Phần thứ ba — Phẩm thứ mười bốn: Ma sự (những việc do Ma — tức Ma vương và quyến thuộc, những kẻ chuyên phá hoại người tu hành — gây ra để làm trở ngại việc tu đạo)
Bấy giờ, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh Không) liền bạch Phật rằng: "Phật đã khen ngợi, giảng nói về công đức của các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh): vì muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng trọn vẹn của Phật) mà dũng mãnh, siêng năng chân chính tu hành bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp ban cho người khác) cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy rõ thật tướng mọi sự vật, giúp vượt qua bờ mê sang bờ giác), làm cho hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) được thành thục và làm cho cõi Phật được trang nghiêm thanh tịnh. Vậy phải biết thế nào về những ma sự gây trở ngại khi các Bồ-tát ấy hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề và tu các hạnh?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn) ưa thích giảng nói những điều cốt yếu của Pháp nhưng tài biện thuyết mãi lâu mới phát ra, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Cụ thọ (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đức, nghĩa là "người đầy đủ tuổi thọ trí tuệ") Thiện Hiện liền bạch Phật: "Vì sao Bồ-tát ưa giảng nói điều cốt yếu của Pháp mà tài biện thuyết lâu mới phát ra lại gọi là ma sự?" Phật bảo Thiện Hiện: "Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vì nhân duyên này mà Bát-nhã cho đến bố thí ba-la-mật-đa mà vị ấy tu khó được viên mãn, cho nên nói đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ưa giảng nói điều cốt yếu của Pháp mà tài biện thuyết lại bỗng nhiên phát ra, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát." Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Vì sao Bồ-tát ưa giảng nói điều cốt yếu của Pháp mà tài biện thuyết bỗng nhiên phát ra lại gọi là ma sự?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đang tu hành bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, vì ưa giảng nói điều cốt yếu của Pháp mà tài biện thuyết bỗng nổi lên, khiến bỏ dở việc đang tu hành, cho nên đó là ma sự.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu cứ vươn vai ngáp dài, vô cớ đùa giỡn cười cợt, coi thường lấn lướt lẫn nhau, thân tâm xao động bứt rứt, câu chữ chép đảo lộn sai lạc, mê mờ về nghĩa lý, không cảm được mùi vị của Pháp, việc bất ngờ bỗng xảy ra khiến không chép xong, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, suy nghĩ, tu tập, giảng nói và lắng nghe kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nếu cứ vươn vai ngáp dài, vô cớ đùa giỡn cười cợt, coi thường lấn lướt lẫn nhau, thân tâm xao động bứt rứt, câu chữ đảo lộn sai lạc, mê mờ về nghĩa lý, không cảm được mùi vị của Pháp, việc bất ngờ bỗng xảy ra khiến việc đang làm không thành, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Vì nhân duyên gì mà có những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu hành hướng tới quả Phật) nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa bỗng khởi ý nghĩ: 'Ta đối với kinh này chẳng cảm được mùi vị gì, cần gì phải nhọc nhằn nghe kinh này?' Nghĩ vậy rồi liền bỏ đi. Đối với việc thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, tu tập, chép kinh, giảng nói cũng như vậy?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa ấy, trong đời quá khứ chưa tu hành lâu sáu ba-la-mật-đa (sáu pháp tu đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) như bố thí v.v…, cho nên đối với kinh này không cảm được mùi vị, tâm không ưa thích, liền vứt bỏ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu khởi ý nghĩ: 'Chúng ta ở trong kinh này không được thọ ký (được Phật báo trước rằng về sau sẽ thành Phật), nghe làm gì?', tâm không trong sạch, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chán bỏ mà đi, không chút lưu luyến, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Vì sao trong kinh sâu xa này không thọ ký cho họ, để đến nỗi hạng người ấy không chút lưu luyến, chán bỏ mà đi?" Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát chưa vào Chánh tánh ly sinh (địa vị đã chắc chắn trên đường thánh, lìa hẳn tính chất phàm phu) thì không nên thọ ký Đại Bồ-đề cho họ. Nếu thọ ký cho họ thì làm tăng thêm sự kiêu căng phóng túng, có hại mà không có lợi, cho nên không thọ ký.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu khởi ý nghĩ: 'Trong này không nói đến tên tuổi của chúng ta, nghe làm gì?', tâm không trong sạch, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chán bỏ mà đi, không chút lưu luyến, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát." Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Vì sao trong kinh sâu xa này không ghi nói tên của các Bồ-tát ấy?" Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát chưa được thọ ký Đại Bồ-đề thì theo lẽ tự nhiên không nên ghi nói tên tuổi.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu khởi ý nghĩ: 'Trong này không nói đến nơi sinh ra, thành ấp, làng xóm của chúng ta, nghe làm gì?', tâm không trong sạch, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chán bỏ mà đi, không chút lưu luyến, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát." Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Vì sao trong kinh sâu xa này không ghi nói nơi sinh ra, thành ấp, làng xóm của các Bồ-tát ấy?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu chưa ghi tên các Bồ-tát ấy thì không nên nói những điều riêng biệt về nơi sinh ra của họ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa, khi nghe giảng kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà tâm không trong sạch rồi bỏ đi, thì tùy theo tâm không trong sạch họ khởi lên, chán bỏ kinh này mà bước đi bao nhiêu bước, liền bị giảm bấy nhiêu kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính bằng năm tháng) công đức, và mắc tội ngăn trở Bồ-đề bấy nhiêu kiếp. Chịu tội ấy xong, lại phải trải qua bấy nhiêu thời gian siêng năng tinh tấn cầu hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, tu các hạnh khó làm, các khổ hạnh của Bồ-tát, mới có thể trở lại như cũ. Vì thế, Bồ-tát nếu muốn mau chứng Vô thượng Bồ-đề thì không nên chán bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa mà vứt bỏ kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa để cầu học các kinh khác, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát. Vì sao? Vì những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa ấy vứt bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa — gốc rễ của Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự, tức trí tuệ của Phật) — mà bám vào các kinh điển khác vốn chỉ như cành lá, nên rốt cuộc không thể đạt được Bồ-đề của Phật."
Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Những kinh khác nào giống như cành lá, không thể dẫn khởi Nhất thiết trí trí?" Phật bảo Thiện Hiện: "Những kinh nói các pháp tương ứng với Nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn — người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát, và Độc giác — người tự tu tự ngộ mà không có thầy), tức là Tứ niệm trụ (bốn phép quán để an trú tâm: quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp), nói rộng cho đến Bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), Tam giải thoát môn (ba cửa giải thoát: Không, Vô tướng, Vô nguyện), trí về Tứ đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) v.v…; các thiện nam tử ở trong đó tu học thì chỉ được quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên, bắt đầu vào dòng thánh), Nhất lai (còn trở lại cõi dục một lần nữa), Bất hoàn (không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn sinh tử) và Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác), không được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Đó gọi là các kinh khác giống như cành lá, không thể dẫn khởi Nhất thiết trí trí.
Còn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chắc chắn có thể dẫn khởi Nhất thiết trí trí, có sức mạnh công dụng lớn, giống như gốc rễ cây. Những thiện nam tử theo Bồ-tát thừa ấy vứt bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa mà cầu học các kinh khác thì chắc chắn không thể đạt được Nhất thiết trí trí. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể sinh ra tất cả công đức thế gian và xuất thế gian (trong đời và vượt ra ngoài đời) của chúng Bồ-tát Ma-ha-tát, còn các kinh điển khác không có công dụng ấy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì tức là tu học tất cả châu báu công đức thế gian và xuất thế gian của chúng Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có con chó đói bỏ thức ăn của chủ cho, lại đi theo kẻ tôi tớ để xin ăn. Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu hướng tới quả Phật để độ khắp chúng sinh) vứt bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa — gốc rễ của tất cả Phật pháp — mà cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, tình trạng của họ cũng như vậy. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người muốn tìm voi chúa (loại voi quý, rất mạnh, thân có mùi thơm), được voi rồi lại bỏ đi tìm dấu chân voi. Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa vứt bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa — gốc rễ của tất cả Phật pháp — mà cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, tình trạng của họ cũng như vậy. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người muốn thấy biển lớn, đến bờ biển rồi lại quay xem vũng nước trong dấu chân trâu, và nghĩ rằng: 'Nước trong biển lớn, độ sâu rộng há bằng chỗ này sao?' Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa vứt bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa — gốc rễ của tất cả Phật pháp — mà cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, tình trạng của họ cũng như vậy. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người thợ khéo hoặc đệ tử của ông ta muốn dựng một cung điện lớn, to bằng điện Thù Thắng của Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, chúa tể các vị trời), thấy điện ấy rồi lại đi phỏng theo khuôn mẫu cung điện của mặt trời, mặt trăng. Ý ông nghĩ sao? Người thợ khéo hay đệ tử ấy có thể dựng được cung điện lớn bằng điện Thù Thắng của Đế Thích không?" Thiện Hiện đáp: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật), không thể." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn, là hạng ngu si." Phật bảo Thiện Hiện: "Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa muốn hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, tình trạng của họ cũng như vậy. Họ chắc chắn không được Vô thượng Bồ-đề. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người muốn gặp Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả bốn châu thiên hạ bằng chánh pháp), gặp rồi mà không nhận ra, bỏ đến nơi khác, thấy một ông vua nước nhỏ, ngắm hình tướng ông ta rồi nghĩ: 'Hình tướng và uy đức của Chuyển luân Thánh vương thì có gì khác người này?' Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa cũng như vậy: muốn hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, nói rằng: 'Kinh điển này có gì khác kinh kia, cần gì kinh kia?' Vì duyên cớ này, họ chắc chắn không thể đạt được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà họ mong cầu. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người đói được món ăn ngon đủ trăm vị, lại bỏ đi tìm ăn cơm thứ lúa sáu mươi ngày (loại lúa ngắn ngày, hạt thô, kém ngon). Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, muốn tìm Nhất thiết trí trí ở trong đó, chỉ uổng công nhọc nhằn, rốt cuộc không thể đạt được. Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy! Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người nghèo được viên ngọc vô giá, lại bỏ đi để lấy ngọc ca-già mạt-ni (thứ đá thủy tinh rẻ tiền, ngọc giả). Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Trong đời vị lai, có những thiện nam tử theo Đại thừa bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cầu học các kinh điển tương ứng với Nhị thừa, muốn tìm Nhất thiết trí trí ở trong đó, chỉ uổng công nhọc nhằn, rốt cuộc không thể đạt được. Ý ông nghĩ sao? Người ấy có khôn không?" Thiện Hiện đáp: "Người ấy không khôn." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy! Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi chép kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, các thứ biện tài bỗng nổi lên, ưa nói về đủ loại pháp môn khác nhau, khiến kinh đang chép không được hoàn tất, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát. Thế nào gọi là các thứ biện tài? Đó là: ưa nói về sắc, thanh, hương, vị, xúc (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm xúc chạm); ưa nói về sáu ba-la-mật-đa; ưa nói về Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới (ba cõi: cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc; cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế; cõi của chúng sinh không còn thân hình, chỉ còn tâm thức); ưa nói về công đức thọ trì đọc tụng; ưa nói về việc chăm sóc người bệnh và tu các phước nghiệp khác; ưa nói về niệm trụ cho đến đạo chi; ưa nói về tất cả tĩnh lự (thiền định), giải thoát (các phép thiền giúp tâm thoát khỏi ràng buộc), đẳng trì (tâm chuyên chú vững chắc vào một đối tượng, tức tam-ma-địa), đẳng chí (các tầng thiền định đạt được nhờ tâm bình đẳng, tức tam-ma-bát-để); ưa nói về Nội không (cái "trong" — tức các giác quan của chính mình — vốn trống rỗng, không có tự tánh) cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Phải biết những điều đó đều là ma sự của Bồ-tát.
Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tướng của các pháp được ưa nói ấy đều không thể nắm bắt được: vì không có tầm, tứ (tầm là tâm tìm kiếm thô; tứ là tâm dò xét tinh tế), vì khó nghĩ bàn, vì không có suy lường, vì không có sinh diệt, vì không có nhiễm ô hay thanh tịnh, vì không có định hay loạn, vì lìa danh xưng lời nói, vì không thể nói ra, vì không thể nắm bắt. Vì sao như vậy? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, các pháp như đã nói ở trên đều không có gì cả, hoàn toàn không thể nắm bắt. Những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi chép kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, bị những pháp như vậy quấy loạn tâm, khiến không hoàn tất, vì thế nói đó là ma sự của Bồ-tát."
Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể chép ra được không?" Phật bảo Thiện Hiện: "Không thể chép ra được. Vì sao vậy? Vì trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sáu ba-la-mật-đa như Bát-nhã v.v… đều không có tự tánh (bản chất tự có, tự tồn tại riêng), hoàn toàn không thể nắm bắt; nói rộng cho đến Nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng sai biệt của tất cả các pháp, trí tuệ viên mãn của Phật) cũng không có tự tánh, hoàn toàn không thể nắm bắt. Thiện Hiện nên biết: tự tánh của các pháp đều không có gì, hoàn toàn không thể nắm bắt, đó chính là vô tánh (không có tự tánh). Vô tánh như vậy tức là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Không phải pháp vô tánh lại có thể chép được cái vô tánh. Vì thế Ta nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không thể chép ra được. Thiện Hiện nên biết: những thiện nam tử an trụ Đại thừa, nếu đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa mà khởi lên ý tưởng (chấp) về vô tánh, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu những thiện nam tử theo Đại thừa, khi chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khởi ý nghĩ: 'Ta dùng văn tự để chép Bát-nhã ba-la-mật-đa', họ dựa vào văn tự mà chấp trước Bát-nhã ba-la-mật-đa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát. Vì sao? Vì trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, tất cả Bát-nhã cho đến bố thí ba-la-mật-đa đều không có văn tự; sắc cho đến thức (năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự phân biệt nhận biết) cũng không có văn tự; nói rộng cho đến Nhất thiết tướng trí cũng không có văn tự. Vì thế không nên chấp rằng có văn tự có thể chép được Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thiện Hiện nên biết: nếu những thiện nam tử theo Đại thừa có sự chấp trước như vậy [mà không hiểu rằng] trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, tất cả Bát-nhã cho đến bố thí ba-la-mật-đa đều không có văn tự, sắc cho đến thức cũng không có văn tự, nói rộng cho đến Nhất thiết tướng trí cũng không có văn tự, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, nếu nghĩ tưởng đến đất nước, nghĩ tưởng đến thành ấp, nghĩ tưởng đến kinh đô, nghĩ tưởng đến các phương các xứ, nghĩ tưởng đến thân giáo sư (vị thầy trực tiếp truyền giới, nhận mình xuất gia), nghĩ tưởng đến quỹ phạm sư (vị thầy dạy oai nghi phép tắc, làm khuôn mẫu cho mình), nghĩ tưởng đến bạn đồng học, nghĩ tưởng đến bạn tri kỷ, nghĩ tưởng đến cha mẹ, nghĩ tưởng đến vợ con, nghĩ tưởng đến anh em, nghĩ tưởng đến chị em, nghĩ tưởng đến bà con, nghĩ tưởng đến bạn bè, nghĩ tưởng đến vua chúa, nghĩ tưởng đến đại thần, nghĩ tưởng đến trộm cướp, nghĩ tưởng đến thú dữ, nghĩ tưởng đến người ác, nghĩ tưởng đến quỷ dữ, nghĩ tưởng đến những cuộc tụ họp đông người, nghĩ tưởng đến vui chơi, nghĩ tưởng đến báo oán, nghĩ tưởng đến báo ơn, nghĩ tưởng đến các việc làm khác, phải biết đó đều là ma sự của Bồ-tát; vì Ma dùng những việc ấy quấy nhiễu Bồ-tát, khiến việc đang làm không thành tựu.