Thiên 620 — Hội 3 · Phẩm 3 Thiện Hiện · phần 10

 Phần thứ ba (bộ kinh Đại Bát-nhã được chia thành nhiều phần, đây là phần thứ ba), phẩm Thiện Hiện, đoạn thứ mười.

 – Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu để thành Phật và cứu giúp mọi chúng sinh) phải luôn xa lìa chấp ngã (sự bám chặt vào ý nghĩ cho rằng có một cái "tôi" thật sự) cho đến chấp kiến giả (sự bám chặt vào ý nghĩ cho rằng có một chủ thể "người thấy" thật sự; chữ "cho đến" là lược bớt các kiểu chấp có người, có chúng sinh, có kẻ sống, kẻ làm, kẻ nhận… nằm ở giữa)?

 – Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của tôn giả Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng là người hiểu sâu lý "không")! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét (xem xét kỹ bằng trí tuệ) thấy rằng cái "tôi" cho đến "người thấy" rốt cuộc đều không có thật. Vì sao vậy? Vì tự tính (bản chất riêng, tự có và cố định) của cái "tôi" cho đến "người thấy" đều không thể nắm bắt được (tìm mãi cũng không thấy có thật). Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp ngã cho đến chấp kiến giả.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp đoạn (quan niệm sai cho rằng sự vật khi mất đi là đứt hẳn, thành hư vô)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) không thể bị cắt đứt. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp rốt cuộc vốn không sinh ra, nên không có chuyện bị cắt đứt. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp đoạn.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp thường (quan niệm sai cho rằng sự vật tồn tại mãi mãi, không thay đổi)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy tất cả các pháp không có tính thường còn. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp không sinh không diệt, chẳng phải đứt mất cũng chẳng phải thường còn. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp thường.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa tưởng về tướng (ý niệm bám vào hình tướng bên ngoài của sự vật)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy các pháp tạp nhiễm (những thứ ô nhiễm như phiền não, nghiệp xấu, dẫn đến khổ đau và sinh tử) rốt cuộc không có thật. Vì sao vậy? Vì các pháp tạp nhiễm, bản tính vốn đã lìa (tự nó vốn không có thực thể). Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa tưởng về tướng.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp kiến (sự bám chặt vào các quan điểm, kiến giải)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoàn toàn không thấy các quan điểm có tự tính. Vì sao vậy? Vì các pháp được thấy đều không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp kiến.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp danh sắc (danh là phần tinh thần, sắc là phần thân xác vật chất; hai phần này hợp lại thành một con người)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của danh sắc hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì danh sắc chân thật không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp danh sắc.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp uẩn (uẩn nghĩa là "nhóm chồng chất"; năm uẩn là năm nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc – thân xác, thọ – cảm giác, tưởng – nhận biết hình ảnh, hành – ý chí và tạo tác, thức – sự hay biết)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các uẩn hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì bản tính của pháp tích tụ không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp uẩn.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp xứ (mười hai xứ gồm sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý và sáu đối tượng tương ứng: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm, đối tượng của ý; chúng là "cửa" làm sinh ra nhận thức)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các xứ hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì bản tính của pháp làm cửa sinh ra (nhận thức) không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp xứ.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp giới (mười tám giới gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu loại nhận thức; "giới" ở đây là phạm vi, mỗi thứ giữ một tính chất riêng)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các giới hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì bản tính của pháp duy trì giữ gìn (tính riêng) không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp giới.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp đế (đế là chân lý; ở đây chỉ bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ và con đường diệt khổ)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các đế hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì pháp "không hư dối" cũng không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp đế.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa chấp duyên khởi (giáo lý cho rằng mọi sự vật đều nương vào nhau mà sinh ra, thể hiện qua chuỗi mười hai mắt xích bắt đầu bằng vô minh và kết thúc bằng già chết)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của duyên khởi hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì các pháp như vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật) v.v. đều không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa chấp duyên khởi.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp bám, dừng lại trong ba cõi (ba cõi là toàn bộ thế giới luân hồi: cõi Dục – nơi chúng sinh còn ham muốn ăn uống, tình dục; cõi Sắc – nơi chúng sinh còn thân thể vi tế nhưng đã lìa ham muốn thô; cõi Vô sắc – nơi chỉ còn tâm thức, không còn thân thể)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của ba cõi hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì các pháp bị ràng buộc trong ba cõi đều không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp bám, dừng lại trong ba cõi.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp vào tất cả các pháp?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy bản tính của các pháp hoàn toàn không có gì. Vì sao vậy? Vì tự tính của các pháp chỉ là sự đặt để, gọi tên tạm bợ, tất cả đều như hư không, không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp vào tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp rằng các pháp là đúng lẽ hay không đúng lẽ?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy trong bản tính của các pháp không có cái gì là đúng lẽ hay không đúng lẽ. Vì sao vậy? Vì các pháp như vậy đều không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp rằng các pháp là đúng lẽ hay không đúng lẽ.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên Phật (bám vào hình ảnh, quan niệm cho rằng có một vị Phật để thấy)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng dựa vào cái thấy về Phật thì không thể thấy được Phật. Vì sao vậy? Vì tự tính của Phật chân thật không thể thấy được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên Phật.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên Pháp (Pháp ở đây là giáo lý, chân lý do Phật dạy)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng dựa vào cái thấy về Pháp thì không thể thấy được Pháp. Vì sao vậy? Vì tự tính của Pháp chân thật không thể thấy được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên Pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu theo Phật)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng dựa vào cái thấy về Tăng thì không thể thấy được Tăng. Vì sao vậy? Vì tự tính của Tăng chân thật là vô tướng (không có hình tướng) và vô vi (không do điều kiện tạo thành, không sinh diệt), nên không thể thấy được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên Tăng.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên giới (giới là những điều răn cấm người tu phải giữ)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng bản tính của tội và phúc đều không thật có. Vì sao vậy? Vì dù là tội hay là phúc cũng chỉ là đặt tên tạm bợ, không thể nắm bắt được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên giới.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên "không" (không là tính trống rỗng: mọi sự vật đều không có thực thể riêng, cố định)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét các pháp "không", thấy chúng hoàn toàn không có gì, không thể quán sát hay thấy được. Vì sao vậy? Vì tự tính của "không" chẳng phải có cũng chẳng phải không có, nên không thể thấy được. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chấp vào cái thấy dựa trên "không".

