Phần đầu, Phẩm thứ mười sáu "Khen ngợi Đại thừa", phần thứ hai.
Lại nữa, Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không")! Nếu chân như (bản tính chân thật, vốn như thế, không hề thay đổi của mọi sự vật) có tính thực có (tức là thật sự tồn tại với một tự thể riêng, cố định), thì Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành của Bồ-tát, hướng đến thành Phật và cứu độ hết thảy chúng sinh) này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc (tức a-tu-la, một loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến) v.v. trong thế gian. Vì chân như không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu các pháp sau đây có tính thực có: pháp giới (cõi chân thật làm nền tảng của mọi pháp; "pháp" là mọi sự vật, hiện tượng), pháp tánh (bản tính của các pháp), bất hư vọng tánh (tính không hư dối), bất biến dị tánh (tính không đổi khác), bình đẳng tánh (tính ngang bằng, không sai biệt), ly sinh tánh (tính lìa sự sinh ra), bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn), hư không giới (cõi như hư không), đoạn giới (cõi đã dứt phiền não), ly giới (cõi lìa xa ham muốn), diệt giới (cõi đã diệt khổ), vô tánh giới (cõi không có tự tính), vô tướng giới (cõi không có hình tướng), vô tác giới (cõi không tạo tác), vô vi giới (cõi không do nhân duyên tạo thành), an ổn giới (cõi yên ổn), tịch tĩnh giới (cõi vắng lặng), pháp định (các pháp nhất định vốn như thế), pháp trụ (các pháp an trụ như thế), bản vô (vốn không), thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tột cùng của sự thật), thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì pháp giới cho đến thật tế không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu nội không (sáu giác quan bên trong là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều trống rỗng, không có tự thể) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì nội không không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu các pháp sau đây có tính thực có: ngoại không (sáu cảnh bên ngoài là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm và đối tượng của ý đều trống rỗng), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều trống rỗng), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao, kể cả niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do nhân duyên tạo thành cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có điểm đầu, không có điểm cuối, nên là không), tán không (các pháp chỉ là sự tụ hợp rồi tan rã, nên là không), vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không), bản tánh không (bản tính của các pháp vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (không có gì nắm bắt được, nên là không), vô tánh không (cái "không có gì" cũng là không), tự tánh không (tự tính của các pháp là không), vô tánh tự tánh không (cả cái không có lẫn tự tính đều là không), thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không đều không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa là pháp tu toàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí là đem cho người khác của cải, giáo pháp và sự không sợ hãi) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì bố thí ba-la-mật-đa không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng), tinh tiến (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú), bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi pháp) ba-la-mật-đa có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì tứ tĩnh lự không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo điều tốt của người, xả là buông bỏ, đối xử bình đẳng) và tứ vô sắc định (bốn tầng định cao nhất, vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì tứ vô lượng, tứ vô sắc định không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu tứ niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm chuyên chú: quán thân là không sạch, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái tôi) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì tứ niệm trụ không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng đưa đến thiền định và thần thông: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ lành: niềm tin, sự siêng năng, sự ghi nhớ chánh pháp, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng nghề, siêng năng đúng, ghi nhớ đúng, thiền định đúng) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì tứ chánh đoạn cho đến bát thánh đạo chi không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp đều là không) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì không giải thoát môn không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp không có hình tướng để bám vào) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không còn mong cầu, ham muốn điều gì) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì ngũ nhãn không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, dứt sạch phiền não) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì lục thần thông không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lý, điều gì không hợp lý, biết rõ nghiệp và quả báo của chúng sinh…) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì Phật