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, được danh tiếng lớn, lợi lộc, cúng dường và cung kính — tức là y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang chữa bệnh và các thứ của cải khác — họ đắm trước những thứ ấy mà bỏ dở việc đang làm, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, có các ác ma cầm đủ loại sách vở luận thuyết thế tục, hoặc kinh điển tương ứng với Nhị thừa, giả làm người thân, bạn bè đem trao cho Bồ-tát. Trong đó nói rộng những việc hay của thế tục, hoặc nói rộng về các uẩn, xứ, giới (uẩn là năm nhóm hợp thành con người; xứ là mười hai chỗ giác quan và đối tượng gặp nhau; giới là mười tám yếu tố của sự nhận biết), các đế thật (chân lý), duyên khởi (mọi sự vật đều do nhân duyên nương nhau mà sinh), ba mươi bảy pháp Bồ-đề phần (ba mươi bảy pháp tu dẫn tới giác ngộ), Tam giải thoát môn, Tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc) v.v…, rồi nói rằng kinh điển này ý vị sâu xa, nên siêng năng tu học, bỏ kinh đang học đi. Những thiện nam tử theo Đại thừa này, nhờ có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo, linh hoạt dùng phương cách thích hợp), không nên nhận lấy, đắm trước những sách vở luận thuyết thế tục hoặc kinh điển tương ứng với Nhị thừa do ác ma trao cho. Vì sao vậy? Vì sách vở luận thuyết thế tục và kinh điển Nhị thừa không thể dẫn khởi Nhất thiết trí trí, không phải là phương tiện không sai lầm để hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, mà lại là chướng ngại rất lớn đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Thiện Hiện nên biết: trong kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này của Ta, đã nói rộng về phương tiện thiện xảo trên con đường của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu ở trong đây siêng năng tu học thì mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu những thiện nam tử theo Đại thừa vì không có phương tiện thiện xảo mà bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhận học sách vở luận thuyết thế tục và kinh điển Nhị thừa do ác ma trao cho, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp thì ưa nghe, ưa học hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng người thuyết pháp lại đắm trước khoái lạc, lười biếng, không muốn giảng cho, cũng không trao Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cho, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp tâm không đắm trước khoái lạc, cũng không lười biếng, ưa giảng nói, ưa trao Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khéo léo khuyến khích việc chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; nhưng người nghe pháp lại lười biếng, đắm trước khoái lạc, không muốn nghe nhận cho đến tu tập, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp ưa nghe, ưa hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng người thuyết pháp lại muốn đi phương khác, nên không được dạy bảo, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp ưa giảng nói, ưa trao Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khéo léo khuyến khích việc chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, nhưng người nghe pháp lại muốn đi phương khác, nên không được nghe nhận, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp có nhiều ham muốn xấu xa, yêu chuộng danh lợi — y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang và các thứ của cải khác — đối với sự cúng dường cung kính thì lòng không biết đủ; còn người nghe pháp thì ít ham muốn, biết đủ, tu hạnh viễn ly (sống xa lìa chốn ồn ào và các ràng buộc), dũng mãnh siêng năng chân chính, đầy đủ niệm, định, tuệ (sự tỉnh giác ghi nhớ, sự tập trung tâm, trí tuệ), chán sợ lợi dưỡng, cung kính, danh tiếng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp ít ham muốn, biết đủ, tu hạnh viễn ly, dũng mãnh siêng năng chân chính, đầy đủ niệm, định, tuệ, chán sợ lợi dưỡng, cung kính, danh tiếng; còn người nghe pháp có nhiều ham muốn xấu xa, yêu chuộng danh lợi — y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang và các thứ của cải khác — đối với sự cúng dường cung kính thì lòng không biết đủ. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp thọ trì thực hành mười hai công đức đỗ-đa (đầu-đà: mười hai hạnh tu khổ hạnh để gột bỏ tham đắm về ăn, mặc, ở), như ở nơi a-luyện-nhã (chốn vắng vẻ yên tĩnh nơi rừng núi, xa làng xóm), cho đến chỉ chứa ba y (ba tấm áo cà-sa của người xuất gia); còn người nghe pháp không thọ trì thực hành mười hai công đức đỗ-đa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp thọ trì thực hành mười hai công đức đỗ-đa, còn người thuyết pháp không thọ trì thực hành mười hai công đức đỗ-đa. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp có lòng tin, có giới hạnh, ưa giảng cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khéo léo khuyến khích việc chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người nghe pháp không có lòng tin, không có giới hạnh, không ưa nghe nhận. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp có lòng tin, có giới hạnh, ưa nghe, ưa hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người thuyết pháp không có lòng tin, không có giới hạnh, không muốn dạy bảo. Hai bên không hòa hợp, nên không được giảng nói, nghe, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp lòng không keo kiệt, có thể xả bỏ tất cả; còn người nghe pháp lòng keo kiệt, không thể bố thí. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp lòng không keo kiệt, có thể xả bỏ tất cả; còn người thuyết pháp lòng keo kiệt, không thể bố thí. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp muốn cúng dường người thuyết pháp y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang và các thứ của cải khác, nhưng người thuyết pháp không ưa nhận dùng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn cung cấp cho người nghe pháp y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang và các vật dụng khác, nhưng người nghe pháp không ưa nhận dùng. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp có khai trí (trí lanh lợi, chỉ cần nghe nói tóm tắt là hiểu), không ưa nói rộng; còn người nghe pháp có diễn trí (trí cần được giảng giải rộng rãi, chi tiết mới hiểu), không ưa nói tóm tắt. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp có khai trí, không ưa nói rộng; còn người thuyết pháp có diễn trí, không ưa nói tóm tắt. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp chuyên ưa biết rộng thứ lớp nghĩa pháp của mười hai phần giáo (mười hai thể loại kinh điển của Phật giáo), tức là từ Khế kinh (những bài giảng bằng văn xuôi, hợp với chân lý và căn cơ người nghe) cho đến Luận nghị (những phần phân tích, biện giải nghĩa lý); còn người nghe pháp không ưa biết rộng thứ lớp nghĩa pháp của mười hai phần giáo. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp chuyên ưa biết rộng thứ lớp nghĩa pháp của mười hai phần giáo; còn người thuyết pháp không ưa biết rộng thứ lớp nghĩa pháp của mười hai phần giáo. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp thành tựu sáu ba-la-mật-đa (sáu pháp tu đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), lại có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo, linh hoạt dùng phương cách thích hợp) đối với sáu ba-la-mật-đa; còn người nghe pháp không có những đức ấy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp thành tựu sáu ba-la-mật-đa, lại có phương tiện thiện xảo đối với sáu ba-la-mật-đa; còn người thuyết pháp không có những đức ấy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp đã được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên mọi giáo pháp đã nghe); còn người nghe pháp chưa được đà-la-ni. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp đã được đà-la-ni; còn người thuyết pháp chưa được đà-la-ni. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn người nghe cung kính chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng người nghe pháp không theo ý ấy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp muốn được cung kính chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng người thuyết pháp không theo ý ấy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp đã lìa cấu bẩn keo kiệt, đã lìa năm triền cái (năm thứ phiền não che lấp tâm: tham dục, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối tiếc, hoài nghi); còn người nghe pháp chưa lìa cấu bẩn keo kiệt, chưa lìa năm triền cái. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp đã lìa cấu bẩn keo kiệt, đã lìa năm triền cái; còn người thuyết pháp chưa lìa cấu bẩn keo kiệt, chưa lìa năm triền cái. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có những thiện nam tử theo Đại thừa (con đường tu hướng tới quả Phật để độ khắp chúng sinh), khi chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, nếu có người đến nói về đủ thứ khổ ở ba ác thú (ba đường xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), nhân đó lại bảo rằng: 'Ông ngay trong thân này nên siêng năng tinh tấn, mau chóng chấm dứt bờ khổ mà vào Bát-niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, chấm dứt mọi phiền não và sinh tử). Cần gì phải lưu lại mãi trong biển lớn sinh tử, chịu trăm ngàn thứ khổ khó chịu đựng, để cầu hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật)?' Vì lời nói ấy, họ không thể hoàn tất việc chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có những thiện nam tử theo Đại thừa, khi chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, nếu có người đến khen ngợi đủ thứ điều tốt đẹp ở cõi người, khen ngợi những điều thù thắng vi diệu của các cõi trời từ trời Tứ đại vương chúng (cõi trời thấp nhất trong cõi Dục, nơi bốn vị Thiên vương hộ thế cai quản) cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi trời cao nhất của cõi Vô sắc, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế, chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng), nhân đó bảo rằng: 'Tuy ở Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc) được hưởng các thú vui dục lạc, ở Sắc giới (cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) được