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn xa lìa sự chán ghét, sợ hãi tính "không"?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát quán xét thấy tất cả các pháp tự tính đều là không, chẳng phải "không" gây trái nghịch hay tổn hại gì cho cái "không", nên sự chán ghét và sợ hãi đều không thể nắm bắt được. Vì sao vậy? Vì những pháp có thực thể thì may ra còn có thể đáng chán ghét, sợ hãi; còn "không" chẳng phải là pháp có thực thể, nên không đáng chán ghét, sợ hãi. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn xa lìa sự chán ghét, sợ hãi tính "không".

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn thông suốt trọn vẹn về "không"?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát biết rằng tướng riêng của tất cả các pháp đều là không. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn thông suốt trọn vẹn về "không".

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn chứng nghiệm trọn vẹn vô tướng (không bám vào bất kỳ hình tướng nào)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không suy nghĩ đến bất kỳ tướng nào. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn chứng nghiệm trọn vẹn vô tướng.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn hiểu trọn vẹn vô nguyện (không mong cầu, không ham muốn đạt được điều gì trong vòng sinh tử)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các pháp trong ba cõi mà tâm không dừng bám vào đâu. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn hiểu trọn vẹn vô nguyện.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn thành tựu trọn vẹn sự thanh tịnh của ba vòng (ba phương diện hành động: thân, lời nói và ý nghĩ, đều trong sạch)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành trọn vẹn, trong sạch mười con đường nghiệp thiện (mười việc lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến). Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn thành tựu trọn vẹn sự thanh tịnh của ba vòng.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn lòng thương xót hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có tâm thức) mà đối với hữu tình lại không chấp bám?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã có được lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi chúng sinh khỏi khổ) và làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, mà hoàn toàn không chấp bám. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn lòng thương xót hữu tình mà đối với hữu tình không chấp bám.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn cái thấy về tính bình đẳng của tất cả các pháp, mà đối với điều đó cũng không chấp bám?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, và đối với điều đó cũng không nắm giữ, không dừng bám. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn cái thấy về tính bình đẳng của tất cả các pháp mà đối với điều đó không chấp bám.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn cái thấy về tính bình đẳng của các hữu tình, mà đối với điều đó cũng không chấp bám?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các hữu tình không thêm không bớt, và đối với điều đó cũng không nắm giữ, không dừng bám. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn cái thấy về tính bình đẳng của các hữu tình mà đối với điều đó không chấp bám.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn thông suốt đến tận cùng, trọn vẹn đạo lý chân thật, mà đối với điều đó cũng không chấp bám?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với đạo lý chân thật của tất cả các pháp, tuy thông suốt đúng như thật mà không có gì là "được thông suốt", và đối với điều đó cũng không nắm giữ, không dừng bám. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn thông suốt đến tận cùng, trọn vẹn đạo lý chân thật mà đối với điều đó không chấp bám.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn trí vô sinh nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt, tâm không còn dao động)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an nhận rằng tất cả các pháp không sinh, không diệt, không được tạo ra, không có ai làm ra, và biết rằng danh sắc rốt cuộc không hề sinh. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn trí vô sinh nhẫn.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc giảng nói đạo lý "một tướng" của tất cả các pháp (mọi pháp đều cùng một bản chất, không có đối lập hai bên)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tất cả các pháp không hành theo hai tướng đối lập. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc giảng nói đạo lý "một tướng" của tất cả các pháp.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc diệt trừ phân biệt (sự chia chẻ, so đo, gán ý niệm phải trái, đây kia)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tất cả các pháp không phân biệt gì cả. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc diệt trừ phân biệt.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc xa lìa các tưởng (các ý niệm)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát xa lìa mọi ý niệm nhỏ, ý niệm lớn và ý niệm vô lượng. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc xa lìa các tưởng.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc xa lìa các kiến?