thập lực không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu các pháp sau đây có tính thực có: tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và giảng giải không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương yêu ban vui, lòng xót thương cứu khổ, lòng vui theo, lòng buông xả bình đẳng, ở mức lớn lao không giới hạn), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật mới có, người khác không có), nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ đến từng chi tiết mọi tướng trạng của mọi pháp, là trí của Phật), thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì tứ vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát thập địa (mười giai vị tu chứng của Bồ-tát; Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì Bồ-tát thập địa không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu các pháp sau đây có tính thực có: pháp của tịnh quán địa (giai đoạn đầu, tập quán xét cho tâm trong sạch), pháp của chủng tánh địa (giai đoạn đã có hạt giống của bậc thánh), pháp của đệ bát địa (giai đoạn thứ tám, tức bậc đang hướng tới quả dự lưu), pháp dự lưu (bậc vừa bước vào dòng thánh, quả thứ nhất), pháp nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), pháp bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục), pháp a-la-hán (bậc đã diệt hết phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), pháp độc giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên, không cần thầy dạy), pháp Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn), pháp tam-miệu-tam-phật-đà (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn, tức là Phật), thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì pháp của tịnh quán địa, chủng tánh địa, đệ bát địa cho đến pháp tam-miệu-tam-phật-đà không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu bổ-đặc-già-la (con người, cá thể) ở tịnh quán địa có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì bổ-đặc-già-la ở tịnh quán địa không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu bổ-đặc-già-la ở chủng tánh địa, bậc dự lưu, nhất lai, bất hoàn, a-la-hán, độc giác, Bồ-tát ma-ha-tát, tam-miệu-tam-phật-đà có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì bổ-đặc-già-la ở chủng tánh địa cho đến tam-miệu-tam-phật-đà không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu các tâm mà Bồ-tát ma-ha-tát khởi lên trong khoảng thời gian từ lúc mới phát tâm (lúc mới nảy lòng quyết chí cầu thành Phật) cho đến khi được ngồi tòa bồ-đề nhiệm mầu (chỗ ngồi nơi Phật thành đạo giác ngộ) có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì các tâm mà Bồ-tát ma-ha-tát khởi lên trong khoảng từ lúc mới phát tâm cho đến khi được ngồi tòa bồ-đề nhiệm mầu không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu kim cang dụ trí (trí tuệ ví như kim cương, cắt phá được tất cả, có ở giai đoạn cuối cùng ngay trước khi thành Phật) của Bồ-tát ma-ha-tát có tính thực có, thì Đại thừa này chẳng cao quý, chẳng nhiệm mầu, không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì kim cang dụ trí của Bồ-tát ma-ha-tát không có tính thực có, nên Đại thừa này cao quý, nhiệm mầu, vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu dòng nối tiếp của phiền não (những trạng thái làm tâm ô nhiễm, rối loạn như tham, giận, si mê) và tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) mà kim cang dụ trí của Bồ-tát ma-ha-tát dứt trừ có tính thực có, thì kim cang dụ trí có khả năng dứt trừ ấy không thể thấu suốt rằng chúng hoàn toàn không có tự tính, để dứt trừ xong rồi chứng được nhất thiết trí trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật). Vì dòng nối tiếp của phiền não và tập khí mà kim cang dụ trí dứt trừ không có tính thực có, nên kim cang dụ trí có khả năng dứt trừ ấy thấu suốt được rằng chúng hoàn toàn không có tự tính, dứt trừ xong rồi chứng được nhất thiết trí trí.
Thiện Hiện! Nếu thân được trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân của bậc vĩ nhân) và tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm theo các tướng chính) của các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) có tính thực có, thì oai quang và đức nhiệm mầu của các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác không vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian. Vì thân được trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng đại sĩ và tám mươi vẻ đẹp phụ của các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác không có tính thực có, nên oai quang và đức nhiệm mầu của các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian.
Thiện Hiện! Nếu ánh sáng do các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác phóng ra có tính thực có, thì ánh sáng ấy không thể chiếu khắp các thế giới của chư Phật ở mười phương, mỗi phương nhiều hơn số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ; số cát sông Hằng là cách nói chỉ số lượng nhiều không đếm xuể). Vì ánh sáng do các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác phóng ra không có tính thực có, nên ánh sáng ấy đều chiếu khắp được các thế giới của chư Phật ở mười phương, mỗi phương nhiều hơn số cát sông Căng-già.
