Thiên 646 — Hội 3 · Phẩm 13 Đà-la-ni · phần 1

 Phần thứ ba, phẩm Đà-la-ni (dharani: pháp môn nắm giữ trọn vẹn mọi nghĩa lý, không để quên mất), thứ mười ba, đoạn một.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị thần hộ trì Phật pháp) thầm nghĩ: "Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) được nghe đến tên pháp môn Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác, thấu suốt bản chất rỗng không của mọi sự) sâu xa như thế này, thì nên biết trong quá khứ họ đã từng gần gũi vô số đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn). Họ đã phát lời thề nguyện rộng lớn, gieo trồng các căn lành (những việc thiện làm gốc rễ sinh ra quả tốt), và được nhiều thiện tri thức (thầy bạn tốt dẫn dắt trên đường tu) che chở dìu dắt. Huống chi lại còn chép viết, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn không quên), đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, giảng giải cho người khác, hoặc tùy sức mà tu hành đúng lời dạy. Nên biết người ấy trong quá khứ đã ở chỗ vô số đức Phật mà gần gũi, phụng sự, cúng dường, cung kính, gieo trồng nhiều gốc công đức, từng được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nghe rồi họ thọ trì, suy ngẫm, đọc tụng, giảng cho người khác, tu hành đúng lời dạy, hoặc đối với kinh này có thể hỏi, có thể đáp. Nhờ sức phúc từ trước nên nay họ làm được việc này.

 Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân đã từng cúng dường vô số đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, công đức trong sạch, khi nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà lòng không kinh, không sợ, không hãi, nghe rồi tin ưa và tu hành đúng lời dạy, thì nên biết đời trước người ấy đã ở chỗ vô số trăm nghìn câu-chi (một đơn vị số rất lớn của Ấn Độ, thường hiểu là mười triệu) đức Phật mà phát lời thề nguyện rộng lớn, tu hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên đời này mới làm được việc ấy."

 Khi ấy Xá-lợi Tử (Shariputra, một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) cũng bạch Phật: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà lòng không kinh, không sợ, không hãi; nghe rồi chép viết, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, giảng cho người khác, làm cho lưu truyền rộng rãi, tu hành đúng lời dạy, thì nên biết người ấy giống như các vị đại Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện tự cứu mình và cứu mọi chúng sinh) ở bất thoái vị (địa vị không còn thối lui trên đường thành Phật). Vì sao? Vì ý nghĩa của Bát-nhã ba-la-mật-đa này rất sâu xa, cực khó tin hiểu. Nếu đời trước không từng lâu dài tu hành sáu ba-la-mật-đa như bố thí… (sáu pháp tu hoàn hảo đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ), thì làm sao vừa mới nghe đã tin hiểu được?

 Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe giảng ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chê bai, phỉ báng, thì nên biết đời trước người ấy cũng đã từng chê bai Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này. Vì sao? Vì những kẻ ngu như thế nghe giảng ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa thì do sức thói quen từ đời trước nên không tin, không ưa, lòng không trong sạch. Vì sao vậy? Vì ở đời quá khứ, những kẻ ngu ấy chưa từng gần gũi các Phật, Bồ-tát và các bậc hiền thánh khác, chưa từng thưa hỏi: nên thực hành sáu ba-la-mật-đa như bố thí thế nào, nói rộng ra cho đến nên học mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất đặc biệt chỉ riêng Phật có, không chung với hàng Thanh văn hay Bồ-tát) thế nào. Cho nên nay nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chê bai phỉ báng, không tin, không ưa, lòng không trong sạch."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích nói với Xá-lợi Tử: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này ý nghĩa rất sâu xa, cực khó tin hiểu. Những ai chưa lâu ngày tin ưa tu hành sáu ba-la-mật-đa như bố thí, nói rộng ra cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật và vô lượng vô biên Phật pháp khác, khi nghe ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà không thể tin hiểu, hoặc sinh lòng phỉ báng, thì cũng chẳng có gì lạ. Thưa Đại đức (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức lớn), nay tôi kính lễ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Tôi kính lễ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tức là kính lễ nhất thiết trí trí (trí tuệ toàn giác của Phật, biết hết thảy mọi sự một cách trọn vẹn)."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói, kính lễ Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là kính lễ nhất thiết trí trí. Vì sao? Kiều-thi-ca (Kaushika, tên họ của Thiên Đế Thích), vì nhất thiết trí trí mà chư Phật đạt được cùng vô lượng vô biên công đức khác đều nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thành tựu. Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) muốn an trụ nơi nhất thiết trí trí của Như Lai thì nên an trụ nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa. Muốn phát khởi nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều rỗng không), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ từng tướng trạng riêng của mọi pháp, trí tuệ viên mãn của Phật) của chư Phật thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Muốn dứt sự nối tiếp của phiền não và tập khí (phiền não: các trạng thái tâm gây rối loạn, khổ đau như tham, giận, si mê; tập khí: thói quen sâu kín còn sót lại của phiền não), chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật), chuyển bánh xe pháp mầu (tức giảng dạy chánh pháp), độ thoát chúng hữu tình (chúng sinh có tình thức), thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Kiều-thi-ca, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn đắc quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên, bắt đầu vào dòng thánh), quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), hay Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự tu tự ngộ, không cần thầy dạy) thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn khéo sắp đặt cho bổ-đặc-già-la (người, chúng sinh) có chủng tánh (căn cơ bẩm sinh) Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, nhắm tới quả A-la-hán) an trụ nơi Thanh văn thừa (cỗ xe, tức con đường tu của hàng Thanh văn), bổ-đặc-già-la có chủng tánh Độc giác an trụ nơi Độc giác thừa, bổ-đặc-già-la có chủng tánh Bồ-tát an trụ nơi Vô thượng thừa (con đường tu cao nhất, tức đường thành Phật), thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn hàng phục các ma (những thế lực gây chướng ngại cho việc tu), dẹp tan bè đảng tối tăm của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật pháp) thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn thu nhiếp toàn thể chúng bí-sô (tỳ-kheo, người nam xuất gia thọ giới đầy đủ), khiến họ được rèn luyện khéo léo, thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì an trụ nơi sắc (thân thể và vật chất, phần đầu tiên trong năm uẩn – năm nhóm yếu tố hợp thành con người) thế nào? An trụ nơi thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, nhận biết hình tướng), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) thế nào? Tập luyện sắc thế nào? Tập luyện thọ, tưởng, hành, thức thế nào? Nói rộng ra cho đến an trụ nơi mười tám pháp bất cộng của Phật thế nào, tập luyện mười tám pháp bất cộng của Phật thế nào?"

