn là không; vì tự tính vốn lìa xa; vì tự tính từ xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không vì vui chơi mà khơi dậy Túc trú tùy niệm trí thông, mà chỉ để đạt được Nhất thiết trí trí. Xá-lợi Tử! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khơi dậy Túc trú tùy niệm trí chứng thông ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát có Thiên nhãn trí chứng thông (năng lực mắt nhìn siêu phàm như mắt chư thiên), là mắt trời trong sạch thù thắng nhất, vượt hơn mắt người, có thể thấy đúng như thật đủ mọi loại hình sắc của loài có tình thức và không có tình thức trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Hằng. Thấy các hữu tình lúc chết, lúc sinh; dáng vẻ đẹp hay xấu; sinh về thiện thú (cõi lành: cõi người, cõi trời) hay ác thú (cõi dữ: địa ngục, súc sinh, quỷ đói); thấp kém hay cao quý; tùy theo sức mạnh của nghiệp (những hành động đã tạo, đưa đến quả báo) mà thọ sinh khác nhau.
Những hữu tình như thế này đã làm trọn ba loại việc lành của thân, lời nói và ý nghĩ, ngợi khen các bậc hiền thánh, có chính kiến (cái thấy đúng đắn); do nhân duyên ấy, khi thân hoại mạng chung sẽ lên cõi lành, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, hưởng các niềm vui sướng. Những hữu tình như thế kia đã làm ba loại việc ác của thân, lời nói và ý nghĩ, chê bai hủy báng các bậc hiền thánh, có tà kiến (cái thấy sai lệch); do nhân duyên ấy, khi thân hoại mạng chung sẽ đọa vào cõi dữ, hoặc sinh vào địa ngục, hoặc sinh làm bàng sinh, hoặc sinh vào cõi quỷ, hoặc sinh ở vùng biên địa hèn kém, dơ bẩn xấu ác, ở giữa đám hữu tình ấy mà chịu các khổ não.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy có đủ mắt trời trong sạch như thế, thấy được sự khác biệt về nhân quả của hữu tình trong các cõi ở mười phương chết ở đây sinh ra ở kia, nhưng không vì vậy mà tự cao. Không chấp vào bản chất của Thiên nhãn trí chứng thông, không chấp vào những việc làm của Thiên nhãn trí chứng thông, không chấp vào người đạt được Thiên nhãn trí chứng thông như thế. Đối với việc chấp hay không chấp, cả hai đều không vướng mắc. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì tự tính vốn là không; vì tự tính vốn lìa xa; vì tự tính từ xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không vì vui chơi mà khơi dậy Thiên nhãn trí thông như thế, mà chỉ để đạt được Nhất thiết trí trí. Xá-lợi Tử! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khơi dậy Thiên nhãn trí chứng thông ba-la-mật-đa.
Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát có Lậu tận trí chứng thông (năng lực trí tuệ biết rõ và dứt sạch mọi phiền não "lậu" — những thứ rỉ chảy làm tâm ô nhiễm và trói buộc trong luân hồi), có thể biết đúng như thật tất cả hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Hằng, ai đã dứt sạch phiền não, ai chưa dứt sạch. Bồ-tát tuy đạt được Lậu tận thông này, nhưng không rơi vào địa vị của hàng Thanh văn và Độc giác, mà chỉ hướng đến Vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, viên mãn của Phật), vì không còn mong cầu lợi ích nào khác.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy có đủ năng lực trí tuệ dứt sạch phiền não như thế, nhưng không vì vậy mà tự cao. Không chấp vào bản chất của Lậu tận trí chứng thông, không chấp vào những việc làm của Lậu tận trí chứng thông, không chấp vào người đạt được Lậu tận trí chứng thông như thế. Đối với việc chấp hay không chấp, cả hai đều không vướng mắc. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì tự tính vốn là không; vì tự tính vốn lìa xa; vì tự tính từ xưa nay vốn không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không vì vui chơi mà khơi dậy Lậu tận trí thông như thế, mà chỉ để đạt được Nhất thiết trí trí. Xá-lợi Tử! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khơi dậy Lậu tận trí chứng thông ba-la-mật-đa.