Thiện Hiện! Nếu giọng nói có đủ sáu mươi phẩm chất tuyệt diệu mà các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác có được có tính thực có, thì giọng nói ấy không thể vang khắp đến các thế giới của chư Phật ở mười phương nhiều vô lượng, vô số trăm nghìn câu-chi (một câu-chi là mười triệu) na-dữu-đa (một con số cực lớn, khoảng hàng trăm tỷ) lần số cát sông Căng-già. Vì giọng nói có đủ sáu mươi phẩm chất tuyệt diệu mà các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác có được không có tính thực có, nên giọng nói ấy đều vang khắp được đến các thế giới của chư Phật ở mười phương nhiều vô lượng, vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa lần số cát sông Căng-già.
Thiện Hiện! Nếu bánh xe pháp (giáo pháp của Phật, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não; "chuyển pháp luân" là giảng dạy giáo pháp) do các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác chuyển có tính thực có, thì bánh xe pháp ấy không phải là hết sức trong sạch, cũng không phải là thứ mà hết thảy sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tư tế trong xã hội Ấn Độ xưa), thiên ma (ma vương ở cõi trời), Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi Sắc) v.v. trong thế gian không thể chuyển được. Vì bánh xe pháp do các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác chuyển không có tính thực có, nên bánh xe pháp ấy hết sức trong sạch, là thứ mà hết thảy sa-môn, bà-la-môn, thiên ma, Phạm thiên v.v. trong thế gian không thể chuyển được.
Thiện Hiện! Nếu các hữu tình (chúng sinh, loài có tình cảm và nhận thức) được thấm nhuần bánh xe pháp nhiệm mầu do các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác chuyển có tính thực có, thì bánh xe pháp ấy không thể khiến các loài hữu tình ấy đã, đang và sẽ nhập niết-bàn trong cảnh giới vô dư y niết-bàn nhiệm mầu (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác và tâm thức làm chỗ nương tựa, tức là giải thoát hoàn toàn khỏi sinh tử). Vì các hữu tình được thấm nhuần bánh xe pháp nhiệm mầu do các đức Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác chuyển không có tính thực có, nên bánh xe pháp ấy đều khiến được các loài hữu tình ấy đã, đang và sẽ nhập niết-bàn trong cảnh giới vô dư y niết-bàn nhiệm mầu.
Thiện Hiện! Do vô lượng nhân duyên như thế, nên nói Đại thừa vượt hơn hết thảy trời, người, a-tố-lạc v.v. trong thế gian, là cao quý nhất, nhiệm mầu nhất.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ông nói rằng Đại thừa này ngang bằng với hư không — đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói. Vì sao thế? Thiện Hiện! Ví như hư không không có phương hướng đông, nam, tây, bắc, bốn hướng phụ (đông nam, tây nam, đông bắc, tây bắc), trên, dưới nào để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có phương hướng đông, nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, trên, dưới nào để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không có hình dạng dài, ngắn, vuông, tròn, cao, thấp, lệch, ngay nào để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có hình dạng dài, ngắn, vuông, tròn, cao, thấp, lệch, ngay nào để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không có màu sắc xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, tím, xanh nhạt v.v. nào để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có màu sắc xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, tím, xanh nhạt v.v. nào để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; Đại thừa cũng vậy, không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không tăng, không giảm, không tiến, không lùi; Đại thừa cũng vậy, không tăng, không giảm, không tiến, không lùi. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải ô nhiễm, không phải trong sạch; Đại thừa cũng vậy, không phải ô nhiễm, không phải trong sạch. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không sinh, không diệt, không trụ (không đứng yên tồn tại), không biến đổi; Đại thừa cũng vậy, không sinh, không diệt, không trụ, không biến đổi. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải thiện, không phải không thiện, không phải hữu ký (có thể xác định rõ là thiện hay ác), không phải vô ký (không thể xác định là thiện hay ác); Đại thừa cũng vậy, không phải thiện, không phải không thiện, không phải hữu ký, không phải vô ký. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là cái được thấy, được nghe, được cảm biết, được hiểu biết; Đại thừa cũng vậy, không phải là cái được thấy, được nghe, được cảm biết, được hiểu biết. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là cái được biết, không phải là cái được thấu suốt; Đại thừa cũng vậy, không phải là cái được biết, không phải là cái được thấu suốt. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là cái cần biết khắp, không phải là cái cần dứt hẳn, không phải là cái cần chứng đắc, không phải là cái cần tu tập; Đại thừa cũng vậy, không phải là cái cần biết khắp, không phải là cái cần dứt hẳn, không phải là cái cần chứng đắc, không phải là cái cần tu tập. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là dị thục (quả báo chín muồi về sau, khác thời và khác tính chất với nhân đã tạo), không phải là pháp có dị thục (pháp sẽ đưa đến quả báo); Đại thừa cũng vậy, không phải là dị thục, không phải là pháp có dị thục. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là pháp có tham, không phải là pháp lìa tham; Đại thừa cũng vậy, không phải là pháp có tham, không phải là pháp lìa tham. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là pháp có giận, không phải là pháp lìa giận; Đại thừa cũng vậy, không phải là pháp có giận, không phải là pháp lìa giận. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là pháp có si mê, không phải là pháp lìa si mê; Đại thừa cũng vậy, không phải là pháp có si mê, không phải là pháp lìa si mê. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không rơi vào cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục, như cõi người), không rơi vào cõi Sắc (cõi của chư thiên đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế), không rơi vào cõi Vô Sắc (cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình); Đại thừa cũng vậy, không rơi vào cõi Dục, không rơi vào cõi Sắc, không rơi vào cõi Vô Sắc. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không có sự phát tâm ở địa thứ nhất để nắm bắt được, cho đến không có sự phát tâm ở địa thứ mười để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có sự phát tâm ở địa thứ nhất để nắm bắt được, cho đến không có sự phát tâm ở địa thứ mười để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không có tịnh quán địa, chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa (giai vị đã thấy đủ chân lý, tức quả dự lưu), bạc địa (giai vị phiền não đã mỏng, tức quả nhất lai), ly dục địa (giai vị đã lìa ham muốn cõi Dục, tức quả bất hoàn), dĩ biện địa (giai vị việc cần làm đã làm xong, tức quả a-la-hán), độc giác địa, Bồ-tát địa, Như Lai địa để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có tịnh quán địa cho đến Như Lai địa để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không có dự lưu hướng (giai đoạn đang tu hướng tới quả dự lưu), dự lưu quả (đã đạt quả dự lưu), nhất lai hướng, nhất lai quả, bất hoàn hướng, bất hoàn quả, a-la-hán hướng, a-la-hán quả, độc giác hướng, độc giác quả, Bồ-tát, Như Lai để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có dự lưu hướng, dự lưu quả cho đến Bồ-tát, Như Lai để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không có Thanh văn địa (bậc của hàng Thanh văn, những người nghe lời Phật dạy mà tu chứng giải thoát cho riêng mình), độc giác địa, Chánh Đẳng Giác địa (bậc Phật) để nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không có Thanh văn địa, độc giác địa, Chánh Đẳng Giác địa để nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải có hình sắc, không phải không có hình sắc; không phải thấy được, không phải không thấy được; không phải có ngăn ngại, không phải không có ngăn ngại; không phải tương ưng (cùng khởi lên, gắn liền với tâm), không phải không tương ưng; Đại thừa cũng vậy, không phải có hình sắc, không phải không có hình sắc; không phải thấy được, không phải không thấy được; không phải có ngăn ngại, không phải không có ngăn ngại; không phải tương ưng, không phải không tương ưng. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải thường, không phải vô thường; không phải vui, không phải khổ; không phải có cái tôi, không phải không có cái tôi; không phải sạch, không phải không sạch; Đại thừa cũng vậy, không phải thường, không phải vô thường; không phải vui, không phải khổ; không phải có cái tôi, không phải không có cái tôi; không phải sạch, không phải không sạch. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải không, không phải chẳng không; không phải có tướng, không phải không có tướng; không phải có mong cầu, không phải không có mong cầu; Đại thừa cũng vậy, không phải không, không phải chẳng không; không phải có tướng, không phải không có tướng; không phải có mong cầu, không phải không có mong cầu. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải vắng lặng, không phải không vắng lặng; không phải xa lìa, không phải không xa lìa; Đại thừa cũng vậy, không phải vắng lặng, không phải không vắng lặng; không phải xa lìa, không phải không xa lìa. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải sáng, không phải tối; Đại thừa cũng vậy, không phải sáng, không phải tối. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải là uẩn, xứ, giới (uẩn là năm nhóm yếu tố hợp thành con người: thân thể, cảm giác, nhận biết, tạo tác của tâm và sự phân biệt; xứ là mười hai chỗ gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới là mười tám yếu tố gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), cũng không phải là cái lìa ngoài uẩn, xứ, giới; Đại thừa cũng vậy, không phải là uẩn, xứ, giới, cũng không phải là cái lìa ngoài uẩn, xứ, giới. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải nắm bắt được, không phải không nắm bắt được; Đại thừa cũng vậy, không phải nắm bắt được, không phải không nắm bắt được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Lại như hư không không phải nói ra được, không phải không nói ra được; Đại thừa cũng vậy, không phải nói ra được, không phải không nói ra được. Cho nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Thiện Hiện! Do vô lượng nhân duyên như thế, nên nói Đại thừa ngang bằng với hư không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ông nói rằng: "Ví như hư không có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình; Đại thừa cũng vậy, có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình" — đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói. Vì sao thế? Thiện Hiện! Vì hữu tình không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc hữu tình, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hữu tình là vô số, vô lượng, vô biên, nên phải biết hư không cũng vô số, vô lượng, vô biên. Vì hư không vô số, vô lượng, vô biên, nên phải biết Đại thừa cũng vô số, vô lượng, vô biên. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc hữu tình vô số, vô lượng, vô biên, hoặc hư không vô số, vô lượng, vô biên, hoặc Đại thừa vô số, vô lượng, vô biên, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì hữu tình không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết cái "vô số" cũng không có gì cả. Vì cái "vô số" không có gì cả, nên phải biết cái "vô lượng" cũng không có gì cả. Vì cái "vô lượng" không có gì cả, nên phải biết cái "vô biên" cũng không có gì cả. Vì cái "vô biên" không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc hữu tình, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! (Sau đây là các tên gọi khác nhau mà người đời gán cho một cái "tôi" thường còn.) Vì ngã (cái tôi) không có gì cả, nên phải biết hữu tình cũng không có gì cả. Vì hữu tình không có gì cả, nên phải biết mạng giả (cái có mạng sống) cũng không có gì cả. Vì mạng giả không có gì cả, nên phải biết sinh giả (cái được sinh ra) cũng không có gì cả. Vì sinh giả không có gì cả, nên phải biết dưỡng giả (cái được nuôi lớn) cũng không có gì cả. Vì dưỡng giả không có gì cả, nên phải biết sĩ phu (con người làm chủ các hành động) cũng không có gì cả. Vì sĩ phu không có gì cả, nên phải biết bổ-đặc-già-la (cái chủ thể đi qua các kiếp luân hồi) cũng không có gì cả. Vì bổ-đặc-già-la không có gì cả, nên phải biết ý sinh (cái do ý sinh ra) cũng không có gì cả. Vì ý sinh không có gì cả, nên phải biết nho đồng (người trẻ, một tên gọi cái tôi) cũng không có gì cả. Vì nho đồng không có gì cả, nên phải biết tác giả (kẻ làm) cũng không có gì cả. Vì tác giả không có gì cả, nên phải biết sử tác giả (kẻ khiến người khác làm) cũng không có