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Hay thay, hay thay! Nay ông nhờ thần lực của Phật mà có thể hỏi Như Lai nghĩa sâu xa như thế. Ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói cho ông. Kiều-thi-ca, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu đối với sắc không trụ, không tập, thì đó là trụ và tập sắc. Nếu đối với thọ, tưởng, hành, thức không trụ, không tập, thì đó là trụ và tập thọ, tưởng, hành, thức. Nói rộng ra cho đến nếu đối với mười tám pháp bất cộng của Phật không trụ, không tập, thì đó là trụ và tập mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì sao? Kiều-thi-ca, vì khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với sắc không thấy có gì để trụ, để tập; đối với thọ, tưởng, hành, thức không thấy có gì để trụ, để tập; nói rộng ra cho đến đối với mười tám pháp bất cộng của Phật không thấy có gì để trụ, để tập.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu đối với sắc chẳng phải trụ, chẳng phải không trụ, chẳng phải tập, chẳng phải không tập, thì đó là trụ và tập sắc. Nếu đối với thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải trụ, chẳng phải không trụ, chẳng phải tập, chẳng phải không tập, thì đó là trụ và tập thọ, tưởng, hành, thức. Nói rộng ra cho đến nếu đối với mười tám pháp bất cộng của Phật chẳng phải trụ, chẳng phải không trụ, chẳng phải tập, chẳng phải không tập, thì đó là trụ và tập mười tám pháp bất cộng của Phật. Vì sao? Kiều-thi-ca, vì khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán xét sắc cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật thì thấy thời trước, thời sau và khoảng giữa (quá khứ, vị lai, hiện tại) đều không thể nắm bắt được."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa này sâu xa bậc nhất." Phật nói: "Đúng vậy. Vì chân như (thực tánh như thật, không hề biến đổi của mọi pháp) của sắc sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa bậc nhất; cho đến vì chân như của mười tám pháp bất cộng của Phật sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa bậc nhất." – "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa này khó có thể đo lường." Phật nói: "Đúng vậy. Vì chân như của sắc khó đo lường nên Bát-nhã ba-la-mật-đa khó có thể đo lường; cho đến vì chân như của mười tám pháp bất cộng của Phật khó đo lường nên Bát-nhã ba-la-mật-đa khó có thể đo lường." – "Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa này vô lượng bậc nhất." Phật nói: "Đúng vậy. Vì chân như của sắc vô lượng nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô lượng; cho đến vì chân như của mười tám pháp bất cộng của Phật vô lượng nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng vô lượng.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu thực hành tánh sâu xa của sắc thì chẳng phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; cho đến nếu thực hành tánh sâu xa của mười tám pháp bất cộng của Phật thì chẳng phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì tánh sâu xa của sắc tức chẳng phải là sắc; cho đến tánh sâu xa của mười tám pháp bất cộng của Phật tức chẳng phải là mười tám pháp bất cộng của Phật. Lại nữa, Xá-lợi Tử, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu thực hành tánh khó đo lường của sắc thì chẳng phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; cho đến nếu thực hành tánh khó đo lường của mười tám pháp bất cộng của Phật thì chẳng phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì tánh khó đo lường của sắc tức chẳng phải là sắc; cho đến tánh khó đo lường của mười tám pháp bất cộng của Phật tức chẳng phải là mười tám pháp bất cộng của Phật. Lại nữa, Xá-lợi Tử, khi các Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu thực hành tánh vô lượng của sắc thì chẳng phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; cho đến nếu thực hành tánh vô lượng của mười tám pháp bất cộng của Phật thì chẳng phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì tánh vô lượng của sắc tức chẳng phải là sắc; cho đến tánh vô lượng của mười tám pháp bất cộng của Phật tức chẳng phải là mười tám pháp bất cộng của Phật."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này đã sâu xa bậc nhất, khó đo lường, vô lượng, thì khó tin hiểu, không nên tùy tiện giảng trước các Bồ-tát mới học Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu nhằm cứu độ mọi chúng sinh và thành Phật). Vì sao? Để họ khỏi nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà lòng kinh hoàng, sợ hãi, nghi ngờ, hoặc sinh phỉ báng, không thể tin hiểu. Chỉ nên giảng trước các Bồ-tát ở địa vị bất thoái chuyển (không còn thối lui). Vì sao? Vì các vị ấy nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thì lòng không kinh hoàng, sợ hãi, nghi ngờ, không sinh phỉ báng, mà tin hiểu từ đáy lòng."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích hỏi Xá-lợi Tử: "Nếu có người tùy tiện giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa trước các Bồ-tát mới học Đại thừa thì có lỗi gì?" Xá-lợi Tử đáp: "Nếu có người tùy tiện giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa trước các Bồ-tát mới học Đại thừa, họ nghe rồi kinh hoàng, sợ hãi, nghi ngờ, không thể tin hiểu, hoặc sinh phỉ báng. Do đó họ tạo ra và làm tăng thêm nghiệp có thể khiến mình rơi vào ác thú (các cõi xấu), chìm trong ba ác thú (địa ngục, ngạ quỷ – quỷ đói, súc sinh) lâu ngày chịu khổ lớn, khó chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì vậy không nên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa trước họ."