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát xa lìa những cái thấy của bậc Thanh văn (người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự mình giải thoát) và bậc Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán sát lẽ nhân duyên, không có thầy, không giáo hóa người khác), v.v. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc xa lìa các kiến.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc xa lìa phiền não?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát buông bỏ tất cả phiền não hữu lậu (phiền não còn "rò rỉ", tức còn dính mắc, khiến trôi lăn trong sinh tử) cùng tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) nối tiếp không dứt. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc xa lìa phiền não.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự khéo léo về chỉ và quán (chỉ là làm tâm lắng yên, tập trung một chỗ; quán là dùng trí tuệ quán sát rõ sự thật)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu nhất thiết trí (trí tuệ biết tổng quát bản chất chung của mọi pháp) và nhất thiết tướng trí (trí tuệ của Phật, biết tường tận mọi tướng trạng riêng biệt của mọi pháp). Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự khéo léo về chỉ và quán.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc điều phục tâm (chế ngự, thuần hóa tâm)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các pháp trong ba cõi không đắm trước, không ưa thích. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc điều phục tâm.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự vắng lặng của tâm?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khéo thu nhiếp sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự vắng lặng của tâm.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn trí tuệ không bị ngăn ngại?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu được Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả), đối với tất cả các pháp đều hiểu rõ dứt khoát, không vướng ngại. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn trí tuệ không bị ngăn ngại.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự không ái nhiễm (không dính mắc vì tham ái)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với sáu xứ (sáu giác quan và đối tượng của chúng) có thể khéo buông bỏ. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự không ái nhiễm.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc tùy theo ý muốn mà đến các cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa), tự hiện thân mình trong các pháp hội của Phật?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu thần thông (năng lực siêu phàm do tu thiền định mà có) thù thắng, đi đến các cõi Phật, phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn, thỉnh các Ngài chuyển bánh xe Pháp (tức thuyết giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để làm lợi ích cho tất cả. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc tùy theo ý muốn mà đến các cõi Phật, tự hiện thân mình trong các pháp hội của Phật.

 Thiện Hiện! Nên biết rằng các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ bảy (địa là tầng bậc tu chứng; con đường Bồ-tát có mười địa, đây là bậc thứ bảy) thì phải luôn xa lìa hai mươi pháp trước và phải thành tựu trọn vẹn hai mươi pháp sau.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc thấu hiểu tâm hành (sự vận hành của tâm) của tất cả hữu tình?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ với một tâm có trí tuệ đi kèm mà biết khắp, đúng như thật, mọi sự khác biệt về tướng trạng vận hành của tâm và tâm sở (các trạng thái, tác dụng tâm lý đi kèm theo tâm như vui, buồn, tham, giận…) của tất cả hữu tình. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc thấu hiểu tâm hành của tất cả hữu tình.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc du hí thần thông (sử dụng thần thông một cách tự tại, nhẹ nhàng như dạo chơi)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tự tại dạo chơi với nhiều loại thần thông, vì muốn gần gũi cúng dường chư Phật mà đi từ cõi Phật này sang cõi Phật khác, nhưng không hề khởi lên ý niệm "ta đang dạo các cõi Phật". Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc du hí thần thông.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc thấy các cõi Phật, rồi theo như điều đã thấy mà tự làm trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong một cõi Phật mà có thể thấy vô số cõi Phật khắp mười phương, cũng có thể thị hiện ra (các cõi ấy), nhưng chưa từng khởi lên ý niệm về cõi nước Phật. Lại vì muốn giáo hóa cho các hữu tình được thành thục, Bồ-tát hiện ra ở ngôi Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu làm biểu tượng) trong một tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ), tự trang nghiêm (bằng ngôi vị ấy), mà cũng có thể buông bỏ, không chấp bám. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc thấy các cõi Phật, rồi theo như điều đã thấy mà tự làm trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn, và quán sát thân Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức chân lý như thật) đúng như thật?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình mà phân tích ý nghĩa giáo pháp đúng như thật; như vậy gọi là dùng Pháp để phụng sự cúng dường chư Phật; lại quán sát kỹ pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không phải thân xác) của chư Phật. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn và quán sát thân Như Lai đúng như thật.

 Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ tám thì phải luôn thành tựu trọn vẹn bốn pháp này.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn trí biết căn cơ hơn kém (biết năng lực, khả năng tiếp nhận giáo pháp cao hay thấp của mỗi người)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trú trong mười trí lực của Phật (mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có), biết rõ đúng như thật các căn hơn kém của tất cả hữu tình. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn trí biết căn cơ hơn kém.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lấy sự "không có gì để đạt được" làm phương tiện (cách thức khéo léo để thực hành và giáo hóa), làm cho tâm hành của tất cả hữu tình được trang nghiêm thanh tịnh, mà không chấp bám. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn đẳng trì như huyễn (đẳng trì là trạng thái tâm định, giữ tâm đều đặn tập trung; "như huyễn" là thấy mọi sự như trò ảo thuật), thường xuyên nhập vào các định?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trú trong đẳng trì này, tuy có thể hoàn thành mọi việc làm, mà tâm đối với các pháp không hề lay động. Lại vì đã tu đẳng trì đến mức cực kỳ thuần thục, nên không cần gắng sức chuẩn bị mà định vẫn có thể thường xuyên hiện ra. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn đẳng trì như huyễn, thường xuyên nhập vào các định.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc tùy theo căn lành của các hữu tình đến lúc chín muồi mà cố ý đi vào các cõi tồn tại (các cõi luân hồi), tự hiện thân hóa sinh (sinh ra một cách tự nhiên, không cần cha mẹ)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì muốn làm cho căn lành thù thắng của các loài hữu tình được thành thục, nên tùy theo sự thích hợp với họ mà cố ý đi vào các cõi tồn tại, thị hiện thọ sinh. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tùy theo căn lành của các hữu tình đến lúc chín muồi mà cố ý đi vào các cõi tồn tại, tự hiện thân hóa sinh.

 Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ chín thì phải luôn thành tựu trọn vẹn bốn pháp này.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn việc ôm giữ những đại nguyện về vô số nơi chốn, và hễ nguyện điều gì thì đều được chứng đắc?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã tu sáu ba-la-mật-đa (sáu hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, tĩnh lự tức thiền định, và bát-nhã tức trí tuệ) đến mức cực kỳ viên mãn, nên dù là vì làm trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật, hay vì giáo hóa cho các loài hữu tình thành thục, thì tùy tâm nguyện điều gì cũng đều thành tựu trọn vẹn, không thiếu sót. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn việc ôm giữ những đại nguyện về vô số nơi chốn, hễ nguyện điều gì đều được chứng đắc.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn trí hiểu tiếng nói của các loài khác nhau, từ chư thiên (các vị trời), loài rồng, nói rộng ra cho đến loài người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần…)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập từ vô ngại giải thù thắng (sự hiểu biết thông suốt, không vướng mắc về mọi ngôn ngữ, từ ngữ), khéo biết sự khác nhau về tiếng nói của các hữu tình. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn trí hiểu tiếng nói của các loài khác nhau, từ chư thiên, loài rồng, nói rộng ra cho đến loài người và phi nhân.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn tài biện thuyết không ngăn ngại?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập biện vô ngại giải thù thắng (tài ăn nói, giảng giải lưu loát, không bị bế tắc), có thể vì các hữu tình mà giảng nói không cùng tận. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn tài biện thuyết không ngăn ngại.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ khi vào thai?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát, tuy ở mọi nơi sinh ra thực ra luôn là hóa sinh, nhưng vì làm lợi ích cho hữu tình mà thị hiện vào thai mẹ, và trong thai đầy đủ mọi việc tốt đẹp thù thắng. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ khi vào thai.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ khi ra đời?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi ra khỏi thai thị hiện nhiều việc thù thắng hiếm có, khiến các hữu tình trông thấy đều vui mừng và được lợi ích lớn. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ khi ra đời.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ về gia tộc?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoặc sinh vào dòng họ lớn Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, chiến binh ở Ấn Độ xưa), hoặc sinh vào dòng họ lớn Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, lo việc tế lễ, cao quý nhất ở Ấn Độ xưa), cha mẹ sinh ra mình không có điều gì để người chê trách. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ về gia tộc.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ về dòng giống?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát luôn sinh vào dòng giống của các vị đại Bồ-tát trong quá khứ. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ về dòng giống.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ về quyến thuộc (những người thân cận, tùy tùng)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ có vô lượng vô số chúng Bồ-tát Ma-ha-tát làm quyến thuộc, không có hạng người tạp nhạp nào khác. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ về quyến thuộc.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ về thân lúc sinh ra?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát lúc mới sinh, thân đầy đủ mọi tướng tốt và vẻ đẹp (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của bậc vĩ nhân), phóng ánh sáng lớn chiếu khắp vô biên thế giới của chư Phật, lại làm cho các thế giới ấy chấn động theo sáu cách; hữu tình nào gặp được đều được lợi ích an vui. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ về thân lúc sinh ra.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ khi xuất gia (rời bỏ gia đình để đi tu)?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi xuất gia có vô lượng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một con số cực lớn; ý nói nhiều không đếm xuể) người vây quanh trước sau, tôn trọng khen ngợi, cùng đi đến đạo tràng (nơi tu đạo, nơi thành đạo); Bồ-tát cạo bỏ râu tóc, mặc ba tấm pháp y (ba loại áo của người xuất gia), thọ trì bình bát (bát đựng thức ăn khất thực), dẫn dắt vô lượng vô biên hữu tình, khiến họ nương theo ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác và Bồ-tát) mà tiến đến viên tịch (Niết-bàn, sự giải thoát hoàn toàn, dứt hết khổ đau). Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ khi xuất gia.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ về cây Bồ-đề (cây mà dưới đó Bồ-tát thành Phật; Bồ-đề nghĩa là giác ngộ) trang nghiêm?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nhờ căn lành thù thắng và sức nguyện rộng lớn mà cảm được cây Bồ-đề lớn như sau: thân cây bằng báu lưu ly (một loại đá quý màu xanh), rễ bằng vàng ròng, cành, lá, hoa, quả đều bằng bảy thứ báu thượng diệu; cây cao rộng che phủ khắp cõi Phật tam thiên đại thiên, ánh sáng chiếu rọi khắp các thế giới của chư Phật nhiều như cát sông Hằng (sông Ganga ở Ấn Độ; ví cho số lượng nhiều không đếm được) trong mười phương; hữu tình nào trông thấy đều được lợi ích. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ về cây Bồ-đề trang nghiêm.

 – Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phải luôn trọn vẹn sự đầy đủ trong việc hoàn thành mọi công đức?
– Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đầy đủ tư lương phúc đức và trí tuệ thù thắng (tư lương là "lương thực đi đường", tức vốn liếng phúc đức và trí tuệ cần tích lũy để thành Phật), giáo hóa hữu tình được thành thục, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát luôn trọn vẹn sự đầy đủ trong việc hoàn thành mọi công đức.

 Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở địa thứ mười thì phải luôn thành tựu trọn vẹn mười hai pháp này.

 – Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi đã ở địa thứ mười thì đối với các pháp thù thắng của các địa đã tu trước đều được viên mãn, nên nói là không khác gì chư Như Lai?
– Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã viên mãn bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ ba-la-mật, trí tuệ thấu suốt tính không của mọi pháp, đưa đến giác ngộ); đã viên mãn bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ – ban vui, bi – cứu khổ, hỷ – vui theo niềm vui người khác, xả – buông bỏ, bình đẳng), bốn định vô sắc (bốn tầng thiền định cao hơn, vượt khỏi mọi hình sắc vật chất); đã viên mãn bốn niệm trụ (bốn cách giữ chánh niệm: quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp) cho đến tám chi thánh đạo (tám nhánh của con đường cao quý: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng); đã viên mãn ba cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện; đã viên mãn nội không (cái không của sáu giác quan bên trong) cho đến vô tính tự tính không (cái không tột cùng: ngay cả tự tính của "không có tự tính" cũng là không; đây là mười tám hay hai mươi loại "không" được liệt kê trong kinh); đã viên mãn chân như (bản thể chân thật như vốn có của mọi pháp) cho đến cảnh giới bất tư nghì (cảnh giới không thể nghĩ bàn); đã viên mãn bốn chân lý cao quý khổ, tập (nguyên nhân của khổ), diệt (sự dứt khổ), đạo (con đường dứt khổ); đã viên mãn tám giải thoát (tám phép thiền quán để thoát khỏi sự trói buộc) và chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nhập vào tuần tự, không xen tạp); đã viên mãn tất cả các pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ giữ gìn không quên mất mọi giáo pháp; cũng chỉ các câu thần chú) và các pháp môn tam-ma-địa (các loại thiền định); đã viên mãn năm loại mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, nghe xa, thấy xa, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch phiền não); đã viên mãn mười trí lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với Thanh văn, Độc giác); có đủ nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí. Nếu lại dứt hẳn tất cả phiền não cùng tập khí nối tiếp thì liền an trú ở Phật địa (quả vị Phật). Vì thế nên nói: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã ở địa thứ mười thì đối với các pháp thù thắng của các địa đã tu trước đều được viên mãn, nên nói là không khác gì chư Như Lai.