gì cả. Vì sử tác giả không có gì cả, nên phải biết khởi giả (kẻ khởi lên hành động) cũng không có gì cả. Vì khởi giả không có gì cả, nên phải biết sử khởi giả (kẻ khiến người khác khởi lên) cũng không có gì cả. Vì sử khởi giả không có gì cả, nên phải biết thọ giả (kẻ nhận chịu) cũng không có gì cả. Vì thọ giả không có gì cả, nên phải biết sử thọ giả (kẻ khiến người khác nhận chịu) cũng không có gì cả. Vì sử thọ giả không có gì cả, nên phải biết tri giả (kẻ biết) cũng không có gì cả. Vì tri giả không có gì cả, nên phải biết kiến giả (kẻ thấy) cũng không có gì cả. Vì kiến giả không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết chân như cũng không có gì cả. Vì chân như không có gì cả, nên phải biết pháp giới cũng không có gì cả. Vì pháp giới không có gì cả, nên phải biết pháp tánh cũng không có gì cả. Vì pháp tánh không có gì cả, nên phải biết bất hư vọng tánh cũng không có gì cả. Vì bất hư vọng tánh không có gì cả, nên phải biết bất biến dị tánh cũng không có gì cả. Vì bất biến dị tánh không có gì cả, nên phải biết bình đẳng tánh cũng không có gì cả. Vì bình đẳng tánh không có gì cả, nên phải biết ly sinh tánh cũng không có gì cả. Vì ly sinh tánh không có gì cả, nên phải biết bất tư nghì giới cũng không có gì cả. Vì bất tư nghì giới không có gì cả, nên phải biết hư không giới cũng không có gì cả. Vì hư không giới không có gì cả, nên phải biết đoạn giới cũng không có gì cả. Vì đoạn giới không có gì cả, nên phải biết ly giới cũng không có gì cả. Vì ly giới không có gì cả, nên phải biết diệt giới cũng không có gì cả. Vì diệt giới không có gì cả, nên phải biết vô tánh giới cũng không có gì cả. Vì vô tánh giới không có gì cả, nên phải biết vô tướng giới cũng không có gì cả. Vì vô tướng giới không có gì cả, nên phải biết vô tác giới cũng không có gì cả. Vì vô tác giới không có gì cả, nên phải biết vô vi giới cũng không có gì cả. Vì vô vi giới không có gì cả, nên phải biết an ổn giới cũng không có gì cả. Vì an ổn giới không có gì cả, nên phải biết tịch tĩnh giới cũng không có gì cả. Vì tịch tĩnh giới không có gì cả, nên phải biết pháp định cũng không có gì cả. Vì pháp định không có gì cả, nên phải biết pháp trụ cũng không có gì cả. Vì pháp trụ không có gì cả, nên phải biết bản vô cũng không có gì cả. Vì bản vô không có gì cả, nên phải biết thật tế cũng không có gì cả. Vì thật tế không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc chân như cho đến thật tế, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết sắc (phần vật chất, thân thể; là uẩn thứ nhất trong năm uẩn) cũng không có gì cả. Vì sắc không có gì cả, nên phải biết thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ) cũng không có gì cả. Vì thọ không có gì cả, nên phải biết tưởng (sự nhận biết hình tướng, hình thành khái niệm) cũng không có gì cả. Vì tưởng không có gì cả, nên phải biết hành (các hoạt động tạo tác của tâm, như ý muốn, quyết định) cũng không có gì cả. Vì hành không có gì cả, nên phải biết thức (sự nhận biết, phân biệt đối tượng) cũng không có gì cả. Vì thức không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc sắc, thọ, tưởng, hành, thức, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết nhãn xứ (giác quan mắt, xét như một trong mười hai xứ) cũng không có gì cả. Vì nhãn xứ không có gì cả, nên phải biết nhĩ xứ (giác quan tai) cũng không có gì cả. Vì nhĩ xứ không có gì cả, nên phải biết tỷ xứ (giác quan mũi) cũng không có gì cả. Vì tỷ xứ không có gì cả, nên phải biết thiệt xứ (giác quan lưỡi) cũng không có gì cả. Vì thiệt xứ không có gì cả, nên phải biết thân xứ (giác quan thân, cảm nhận sự xúc chạm) cũng không có gì cả. Vì thân xứ không có gì cả, nên phải biết ý xứ (giác quan ý, tức tâm suy nghĩ) cũng không có gì cả. Vì ý xứ không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) cũng không có gì cả. Vì sắc xứ không có gì cả, nên phải biết thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai) cũng không có gì cả. Vì thanh xứ không có gì cả, nên phải biết hương xứ (mùi, đối tượng của mũi) cũng không có gì cả. Vì hương xứ không có gì cả, nên phải biết vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi) cũng không có gì cả. Vì vị xứ không có gì cả, nên phải biết xúc xứ (cái được xúc chạm như cứng, mềm, nóng, lạnh, đối