 Khi ấy Thiên Đế Thích lại hỏi cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành, nghĩa là người đầy đủ tuệ mạng) Xá-lợi Tử: "Có Bồ-tát nào chưa được thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) đại Bồ-đề vô thượng, mà nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vẫn lòng không kinh hoàng, sợ hãi, nghi ngờ, không sinh phỉ báng, tin hiểu sâu sắc chăng?" Xá-lợi Tử đáp: "Có. Kiều-thi-ca, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chẳng bao lâu sẽ được thọ ký đại Bồ-đề. Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà lòng không kinh hoàng, sợ hãi, nghi ngờ, không sinh phỉ báng, tin hiểu từ đáy lòng, thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã được thọ ký đại Bồ-đề vô thượng; giả sử chưa được thì cũng không quá một hay hai đức Phật nữa, chắc chắn sẽ được thọ ký đại Bồ-đề."

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Xá-lợi Tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã lâu học Đại thừa, lâu phát nguyện lớn, lâu thực hành sáu ba-la-mật-đa cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác, cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành, thì khi nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lòng không kinh hoàng, sợ hãi, nghi ngờ, tin hiểu từ đáy lòng, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, giảng cho người khác, hoặc lại chép viết và tu hành đúng như lời dạy."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con muốn nói đôi chút thí dụ, cúi mong Thế Tôn thương xót cho phép." Phật bảo Xá-lợi Tử: "Tùy ý ông nói." Xá-lợi Tử thưa: "Như các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ nơi Đại thừa, dù chỉ trong giấc mộng mà tu hành bát-nhã (trí tuệ), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm), tinh tiến (siêng năng), an nhẫn (nhẫn nhịn), tịnh giới (giữ giới trong sạch), bố thí ba-la-mật-đa, cho đến ngồi yên nơi tòa Bồ-đề mầu nhiệm (tòa ngồi nơi Phật thành đạo), thì nên biết người ấy còn gần với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, huống chi có Bồ-tát vì cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà lúc thức tỉnh tu hành bát-nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa, lại không mau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mình mong cầu sao? Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chẳng bao lâu sẽ ngồi nơi tòa Bồ-đề mầu nhiệm, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu, độ thoát chúng hữu tình.

 Bạch Thế Tôn, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lẽ, thì nên biết người ấy đã lâu học Đại thừa, căn lành đã chín muồi, cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành, gieo trồng nhiều gốc công đức nên mới làm được việc này. Bạch Thế Tôn, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tin hiểu, thọ trì, đọc tụng, tu tập, giảng cho người khác, suy ngẫm đúng lẽ, thì nên biết người ấy hoặc đã được thọ ký đại Bồ-đề, hoặc sắp được thọ ký đại Bồ-đề. Bạch Thế Tôn, những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy như các Bồ-tát Ma-ha-tát ở địa vị bất thoái, sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà tin hiểu sâu sắc, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, theo lời dạy tu hành và giảng cho người khác.