hưởng niềm vui của tĩnh lự (thiền định), ở Vô sắc giới (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm thức) được hưởng niềm vui của đẳng chí (các tầng định sâu), nhưng những thứ ấy đều là pháp vô thường, khổ, không, vô ngã, bất tịnh, biến đổi hư hoại; là pháp tàn tạ, pháp chia lìa, pháp cùng tận, pháp hoại diệt. Ông ngay trong thân này sao không tinh tấn để chứng quả Dự lưu (quả thánh đầu tiên, bắt đầu vào dòng thánh), hoặc quả Nhất lai (còn trở lại cõi Dục một lần), hoặc quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi Dục), hoặc quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn sinh tử), hoặc Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự tu tự ngộ không có thầy), vào Bát-niết-bàn, được an lạc rốt ráo? Cần gì phải ở lâu trong luân hồi sinh tử, vô cớ vì người khác mà chịu các khổ nhọc để cầu hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề?' Vì lời nói ấy, họ không thể hoàn tất việc chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp sống một mình không vướng bận, chuyên tu việc của mình, không lo việc người khác; còn người nghe pháp thích dẫn dắt đồ chúng, ưa lo liệu việc người khác, không lo việc của mình. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp sống một mình không vướng bận, chuyên tu việc của mình, không lo việc người khác; còn người thuyết pháp thích dẫn dắt đồ chúng, ưa lo liệu việc người khác, không lo việc của mình. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp không ưa chỗ ồn ào tạp nhạp; còn người nghe pháp ưa ở chỗ ồn ào tạp nhạp. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp không ưa chỗ ồn ào tạp nhạp; còn người thuyết pháp ưa ở chỗ ồn ào tạp nhạp. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn người nghe đối với mọi việc mình làm đều phải theo giúp, nhưng người nghe pháp không theo ý muốn ấy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp đối với mọi việc người thuyết pháp làm đều ưa theo giúp, nhưng người thuyết pháp không theo ý muốn ấy. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp vì danh lợi mà muốn giảng cho người khác, lại muốn người ấy chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; người nghe pháp biết rõ việc làm ấy nên không muốn theo học. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp vì danh lợi mà muốn thỉnh người khác giảng nói, lại muốn tìm cách chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; người thuyết pháp biết rõ việc làm ấy nên không nhận lời thỉnh. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn đến phương khác, nơi nguy hiểm đến thân mạng; người nghe pháp sợ mất thân mạng, không muốn đi theo. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp muốn đến phương khác, nơi nguy hiểm đến thân mạng; người thuyết pháp sợ mất thân mạng, không muốn cùng đi. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn đến phương khác, đất nước nhiều giặc cướp, dịch bệnh, đói khát; người nghe pháp lo ngại gian khổ ở đó nên không chịu đi theo. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người nghe pháp muốn đến phương khác, đất nước nhiều giặc cướp, dịch bệnh, đói khát; người thuyết pháp lo ngại gian khổ ở đó nên không chịu cùng đi. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn đến phương khác, nơi yên ổn, sung túc vui vẻ, không có hoạn nạn; người nghe pháp muốn đi theo. Người thuyết pháp khéo léo nói thử rằng: 'Ông tuy vì lợi ích mà muốn theo tôi đi, nhưng ông đến đó há chắc đã được như ý? Nên suy xét kỹ, chớ để sau này lo buồn hối hận.' Khi ấy người nghe pháp nghe xong nghĩ rằng: 'Đó là vị ấy không muốn cho ta đi. Giả như ta cố theo đi (?), há chắc đã được nghe pháp?' Vì nhân duyên ấy, không đi theo. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp muốn đến phương khác, con đường đi qua là đồng hoang hiểm trở, nhiều nạn giặc cướp, cùng những nỗi sợ hãi về chiên-đồ-la (hạng người hạ tiện chuyên làm nghề sát sinh, thường hung bạo), thú dữ, thợ săn, rắn độc v.v…; người nghe pháp muốn đi theo. Người thuyết pháp khéo léo nói thử rằng: 'Nay ông vì cớ gì vô sự lại theo tôi, muốn đi qua những nơi hiểm nạn như thế? Nên suy xét kỹ, chớ để sau này lo buồn hối hận.' Người nghe pháp nghe xong nghĩ rằng: 'Vị ấy hẳn không muốn cho ta đi theo. Giả như cố theo đi, cần gì chắc được nghe pháp?' Vì nhân duyên ấy, không đi theo. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Người thuyết pháp có nhiều thí chủ (người cúng dường) thường xuyên theo sát. Người nghe pháp đến thỉnh giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc thỉnh hướng dẫn chép, thọ trì, đọc tụng, tu hành đúng như lời dạy, nhưng vị ấy bận nhiều duyên vướng mắc nên không rảnh để dạy bảo. Người nghe pháp sinh lòng giận ghét, về sau dù được dạy bảo cũng không nghe nhận. Hai bên không hòa hợp, nên không được dạy bảo, nghe nhận, chép, giữ, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm hình tướng bí-sô (tỳ-kheo, vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ), đến chỗ Bồ-tát tìm cách phá hoại, khiến đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không được chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác." Cụ thọ (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đức) Thiện Hiện liền bạch Phật: "Thế nào là ác ma hóa làm hình tướng bí-sô, đến chỗ Bồ-tát tìm cách phá hoại, khiến đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không được chép cho đến giảng nói?