tượng của thân) cũng không có gì cả. Vì xúc xứ không có gì cả, nên phải biết pháp xứ (các ý niệm, sự vật mà ý nhận biết, đối tượng của ý) cũng không có gì cả. Vì pháp xứ không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố trong mười tám giới) cũng không có gì cả. Vì nhãn giới không có gì cả, nên phải biết sắc giới (ở đây là cảnh hình sắc mà mắt thấy, xét như một yếu tố trong mười tám giới, khác với cõi Sắc) cũng không có gì cả. Vì sắc giới không có gì cả, nên phải biết nhãn thức giới (sự nhận biết bằng mắt) cũng không có gì cả. Vì nhãn thức giới không có gì cả, nên phải biết nhãn xúc (sự gặp gỡ, tiếp xúc giữa mắt, cảnh sắc và sự nhận biết của mắt) cũng không có gì cả. Vì nhãn xúc không có gì cả, nên phải biết các cảm giác do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ nảy sinh từ sự tiếp xúc ấy) cũng không có gì cả. Vì các cảm giác do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc nhãn giới cho đến các cảm giác do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết nhĩ giới (tai) cũng không có gì cả. Vì nhĩ giới không có gì cả, nên phải biết thanh giới (âm thanh) cũng không có gì cả. Vì thanh giới không có gì cả, nên phải biết nhĩ thức giới (sự nhận biết bằng tai) cũng không có gì cả. Vì nhĩ thức giới không có gì cả, nên phải biết nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và sự nhận biết của tai) cũng không có gì cả. Vì nhĩ xúc không có gì cả, nên phải biết các cảm giác do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì cả. Vì các cảm giác do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc nhĩ giới cho đến các cảm giác do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết tỷ giới (mũi) cũng không có gì cả. Vì tỷ giới không có gì cả, nên phải biết hương giới (mùi) cũng không có gì cả. Vì hương giới không có gì cả, nên phải biết tỷ thức giới (sự nhận biết bằng mũi) cũng không có gì cả. Vì tỷ thức giới không có gì cả, nên phải biết tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và sự nhận biết của mũi) cũng không có gì cả. Vì tỷ xúc không có gì cả, nên phải biết các cảm giác do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì cả. Vì các cảm giác do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc tỷ giới cho đến các cảm giác do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết thiệt giới (lưỡi) cũng không có gì cả. Vì thiệt giới không có gì cả, nên phải biết vị giới (vị) cũng không có gì cả. Vì vị giới không có gì cả, nên phải biết thiệt thức giới (sự nhận biết bằng lưỡi) cũng không có gì cả. Vì thiệt thức giới không có gì cả, nên phải biết thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và sự nhận biết của lưỡi) cũng không có gì cả. Vì thiệt xúc không có gì cả, nên phải biết các cảm giác do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì cả. Vì các cảm giác do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc thiệt giới cho đến các cảm giác do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết thân giới (thân, giác quan cảm nhận xúc chạm) cũng không có gì cả. Vì thân giới không có gì cả, nên phải biết xúc giới (vật được xúc chạm) cũng không có gì cả. Vì xúc giới không có gì cả, nên phải biết thân thức giới (sự nhận biết bằng thân) cũng không có gì cả. Vì thân thức giới không có gì cả, nên phải biết thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật được chạm và sự nhận biết của thân) cũng không có gì cả. Vì thân xúc không có gì cả, nên phải biết các cảm giác do thân xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì cả. Vì các cảm giác do thân xúc làm duyên mà sinh ra không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc thân giới cho đến các cảm giác do thân xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết ý giới (ý, tâm suy nghĩ) cũng không có gì cả. Vì ý giới không có gì cả, nên phải biết pháp giới (ở đây là các đối tượng mà ý nhận biết, như ý niệm, sự vật trong tâm; khác nghĩa với "pháp giới" là tên khác của chân như nói ở trên) cũng không có gì cả. Vì pháp giới không có gì cả, nên phải biết ý thức giới (sự nhận biết bằng ý) cũng không có gì cả. Vì ý thức giới không có gì cả, nên phải biết ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và sự nhận biết của ý) cũng không có gì cả. Vì ý xúc không có gì