Như vậy, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nhanh chóng làm tròn đầy sáu thần thông trong sạch. Nhờ sáu thần thông này trong sạch, tròn đầy mà nhanh chóng chứng đắc Nhất thiết trí trí.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ vững vàng trong Bố thí ba-la-mật-đa (sự cho tặng được tu đến mức hoàn hảo), làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí, vì do tất cánh không (cái không rốt ráo, tuyệt đối: mọi pháp rốt cuộc không có tự tính) nên không có keo kiệt bủn xỉn. Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ trong Tịnh giới ba-la-mật-đa (giữ giới luật trong sạch đến mức hoàn hảo), làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí, vì do tất cánh không nên không có phạm giới. Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ trong An nhẫn ba-la-mật-đa (sự nhẫn nhịn, chịu đựng an ổn đến mức hoàn hảo), làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí, vì do tất cánh không nên không có giận dữ oán hờn. Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ trong Tinh tiến ba-la-mật-đa (sự siêng năng nỗ lực đến mức hoàn hảo), làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí, vì do tất cánh không nên không có lười biếng. Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ trong Tĩnh lự ba-la-mật-đa (thiền định, lặng tâm suy xét, đến mức hoàn hảo), làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí, vì do tất cánh không nên không có tán loạn. Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật-đa, làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí, vì do tất cánh không nên không có trí tuệ xấu ác.
Như vậy, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, an trụ trong sáu loại ba-la-mật-đa, hoặc từng loại riêng hoặc tất cả chung, làm trang nghiêm trong sạch con đường đi đến Nhất thiết trí trí; vì do tất cánh không, vì không có đến đi, vì không có lấy bỏ, nên tuy đặt ra các tên gọi bố thí và keo kiệt, giới trong sạch và giới xấu, an nhẫn và giận dữ, tinh tiến và lười biếng, tĩnh lự và tán loạn, bát-nhã và trí tuệ xấu ác, nhưng ở trong đó không hề chấp trước. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này khi ấy không chấp vào bố thí, không chấp vào keo kiệt, không chấp vào giới trong sạch, không chấp vào phạm giới, không chấp vào an nhẫn, không chấp vào giận dữ, không chấp vào tinh tiến, không chấp vào lười biếng, không chấp vào tĩnh lự, không chấp vào tán loạn, không chấp vào bát-nhã, không chấp vào trí tuệ xấu ác.
Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này khi ấy không chấp vào sự chê bai mắng nhiếc, không chấp vào sự khen ngợi, không chấp vào sự khinh thường, không chấp vào sự cung kính. Vì sao? Xá-lợi Tử! Vì trong pháp vô sinh (chân lý rằng mọi pháp vốn không thật có sinh ra), chê bai mắng nhiếc, khen ngợi, khinh thường, cung kính đều không có. Tại sao thế? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đã dứt hẳn mọi việc chấp trước. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, công đức đạt được là cao nhất, nhiệm mầu nhất, mà tất cả hàng Thanh văn và Độc giác đều không có. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này công đức tròn đầy, giúp hữu tình trưởng thành trên đường tu, làm trang nghiêm trong sạch cõi Phật, nhanh chóng chứng đắc Nhất thiết trí trí.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì khởi tâm bình đẳng đối với mọi hữu tình. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này sau khi khởi tâm bình đẳng đối với mọi hữu tình, liền đạt được tính bình đẳng của tất cả hữu tình, đạt được tính bình đẳng của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này sau khi đạt được tính bình đẳng của tất cả hữu tình và tính bình đẳng của tất cả các pháp, liền đặt để tất cả hữu tình vào trong tính bình đẳng của tất cả các pháp. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này ngay trong đời hiện tại được tất cả chư Phật cùng che chở nghĩ nhớ, được tất cả các vị Bồ-tát Ma-ha-tát cùng yêu quý kính trọng, được tất cả hàng Thanh văn, Độc giác cùng cung kính. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này sinh ra ở bất cứ nơi nào, mắt thường không thấy hình sắc khó ưa, tai thường không nghe âm thanh khó ưa, mũi thường không ngửi mùi khó ưa, lưỡi thường không nếm vị khó ưa, thân thường không cảm nhận sự xúc chạm khó ưa, ý thường không tiếp nhận đối tượng tâm ý khó ưa. Xá-lợi Tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này đối với Vô thượng chính đẳng bồ-đề vĩnh viễn không thoái lui.