 Bạch Thế Tôn, ví như có người đi qua đồng hoang, vượt đường hiểm, đi được một trăm du-thiện-na (yojana, đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), hoặc hai, ba, bốn, năm trăm, rồi thấy những dấu hiệu báo trước thành ấp, kinh đô, như người chăn thả gia súc, vườn tược, rừng cây, ruộng đồng… Thấy những dấu hiệu ấy rồi liền nghĩ: "Thành ấp, kinh đô cách đây không xa." Nghĩ thế rồi thân tâm thư thái, không còn sợ thú dữ, giặc cướp, đói khát. Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như thế: nếu được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, sinh lòng tin hiểu sâu sắc, thì nên biết chẳng bao lâu sẽ được thọ ký, hoặc đã được thọ ký, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không còn nỗi lo rơi xuống địa vị Thanh văn hay Độc giác (hai hàng chỉ lo tự giải thoát, chưa thành Phật). Vì sao? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã được thấy, nghe, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa – đó là dấu hiệu báo trước của Bồ-đề vô thượng."

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Ông nhờ sức Phật, hãy nói tiếp nữa." Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Ví như có người muốn ngắm biển lớn, dần dần đi tới, trải qua nhiều ngày, không còn thấy núi rừng, liền nghĩ: "Nay thấy cảnh này thì biển lớn không còn xa." Vì sao? Vì gần bờ biển lớn đất ắt thấp dần, không có núi rừng. Lúc ấy người kia tuy chưa thấy biển nhưng thấy dấu hiệu gần biển nên vui mừng hớn hở: "Ta chắc chắn sắp được thấy biển lớn, thỏa nguyện ban đầu, chẳng vui sướng lắm sao!" Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như thế: nếu được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, sinh lòng tin hiểu sâu sắc, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy chưa được Phật hiện tiền thọ ký rằng: "Ông ở đời sau, trải qua chừng ấy kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề", nhưng nên tự biết việc thọ ký không còn xa. Vì sao? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã được thấy, nghe, cung kính, cúng dường, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa – đó là dấu hiệu báo trước của Bồ-đề vô thượng.

 Bạch Thế Tôn, ví như mùa xuân, các cây có hoa quả, lá cũ đã rụng, cành nhánh xanh mướt. Mọi người thấy vậy đều nghĩ: "Hoa, quả, lá mới chẳng bao lâu sẽ ra." Vì sao? Vì dấu hiệu báo trước hoa, quả, lá mới của những cây ấy đã hiện ra. Người ở Thiệm-bộ châu (châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta) cả nam lẫn nữ, lớn lẫn nhỏ, thấy dấu hiệu ấy đều vui mừng hớn hở, ai cũng nghĩ: "Chẳng bao lâu nữa chúng ta sẽ được thấy những cây này hoa quả sum suê." Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như thế: nếu được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, sinh lòng tin hiểu sâu sắc, thì nên biết căn lành từ đời trước đã chín muồi, đã cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành, chẳng bao lâu sẽ được thọ ký đại Bồ-đề. Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nên nghĩ thế này: "Trước đây ta chắc chắn có sức căn lành thù thắng, có thể dẫn đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên nay mới được thấy, nghe, cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thọ trì, đọc tụng, sinh lòng tin hiểu sâu sắc, suy ngẫm đúng lẽ và tùy sức tu tập."

 Bạch Thế Tôn, nay trong hội này có các thiên tử (các vị trời) từng thấy các đức Phật quá khứ giảng pháp này, vui mừng hớn hở cùng bàn với nhau: "Xưa kia các Bồ-tát nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa liền được thọ ký; nay các Bồ-tát đã được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng bao lâu chắc chắn sẽ được thọ ký Bồ-đề."

 Bạch Thế Tôn, ví như người đàn bà mang thai đã lâu, thân thể ngày càng nặng nề, đi đứng không yên, ăn uống ngủ nghỉ đều giảm, không thích nói nhiều, chán những việc thường làm, vì chịu đau đớn nên mọi việc đều bỏ dở. Có người đàn bà từng sinh nở thấy những dấu hiệu ấy liền biết người này sắp sinh. Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như thế: do đời trước gieo trồng căn lành, cúng dường nhiều Phật, lâu ngày phụng sự bạn lành, căn lành đã chín muồi, nên nay được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, sinh lòng tin hiểu sâu sắc, tùy sức tu học. Bạch Thế Tôn, nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nhờ nhân duyên này chẳng bao lâu sẽ được thọ ký đại Bồ-đề vô thượng."

 Bấy giờ Phật khen Xá-lợi Tử: "Hay thay, hay thay! Ông khéo nói những thí dụ về Bồ-tát. Nên biết đó đều là nhờ sức oai thần của Phật khiến ông phát ra được tài biện thuyết như vậy."

