Thiên 639 — Hội 3 · Phẩm 9 Tùy hỷ hồi hướng · phần 1

 Phần thứ ba — Phẩm "Tùy hỷ hồi hướng" (vui theo điều lành và đem công đức hướng về giác ngộ), thứ chín, đoạn một

 Bấy giờ Bồ-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật sẽ ra đời trong tương lai) nói với cụ thọ (cách gọi tôn kính các vị tỳ-kheo trưởng lão có tuổi đạo) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một trong các đại đệ tử của Phật, giỏi nhất về lý Không): Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) lấy vô sở đắc (không thấy có điều gì để nắm bắt, không chấp vào bất cứ pháp nào) làm phương tiện (cách thức, chỗ dựa để tu), đối với công đức (những phẩm chất tốt đẹp và phúc lành có được do tu tập) của các hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) mà khởi lên các phúc nghiệp sự (việc làm tạo ra phúc đức) đi cùng với tùy hỷ (vui mừng theo điều lành của người khác); nếu Bồ-tát ma-ha-tát lấy vô sở đắc làm phương tiện, đem các phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ ấy, cùng chung bình đẳng với các hữu tình mà hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích) Vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật); so với các phúc nghiệp sự tùy hỷ hồi hướng của các hữu tình khác, và các phúc nghiệp sự của hàng dị sinh (phàm phu, người chưa chứng quả thánh), Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không nghe Phật dạy), tức là ba phúc nghiệp sự bố thí, trì giới, tu thiền, hoặc các phúc nghiệp sự như bốn niệm trụ (bốn phép quán để an trú tâm: quán thân không sạch, quán cảm thọ là khổ, quán tâm vô thường, quán các pháp không có cái tôi), thì công đức tùy hỷ hồi hướng của vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, so với các phúc nghiệp sự của hàng dị sinh, Thanh văn, Độc giác kia, là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là mầu nhiệm, là vi diệu, là trên hết, là không gì trên được, không gì sánh bằng, không gì ngang bằng với cái không gì sánh bằng.

 Vì sao vậy? Vì hàng dị sinh tu các phúc nghiệp sự chỉ để cho bản thân được tự tại an vui; hàng Thanh văn, Độc giác tu các phúc nghiệp sự chỉ để tự điều phục mình, tự làm mình lặng yên, tự mình đạt niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử); còn công đức tùy hỷ hồi hướng của các Bồ-tát ma-ha-tát là vì khắp tất cả hữu tình, để họ được điều phục, lặng yên và đạt niết-bàn.

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện hỏi Bồ-tát Từ Thị: Tâm tùy hỷ hồi hướng của vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy duyên (hướng tâm đến làm đối tượng) khắp vô lượng, vô số, vô biên chư Phật đã nhập niết-bàn trong mỗi thế giới thuộc vô lượng, vô số, vô biên thế giới ở mười phương; từ lúc các Ngài mới phát tâm cho đến khi chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề, cứ như thế cho đến sau khi vào cõi vô dư y niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn thân năm uẩn làm chỗ nương), lần lượt cho đến khi chính pháp (giáo pháp chân chính của Phật) đã diệt; trong khoảng thời gian ấy, mọi căn lành (gốc rễ điều lành, tức các việc thiện làm nhân cho quả tốt) tương ưng với sáu ba-la-mật-đa (sáu hạnh hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ); cùng với căn lành tương ưng với vô lượng, vô số, vô biên Phật pháp, chung hoặc không chung (chung với hàng Thanh văn, Độc giác, hoặc riêng của Phật), của hàng Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát và tất cả hữu tình; hoặc ba phúc nghiệp sự mang tính chất bố thí, trì giới, tu thiền của các đệ tử phàm phu của các Ngài; hoặc căn lành vô lậu (thanh tịnh, không còn phiền não rỉ chảy) ở địa vị hữu học (bậc thánh còn phải tu học) và vô học (bậc đã học xong, tức A-la-hán) của các đệ tử Thanh văn của các Ngài; hoặc giới uẩn (khối giới hạnh), định uẩn (khối thiền định), tuệ uẩn (khối trí tuệ), giải thoát uẩn (khối giải thoát) và giải thoát tri kiến uẩn (khối hiểu biết rằng mình đã giải thoát) mà chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp) đã thành tựu; cùng với đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương yêu ban vui, lòng xót thương cứu khổ, lòng vui theo, và lòng buông xả bình đẳng, đều rộng lớn vô hạn) và vô lượng, vô số, vô biên Phật pháp vì đem lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình; cùng với chính pháp mà chư Phật ấy đã nói; hoặc những ai nương theo pháp ấy siêng năng tu học, hoặc đắc quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên: đã vào dòng thánh, không còn đọa đường ác), Nhất lai (quả thánh thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (quả thánh thứ ba: không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả thánh cao nhất của Thanh văn: đã dứt sạch phiền não), Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác), hoặc vào chính tính ly sinh (địa vị thánh chắc chắn, lìa hẳn tính phàm phu sống chết) của Bồ-tát, hoặc tu hạnh Bồ-tát ma-ha-tát — tất cả mọi căn lành như thế; và các căn lành mà những hữu tình khác đã gieo trồng nơi chư Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác và chúng đệ tử Thanh văn, Bồ-tát, dù là khi các Ngài còn ở đời hay sau khi nhập niết-bàn — gom tất cả các căn lành ấy lại, ngay trước mặt mà tùy hỷ. Tùy hỷ rồi, lại đem các phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ như thế, cùng chung bình đẳng với các hữu tình mà hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề, nguyện căn lành này cùng với các hữu tình cùng nhau dẫn phát Vô thượng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế, so với các phúc nghiệp sự khác, là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là mầu nhiệm, là vi diệu, là trên hết, là không gì trên được, không gì sánh bằng, không gì ngang bằng với cái không gì sánh bằng. Ý ông nghĩ sao? Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy duyên vào các việc như thế mà khởi tâm tùy hỷ hồi hướng, vậy có thật có những sự việc làm đối tượng như thế, có thể nắm bắt được đúng như cái tướng mà vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã nắm lấy chăng?