cả, nên phải biết các cảm giác do ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì cả. Vì các cảm giác do ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc ý giới cho đến các cảm giác do ý xúc làm duyên mà sinh ra, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết địa giới (yếu tố đất, có tính cứng chắc) cũng không có gì cả. Vì địa giới không có gì cả, nên phải biết thủy giới (yếu tố nước, có tính ướt) cũng không có gì cả. Vì thủy giới không có gì cả, nên phải biết hỏa giới (yếu tố lửa, có tính nóng) cũng không có gì cả. Vì hỏa giới không có gì cả, nên phải biết phong giới (yếu tố gió, có tính chuyển động) cũng không có gì cả. Vì phong giới không có gì cả, nên phải biết không giới (yếu tố khoảng trống) cũng không có gì cả. Vì không giới không có gì cả, nên phải biết thức giới (yếu tố tâm thức nhận biết) cũng không có gì cả. Vì thức giới không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc địa, thủy, hỏa, phong, không, thức giới, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong sinh tử là khổ) cũng không có gì cả. Vì khổ thánh đế không có gì cả, nên phải biết tập thánh đế (chân lý cao quý về nguyên nhân của khổ, tức phiền não và nghiệp) cũng không có gì cả. Vì tập thánh đế không có gì cả, nên phải biết diệt thánh đế (chân lý cao quý về sự dứt hết khổ, tức niết-bàn) cũng không có gì cả. Vì diệt thánh đế không có gì cả, nên phải biết đạo thánh đế (chân lý cao quý về con đường tu tập để dứt khổ) cũng không có gì cả. Vì đạo thánh đế không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc khổ, tập, diệt, đạo thánh đế, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Thiện Hiện! (Sau đây là mười hai khâu nối tiếp nhau làm nhân duyên cho vòng sinh tử.) Vì ngã cho đến kiến giả không có gì cả, nên phải biết vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật) cũng không có gì cả. Vì vô minh không có gì cả, nên phải biết hành (ở đây là các nghiệp tạo tác do vô minh dẫn dắt) cũng không có gì cả. Vì hành không có gì cả, nên phải biết thức (ở đây là tâm thức đi vào đời sống mới) cũng không có gì cả. Vì thức không có gì cả, nên phải biết danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác lúc mới thành hình) cũng không có gì cả. Vì danh sắc không có gì cả, nên phải biết lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng không có gì cả. Vì lục xứ không có gì cả, nên phải biết xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng) cũng không có gì cả. Vì xúc không có gì cả, nên phải biết thọ (cảm giác) cũng không có gì cả. Vì thọ không có gì cả, nên phải biết ái (lòng khao khát, ham muốn) cũng không có gì cả. Vì ái không có gì cả, nên phải biết thủ (sự bám giữ, chấp lấy) cũng không có gì cả. Vì thủ không có gì cả, nên phải biết hữu (sự tồn tại, tức các nghiệp dẫn đến đời sau) cũng không có gì cả. Vì hữu không có gì cả, nên phải biết sinh (sự sinh ra) cũng không có gì cả. Vì sinh không có gì cả, nên phải biết già chết, buồn rầu, than khóc, khổ đau, lo âu, phiền muộn cũng không có gì cả. Vì già chết, buồn rầu, than khóc, khổ đau, lo âu, phiền muộn không có gì cả, nên phải biết hư không cũng không có gì cả. Vì hư không không có gì cả, nên phải biết Đại thừa cũng không có gì cả. Vì Đại thừa không có gì cả, nên phải biết vô số cũng không có gì cả. Vì vô số không có gì cả, nên phải biết vô lượng cũng không có gì cả. Vì vô lượng không có gì cả, nên phải biết vô biên cũng không có gì cả. Vì vô biên không có gì cả, nên phải biết tất cả các pháp cũng không có gì cả. Do nghĩa như thế, nên nói Đại thừa có thể dung chứa khắp vô số, vô lượng, vô biên hữu tình. Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì hoặc ngã cho đến kiến giả, hoặc vô minh cho đến già chết, buồn rầu, than khóc, khổ đau, lo âu, phiền muộn, hoặc hư không, hoặc Đại thừa, hoặc vô số, hoặc vô lượng, hoặc vô biên, hoặc tất cả các pháp, hết thảy những cái ấy đều không có gì cả, không thể nắm bắt được.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ toàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ), quyển thứ năm mươi bảy.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm mươi tám.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho giáo điển của Phật: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video