 Bấy giờ cụ thọ (cách gọi tôn kính một vị tỳ-kheo cao đức, nghĩa là bậc có đủ thọ mạng trí tuệ) Thiện Hiện lại bạch Phật rằng:
– Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa thứ mười mà tiến đến Như Lai địa (quả vị Phật)?
Phật bảo Thiện Hiện:
– Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng phương tiện khéo léo mà thực hành sáu ba-la-mật-đa; tu bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, ba mươi bảy pháp trợ giúp giác ngộ (gồm bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chi thánh đạo), nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; có đủ nhất thiết trí và nhất thiết tướng trí; vượt qua Tịnh quán địa (bậc mới tu, quán sát trong sạch), Chủng tính địa (bậc đã có hạt giống Thánh), Đệ bát địa (bậc thứ tám, tức bậc sắp chứng quả Dự lưu), Cụ kiến địa (bậc đã thấy chân lý đầy đủ, tức quả Dự lưu), Bạc địa (bậc phiền não đã mỏng, tức quả Nhất lai), Ly dục địa (bậc đã lìa ham muốn cõi Dục, tức quả Bất hoàn), Dĩ biện địa (bậc việc cần làm đã làm xong, tức quả A-la-hán), Độc giác địa và Bồ-tát địa; lại có thể dứt hẳn tất cả phiền não cùng tập khí nối tiếp, liền thành Như Lai, Ứng cúng (bậc đáng được cúng dường), Chính đẳng giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), an trú ở Như Lai địa. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa thứ mười mà tiến đến Như Lai địa là như vậy. Như vậy đó, Thiện Hiện! Đến đây nên biết là các Bồ-tát Ma-ha-tát đã phát khởi và tiến vào Đại thừa.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Điều ông hỏi tiếp theo, rằng Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu của Bồ-tát nhằm thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh) như vậy từ đâu ra và đến đâu thì dừng lại, Thiện Hiện nên biết: Đại thừa như vậy từ trong ba cõi mà ra, đến trong nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) mà dừng lại. Nhưng vì lấy "không hai" (không phân chia đối lập) làm phương tiện, nên không có ra cũng không có dừng lại.