 Bồ-tát Từ Thị đáp Thiện Hiện: Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy duyên vào các việc như thế mà khởi tâm tùy hỷ hồi hướng, nhưng thật không có sự việc làm đối tượng nào như thế có thể nắm bắt được đúng như cái tướng mà vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã nắm lấy.

 Khi ấy cụ thọ Thiện Hiện nói với Bồ-tát Từ Thị: Nếu không có sự việc làm đối tượng đúng như cái tướng đã nắm lấy, mà tâm tùy hỷ hồi hướng của vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy lại lấy việc thủ tướng (nắm bắt, chấp vào hình tướng) làm phương tiện, duyên khắp vô lượng, vô số, vô biên chư Phật đã nhập niết-bàn trong mỗi thế giới thuộc vô lượng, vô số, vô biên thế giới ở mười phương, mọi căn lành từ lúc mới phát tâm cho đến khi chính pháp diệt, cùng mọi căn lành của hàng đệ tử..., gom tất cả lại, ngay trước mặt mà tùy hỷ, hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế há chẳng phải là điên đảo (thấy ngược với sự thật) sao? Giống như đối với cái vô thường mà cho là thường, đối với cái khổ mà cho là vui, đối với cái vô ngã mà cho là có ngã, đối với cái không sạch mà cho là sạch — đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo (sai lầm ở tri giác, ở tâm ý và ở quan điểm). Ở đây, đối với cái không có tướng mà lại nắm lấy tướng của nó, thì cũng phải như thế.

 Như sự việc làm đối tượng thật không có gì cả, thì tâm tùy hỷ hồi hướng cũng như vậy, các căn lành cũng như vậy, Vô thượng bồ-đề cũng như vậy, sáu ba-la-mật-đa là bố thí và các hạnh kia, nói rộng ra cho đến Nhất thiết tướng trí (trí tuệ của Phật biết rõ trọn vẹn mọi tướng trạng sai biệt của tất cả các pháp) cũng như vậy. Nếu như sự việc làm đối tượng thật không có gì cả, mà tâm tùy hỷ hồi hướng, nói rộng ra cho đến Nhất thiết tướng trí cũng như vậy, thì cái gì là đối tượng? Cái gì là sự việc? Cái gì là tâm tùy hỷ hồi hướng? Nói rộng ra cho đến cái gì là Nhất thiết tướng trí? Mà vị Bồ-tát ma-ha-tát kia lại duyên vào các việc như thế mà khởi tâm tùy hỷ, hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề?