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Có các ác ma hóa làm hình tướng bí-sô, đến chỗ Bồ-tát tìm cách phá hoại, khiến Bồ-tát chê bai chán bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, bằng cách nói rằng: 'Kinh điển vô tướng (dạy rằng mọi pháp không có hình tướng cố định để nắm bắt) mà ông học tụng không phải là Bát-nhã ba-la-mật-đa thật; kinh điển hữu tướng (chấp có hình tướng thật) mà ta học tụng mới là Bát-nhã ba-la-mật-đa thật.' Khi nói lời ấy, có những Bồ-tát chưa được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật) liền sinh lòng nghi hoặc đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì nghi hoặc nên sinh chê bai chán bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì chê bai chán bỏ nên rốt cuộc không chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm hình tướng bí-sô, đến chỗ Bồ-tát nói với Bồ-tát rằng: 'Nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chỉ chứng thật tế (giới hạn chân thật, tức Niết-bàn của Nhị thừa) mà được quả Dự lưu, cho đến hoặc được Độc giác Bồ-đề, rốt cuộc không thể chứng quả Phật vô thượng. Vì cớ gì phải uổng công nhọc nhằn ở đây?' Bồ-tát nghe xong liền không chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi chép v.v… Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có nhiều ma sự, Bồ-tát nên nhận biết mà xa lìa." Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Những gì gọi là các ác ma sự mà Bồ-tát nên nhận biết để xa lìa?" Phật bảo Thiện Hiện: "Khi chép v.v… Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có nhiều ác ma sự giống như Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa (giống như sáu pháp tu đến bờ giác: trí tuệ, thiền định, tinh tấn, nhẫn nhục, giới hạnh trong sạch, bố thí — mà thật ra là giả).
Có nhiều ác ma sự giống như các pháp Không: Nội không (các giác quan bên trong vốn trống rỗng, không có tự tánh), Ngoại không (các đối tượng bên ngoài vốn không), Nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), Đại không (mười phương rộng lớn cũng không), Không không (chính cái "không" cũng không), Thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, Niết-bàn, cũng không), Hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác đều không), Vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng không), Tất cánh không (rốt ráo là không), Vô tế không (không có khởi đầu, không có tận cùng nên không), Vô tán không (không có gì bị tan bỏ, cũng không), Bản tánh không (bản tánh của mọi pháp vốn không), Tướng không (tướng trạng của các pháp là không), Nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), Vô tánh không (không có tánh nào để nắm, nên không), Vô tánh tự tánh không (tự tánh của sự không-có-tánh cũng không).
Có nhiều ác ma sự giống như Chân như (thật tánh như như, không biến đổi của mọi sự vật), Pháp giới (bản thể chung của tất cả các pháp), nói rộng cho đến Bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn). Bồ-tát nên nhận biết mà xa lìa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi chép v.v… Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có nhiều ma sự gây trở ngại. Tức là có ác ma hóa làm hình tướng bí-sô đến chỗ Bồ-tát, giảng nói các pháp tương ứng với Nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Độc giác, chỉ cầu tự giải thoát), bảo Bồ-tát rằng: 'Đây là điều chân thật do Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) nói; người học pháp này sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.' Lại có ác ma hóa làm hình tướng bí-sô, đến chỗ Bồ-tát giảng nói Tứ niệm trụ (bốn phép quán để an trú tâm: quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp) v.v… của Nhị thừa, bảo Bồ-tát rằng: 'Hãy nương theo pháp này siêng năng tu học, chứng quả Dự lưu, nói rộng cho đến Độc giác Bồ-đề, xa lìa tất cả sinh, già, bệnh, chết, cần gì đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề?' Đó là các ác ma sự đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa, Bồ-tát nên nhận biết mà xa lìa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm hình tướng Phật, thân màu vàng ròng, hào quang thường chiếu quanh thân một tầm (khoảng một sải tay), ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những dấu hiệu tốt đẹp đặc biệt trên thân Phật) đầy đủ trang nghiêm, đến chỗ Bồ-tát. Bồ-tát thấy vậy sinh lòng ái mộ đắm trước sâu nặng, vì thế mà thoái giảm Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự, tức trí tuệ của Phật), không được nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm hình tướng bí-sô, oai nghi khoan thai đúng phép, dung mạo đoan nghiêm, đến chỗ Bồ-tát. Bồ-tát thấy vậy sinh lòng ái mộ đắm trước sâu nặng, vì thế mà thoái giảm Nhất thiết trí trí, không được nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm hình tượng Phật, có bí-sô vây quanh, đang giảng nói những điều cốt yếu của Pháp, đến chỗ Bồ-tát. Bồ-tát thấy vậy sinh lòng ái mộ đắm trước sâu nặng, liền