 Bấy giờ Thiện Hiện (Subhuti, đệ tử Phật, hiểu lý "không" bậc nhất) bạch Phật: "Thật kỳ lạ thay đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, khéo phó chúc (giao phó, dặn dò) các Bồ-tát Ma-ha-tát, khéo che chở dìu dắt các Bồ-tát Ma-ha-tát." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Vì sao? Vì các Bồ-tát Ma-ha-tát cầu hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề là để cho nhiều hữu tình được lợi ích, an vui, vì thương xót và làm lợi cho trời người. Khi các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy siêng năng tu học đạo Bồ-tát, vì muốn làm lợi cho vô lượng trăm nghìn hữu tình, nên dùng tứ nhiếp sự (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh) mà thu nhiếp họ: một là bố thí (cho người của cải, giáo pháp, sự không sợ hãi); hai là ái ngữ (nói lời dịu dàng, dễ nghe); ba là lợi hành (làm việc có lợi cho người); bốn là đồng sự (cùng làm việc, cùng sống với người để dẫn dắt).

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tự mình an trụ đúng đắn nơi thập thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), cũng sắp đặt cho người khác siêng tu học mười điều lành. Tự mình thực hành tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ – thương yêu, bi – xót thương, hỷ – vui theo, xả – buông bỏ), tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định của cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc), cũng khuyên người khác thực hành tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định. Tự mình thực hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng khuyên người khác thực hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nương vào phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng cách thức thích hợp) của Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy dạy hữu tình chứng quả Dự lưu cho đến chứng Độc giác Bồ-đề, nhưng tự mình không chứng những quả ấy.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tự siêng năng tinh tiến tu hạnh Bồ-tát, cũng khuyên người khác tu các hạnh Bồ-tát. Tự mình an trụ nơi bất thoái chuyển địa (giai vị không còn thối lui) của Bồ-tát, cũng khuyên người khác an trụ nơi bất thoái chuyển địa. Tự siêng năng tinh tiến nghiêm tịnh Phật độ (trang hoàng và làm thanh tịnh cõi nước của Phật), thành thục hữu tình (giúp chúng sinh chín muồi căn lành), cũng khuyên người khác nghiêm tịnh Phật độ, thành thục hữu tình. Tự siêng năng phát khởi thần thông (năng lực siêu việt) của Bồ-tát, cũng khuyên người khác phát khởi thần thông của Bồ-tát. Tự siêng năng làm trong sạch các pháp môn Đà-la-ni và pháp môn tam-ma-địa (samadhi, chánh định: tâm chuyên nhất, an định), cũng khuyên người khác siêng năng làm trong sạch các pháp môn Đà-la-ni và tam-ma-địa. Tự mình chứng được tài biện thuyết viên mãn, cũng khiến người khác được tài biện thuyết viên mãn. Tự mình có được sắc thân viên mãn, đủ các tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của thân Phật), cũng khuyên người khác có được sắc thân viên mãn, đủ các tướng hảo. Tự mình giữ được đồng chân hạnh (nếp sống trong sạch như trẻ thơ, không nhiễm dục) viên mãn, cũng khuyên người khác giữ đồng chân hạnh viên mãn. Tự mình tu hành tứ niệm trụ (bốn phép quán chiếu: thân, cảm giác, tâm, các pháp) nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, cũng khuyên người khác tu hành tứ niệm trụ nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí. Tự mình dứt sự nối tiếp của phiền não và tập khí, cũng khuyên người khác dứt sự nối tiếp của phiền não và tập khí. Tự mình chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu, độ thoát chúng hữu tình, cũng khuyên người khác chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu, độ thoát chúng hữu tình."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Hiếm có thay Thế Tôn! Thật kỳ lạ thay Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến bờ giác)! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu khối công đức lớn như thế, vì muốn làm lợi lạc cho tất cả hữu tình mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, muốn suốt đời vị lai độ thoát chúng hữu tình. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thế nào để mau được viên mãn?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà không thấy sắc hoặc tăng hoặc giảm, không thấy thọ, tưởng, hành, thức hoặc tăng hoặc giảm, nói rộng ra cho đến không thấy nhất thiết trí hoặc tăng hoặc giảm, không thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí hoặc tăng hoặc giảm, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mau được viên mãn. Lại nữa, Thiện Hiện, nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà không thấy đây là pháp, đây là phi pháp; không thấy đây là quá khứ, đây là vị lai, đây là hiện tại; không thấy đây là thiện, đây là bất thiện, đây là vô ký (không thiện cũng không ác); không thấy đây là hữu vi (pháp có tạo tác, do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt), đây là vô vi (pháp không tạo tác, không sinh không diệt); không thấy đây là Dục giới (cõi chúng sinh còn ham muốn), đây là Sắc giới (cõi đã lìa dục nhưng còn hình sắc vi tế), đây là Vô sắc giới (cõi không còn hình sắc, chỉ còn tâm thức); không thấy đây là bố thí ba-la-mật-đa cho đến đây là Bát-nhã ba-la-mật-đa; nói rộng ra cho đến không thấy đây là nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mau được viên mãn. Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không có tự tánh và hình tướng, không có tác dụng, không thể chuyển đổi, đều hư dối lừa gạt, tánh không bền chắc, không tự chủ, không có cảm thọ, lìa ngã (cái tôi) cho đến lìa người thấy."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Lời Như Lai nói thật không thể nghĩ bàn." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, lời Như Lai nói không thể nghĩ bàn. Thiện Hiện nên biết, vì sắc không thể nghĩ bàn nên lời Như Lai nói không thể nghĩ bàn; vì thọ, tưởng, hành, thức không thể nghĩ bàn nên lời Như Lai nói không thể nghĩ bàn; nói rộng ra cho đến vì nhất thiết trí không thể nghĩ bàn nên lời Như Lai nói không thể nghĩ bàn; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không thể nghĩ bàn nên lời Như Lai nói không thể nghĩ bàn. Nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tuy biết đúng như thật rằng sắc không thể nghĩ bàn mà không khởi ý niệm "không thể nghĩ bàn", nói rộng ra cho đến tuy biết đúng như thật rằng nhất thiết tướng trí không thể nghĩ bàn mà không khởi ý niệm "không thể nghĩ bàn", thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mau được viên mãn. Lại nữa, Thiện Hiện, nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với sắc cho đến nhất thiết tướng trí không khởi ý niệm "có thể nghĩ bàn" hay "không thể nghĩ bàn", thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mau được viên mãn."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa ý nghĩa sâu xa như thế, ai có thể tin hiểu?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đã lâu tu sáu ba-la-mật-đa, lâu gieo trồng căn lành, cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể sinh lòng tin hiểu." Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Đến mức nào thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã lâu tu sáu ba-la-mật-đa, lâu gieo trồng căn lành, cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với sắc không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với thọ, tưởng, hành, thức không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tướng của sắc không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tướng của thọ, tưởng, hành, thức không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tánh của sắc không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tánh của thọ, tưởng, hành, thức không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; nói rộng ra cho đến đối với nhất thiết trí không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tướng của nhất thiết trí không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tướng của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tánh của nhất thiết trí không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác; đối với tánh của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không khởi phân biệt, không khởi phân biệt khác. Vì sao? Vì sắc cho đến nhất thiết tướng trí đều không thể nghĩ bàn. Thiện Hiện, đến mức ấy thì nên biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã lâu tu sáu ba-la-mật-đa, lâu gieo trồng căn lành, cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này sâu xa bậc nhất." Phật nói: "Đúng vậy. Vì sắc sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; vì thọ, tưởng, hành, thức sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; nói rộng ra cho đến vì nhất thiết trí sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa này là kho báu lớn." Phật nói: "Đúng vậy, vì có thể ban cho hữu tình của báu công đức. Bát-nhã ba-la-mật-đa này là kho châu báu lớn: có thể ban cho hữu tình của báu là mười điều lành, tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định, ngũ thần thông (năm năng lực siêu việt: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại); có thể ban cho hữu tình của báu là sáu ba-la-mật-đa như bố thí, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí; có thể ban cho hữu tình của báu là quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề; có thể ban cho hữu tình của báu là tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật và việc chuyển bánh xe pháp. Vì vậy Bát-nhã ba-la-mật-đa gọi là kho báu lớn."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là kho thanh tịnh." Phật nói: "Đúng vậy, vì là kho thanh tịnh của tất cả các pháp. Thiện Hiện nên biết, vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là kho thanh tịnh; nói rộng ra cho đến vì nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là kho thanh tịnh."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Hiếm có thay Thế Tôn! Thật kỳ lạ thay Thiện Thệ! Bát-nhã ba-la-mật-đa này vì sâu xa bậc nhất nên có nhiều chướng ngại, vậy mà nay giảng rộng lại không có chướng ngại nào sinh ra." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có nhiều chướng ngại; nhờ thần lực của Phật nên nay tuy giảng rộng mà chướng ngại không sinh. Vì vậy các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Đại thừa, đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, nếu muốn chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng cho người khác, thì nên mau chóng chép viết cho đến giảng giải. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có nhiều chướng ngại; đừng để khi chép viết cho đến giảng giải mà việc chướng ngại nổi lên khiến không làm được đến nơi đến chốn.

 Thiện Hiện nên biết, những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, nếu muốn trong một tháng, hoặc hai, ba tháng, cho đến một năm chép xong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, thì nên siêng năng tinh tiến, chú tâm chép viết, trải qua chừng ấy thời gian cho được hoàn tất. Nếu muốn trong một tháng, hoặc hai, ba tháng, cho đến một năm thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng cho người khác kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này cho trọn vẹn, thì nên siêng năng tinh tiến, chú tâm thọ trì cho đến giảng giải, trải qua chừng ấy thời gian cho được hoàn tất. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là viên ngọc thần quý báu lớn, có nhiều chướng ngại."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Hiếm có thay Thế Tôn! Thật kỳ lạ thay Thiện Thệ! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là viên ngọc thần quý báu lớn, có nhiều chướng ngại, vậy mà có người chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng cho người khác, ác ma lại không gây chướng ngại để họ không chép viết cho đến giảng giải được." Phật bảo Thiện Hiện: "Ác ma đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này tuy muốn gây chướng ngại để người ta không chép viết cho đến giảng giải được, nhưng chúng không đủ sức gây chướng ngại làm cho việc làm của các Bồ-tát ấy không thành."