 Khi ấy Bồ-tát Từ Thị đáp cụ thọ Thiện Hiện: Nếu Bồ-tát ma-ha-tát đã học sáu ba-la-mật-đa từ lâu, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đã phát đại nguyện từ lâu, đã trồng nhiều căn lành, được nhiều bạn lành nâng đỡ, đã khéo học rằng tự tướng (tướng riêng, bản chất riêng) của các pháp đều là không, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với sự việc làm đối tượng, tâm tùy hỷ hồi hướng, các căn lành, Vô thượng bồ-đề, chư Phật Thế Tôn và tất cả các pháp, đều không nắm lấy tướng, mà vẫn có thể phát khởi tâm tùy hỷ, hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế lấy cái không phải hai cũng không phải chẳng hai làm phương tiện, lấy cái không phải có tướng cũng không phải không có tướng làm phương tiện, lấy cái không phải hữu sở đắc (còn thấy có điều để nắm bắt) cũng không phải vô sở đắc làm phương tiện, lấy cái không nhiễm không tịnh làm phương tiện, lấy cái không sinh không diệt làm phương tiện, nên đối với sự việc làm đối tượng cho đến Vô thượng chính đẳng bồ-đề đều có thể không nắm lấy tướng. Vì không nắm lấy tướng nên không thuộc về điên đảo.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát chưa học sáu ba-la-mật-đa lâu, chưa từng cúng dường vô lượng chư Phật, chưa phát đại nguyện lâu, chưa trồng nhiều căn lành, chưa được nhiều bạn lành nâng đỡ, chưa khéo học rằng tự tướng của tất cả các pháp là không, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đối với sự việc làm đối tượng, tâm tùy hỷ hồi hướng, các căn lành, Vô thượng bồ-đề, chư Phật Thế Tôn và tất cả các pháp, vẫn còn nắm lấy tướng mà khởi tâm tùy hỷ, hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Sự tùy hỷ hồi hướng khởi lên như thế, vì còn nắm lấy tướng nên vẫn thuộc về điên đảo, không phải là tâm tùy hỷ hồi hướng chân thật.

 Lại nữa, thưa Đại đức (cách gọi tôn kính vị tỳ-kheo có đức hạnh lớn)! Không nên vì những Bồ-tát mới học Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu hướng đến thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), hay ngay trước mặt họ, mà giảng nói ý nghĩa tự tướng là không của Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa và các Phật pháp khác. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát mới học Đại thừa, đối với những pháp như thế tuy có chút ít lòng tin, kính trọng và ưa thích, nhưng nghe xong liền quên mất, lại kinh sợ, nghi ngờ và phần nhiều sinh ra chê bai. Còn đối với các Bồ-tát ma-ha-tát ở địa vị Bất thoái chuyển (địa vị không còn thoái lui trên đường tu đến quả Phật), hoặc những vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đã phát đại nguyện từ lâu, đã trồng nhiều căn lành, được nhiều bạn lành nâng đỡ, thì nên ngay trước mặt họ mà vì họ giảng rộng, phân tích, chỉ bày ý nghĩa tự tướng là không của tất cả Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa và các Phật pháp khác. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ở địa vị Bất thoái chuyển nếu nghe pháp này đều có thể thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), không bao giờ quên mất, cũng không kinh sợ, nghi ngờ hay chê bai.

 Đại đức nên biết: Các Bồ-tát ma-ha-tát nên đem các phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ như thế mà hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Ngay lúc ấy nên nghĩ như vầy: "Cái tâm được dùng để tùy hỷ hồi hướng, cái tâm được dùng ấy đã hết, đã diệt, đã lìa, đã biến đổi. Sự việc làm đối tượng này và các căn lành cũng đều như tâm, đã hết, đã diệt, đã lìa, đã biến đổi. Vậy ở đây, cái gì là tâm được dùng? Lại lấy cái gì làm sự việc làm đối tượng và các căn lành, mà nói là tùy hỷ hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề?" Xét về lý, tâm này không thể đối với tâm (kia) mà tùy hỷ hồi hướng, vì không có hai tâm cùng khởi lên một lúc. Tâm cũng không thể tùy hỷ hồi hướng, vì tự tính của tâm là không.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ, tức trí tuệ thấy rõ mọi pháp đều không có tự tính) sâu xa mà có thể biết như thế rằng tất cả Bát-nhã cho đến Bố thí ba-la-mật-đa đều không có gì cả, nói rộng ra cho đến Nhất thiết tướng trí cũng không có gì cả; vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy biết tất cả các pháp đều không có gì cả, mà vẫn có thể đem các phúc nghiệp sự đi cùng với tùy hỷ hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì tâm tùy hỷ hồi hướng như thế không thuộc về điên đảo; vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên gọi là chân thật tùy hỷ hồi hướng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ bốn (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ năm.

 Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video