Khi Đức Phật nói về những công đức thù thắng này của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, có nhiều trăm vị bí-sô (tức tỳ-kheo, người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ) từ chỗ ngồi đứng dậy, mỗi vị cởi tấm áo khoác ngoài dâng lên Đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính). Dâng xong, tất cả đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chính, viên mãn của Phật). Khi ấy Đức Thế Tôn liền mỉm cười, từ nơi mặt phát ra ánh sáng đủ màu. Lúc ấy A-nan-đà (Ānanda, thị giả thân cận của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để áo che kín vai trái, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay cung kính, bạch rằng: "Bạch Thế Tôn! Do nhân gì, duyên gì mà Ngài hiện ra nụ cười này? Chư Phật hiện ra nụ cười chẳng phải là không có nhân duyên."
Bấy giờ Phật bảo A-nan-đà rằng: "Nhiều trăm vị bí-sô vừa đứng dậy khỏi chỗ ngồi đây, từ nay về sau, trải qua sáu mươi mốt kiếp, vào kiếp tên là Tinh Dụ, sẽ được thành Phật, tất cả cùng một danh hiệu là Đại Tràng Tướng Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm (mười danh hiệu tôn quý của một vị Phật, có nghĩa lần lượt là: bậc đến từ chân như; bậc đáng được cúng dường; bậc giác ngộ chân chính khắp cả; bậc trí tuệ và đức hạnh tròn đầy; bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát; bậc hiểu rõ thế gian; bậc cao tột không ai hơn; bậc khéo điều phục, dẫn dắt người; bậc thầy của trời và người; bậc giác ngộ; bậc Thế Tôn có đủ phúc đức). Các vị bí-sô này sau khi bỏ thân này sẽ sinh về cõi Phật Bất Động ở phương Đông, ở nơi Đức Phật ấy tu hạnh Bồ-tát."
Lúc ấy lại có sáu vạn vị thiên tử (con trai của cõi trời, tức các vị trời), nghe Phật giảng các pháp tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, vui mừng tin nhận. Đức Thế Tôn thọ ký (báo trước về sự thành tựu tương lai) rằng họ sẽ ở trong giáo pháp của Đức Từ Thị Như Lai (tức Phật Di-lặc, vị Phật tương lai) mà với lòng tin trong sạch xuất gia, siêng tu phạm hạnh (đời sống thanh tịnh, giữ giới, dứt dục), dứt hết các phiền não, chứng bát niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, giải thoát trọn vẹn khỏi sinh tử).
Bấy giờ tất cả đại chúng trong hội, nhờ sức thần của Phật, đều thấy ở mỗi phương trong mười phương có một nghìn cõi Phật, cùng các vị Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác và hội chúng của các Ngài. Các cõi Phật ấy được trang hoàng bằng đủ mọi đức tốt, rất đáng yêu thích. Khi ấy, vẻ trang nghiêm trong sạch của cõi Kham Nhẫn này (tức cõi Ta-bà, thế giới chúng ta đang ở, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ) không thể sánh bằng. Lúc ấy trong hội chúng này có mười nghìn chúng sinh, mỗi người phát nguyện rằng: "Phúc đức con đã tu, nguyện được sinh về các cõi Phật kia." Bấy giờ Đức Thế Tôn biết được lời nguyện của họ, liền lại mỉm cười, nơi mặt lại phát ra ánh sáng đủ màu. Lúc ấy A-nan-đà lại từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính hỏi Phật nhân duyên của nụ cười. Phật bảo: "Nay ông có thấy mười nghìn người này không?" A-nan-đà thưa: "Dạ vâng, con đã thấy." Phật nói: "Nay mười nghìn chúng sinh này, khi chết ở đây sẽ theo sức nguyện của mình mà mỗi người được sinh về một trong một vạn cõi Phật. Từ đó về sau thường không rời xa Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, tu hành sáu loại ba-la-mật-đa. Khi đã tròn đầy rồi, sẽ chứng đắc Vô thượng chính đẳng bồ-đề, tất cả cùng một danh hiệu là Trang Nghiêm Vương Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm."