 Vì sao vậy? Vì dù là Đại thừa hay là nhất thiết trí trí, hai pháp như vậy chẳng hợp chẳng tan, chẳng phải có hình sắc cũng chẳng phải không hình sắc, chẳng phải thấy được cũng chẳng phải không thấy được, chẳng phải có đối ngại (chiếm chỗ, ngăn cản nhau) cũng chẳng phải không đối ngại, tất cả đều cùng một tướng, đó là vô tướng. Pháp vô tướng thì không có ra, không có dừng lại. Vì sao vậy? Vì pháp vô tướng chẳng phải đã ra, đã dừng; chẳng phải sẽ ra, sẽ dừng; chẳng phải nay đang ra, đang dừng.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho chân như, pháp giới (bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), tính không hư dối, tính không biến đổi, tính bình đẳng, tính lìa sinh, pháp định (sự an định của các pháp), pháp trụ (sự an trụ của các pháp), thực tế (biên giới chân thật, chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới, bất tư nghì giới cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì chân như cho đến bất tư nghì giới đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì chân như, tự tính của chân như là không; cho đến bất tư nghì giới, tự tính của bất tư nghì giới là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho đoạn giới (cảnh giới dứt phiền não), ly giới (cảnh giới lìa tham), diệt giới (cảnh giới diệt khổ), an ổn giới, tịch tĩnh giới, vô sinh giới, vô diệt giới, vô tính giới, vô tướng giới, vô tác giới (cảnh giới không tạo tác), vô vi giới cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì đoạn giới cho đến vô vi giới đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì đoạn giới, tự tính của đoạn giới là không; cho đến vô vi giới, tự tính của vô vi giới là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của sắc (thân xác, vật chất) cho đến cái không của thức (tức cái không của năm uẩn) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của sắc cho đến cái không của thức đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của sắc, tự tính của cái không của sắc là không; cho đến cái không của thức, tự tính của cái không của thức là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của nhãn xứ (mắt) cho đến cái không của ý xứ (ý) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của nhãn xứ cho đến cái không của ý xứ đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của nhãn xứ, tự tính của cái không của nhãn xứ là không; cho đến cái không của ý xứ, tự tính của cái không của ý xứ là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) cho đến cái không của pháp xứ (đối tượng của ý) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của sắc xứ cho đến cái không của pháp xứ đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của sắc xứ, tự tính của cái không của sắc xứ là không; cho đến cái không của pháp xứ, tự tính của cái không của pháp xứ là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của nhãn giới (mắt, xét như một trong mười tám giới) cho đến cái không của ý giới cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của nhãn giới cho đến cái không của ý giới đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của nhãn giới, tự tính của cái không của nhãn giới là không; cho đến cái không của ý giới, tự tính của cái không của ý giới là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của sắc giới (ở đây là giới hình sắc, đối tượng của mắt, không phải cõi Sắc) cho đến cái không của pháp giới (ở đây là đối tượng của ý) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của sắc giới cho đến cái không của pháp giới đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của sắc giới, tự tính của cái không của sắc giới là không; cho đến cái không của pháp giới, tự tính của cái không của pháp giới là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của nhãn thức giới (sự nhận biết bằng mắt) cho đến cái không của ý thức giới (sự nhận biết bằng ý) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của nhãn thức giới cho đến cái không của ý thức giới đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của nhãn thức giới, tự tính của cái không của nhãn thức giới là không; cho đến cái không của ý thức giới, tự tính của cái không của ý thức giới là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, đối tượng và nhận thức) cho đến cái không của ý xúc cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của nhãn xúc cho đến cái không của ý xúc đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của nhãn xúc, tự tính của cái không của nhãn xúc là không; cho đến cái không của ý xúc, tự tính của cái không của ý xúc là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của các cảm thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ) do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, cho đến cái không của các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến cái không của các cảm thọ do ý xúc làm duyên sinh ra đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, tự tính của nó là không; cho đến cái không của các cảm thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của địa giới (yếu tố đất, tính cứng) cho đến cái không của thức giới (sáu yếu tố: đất, nước, lửa, gió, không gian, thức) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của địa giới cho đến cái không của thức giới đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của địa giới, tự tính của cái không của địa giới là không; cho đến cái không của thức giới, tự tính của cái không của thức giới là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của nhân duyên (nguyên nhân trực tiếp) cho đến cái không của tăng thượng duyên (điều kiện hỗ trợ hay không ngăn cản; đây là bốn loại duyên: nhân duyên, đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của nhân duyên cho đến cái không của tăng thượng duyên đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của nhân duyên, tự tính của cái không của nhân duyên là không; cho đến cái không của tăng thượng duyên, tự tính của cái không của tăng thượng duyên là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của vô minh cho đến cái không của già chết (mười hai mắt xích duyên khởi) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của vô minh cho đến cái không của già chết đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của vô minh, tự tính của cái không của vô minh là không; cho đến cái không của già chết, tự tính của cái không của già chết là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cảnh trong mộng, trò ảo thuật, tiếng vang, bóng hình, ánh sáng bóng mờ, ảo ảnh nắng (như hơi nước dợn lên dưới nắng trông như mặt nước), hoa đốm trong không trung (hoa ảo do mắt bị bệnh nhìn thấy), thành Tầm Hương (thành ảo của thần nhạc Càn-thát-bà, tức ảo ảnh lâu đài hiện trên trời) và những việc biến hóa cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cảnh trong mộng cho đến những việc biến hóa đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cảnh trong mộng, tự tính của cảnh trong mộng là không; cho đến việc biến hóa, tự tính của việc biến hóa là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của bố thí ba-la-mật-đa cho đến cái không của bát-nhã ba-la-mật-đa cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của bố thí ba-la-mật-đa cho đến cái không của bát-nhã ba-la-mật-đa đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của bố thí ba-la-mật-đa, tự tính của cái không của bố thí ba-la-mật-đa là không; cho đến cái không của bát-nhã ba-la-mật-đa, tự tính của cái không của bát-nhã ba-la-mật-đa là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho nội không cho đến vô tính tự tính không cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì nội không cho đến vô tính