nghĩ: 'Mong rằng tương lai ta cũng được như vậy.' Vì thế mà thoái giảm Nhất thiết trí trí, không được nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm hình tướng Bồ-tát, hoặc trăm, hoặc ngàn, cho đến vô lượng, hoặc đang thực hành bố thí ba-la-mật-đa, hoặc đang thực hành tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bồ-tát thấy vậy sinh lòng nhiễm đắm sâu nặng, vì thế mà thoái giảm Nhất thiết trí trí, không được nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Phải biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Vì sao vậy? Thiện Hiện! Trong giáo pháp Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, sắc (hình thể vật chất) không có gì cả, thọ, tưởng, hành, thức (cảm giác, nhận biết hình ảnh, ý chí tạo tác, sự phân biệt nhận biết) cũng không có gì cả; nói rộng cho đến tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có gì cả; Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật cũng không có gì cả. Nếu ở chỗ ấy sắc không có gì, nói rộng cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật cũng không có gì, thì ở chỗ ấy tất cả Như Lai, Ứng, Chánh đẳng giác (các danh hiệu của Phật: bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn), cùng chúng Bồ-tát Ma-ha-tát, Độc giác, Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), và các loài dị sinh (phàm phu, chúng sinh chưa vào hàng thánh) cũng không có gì cả. Vì sao? Vì tự tánh của tất cả các pháp đều là không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, có nhiều việc trở ngại, chống phá nổi lên, khiến người ít phước không thành tựu được việc. Như ở châu Thiệm-bộ (tức Diêm-phù-đề, châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) có các thứ châu báu, như phệ-lưu-ly (ngọc lưu ly, đá quý màu xanh biếc) cho đến vàng v.v…, thường có nhiều giặc cướp chống phá ngăn trở, những người ít phước tìm cầu không được. Viên ngọc thần vô giá Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy: khi những người ít phước nghe hỏi v.v…, có nhiều ác ma gây trở ngại."
Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã đi khéo, đã đến bờ giải thoát một cách tốt đẹp)! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa giống như các thứ châu báu phệ-lưu-ly v.v… ở châu Thiệm-bộ, có nhiều trở ngại, những người ít phước tìm cầu không được. Những thiện nam tử an trụ Đại thừa vì ít phước đức nên khi nghe hỏi v.v… có nhiều trở ngại, dù có ưa muốn cũng không thể thành tựu. Vì sao vậy? Vì có những kẻ ngu si bị Ma sai khiến, gây trở ngại khi những thiện nam tử an trụ Đại thừa nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này. Bạch Thế Tôn! Những kẻ ngu si ấy hiểu biết kém cỏi mờ tối, không thể nghĩ bàn được Phật pháp rộng lớn; tự mình đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa không thể chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, nghe hỏi, giảng nói, lại còn ưa ngăn trở việc chép v.v… của người khác."
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Có những kẻ ngu si bị Ma sai khiến, chưa trồng căn lành, phước đức và trí tuệ mỏng kém, chưa từng phát thệ nguyện rộng lớn ở chỗ Phật, chưa được bạn lành nhiếp thọ (che chở, dìu dắt), tự mình đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa không thể nghe hỏi cho đến giảng nói, lại gây trở ngại khi những thiện nam tử mới học Đại thừa nghe hỏi, chép, cho đến giảng nói kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này. Trong đời vị lai, có những thiện nam tử, thiện nữ nhân v.v… phước đức trí tuệ mỏng kém, căn lành ít ỏi, đối với công đức rộng lớn của chư Như Lai lòng không vui thích, tự mình đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa không thể nghe hỏi cho đến giảng nói, lại ưa ngăn trở việc nghe hỏi v.v… của người khác. Phải biết hạng người này mắc tội vô lượng.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, có nhiều ma sự gây trở ngại, khiến việc nghe hỏi v.v… đều không thành tựu. Vì thế không thể viên mãn Bát-nhã cho đến bố thí ba-la-mật-đa, nói rộng cho đến không thể viên mãn Nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng sai biệt của tất cả các pháp, trí tuệ viên mãn của Phật). Có những thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi nghe hỏi, chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, suy nghĩ, giảng nói cho người khác kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, nếu không có ma sự, lại có thể viên mãn Bát-nhã, tĩnh lự, tinh tấn, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa, cho đến viên mãn Nhất thiết tướng trí, thì phải biết đó đều là nhờ thần lực và lòng từ bi hộ niệm (che chở, nhớ nghĩ đến) của Như Lai; cũng là nhờ thần lực gia hộ của các Như Lai hiện tại trong tất cả thế giới mười phương và chúng Bồ-tát bất thoái chuyển (những Bồ-tát đã vững chắc, không bao giờ thoái lui trên đường tu), khiến quân ác ma không thể ngăn trở làm cho việc nghe hỏi v.v… không thành; và cũng là nhờ sức căn lành của chính người ấy."
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ chín.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười.
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho tàng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video