Bấy giờ trong hội chúng, Cụ thọ (cách gọi tôn kính các vị tỳ-kheo trưởng lão: bậc có tuổi thọ và đức hạnh) Xá-lợi Tử, Cụ thọ Đại Mục Liên (Mahāmaudgalyāyana, đệ tử thần thông bậc nhất), Cụ thọ Đại Ẩm Quang (tức Ma-ha Ca-diếp, đệ tử khổ hạnh bậc nhất), Cụ thọ Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đệ tử hiểu lý "không" bậc nhất) cùng các vị đại bí-sô và bí-sô ni (tỳ-kheo ni, người xuất gia nữ đã thọ giới đầy đủ) được mọi người biết đến và kính ngưỡng, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, các ổ-ba-sách-ca (ưu-bà-tắc, nam cư sĩ tại gia giữ giới) và ổ-ba-tư-ca (ưu-bà-di, nữ cư sĩ tại gia giữ giới), đều từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay cung kính, cùng bạch Phật rằng:
"Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa mà Bồ-tát Ma-ha-tát đạt được là ba-la-mật-đa lớn lao, là ba-la-mật-đa rộng khắp, là ba-la-mật-đa bậc nhất, là ba-la-mật-đa tôn quý, là ba-la-mật-đa thù thắng, là ba-la-mật-đa nhiệm mầu, là ba-la-mật-đa vi diệu, là ba-la-mật-đa cao cả, là ba-la-mật-đa tột cùng, là ba-la-mật-đa thượng đẳng, là ba-la-mật-đa không gì cao hơn, là ba-la-mật-đa cao hơn cả cái không gì cao hơn, là ba-la-mật-đa bình đẳng, là ba-la-mật-đa không gì sánh bằng, là ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng (ngang với cái không gì sánh bằng, tức chỉ ngang với Phật), là ba-la-mật-đa như hư không, là ba-la-mật-đa không có gì đối đãi, là ba-la-mật-đa tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp vốn là không), là ba-la-mật-đa cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp, như vô thường, khổ, vốn là không), là ba-la-mật-đa thành tựu mọi công đức, là ba-la-mật-đa không thể bị khuất phục, là ba-la-mật-đa có thể khuất phục tất cả."
"Bạch Thế Tôn! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa là tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao nhất, nhiệm mầu nhất, có đủ thế lực lớn, có thể thực hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng; có thể làm tròn đầy Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng; có thể có đủ Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa vô đẳng đẳng; có thể được thân thể vô đẳng đẳng, tức là thân được trang nghiêm nhiệm mầu bằng vô biên tướng tốt và vẻ đẹp; có thể chứng pháp vô đẳng đẳng, tức là Vô thượng chính đẳng bồ-đề.
Bạch Thế Tôn! Cũng nhờ tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa cực kỳ tròn đầy mà được sắc (hình thể vật chất) vô đẳng đẳng, được thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, hình dung), hành (ý chí, tạo tác), thức (sự nhận biết) vô đẳng đẳng, chứng bồ-đề vô đẳng đẳng, chuyển pháp luân (giảng dạy chính pháp, ví như lăn bánh xe pháp) vô đẳng đẳng, làm lợi ích an vui cho các loài hữu tình. Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại cũng nhờ tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa mà đối với Vô thượng chính đẳng bồ-đề đã chứng, sẽ chứng, đang chứng. Vì thế, bạch Thế Tôn, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn đi đến bờ bên kia rốt ráo của tất cả các pháp thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bạch Thế Tôn! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tất cả trời, người, A-tố-lạc (A-tu-la, một loài thần hiếu chiến), Kiện-đạt-phược (Càn-thát-bà, thần nhạc ở cõi trời) v.v. trong thế gian đều nên cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen."