 Khi ấy Xá-lợi Tử bạch Phật: "Đó là thần lực của ai khiến ác ma không thể ngăn trở các Bồ-tát trong việc chép viết…?" Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đó là thần lực của Phật khiến ác ma không thể ngăn trở các Bồ-tát trong việc chép viết… Lại nữa, Xá-lợi Tử, đó cũng là thần lực của chư Phật ở tất cả thế giới mười phương khiến ác ma không thể ngăn trở các Bồ-tát trong việc chép viết… Lại nữa, Xá-lợi Tử, vì tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều cùng hộ niệm (che chở và luôn nghĩ đến để giúp đỡ) các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên ác ma không thể ngăn trở các thiện nam tử theo Bồ-tát thừa, làm cho họ không chép viết cho đến giảng giải Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì chư Phật Thế Tôn đều cùng hộ niệm những việc lành mà chúng Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa làm, khiến ác ma không thể ngăn trở.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, nếu các Bồ-tát có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì theo lẽ tự nhiên sẽ được tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hiện đang thuyết pháp ở các thế giới mười phương hộ niệm. Nếu được chư Phật hộ niệm thì theo lẽ tự nhiên ác ma không thể ngăn trở. Lại nữa, Xá-lợi Tử, nếu có thiện nam tử… lòng tin trong sạch, có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì nên nghĩ thế này: "Nay ta chép viết cho đến giảng giải Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đều là nhờ thần lực hộ niệm của chư Phật Thế Tôn hiện đang thuyết pháp ở tất cả thế giới mười phương.""

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì đều là nhờ thần lực và lòng từ bi hộ niệm của chư Phật mười phương, khiến các đạo quân ác ma không thể ngăn trở những việc lành thù thắng mà họ làm." Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì nên biết đều là nhờ thần lực hộ niệm của chư Phật Thế Tôn."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì tất cả Như Lai hiện đang thuyết pháp ở các thế giới mười phương đều cùng biết rõ, nhờ nhân duyên này mà vui mừng hộ niệm. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì luôn được chư Phật Thế Tôn hiện đang thuyết pháp ở tất cả thế giới mười phương dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy suốt mọi sự) trông thấy, nhờ nhân duyên này mà từ bi hộ niệm, nên những việc lành họ làm không việc gì không thành." Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì luôn được chư Phật Thế Tôn hiện đang thuyết pháp ở tất cả thế giới mười phương dùng Phật nhãn trông thấy, biết rõ và hộ niệm, khiến các ác ma không thể quấy nhiễu, những việc lành họ làm đều mau thành tựu.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa, nếu có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì nên biết họ đã gần nhất thiết trí trí, các ma oán không thể ngăn trở. Lại nữa, Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ nơi Đại thừa, nếu có thể chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trang trí đủ cách, thọ trì, đọc tụng, thì nên biết họ đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này đã sinh lòng tin hiểu sâu sắc, có thể dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy luôn được Như Lai dùng Phật nhãn trông thấy, biết rõ và hộ niệm; nhờ nhân duyên này chắc chắn sẽ được của cải lớn, lợi ích lớn, quả lớn, phúc báo lớn.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân theo Bồ-tát thừa, nếu có thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì nhờ căn lành này, cho đến khi đạt được bất thoái chuyển địa, họ luôn không xa lìa chư Phật, Bồ-tát, thường được nghe chánh pháp, không rơi vào ác thú (các cõi xấu như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), sinh vào cõi trời, cõi người, yên ổn vui sướng. Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ căn lành này, cho đến khi đạt Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, luôn không xa lìa bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí và vô lượng vô biên Phật pháp khác, nhờ đó mau chứng Bồ-đề vô thượng. Vì nhân duyên này, các thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn đạt Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này nên siêng năng chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng cho người khác, cung kính cúng dường, đừng tạm rời bỏ."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi Phật nhập Niết-bàn (Phật qua đời, vào cảnh giới tịch diệt) sẽ hưng thịnh ở phương nào?" Phật bảo Xá-lợi Tử: "Kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi ta nhập Niết-bàn sẽ đến phương đông nam và dần dần hưng thịnh. Phương ấy có nhiều bí-sô (tỳ-kheo, nam xuất gia), bí-sô-ni (tỳ-kheo-ni, nữ xuất gia), ổ-ba-sách-ca (cư sĩ nam giữ giới tại gia), ổ-ba-tư-ca (cư sĩ nữ giữ giới tại gia) an trụ nơi Đại thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nhờ căn lành này, họ không rơi vào ác thú, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát), dần dần tu tập mà hướng đến xuất ly (thoát ra khỏi vòng sinh tử).