tự tính không đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì nội không, tự tính của nội không là không; cho đến vô tính tự tính không, tự tính của vô tính tự tính không là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của bốn chân lý cao quý khổ, tập, diệt, đạo cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của bốn chân lý cao quý khổ, tập, diệt, đạo đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của bốn chân lý cao quý khổ, tập, diệt, đạo, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của bốn niệm trụ cho đến cái không của tám chi thánh đạo cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của bốn niệm trụ cho đến cái không của tám chi thánh đạo đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của bốn niệm trụ, tự tính của cái không của bốn niệm trụ là không; cho đến cái không của tám chi thánh đạo, tự tính của cái không của tám chi thánh đạo là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của bốn tĩnh lự cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của bốn tĩnh lự đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của bốn tĩnh lự, tự tính của cái không của bốn tĩnh lự là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của bốn vô lượng cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của bốn vô lượng đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của bốn vô lượng, tự tính của cái không của bốn vô lượng là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của bốn định vô sắc cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của bốn định vô sắc đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của bốn định vô sắc, tự tính của cái không của bốn định vô sắc là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của ba cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của ba cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của ba cửa giải thoát không, vô tướng, vô nguyện, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của tám giải thoát cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của tám giải thoát đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của tám giải thoát, tự tính của cái không của tám giải thoát là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của chín thứ đệ định cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của chín thứ đệ định đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của chín thứ đệ định, tự tính của cái không của chín thứ đệ định là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của Tịnh quán địa cho đến cái không của Như Lai địa cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của Tịnh quán địa cho đến cái không của Như Lai địa đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của Tịnh quán địa, tự tính của cái không của Tịnh quán địa là không; cho đến cái không của Như Lai địa, tự tính của cái không của Như Lai địa là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của Cực hỷ địa (địa thứ nhất của Bồ-tát, bậc vui mừng tột độ) cho đến cái không của Pháp vân địa (địa thứ mười của Bồ-tát, bậc mà giáo pháp như mây lớn che khắp) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của Cực hỷ địa cho đến cái không của Pháp vân địa đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của Cực hỷ địa, tự tính của cái không của Cực hỷ địa là không; cho đến cái không của Pháp vân địa, tự tính của cái không của Pháp vân địa là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của tất cả các pháp môn đà-la-ni và pháp môn tam-ma-địa cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của tất cả các pháp môn đà-la-ni và tam-ma-địa đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của tất cả các pháp môn đà-la-ni và tam-ma-địa, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của năm loại mắt và sáu thần thông cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của năm loại mắt và sáu thần thông đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của năm loại mắt và sáu thần thông, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của mười trí lực của Như Lai cho đến cái không của mười tám pháp bất cộng của Phật cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của mười trí lực của Như Lai cho đến cái không của mười tám pháp bất cộng của Phật đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của mười trí lực của Như Lai, tự tính của nó là không; cho đến cái không của mười tám pháp bất cộng của Phật, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của pháp không quên mất (luôn nhớ rõ, không sai sót) và tính luôn an trú trong xả (tâm luôn buông xả, bình thản) cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của pháp không quên mất và tính luôn an trú trong xả đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của pháp không quên mất và tính luôn an trú trong xả, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của nhất thiết trí, đạo tướng trí (trí tuệ biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh, là trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho việc bậc Dự lưu (bậc thánh quả thứ nhất, đã "vào dòng" thánh, không còn đọa vào đường ác) sinh vào đường ác, việc bậc Nhất lai (bậc thánh quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi Dục một lần) sinh tới lui nhiều lần, việc bậc Bất hoàn (bậc thánh quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục) sinh vào cõi Dục, việc các Bồ-tát sinh vì lợi ích riêng mình, và việc A-la-hán (bậc thánh quả thứ tư, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), Độc giác, Như Lai còn có đời sau, cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì việc bậc Dự lưu sinh vào đường ác cho đến việc Như Lai còn có đời sau đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì việc bậc Dự lưu sinh vào đường ác, tự tính của nó là không; cho đến việc Như Lai còn có đời sau, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không của Dự lưu cho đến cái không của Như Lai cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không của Dự lưu cho đến cái không của Như Lai đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không của Dự lưu, tự tính của cái không của Dự lưu là không; cho đến cái không của Như Lai, tự tính của cái không của Như Lai là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho tên gọi, ý niệm giả lập, sự đặt để và lời nói cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì tên gọi, ý niệm giả lập, sự đặt để và lời nói đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì tên gọi, ý niệm giả lập, sự đặt để và lời nói, tự tính của chúng là không.

 Thiện Hiện nên biết: ai muốn cho pháp vô tướng có ra có dừng, thì tức là muốn cho cái không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh, vô tướng, vô vi cũng có ra có dừng. Vì sao vậy? Vì cái không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh, vô tướng, vô vi đều không thể từ trong ba cõi mà ra, cũng không thể đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại. Vì cớ gì? Vì cái không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh, vô tướng, vô vi, tự tính của nó là không.

 Thiện Hiện nên biết: vì lý do này nên Ta nói rằng Đại thừa như vậy từ trong ba cõi mà ra, đến trong nhất thiết trí trí mà dừng lại, nhưng vì lấy "không hai" làm phương tiện nên không có ra cũng không có dừng lại. Vì sao vậy? Vì pháp vô tướng không hề lay động, xoay chuyển, nên không thể nói là có ra có dừng.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh về trí tuệ đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ bốn trăm chín mươi mốt.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười hai (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video