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các đệ tử, các Bồ-tát v.v. rằng: "Đúng thế, đúng thế, như các ông đã nói. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tất cả trời, người, A-tố-lạc, Kiện-đạt-phược v.v. trong thế gian đều nên cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen. Vì sao? Vì nhờ có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát này mà thế gian mới có người và trời xuất hiện. Đó là: dòng họ lớn Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ), dòng họ lớn Bà-la-môn (giai cấp tư tế, giữ việc tế lễ ở Ấn Độ), dòng họ lớn trưởng giả (người giàu có, có danh vọng), dòng họ lớn cư sĩ (người tại gia giàu có), Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) cùng các vua nhỏ giàu sang tự tại; các cõi trời từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng (cõi trời thấp nhất trong cõi Dục, nơi ở của bốn vị Thiên vương hộ thế) cho đến cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi trời cao nhất, nơi tâm thức không còn tri giác thô mà cũng chẳng phải hoàn toàn không có tri giác) xuất hiện ở thế gian.
Nhờ có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát này mà thế gian mới có các bậc Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh), Nhất lai (bậc thánh chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), Độc giác, Bồ-tát và chư Phật xuất hiện. Nhờ có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát này mà thế gian mới có Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo (ba ngôi báu: Phật, giáo pháp của Phật, đoàn thể tu hành) xuất hiện. Nhờ có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát này mà thế gian mới có đủ loại vật dụng nuôi sống và đồ dùng an vui xuất hiện, đó là: thức ăn uống, quần áo, đồ nằm, thuốc men chữa bệnh, của cải lúa gạo, châu báu, đèn đuốc v.v. Nói tóm lại, mọi niềm vui của người, trời v.v. ở thế gian cùng niềm vui niết-bàn, không gì là không nhờ các vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế mà có. Tại sao vậy? Vì các vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tự mình thực hành sáu loại ba-la-mật-đa, lại khuyên người khác thực hành. Vì thế, nhờ các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà tất cả hữu tình đều được lợi ích an vui thù thắng."
Bấy giờ Đức Thế Tôn hiện tướng lưỡi, che khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Từ tướng lưỡi này lại phát ra vô lượng ánh sáng đủ màu, chiếu khắp các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng, không nơi nào không đến. Khi ấy trong các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng, mỗi cõi đều có vô lượng vô số vị đại Bồ-tát thấy ánh sáng lớn này, trong lòng còn ngờ vực, mỗi vị đều đến chỗ Đức Phật ở cõi mình, cúi đầu cung kính, bạch rằng: "Bạch Thế Tôn! Đây là sức thần của ai? Lại do duyên gì mà có ánh sáng lớn này chiếu đến các cõi Phật?"
Lúc ấy các Đức Phật ở các cõi kia đều đáp rằng: "Ở phương ấy phương ấy có một thế giới của Phật tên là Kham Nhẫn, có Đức Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm. Nay Ngài vì chúng Bồ-tát Ma-ha-tát mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, hiện tướng lưỡi che khắp tam thiên đại thiên thế giới, từ tướng lưỡi ấy lại phát ra vô lượng ánh sáng đủ màu, chiếu khắp các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng, không nơi nào không đến. Ánh sáng các ông thấy nay chính là do tướng lưỡi của Đức Phật ấy hiện ra."