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi ta nhập Niết-bàn sẽ từ phương đông nam chuyển đến phương nam và dần dần hưng thịnh. Phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca an trụ nơi Đại thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nhờ căn lành này, họ không rơi vào ác thú, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa, dần dần tu tập mà hướng đến xuất ly.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi ta nhập Niết-bàn lại từ phương nam đến phương tây nam và dần dần hưng thịnh. Phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca an trụ nơi Đại thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nhờ căn lành này, họ không rơi vào ác thú, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa, dần dần tu tập mà hướng đến xuất ly.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi ta nhập Niết-bàn sẽ từ phương tây nam đến phương tây bắc và dần dần hưng thịnh. Phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca an trụ nơi Đại thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nhờ căn lành này, họ không rơi vào ác thú, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa, dần dần tu tập mà hướng đến xuất ly.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi ta nhập Niết-bàn sẽ từ phương tây bắc chuyển đến phương bắc và dần dần hưng thịnh. Phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca an trụ nơi Đại thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nhờ căn lành này, họ không rơi vào ác thú, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa, dần dần tu tập mà hướng đến xuất ly.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sau khi ta nhập Niết-bàn lại từ phương bắc đến phương đông bắc và dần dần hưng thịnh. Phương ấy có nhiều bí-sô, bí-sô-ni, ổ-ba-sách-ca, ổ-ba-tư-ca an trụ nơi Đại thừa, có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nhờ căn lành này, họ không rơi vào ác thú, hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh vào cõi người, giàu sang hưởng vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa, dần dần tu tập mà hướng đến xuất ly.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, sau khi ta nhập Niết-bàn, vào thời kỳ năm trăm năm sau cùng (giai đoạn cuối, khi chánh pháp sắp suy tàn), Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa sẽ làm Phật sự (công việc giáo hóa, cứu độ chúng sinh của Phật) lớn lao ở phương đông bắc. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì pháp mà tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tôn trọng chính là kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này được tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cùng hộ niệm. Xá-lợi Tử, chánh pháp vô thượng – tức pháp và tì-nại-da (vinaya: giới luật) – mà Phật đã chứng đắc không hề có dấu hiệu diệt mất; chánh pháp vô thượng, pháp và tì-nại-da mà chư Phật chứng đắc, chính là kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

 Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ nơi Đại thừa ở phương đông bắc ấy, ai có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì ta luôn hộ niệm, khiến họ không bị tổn hại, quấy nhiễu. Xá-lợi Tử, các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ nơi Đại thừa ở phương đông bắc ấy, ai có thể chép viết kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, lại dùng đủ loại vòng hoa tốt đẹp nhất cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính, thì ta quả quyết nói rằng nhờ căn lành ấy họ không rơi vào ác thú, sinh vào cõi trời, cõi người, thường hưởng giàu vui. Nhờ sức ấy mà sáu ba-la-mật-đa được tăng thêm, mau viên mãn; nhân đó lại có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Về sau, tùy theo căn cơ thích hợp mà nương theo pháp Tam thừa, dần dần tu học mà đạt Bát-niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, giải thoát rốt ráo). Vì sao? Xá-lợi Tử, vì ta dùng Phật nhãn trông thấy, chứng biết, khen ngợi, tán thán khối phúc mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được; tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở phương đông, tây, nam, bắc, bốn phương phụ (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên, phương dưới cũng dùng Phật nhãn trông thấy, chứng biết, khen ngợi, tán thán khối phúc mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, sau khi Phật nhập Niết-bàn, vào thời kỳ năm trăm năm sau cùng, sẽ lưu truyền rộng rãi ở phương đông bắc chăng?" Phật bảo Xá-lợi Tử: "Đúng vậy, đúng vậy. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, sau khi ta nhập Niết-bàn, vào thời kỳ năm trăm năm sau cùng, sẽ lưu truyền ở phương đông bắc. Lại nữa, Xá-lợi Tử, sau khi ta nhập Niết-bàn, vào thời kỳ năm trăm năm sau cùng, các thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ nơi Đại thừa ở phương đông bắc ấy, nếu được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà tin ưa từ đáy lòng, chép viết, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy ngẫm, giảng giải, thì nên biết những người ấy đã lâu phát tâm cầu Vô thượng Chánh đẳng Giác, lâu tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, cúng dường nhiều Phật, phụng sự nhiều bạn lành, lâu ngày tu tập nhiều về thân, giới, tâm, tuệ, các căn lành đã gieo đều đã chín muồi. Nhờ sức phúc ấy nên được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, tin ưa từ đáy lòng, lại có thể chép viết, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lẽ, và rộng vì hữu tình mà tuyên giảng, chỉ bày."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ tám.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ chín.

 Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video