Bấy giờ vô lượng vô số vị đại Bồ-tát ở các cõi kia nghe xong vui mừng, đều bạch Phật rằng: "Chúng con muốn đến thế giới Kham Nhẫn để chiêm ngưỡng, lễ bái, cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni cùng các vị Bồ-tát, và nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa. Cúi xin Thế Tôn thương xót cho phép chúng con đi." Lúc ấy các Đức Phật ở các cõi kia đều đáp: "Nay chính là lúc, tùy ý các ông đi." Bấy giờ chúng Bồ-tát Ma-ha-tát được Phật cho phép, đều lễ dưới hai chân Phật, đi vòng quanh bên phải để tỏ lòng kính rồi từ biệt. Họ sắm sửa đủ loại cờ báu, phướn, lọng, y phục, chuỗi ngọc, vòng hoa thơm, châu báu, hoa bằng vàng bạc v.v., tấu lên đủ loại âm nhạc tuyệt diệu, trong khoảnh khắc đã đến chỗ Đức Phật này. Họ cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Phật và các Bồ-tát xong, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, cúi đầu lễ dưới chân Phật rồi lui ra ngồi một bên.
Bấy giờ các vị trời từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng cho đến cõi trời Sắc Cứu Cánh (cõi trời cao nhất trong cõi Sắc), mỗi vị đều cầm vô lượng đủ loại vòng hoa thơm và vô lượng loại hoa trời tuyệt diệu, đến chỗ Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Phật và các Bồ-tát xong, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, cúi đầu lễ dưới chân Phật rồi lui về đứng một bên. Khi ấy, các thứ cờ báu, phướn, lọng, y phục, chuỗi ngọc, hương hoa, châu báu và các loại âm nhạc mà các vị đại Bồ-tát ở mười phương cùng vô lượng vị trời khác thuộc cõi Dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục) và cõi Sắc (cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) dâng cúng, nhờ sức thần của Phật đều vọt lên không trung, hợp lại thành một đài lọng, lớn bằng tam thiên đại thiên thế giới. Bốn góc trên đỉnh đài mỗi góc đều có cờ báu, được trang hoàng đủ cách, rất đáng yêu thích.
Bấy giờ Đức Thế Tôn biết các vị Bồ-tát từ các cõi mười phương đến cùng các chúng trời đã có tâm ý thanh tịnh, đã đạt được vô sinh nhẫn (sự an trụ, chấp nhận vững chắc chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) đối với các pháp, thấu suốt tất cả các pháp là không tạo tác, vô vi (không do nhân duyên tạo thành), không sinh không diệt, liền mỉm cười, nơi mặt lại phát ra ánh sáng đủ màu. Lúc ấy A-nan-đà liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính chắp tay bạch rằng: "Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì mà Ngài hiện ra nụ cười này? Bậc Đại Thánh hiện nụ cười chẳng phải là không có nhân duyên."
Bấy giờ Phật bảo A-nan-đà rằng: "Nay trong hội này có trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng đã đạt được vô sinh nhẫn đối với các pháp, thấu suốt tất cả các pháp là không tạo tác, vô vi, không sinh không diệt, tâm ý thanh tịnh. Do nhân duyên ấy mà các phẩm vật cúng dường như hoa v.v. họ dâng lên đều vọt lên không trung hợp thành đài lọng, bốn góc trên đỉnh đài mỗi góc đều có cờ báu, được trang hoàng đủ cách, rất đáng yêu thích."
Bấy giờ trong hội, trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay cung kính bạch rằng: "Bạch Thế Tôn! Chúng con nguyện trong tương lai sẽ được thành Phật, có uy đức và tướng tốt như Đức Thế Tôn hiện nay; cõi nước trang nghiêm, hội chúng gồm Thanh văn, Bồ-tát, người, trời, cùng pháp luân được chuyển đều giống như Đức Phật hiện nay." Bấy giờ Đức Thế Tôn liền bảo Cụ thọ A-nan-đà rằng: "Trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng vừa đứng dậy khỏi chỗ ngồi đây, trong đời vị lai trải qua sáu mươi tám câu-chi đại kiếp tu hạnh Bồ-tát, vào kiếp tên là Hoa Tích sẽ được thành Phật, tất cả cùng một danh hiệu là Giác Phần Hoa Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video